Quản lý hoạt động kinh tế báo mạng điên tử của ngành y tế

Nhiệm vụ nghiên cứu Để đạt được mục tiêu nghiên cứu, luận văn thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu sau: - Xác lập, xây dựng cơ sở lý luận về quản lý hoạt động kinh tế báo mạng điện tử; - K

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA

HỒ CHÍ MINH HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA

HỒ CHÍ MINH HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

Luận văn đã được chỉnh sửa theo khuyến nghị của Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ

Hà Nội, ngày… tháng… năm 2022

CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG

PGS, TS Đinh Thị Thu Hằng

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn đề tài: “Quản lý hoạt động kinh tế báo mạng

điên tử của ngành y tế” là công trình nghiên cứu của cá nhân tôi, dưới sự

hướng dẫn của PGS.TS Đỗ Chí Nghĩa Dữ liệu công việc được tác giả trình bày là trung thực và chưa từng được công bố trong các tác phẩm khác Các thông tin trong luận văn được ghi rõ nguồn gốc

Tác giả cam đoan và chịu trách nhiệm trước Hội đồng bảo vệ về nội dung luận văn của mình

Hà Nội, ngày tháng năm 2022

Tác giả luận văn

Nguyễn Thị Mỹ Anh

LỜI CẢM ƠN

Tác giả xin chân thành cảm ơn thầy hướng dẫn là PGS.TS Đỗ Chí Nghĩa đã đồng hành và hỗ trợ tôi hết mình trong việc hoàn thành luận văn tốt nghiệp của mình

Tác giả xin cảm ơn Ban Giám đốc Học viện Báo chí và Tuyên truyền, các giảng viên của Học viện, cảm ơn cô chủ nhiệm lớp Cao học Quản lý Phát thanh truyền hình và Báo mạng điện tử đã tận tâm truyền đạt kiến thức báo chí và giúp đỡ em trong thời gian nghiên cứu và làm luận văn tốt nghiệp Tác giả xin gửi lời cảm ơn Ban lãnh đạo Báo Sức khỏe & Đời sống, cảm ơn các bạn bè, đồng nghiệp và gia đình đã nhiệt tình giúp đỡ trong quá trình hoàn thiện luận văn

Trân trọng cảm ơn!

Tác giả luận văn

Nguyễn Thị Mỹ Anh

DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ, HÌNH, SƠ ĐỒ

Bảng 2.1 Bảng giá quảng cáo trên báo Gia đình & Xã hội (giadinh.net.vn) 63 Bảng 2.2 Doanh thu quảng cáo của báo Sức khỏe & Đời sống 67

Biểu đồ 2.1 Cơ cấu nguồn thu Báo Sức khỏe và Đời sống năm 2021 66

Hình 2.1 Mô hình tổ chức tòa soạn tại Báo Sức khỏe & Đời sống 53 Hình 2.2 So sánh nguồn đọc năm 2020-2021 của báo mạng điện tử

suckhoedoisong.vn 65 Hình 2.3: Tổng lượt view từ tháng 1/1/2021 đến 31/12/2021 của báo mạng

điện tử giadinh.net.vn 72 Hình 2.4: Kênh Fanpage Báo Sức khỏe và Đời sống được phát song hành

cùng báo mạng điện tử suckhoedoisong.vn trong các chương trình Livestream 74

Sơ đồ 2.1: Bộ máy quản lý hoạt động kinh tế tại 2 báo mạng điện tử khảo sát 58

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KINH TẾ BÁO MẠNG ĐIỆN TỬ 10

1.1 Một số khái niệm cơ bản 10

1.2 Vai trò của quản lý hoạt động kinh tế báo mạng điện tử 20

1.3 Chủ thể, đối tượng, nội dung, phương thức và yêu cầu đối với quản lý hoạt động kinh tế báo mạng điện tử 26

1.4 Nguyên tắc và yêu cầu đối với quản lý hoạt động kinh tế báo mạng điện tử 31

Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KINH TẾ BÁO MẠNG ĐIỆN TỬ CỦA NGÀNH Y TẾ BÁO GIADINH.NET.VN VÀ SUCKHOEDOISONG.VN 49

2.1 Tổng quan về quản lý hoạt động kinh tế báo mạng điện tử giadinh.net.vn và báo mạng điện tử suckhoedoisong.vn 49

2.2 Khảo sát quản lý hoạt động kinh tế báo mạng điện tử giadinh.net.vn và báo mạng điện tử suckhoedoisong.vn 58

2.3 Đánh giá kết quả quản lý hoạt động kinh tế báo mạng điện tử giadinh.net.vn và báo mạng điện tử suckhoedoisong.vn 78

Chương 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KINH TẾ BÁO MẠNG ĐIỆN TỬ CỦA NGÀNH Y TẾ Ở VIỆT NAM TRONG THỜI GIAN TỚI 85

3.1 Những vấn đề đặt ra đối với quản lý hoạt động kinh tế báo mạng điện tử của ngành y tế ở nước ta hiện nay 85

3.2 Một số giải pháp xây dựng thương hiệu sản phẩm báo mạng điện tử 92

3.3 Một số khuyến nghị khoa học trong việc nâng cao hiêu quả quản lý hoạt động kinh tế báo mạng điện tử 98

KẾT LUẬN 104

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 107

PHỤ LỤC 113

TÓM TẮT LUẬN VĂN 121

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Kinh tế báo chí là một trong những ngành kinh tế mũi nhọn, tạo ra lợi nhuận lớn của nhiều quốc gia trên thế giới Tin tức và các sản phẩm của hoạt động báo chí, truyền thông, dù là in ấn hay trực tuyến đều là hàng hóa, có thể trao đổi, mua bán; đáp ứng nhu cầu về thông tin, chính trị, giáo dục, giải trí của công chúng Tuy nhiên, báo chí, truyền thông chỉ trở thành một ngành công nghiệp khi việc sản xuất được diễn ra trên quy mô, dây chuyền lớn, với

sự hỗ trợ của công nghệ, kỹ thuật cùng các cơ chế, chính sách và điều tiết từ chính phủ

Hoạt động kinh tế của báo chí là hoạt động được thực hiện hoặc liên kết với cơ quan báo chí nhằm tạo ra thu nhập, lợi nhuận và bảo đảm hoạt động, phát triển của cơ quan báo chí Nền kinh tế báo chí phát triển phần lớn dựa trên nền tảng của các sản phẩm báo chí, các phương tiện truyền thông và dịch

vụ quảng cáo trên các phương tiện truyền thông

Hoạt động kinh tế báo chí ngày càng đóng vai trò quan trọng khi các cơ quan báo chí phải tự chủ về vấn đề tài chính Đặc biệt, trong những năm qua,

do ảnh hưởng của dịch COVID-19, tình hình doanh thu của các cơ quan sản xuất báo chí ngày càng giảm và chi phí sản xuất, phân phối thông tin ngày càng tăng Điều này khiến cho các cơ quan báo chí, truyền thông, hãng thông tấn đang phải nỗ lực trong việc tìm ra những phương thức sáng tạo để tăng doanh thu từ các sản phẩm của mình Một số cơ quan báo chí, truyền thông trên thế giới đã tận dụng thế mạnh của không gian số để cải tiến nội dung, tạo nguồn thu, duy trì hoạt động và phát triển Đó là những gợi mở quý cho các hoạt động kinh tế báo chí ở Việt Nam hiện nay

Báo mạng điện tử giadinh.net.vn và báo mạng điện tử suckhoedoisong.vn là một trong những trang báo mạng điện tử hàng đầu tại

Việt Nam Các tờ báo này đều có các dịch vụ giá trị gia tăng hoạt động tương đối hiệu quả trong những năm gần đây Với lợi thế của xu hướng cập nhật công nghệ, nền kinh tế báo chí Việt Nam, đặc biệt là loại hình báo mạng đang phát triển rất năng động, thu hút sự quan tâm của đông đảo khán giả

Thực tế hơn hai năm qua, tình hình kinh tế báo chí của báo điện tử giadinh.net.vn và báo điện tử suckhoedoisong.vn đã có nhiều thay đổi, nhưng xét về tính bền vững thì vẫn còn thiếu sót Nhằm làm tốt hơn những vấn đề về kinh tế báo chí, đồng thời khái quát thực trạng phát triển kinh tế báo mạng điện tử nói chung Tác giả mong muốn có những giải pháp thực tiễn góp phần định hướng phát triển bền vững cho hoạt động kinh tế báo mạng điện tử

Chính vì vậy, tác giả đã lựa chọn đề tài: “Quản lý hoạt động kinh tế báo mạng điện tử ngành y tế” để làm luận văn tốt nghiệp của mình Thực tế cho

thấy, kinh tế báo mạng điện tử ngành y tế còn là một đề tài khá mới mẻ và chưa có nhiều phân tích được đề cập đến Do vậy, luận văn này cũng kỳ vọng

sẽ đưa ra nhiều đánh giá thực tiễn góp phần nâng cao hiệu quả của hoạt động này tại các cơ quan báo mạng điện tử nói riêng và cơ quan báo chí nói chung

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Ở Việt Nam, hoạt động kinh tế của báo chí tuy đã được đề cập từ lâu nhưng chưa có nhiều công trình được đề cập để phân tích nó có cơ sở lý luận

và thực tiễn, đánh giá một cách khoa học về nó Hầu hết các thông tin, kiến thức về kinh tế báo chí Việt Nam được trình bày thông qua các phát hiện của các cơ quan quản lý nhà nước về báo chí Đó là những sự kiện, những vấn đề mang tính thực tiễn cấp bách hoặc tìm hiểu, chọn lọc qua tài liệu của nước ngoài chứ chưa có những đúc kết hoặc thuật ngữ về vấn đề này

Với nội dung về hoạt động kinh tế báo chí tại Việt Nam hiện nay có thể

kể đến một số đề tài nghiên cứu khoa học như:

- Cuốn sách: “Tăng cường lãnh đạo, quản lý tạo điều kiện để báo chí ta

phát triển mạnh mẽ”, Kỷ yếu Hội nghị sơ kết 2 năm thực hiện thông báo kết

luận số 162-TB/TW của Bộ Chính trị (2007) Nội dung cuốn sách là tập hợp các phóng sự của nhiều đơn vị như Ban Tuyên giáo Trung ương, Bộ Thông tin và Truyền thông, Hội Nhà báo Việt Nam, các tham luận của các nhà báo, nhà khoa học, nhà quản lý Những nội dung này đề cập trực tiếp đến nhiều vấn đề, nội dung liên quan đến cơ chế, chính sách, pháp luật, sự lãnh đạo của Đảng và quản lý báo chí của Nhà nước trong thời gian qua

- Cuốn sách với tiêu đề: “Nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác lãnh

đạo, quản lý báo chí trong giai đoạn hiện nay” của tác giả Nguyễn Thế Kỷ

được xuất bản năm 2009 Cuốn sách tập trung phân tích, đánh giá vai trò lãnh đạo của Đảng và nhà nước trong quản lý báo chí, đưa ra các giải pháp để Đảng lãnh đạo và quản lý nhà nước ngày càng hiệu quả

- Cuốn sách: “Phát triển kinh tế báo mạng điện tử qua hình thức kinh

doanh trên điện thoại di động” của tác giả Lê Đình Hải xuất bản năm 2013

Trên cơ sở xây dựng khung lý thuyết cho vấn đề nghiên cứu, tác giả tiến hành khảo sát thực trạng sử dụng hình thức kinh doanh trên điện thoại di động, thăm dò ý kiến của công chúng khi sử dụng dịch vụ đọc báo trên điện thoại di động Bằng việc đưa ra những kinh nghiệm thực tế, tổng kết và đánh giá những mặt tích cực và tiêu cực, cuốn sách cũng đưa ra một số khuyến nghị nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng hình thức kinh doanh trên điện thoại di động trong khuôn khổ sự phát triển kinh tế của báo chí trực tuyến

- Luận văn có tiêu đề: “Vấn đề tự chủ tài chính ở các Tạp chí kinh tế”

của tác giả Nguyễn Hữu Trung, xuất bản năm 2013 Luận văn đã hệ thống hóa những vấn đề lý luận về báo chí, lĩnh vực tài chính nói chung và vấn đề tự chủ tài chính của đơn vị báo chí nói riêng Luận án cũng đã xem xét tình hình hoạt động tài chính của Tạp chí Hỗ trợ Phát triển của Ngân hàng Phát triển Việt Nam, Tạp chí Kinh tế và Dự báo của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Tạp chí Ngân hàng của Ngân hàng Phát triển Việt Nam, Tạp chí Tài chính của Bộ Tài chính Tác giả Nguyễn Hữu Trung đã đưa ra những kết quả nghiên cứu cụ thể

về vấn đề tự chủ tài chính trên các tạp chí điều tra Đồng thời chỉ ra những nguyên nhân của những thuận lợi và khó khăn của cơ chế tự chủ tài chính trong các tổng quan nghiên cứu của luận án này Luận án cũng đề xuất các giải pháp khuyến khích nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động tự chủ tài chính của các tạp chí kinh tế ở Việt Nam trong tình hình hiện nay

- Luận văn với tiêu đề: “Vấn đề kinh tế báo chí của báo Đảng địa

phương ở Đồng bằng sông Cửu Long” của tác giả Trương Văn Chuyển, xuất

bản năm 2014 Căn cứ vào lý luận và thực tiễn về hoạt động kinh tế của báo chí nước ta nói chung và báo Đảng địa phương hiện nay Tác giả đã nghiên cứu, khảo sát, thực trạng hoạt động của hệ thống báo chí địa phương vùng Đồng bằng sông Cửu Long và thực trạng kinh tế báo chí ở một số báo Đảng địa phương này Đồng thời, luận án cũng chỉ ra những vấn đề đặt ra trong hoạt động kinh tế của báo chí và đề xuất các giải pháp đối với các báo Đảng địa phương ở đồng bằng song Cửu Long nhằm phát triển kinh tế báo chí hiệu quả hơn

- Toạ đàm trực tuyến với chủ đề “Ngành kinh doanh báo chí ở Việt Nam

- Những vấn đề và xu hướng sau đại dịch COVID-19” do Viện Nghiên cứu

Chính sách và Phát triển Truyền thông (IPS) phối hợp với Hội Truyền thông số Việt Nam (VDCA) tổ chức Toạ đàm đã có những báo cáo thiết thực về các vấn đề xoay quanh hoạt động kinh tế báo chí ở Việt Nam trong thời kỳ chuyển đổi số, đồng thời đưa ra khuyến nghị về cách tiếp cận chính sách hoạt động quản lý báo chí, đóng góp vào quá trình sửa đổi luật báo chí năm 2023 – 2024

- Bài viết “Một số mô hình kinh tế báo chí trên thế giới và gợi mở cho

hoạt động kinh tế báo chí ở Việt Nam hiện nay” do PGS.TS Nguyễn Thị Trường Giang” – Phó Giám đốc Học viện Báo chí và Tuyên truyền được

đăng tải trên Tạp chí Cộng sản điện tử ngày 28/4/2022 Bài viết đưa ra những nội dung về hoạt động kinh tế báo chí và thực tiễn mô hình kinh doanh giữa doanh nghiệp với doanh nghiệp; mô hình doanh nghiệp với khách hàng; mô

hình bức tường phí (paywall) và gợi mở cho các hoạt động kinh tế báo chí ở Việt Nam

- Bài viết “Dư chấn” đại dịch và bài toán tăng nguồn thu báo chí” của

tác giả Lam Duy viết trên báo điện tử laodong.vn số ra ngày 21/6/2022 Bài viết nêu ra những con số doanh thu của các cơ quan báo chí sụt giảm mạnh liên tiếp trong những năm qua Điều này cho thấy không chỉ hoạt động sản xuất kinh doanh của người dân và cộng đồng doanh nghiệp chịu ảnh hưởng nặng nề của dịch bệnh COVID-19, mà hoạt động kinh tế báo chí cũng gặp nhiều khó khăn, vừa ảnh hưởng của dịch bệnh, vừa chịu sự chi phối, cạnh tranh của các nền tảng, mạng lưới quảng cáo xuyên biên giới Tác giả bài viết cũng nêu ra một số giải pháp cần thực hiện nhằm bù đắp từ thu phí báo chí tăng thêm nguồn thu cho nền kinh tế báo chí hiện nay

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu đề tài

3.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở làm rõ những vấn đề lý luận về quản lý hoạt động kinh tế báo mạng điện tử, khảo sát thực trạng quản lý hoạt động kinh tế báo mạng điện tử ngành y tế tại báo giadinh.net.vn và báo suckhoedoisong.vn, tác giả luận văn đề xuất một số giải pháp nhằm tăng cường quản lý hoạt động kinh tế báo mạng điện tử ngành y tế trong thời gian tới

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục tiêu nghiên cứu, luận văn thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu sau:

- Xác lập, xây dựng cơ sở lý luận về quản lý hoạt động kinh tế báo mạng điện tử;

- Khảo sát thực trạng quản lý hoạt động kinh tế báo mạng điện tử ngành

Y tế tại báo giadinh.net.vn và suckhoedoisong.vn;

- Đề xuất một số giải pháp nhằm tăng cường quản lý hoạt động kinh tế báo mạng điện tử ngành Y tế trong thời gian tới

4 Đối tượng nghiên cứu và phạm vi khảo sát

4.1 Đối tượng nghiên cứu

- Luận văn nghiên cứu Quản lý hoạt động kinh tế báo mạng điện tử ngành y tế

4.2 Đối tượng và phạm vi khảo sát

- Đối tượng khảo sát: Luận văn khảo sát trường hợp báo mạng điện tử giadinh.net.vn và báo mạng điện tử suckhoedoisong.vn

Tác giả chọn những cơ quan trên để khảo sát bởi: Năm 2021, thực hiện chỉ đạo của Bộ Thông tin Truyền thông và Bộ Y tế, Báo Sức khỏe & Đời sống sáp nhập thêm Báo Gia đình & Xã hội Điều này đã khiến cho việc quản lý hoạt động kinh tế báo mạng điện tử giadinh.net.vn và báo mạng điện tử suckhoedoisong.vn có những hướng đi mới trong việc phát triển kinh tế báo chí dựa trên chìa khóa công nghệ Mặt khác, đây là những tờ báo mạng điện tử thuộc ngành Y tế có những đóng góp tích cực trong việc cung cấp thông tin trong chăm sóc sức khỏe nhân dân

- Thời gian khảo sát: Từ 01/01/2020 đến 31/12/2021

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Cơ sở lý luận

- Luận văn được thực hiện trên cơ sở nhận thức những vấn đề lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về báo chí và quản lý hoạt động kinh tế báo chí

- Luận văn dựa trên các lý thuyết kinh tế học, xã hội học báo chí nói chung và hoạt động kinh tế báo chí nói riêng Ngoài ra, tác giả luận án còn được kế thừa kiến thức từ các ngành khoa học khác có liên quan như triết học, kinh tế học, xã hội học Chủ yếu là các văn bản hướng dẫn, chỉ đạo như Luật Báo chí, Ý kiến ngày 17/3/2005 của Bộ Chính trị về việc thành lập Hội Báo chí; Chiến lược phát triển báo chí quốc gia giai đoạn 2010-2015 và tầm nhìn 2020; Nghị định số 3/2006 / NĐ-CP ngày 25 tháng 4 năm 2006 của Chính phủ

quy định quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, biên chế và tài chính của đơn vị sự nghiệp công lập, Quy hoạch tổng thể phát triển báo chí cả nước đến năm 2025…và các tài liệu liên quan khác

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Trong quá trình viết luận văn này, tác giả đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Tác giả luận án đã tổng hợp các tài liệu liên quan đến đề tài; Đồng thời phân tích các luận điểm, quan niệm của các nhà nghiên cứu để hệ thống hóa các câu hỏi lý thuyết Đây là cơ sở để tác giả hình thành nội dung chương 1 của luận văn

- Phương pháp phân tích nội dung: Tác giả tổng hợp, thống kê, phân loại, phân tích, diễn giải tải trên cơ sở luận và thực thi trong quản lý hoạt động kinh tế báo mạng điện tử giadinh.net.vn và báo mạng điện tử suckhoedoisong.vn dựa trên lý thuyết tiêu chuẩn đặt ra để có được các kết quả phân tích trong văn bản luận Kết quả khảo sát là cơ sở để đánh giá hiệu quả hoạt động quản lý hoạt động kinh tế của báo điện tử ở Chương 2 và đưa ra các giải pháp, ý kiến trong Chương 3 của luận án

- Phương pháp phỏng vấn sâu: Tác giả xác định nội dung, mục đích, phỏng vấn đối tượng; đưa ra các câu hỏi, địa điểm, thực hiện thời gian nhằm mục đích lấy ý kiến từ lãnh đạo báo mạng điện tử Sức khỏe & Đời sống

6 Điểm mới của luận văn

- Luận văn làm rõ thực trạng hoạt động kinh tế ở báo mạng điện tử giadinh.net.vn và báo mạng điện tử suckhoedoisong.vn thông qua số liệu về doanh thu và lợi nhuận Đề cập đến ưu và nhược điểm của báo chí kinh doanh Từ đó, phân tích những vấn đề đặt ra trong quá trình hoạt động tác nghiệp của báo điện tử giadinh.net.vn và báo điện tử suckhoedoisong.vn, từ công tác tổ chức cán bộ, đầu tư cơ sở vật chất, điểm số về kinh tế của ấn của người đứng đầu cơ quan

- Trên cơ sở phân tích hoạt động kinh tế của báo chí trên báo điện tử giadinh.net.vn và báo điện tử suckhoedoisong.vn, luận án đề xuất các giải pháp và khuyến nghị, đồng thời có thể áp dụng cho các báo điện tử khác ở một mức độ nào đó

7 Ý nghĩa lý luận và giá trị thực tiễn của luận văn

7.1 Ý nghĩa lý luận

- Đề tài đề cập một cách có hệ thống các khái niệm về quản lý kinh tế báo chí, cơ sở lý luận về quản lý kinh tế báo chí và thực tiễn quản lý kinh tế báo chí ở Việt Nam trước và sau đổi mới;

- Đề tài nghiên cứu hệ thống quản lý báo chí kinh tế ngành y tế của hai

tờ báo điện tử có hệ thống kinh doanh và quản lý hoạt động kinh tế sâu rộng trên mọi miền đất nước

Kết quả nghiên cứu của đề tài không chỉ góp phần làm sáng tỏ nội dung

và phương pháp quản lý kinh tế báo chí của báo mạng điện tử giadinh.net.vn và báo mạng điện tử suckhoedoisong.vn mà còn khẳng định thêm vai trò quan trọng của quản lý kinh tế báo chí đối với cơ quan báo chí tại Việt Nam hiện nay

- Ngoài ra, kết quả nghiên cứu của luận án còn là nguồn tài liệu tham khảo hữu ích cho những ai có nhu cầu thực hiện nghiên cứu đề tài Quản lý hoạt động kinh tế báo chí trên báo điện tử

7.2 Giá trị thực tiễn

Các ý nghĩa thực tiễn của luận văn:

Thứ nhất, tư duy nghiên cứu sâu hơn, đầy đủ và khoa học hơn về cơ sở

lý luận quản lý hoạt động kinh tế báo chí báo mạng điện tử, cập nhật các quy định, văn bản pháp luật, bổ sung một số điểm mới cho công tác quản lý hoạt động kinh tế báo chí hiện nay

Thứ hai, phân tích thực trạng công tác quản lý hoạt động kinh tế báo

mạng điện tử của báo điện tử giadinh.net.vn, báo điện tử suckhoedoisong.vn, chỉ ra các điểm hạn chế, những bất cập và thiếu sót để các cơ quan báo chí rút kinh nghiệm, hoàn thiện quy trình và các khâu

Thứ ba, trên cơ sở phân tích thực trạng, nguyên nhân các hạn chế và

kiến nghị các giải pháp Các giải pháp luôn bảo đảm đúng theo đúng chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, đúng tôn chỉ mục đích và nhiệm vụ chính trị được giao để quản lý hoạt động kinh tế báo chí gắn với thực tiễn

Thứ tư, kết quả nghiên cứu là tài liệu để lãnh đạo các cơ quan hữu

quan, các cơ quan thông tấn, báo chí đưa ra những quyết sách đúng đắn, phù hợp với xu thế phát triển của mô hình tòa soạn báo chí và hoạt động của các tòa soạn trong tương lai gần

Thứ năm, làm tài liệu tham khảo cho công chức, viên chức, giảng viên,

người học báo chí, báo chí và truyền thông trực tuyến; nhóm biên tập và những người khác quan tâm đến chủ đề này; làm tài liệu tham khảo, được sử dụng bởi các cơ sở nghiên cứu, đào tạo và bồi dưỡng nghiệp vụ

8 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo, Phụ lục, nội dung luận văn gồm có 03 chương, 12 tiết:

Chương 1: Những vấn đề lý luận cơ bản về quản lý hoạt động kinh tế báo mạng điện tử

Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động kinh tế báo mạng điện tử của ngành y tế qua báo giadinh.net.vn và suckhoedoisong.vn

Chương 3: Một số giải pháp tăng cường quản lý hoạt động kinh tế báo mạng điện tử của ngành y tế ở Việt Nam hiện nay

Chương 1:

NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG

KINH TẾ BÁO MẠNG ĐIỆN TỬ

1.1 Một số khái niệm cơ bản

1.1.1 Quản lý

Trong thời kỳ bùng nổ công nghệ thông tin như hiện nay, vấn đề quản

lý diễn ra hết sức phức tạp và ngày càng được coi trọng Quản lý có mặt ở tất

cả mọi nơi, mọi lúc, mọi công việc và mọi khâu trong quy trình sản xuất, hoạt động xã hội, trên hầu hết các lĩnh vực chính trị, văn hóa, kinh tế xã hội với

số cá thể có thể lên tới hàng nghìn, hàng triệu thành viên Bên cạnh đó, độ phức tạp của bất kì hội nhóm lại tăng lên theo cấp số nhân lượng thành viên của hội nhóm đó

Có nhiều cách nhìn khác nhau về khái niệm quản lý để phù hợp với tính chất nghiên cứu, nhiều học giả trong và ngoài nước đã đưa ra khái niệm về quản lý

Theo Từ điển Tiếng Việt (năm 2010), tác giả Hoàng Phê “quản lý là

trông coi và giữ gìn theo yêu cầu nhất định; tổ chức điều khiển các hoạt động theo những yêu cầu nhất định” [22, tr.800]

Trong cuốn Khoa học quản lý, tác giả Lê Văn Phùng (năm 2014),

“Quản lý là tác động có ý thức bằng quyền lực nhằm thực hiện mục tiêu của

tổ chức trong điều kiện môi trường biến đổi” [21, tr.133]

Cuốn Giáo trình Khoa học quản lý, tác giả Nguyễn Vũ Tiến (2009) định nghĩa “Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý nhằm đạt mục tiêu đã đề ra” [27, tr.132]

Còn trong cuốn Cơ sở khoa học quản lý do tác giả Nguyễn Minh Đạo (1997), Mariparker Follit (1868 - 1933) nhà khoa học, chính trị, nhà triết học

Mỹ cho rằng: “Quản lý là một nghệ thuật khiến công việc được thực hiện thông qua người khác” [8, tr.32]

Trong cuốn “Cơ sở khoa học quản lý”, theo Haror Koontz, quản lý là

một hoạt động thiết yếu đảm bảo sự phối hợp nỗ lực của các cá nhân nhằm đạt đến mục tiêu tổ chức nhất định [8, tr.32]

Các quan niệm về quản lý trên được nhìn nhận từ nhiều góc độ, chúng

ta thấy rằng tất cả các tác giả đều thống nhất về cốt lõi của khái niệm quản lý,

đó là trả lời câu hỏi; Ai quản lý? (Chủ thể quản lý); Quản lý ai? Quản lý cái gì? (Khách thể quản lý); Quản lý như thế nào? (Phương thức quản lý); Quản

lý bằng cái gì? (Công cụ quản lý); quản lý để làm gì? (Mục tiêu quản lý)

Như vậy, khái niệm “quản lý” trong luận văn được hiểu là: Quản lý là quá trình tác động của bản thân chủ thể quản lý lên đối tượng bị quản lý nhằm đạt được mục tiêu quản lý thông qua tiến trình tổ chức, hoạch định, lãnh đạo và kiểm soát những hành vi của các thành viên trong tổ chức

1.1.2 Hoạt động kinh tế báo chí

Khái niệm Kinh tế

Kinh tế là một thuật ngữ phổ biến và có tần suất xuất hiện dày đặc khi liên tưởng tới các doanh nghiệp, trong nền kinh tế và ngay trong cuộc sống thường nhật của nhân dân Đây là thuật ngữ xuất hiện từ rất lâu trên thế giới

và nhận được nhiều sự quan tâm của học giả về các vấn đề liên quan đến thuật ngữ kinh tế

Theo phiên âm Hán ngữ, khái niệm “kinh tế” được bao hàm trong bốn

từ “kinh bang tế thế” Từ thời xa xưa, ông cha ta sử dụng khái niệm “kinh bang tế thế” để chỉ công việc của các nhà vua Theo đó, công việc của họ bao gồm những hoạt động phụ trách về cái ăn cái mặc cho bề dưới, những hoạt động phụ trách về đời sống tinh thần của cộng đồng dân chúng

Sau này để phù hợp với sự thay đổi cả về không gian và thời gian của các thời kỳ, khái niệm “kinh bang tế thế” đã được dùng để chỉ những biến đổi

về các thể chế chính trị cũng như sự tiến bộ của nhân loại Nói cách khác, tác giả đặt nền móng cho kinh tế hiện nay chính là Adam Smith (1723 – 1790)

Ông là nhà kinh tế chính trị học, triết gia, nhà đạo đức học người Scotland Đây là nhân vật mở đường cho sự phát triển lý luận kinh tế Trong cuốn sách kinh tế học nổi tiếng có tựa đề “Wealth of Nations” (tạm dịch là “Sự giàu có của các quốc gia”), ông Adam Smith đã đưa ra định nghĩa về khái niệm “kinh tế” như sau:

“Kinh tế là một nhánh của kinh tế học chinh trị Khái niệm này để chỉ các

hoạt động nhằm hưởng đến mục tiêu tăng thu nhập cao hơn cho người dân trong một xã hội và góp phần vào sự nghiệp thịnh vượng đất nước” [52, trang 12]

Theo ông Adam Smith, khái niệm “kinh tế” được hiểu là những là quá trình tìm hiểu và đúc kết ra được về mức độ giàu có mặt bằng chung người dân

và của cả một quốc gia Thời gian sau đó có nhiều học giả khác đưa ra những cách diễn đạt khác nhau về khái niệm kinh tế trong bài nghiên cứu của mình Theo tác giả Alfred Marshall, một nhà kinh tế học uyên bác của thế kỷ

19, ông đã khái niệm "kinh tế học" như sau: “Kinh tế học là môn học nghiên

cứu xã hội loài người trong cuộc sống thường nhật của họ” [55, trang 20]

Theo định nghĩa của Alfred Marshall môn kinh tế học nghiên cứu về các định luật kinh tế trong đời sống người dân, doanh nghiệp và sự phát triển của nền kinh tế Ngoài ra nó còn thể hiện các quyết định tối ưu hoá sự tiêu dùng, tối ưu hoá sản xuất để xã hội đạt hiệu quả và công bằng nhất

Tại Việt Nam, cũng đã có nhiều tác giả nghiên cứu về khái niệm kinh

tế Tuy nhiên, trong phạm vi nghiên cứu của đề tài, tác giả luận văn mong muốn được trích dẫn một số khái niệm cơ bản như sau:

Tạp chí Spark về khái niệm “kinh tế” tác giả Hồ Bảo Tú trong bài viết

có tiêu đề “Nền kinh tế tri thức Việt Nam” đã bày tỏ quan điểm rõ ràng như

sau: “Theo một định nghĩa được thừa nhận rộng rãi, kinh tế là toàn bộ các

hoạt động sản xuất, phân phối, trao đổi, tiêu thụ hàng hoá và dịch vụ của một cộng đồng hay một quốc gia” [51, trang 1] Theo định nghĩa này tác giả đã

quan niệm rằngk “kinh tế” được hiểu với ý nghĩa tương đương như khái niệm

của thị trường, tức là sự bao quát tất cả các hoạt động nhằm cải thiện đời sống của nhân dân ở một quốc gia

Qua quá trình nghiên cứu tài liệu, kết hợp với góc nhìn thực tế khách

quan, tác giả luận văn cho rằng: Kinh tế là khái niệm bao quát tất cả các yếu

tố và các hoạt động sản xuất, điều kiện sinh sống, trao đổi và buôn bán, phân phối trên thị trường, lưu thông trong một cộng đồng người dân, một đấ nước trong một khoảng thời gian

Tại các nước phát triển hiện nay, báo chí truyền thông trở thành một ngành kinh tế cực kỳ quan trọng từ trước đến nay bởi nó có doanh số hàng năm lên tới cả trăm tỷ USD Tuy mô hình quản lý hệ thống truyền thông tại các mỗi quốc gia là khác nhau, nhưng việc nhìn chung thì kinh tế truyền thông đã và đang có xu hướng dẫn đầu trong lĩnh vực kinh tế ở nhiều quốc gia

Một nhà kinh tế học người Mỹ tên là Picard R trong cuốn sách có tên

“Kinh tế học truyền thông Lý thuyết và các vấn đề” đã đề cập đến khái niệm

kinh tế học truyền thông như “những con đường mang lại hiệu quả tối đa của

doanh nghiệp truyền hình nói riêng và công nghiệp truyền thông nói chung”

[58, trang 32]

Hay Gurevich - nhà kinh tế học người Nga, trong cuốn “Kinh tế truyền

thông đại chúng” cho rằng: “ngay kể từ khi thông tin được bán ra thị trường, nó

đã trở thành hàng hoá và đó là điều kiện để hình thành hoạt động kinh tế báo chí” [56, trang 7]

Do đó, có thể rõ ràng nhận thấy kinh tế báo chí là cấu thành bởi 2 yếu

tố là nghiên cứu về kinh tế và phương tiện truyền thông Điều này có liên quan trực tiếp đến sự tác động của nền kinh tế do sự lựa chọn của các nhà quản lý, các chuyên viên và những người quyết định khác qua những phương tiện truyền thông Điều này có liên đới với hàng loạt các vấn đề như phân khúc khách hàng, khai thác quyền, chính sách giá cả, thương mại quốc tế, chiến lược bán hàng

Tác giả Elena Vartanova – Khoa Báo chí của trường Đại học Tổng hợp Quốc gia Matxcơva đã từng bày tỏ quan điểm của mình về kinh tế báo chí, trong đó nhấn mạnh về sự tương quan giữa “bộ ba” đối tượng: công chúng – các nhà quảng cáo – các phương tiện thông tin đại chúng như sau:

Hoạt động kinh tế báo chí vừa mang tính hàng hóa, vừa mang tính dịch

vụ Các phương tiện thông tin đại chúng cung cấp thông tin nội dung cho công chúng được gọi là hàng hoá Mặt khác, các nhà quảng cáo thực hiện chức năng phục vụ của mình đến công chúng thông qua các phương tiện thông tin đại chúng

Các công trình nghiên cứu về kinh tế truyền thông và báo chí khác mà tác giả luận văn nhiên cứu có thể đề cập đến như: “Kinh tế chính trị truyền thông Lý thuyết và thực hành ”của A.Alexander và J.Owers và R.Carveth,“ Kinh tế chính trị truyền thông Khám phá thị trường, ngành và khái niệm ”của

A Albarran,“ Kinh tế chính trị công nghiệp giải trí ”của G.Volgel,“ Kinh tế chính trị Internet ”của McKnight L và Bailey J,“ “Kinh tế học và luật báo chí Hoa Kỳ” Lacy S., Simon T., “Kinh tế chính trị của truyền hình The Mirror of England "của Cllins R đã đưa ra những khái niệm khác nhau về hoạt động kinh tế báo chí Tuy nhiên có thể thấy rằng, các khái niệm đều nhấn mạnh về mối tương quan giữa 3 bộ phận: phương tiện thông tin đại chúng – công chúng – các nhà quảng cáo Nền tảng cơ bản của hoạt động kinh tế báo chí chính là sự tác động qua lại của thị trường quảng cáo và nội dung, cung và cầu, độc quyền

về sở hữu và cạnh tranh thị trường Điều này đã được nhiều tác giả nghiên cứu khẳng định

Tại Việt Nam, hiện chưa có nghiên cứu rõ ràng hay một khái niệm cơ bản thống nhất cho hoạt động kinh tế Về vấn đề kinh tế báo chí, GS.TS Tạ

Ngọc Tấn cho rằng: “Kinh tế báo chí là các hoạt động nhằm mang lại lợi

nhuận trên cơ sở hoạt động báo chí truyền thông” [25, trang 15]

Tác giả Vũ Văn Hà khi đưa ra quan niệm của mình về kinh tế báo chí

cũng đặc biệt lưu ý đến bối cảnh kinh tế thị trường của hoạt động này như sau:

“Kinh tế báo chí phản ánh hoạt động hay là quan hệ con người với con người

trong quá trình triển khai các hoạt động báo chí truyền thông và nó vận động theo cơ chế thị trường, đấy mới là hoạt động kinh tế báo chí”.[31, trang 1]

Trên cơ sở nền tảng kinh tế chính trị mácxít và một số nghiên cứu nước ngoài nêu trên, tác giả luận án mong muốn đưa ra một số quan điểm về “kinh

tế báo chí” như sau:

Kinh tế báo chí là toàn bộ hoạt động kinh tế của cơ quan báo chí trong quá trình sử dụng cơ sở vật chất - kỹ thuật, con người nhằm tối ưu hóa các hoạt động thương mại của báo chí nói riêng và của các phương tiện truyền thông

+ Khái niệm hoạt động kinh tế báo chí được quan niệm là cách người ta thông qua hoạt động công tác báo chí đạt được hiệu quả kinh tế cao nhất, vừa tạo ra lợi nhuận vừa tạo sự đảm bảo cho việc tồn tại, phát triển của tờ báo Từ

đó, nâng cao chất lượng đời sống người làm báo; góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước

Cũng có thể hiểu hoạt động kinh tế báo chí là việc bản thân báo chí tham gia làm kinh tế một cách hợp pháp theo bộ luật Việt Nam quy định Một quan niệm khác về hoạt động kinh tế báo chí là toàn bộ quy trình bao gồm các khâu sản xuất chi tiết, đến phân phối đảm bảo độ cung – cầu và

cơ chế tài chính báo chí nhằm đáp ứng mục tiêu nhận được nguồn thu cao nhất cho cơ quan báo chí

+ Khái niệm phát triển kinh tế

Phát triển kinh tế là sự thay đổi về lượng và chất theo hướng tiến bộ về mọi mặt của nền kinh tế Quá trình này bao gồm sự phát triển của nền kinh tế

đi đôi với sự hoàn thiện cơ cấu, thể chế kinh tế Điều này góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và bảo đảm công bằng xã hội Vậy trước hết muốn phát triển kinh tế cần phải có sự tăng trưởng kinh tế Tuy nhiên, sự tăng trưởng này

phải đảm bảo là tăng trưởng dài hạn Đây là hai điều kiện tiên quyết nhằm tạo

ra những tiến bộ về kinh tế - xã hội

Muốn phát triển kinh tế cần phải thay đổi theo xu hướng tiến bộ của nhân loại lấy xuất phát từ động lực nội tại Nói cách khác, phát triển kinh tế tức là tăng tổng sản phẩm quốc nội, tổng sản phẩm quốc dân, tổng sản phẩm quốc dân bình quân đầu người Đồng thời thoả mãn các nhu cầu cơ bản của xã hội Đó là thu nhập thực tế được cải thiện, phúc lợi xã hội nâng cao… tạo điều kiện để mỗi người dân có cơ hội như nhau được hưởng thụ kết quả của tăng trưởng kinh tế

1.1.3 Báo mạng điện tử

Trên thế giới nói chung và ở Việt Nam nói riêng, có rất nhiều tên gọi khác nhau cho loại hình báo chí mới này như: báo Internet (Internet Newspaper), báo điện tử (Electronic Journal) và báo mạng điện tử…

Tại Việt Nam thì báo điện tử là cái tên phổ biến nhất Bởi khái niệm báo điện tử gắn liền nhiều tờ báo in được người dân tin tưởng phát hành trên mạng Internet, ví dụ như: Nhân dân điện tử, Dân trí điện tử, Thanh niên điện tử… Thậm chí trong các văn bản hợp pháp của Nhà nước cũng chứa thuật ngữ “báo điện tử” Ví dụ, tại Nghị định số 55/2001 / NĐ-CP ngày 23 tháng 8 năm 2001 của Chính phủ về quản lý và cung cấp dịch vụ Internet, tại Điều 12

đã quy định rằng: “Dịch vụ thông tin trên Internet bao gồm dịch vụ phát hành

báo chí (báo in, báo hình, báo điện tử), phát hành xuất bản phẩm trên Internet và dịch vụ cung cấp các loại hình điện tử khác trên Internet”.[17]

Tại Điều 3, Chương 1 Luật số 12/1999 / QH10 ngày 12/6/1999 sửa đổi,

bổ sung một số điều của Luật Báo chí, được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội

chủ nghĩa Việt Nam thông qua ngày 28/12/1989 cũng chứa thuật ngữ “báo điện

tử được thực hiện trên mạng thông tin máy tính bằng Tiếng Việt, tiếng các dân tộc thiểu số Việt Nam, tiếng nước ngoài” [16] để chỉ loại hình báo chí này

Tuy nhiên, khái niệm này vẫn còn mơ hồ, chưa thể hiện rõ được những

đặc trưng cơ bản của loại báo phát hành trên mạng Vì trong môi trường Internet toàn cầu, quá trình này được sản xuất trong một vòng khép kín của hệ thống mạng LAN của tờ báo Mặt khác, đã có thời gian người ta sử dụng cách gọi này để chỉ phát thanh và truyền hình nên khi dùng khái niệm này dễ bị hiểu sai, nhầm lẫn

Báo trực tuyến là khái niệm gọi theo quốc tế và được sử dụng đầu tiên tại Trong các cuốn từ điển tin học thì thuật ngữ “trực tuyến” (online) được dùng để mô tả trạng thái của một thiết bị điện tử thông minh như máy tính điện thoại có kết nối với mạng máy tính Hiện nay, thuật ngữ “báo trực tuyến” trở nên phổ biến trong lĩnh vực truyền thông, dùng để mô tả các khái niệm có cùng đặc trưng như: “nhà báo trực tuyến” (online journalist), “xuất bản trực tuyến” (online publishing), “phương tiện truyền thông trực tuyến” (online media), “truyền hình trực tuyến” (online television)… Tuy nhiên, cách gọi

“báo trực tuyến” gắn với thuật ngữ trong tin học nhiều hơn và chưa được thuần Việt nên độ phủ sóng còn hạn chế

Báo mạng là cách gọi tắt của báo mạng Internet Tên gọi này không chưa thực sự khoa học vì nó chưa thể hiện được rõ ràng, minh bạch, dễ nhầm lẫn Bởi vì Internet được cho là mạng của các mạng (A network of networks), mạng bao hàm rất nhiều loại mạng khác nhau như mạng nội bộ của các tổ chức, các tập đoàn, chính phủ… Gọi tắt là “báo mạng” sẽ không phân biệt rạch ròi được hai khái niệm “mạng Internet” và “mạng”

Báo Internet cũng là khái niệm được sử dụng rộng rãi hiện nay Thuật ngữ này thường xuất hiện trong nghiên cứu khoa học, hay tọa đàm về việc kết hợp công nghệ thông tin với các loại hình báo chí mới Đây là cách gọi của sự kết hợp tên gọi của Internet với một tờ báo Hay nói cách khác, Internet trở thành nơi vô cùng thích hợp về mọi phương diện cho một tờ báo hoạt động

Tờ báo sẽ lấy Internet làm phương tiện tiếp cận đến độc giả, đồng thời tận dụng khả năng ưu việt của Internet điểm tựa để hoạt động độc lập trên

Internet Tờ báo được cấu tạo dưới dạng một địa chỉ web có liên kết với Internet giúp cho thông tin được truyền tải một cách vừa nhanh chóng vừa tiện dụng

Theo TS Thang Đức Thắng – Tổng biên tập báo VnExpress thì khái niệm “báo Internet” là tên gọi chính xác nhất, cho phép người đọc hiểu rõ về đặc trưng của loại hình báo chí trên mạng Internet Qua thực tiễn hoạt động ngành báo chí hiện nay, rất nhiều người đồng tình với cách gọi này Tuy nhiên, thuật ngữ “báo Internet” cũng dễ khiến độc giả nhầm lẫn rằng tất cả các trang web thì trang web nào cũng là tờ báo Hơn nữa, cách gọi này chưa được Việt hóa bởi người Việt Nam quen sử dụng khái niệm Internet là mạng Báo mạng điện tử là khái niệm hoàn toàn được phép sử dụng tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền Năm 2014, Học viện Báo chí và Tuyên truyền tuyển sinh một chuyên ngành đào tạo mới có tên là “báo mạng điện tử’, từ đó cho ra đời tổ bộ môn báo mạng điện tử Thuật ngữ này được Học viện sử dụng bởi:

Một là, khái niệm “báo mạng điện tử” khẳng định được sự phát triển vượt

bậc của công nghệ thông tin, sự hoạt động của các phương tiện kỹ thuật tiên tiến,

số hóa, hay những máy tính nối mạng, server và các phần mềm ứng dụng

Hai là, khái niệm “báo mạng điện tử” cho phép người đọc hiểu một cách

chính xác về bản chất, đặc trưng của loại hình báo chí mang tính đa phương tiện,

có độ tương tác cao, tính tức thời, tính phi định kỳ và khả năng truyền tải thông tin không hạn chế Hơn nữa, báo mạng điện tử có cách lưu trữ thông tin dưới dạng dữ liệu siêu văn bản, khả năng siêu liên kết, các trang báo được tổ chức thành từng lớp…

Ba là, khái niệm “báo mạng điện tử” chỉ rõ rằng người làm báo và

người đọc báo cần phải có trình độ kỹ thuật nhất định trong việc sử dụng công nghệ số hóa hiện nay

Bốn là, đây là sự kết hợp các tên gọi với nội dung riêng biệt như: báo,

mạng, điện tử Do đó, báo mạng điện tử đã đáp ứng được các yêu cầu: Việt hóa, làm nổi bật những đặc trung cơ bản chỉ có ở loại hình báo chí mới, đồng thời không làm cho ý nghĩa mơ hồ, máy móc như từ ngoại lai

Như vậy, khái niệm báo mạng điện tử được hiểu là sự thể hiện một loại

hình báo chí mới được xây dựng dưới hình thức của một trang web, được phát hành trên nền tảng mạng Internet

1.1.4 Quản lý hoạt động kinh tế báo mạng điện tử

Căn cứ các khái niệm nêu trên tác giả đưa ra khái niệm chung về Quản

lý hoạt động kinh tế báo mạng điện tử như sau: “Quản lý hoạt động kinh tế

báo mạng điện tử là sự tác động liên tục, có tổ chức, có mục đích của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý trong quá trình hoạt động, nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các nguồn lực của chủ thể quản lý báo mạng điện tử, các cơ hội có thể có để đạt mục tiêu kinh tế, chính trị đã đặt ra, đúng tôn chỉ và mục đích của tòa soạn, mang lại hiệu quả kinh tế cho xã hội, độc giả và cơ quan báo chí”

Quản lý hoạt động kinh tế mạng điện tử nhằm:

- Đảm bảo nguồn lực kinh tế cho hoạt động báo mạng điện tử của tòa soạn phát triển toàn diện, vững chắc, để đáp ứng nhu cầu thông tin thiết thực của độc giả và thực hiện tốt các nhiệm vụ chính trị của ngành, lĩnh vực do cơ quan chủ quản giao cho các tòa soạn

- Tạo công ăn, việc làm ổn định đảm bảo thu nhập, phúc lợi, công bằng, phù hợp với công sức bỏ ra cho đội ngũ phóng viên, biên tập viên và người lao động

- Là công cụ hữu hiệu để đấu tranh chống lại những hoạt động kinh tế bất hợp pháp nhằm dành lợi thế cạnh tranh như hợp đồng quảng cáo tuyên truyền bẩn, bài viết PR gây bất lợi cho doanh nghiệp

Đối tượng quản lý kinh tế đối với hoạt động báo mạng điện tử chính là các báo điện tử, tạp chí điện tử… Các tổ chức, cá nhân tham gia công tác sản

xuất tin bài, biên tập, xuất bản điện tử phải tuân thủ các quy định của pháp luật đối với hoạt động báo mạng điện tử Nhờ có hệ thống pháp luật thống nhất quản lý về kinh tế đối với hoạt động kinh tế báo chí trên mọi phương diện, tạo động lực cho các tổ chức, cá nhân tích cực phát triển đa dạng các tác phẩm báo chí với chất lượng ngày càng cao hơn

1.2 Vai trò của quản lý hoạt động kinh tế báo mạng điện tử

1.2.1 Đối với cơ quan báo chí

+ Quản lý hoạt động kinh tế báo mạng điện tử tốt sẽ giúp duy trì hoạt động phục vụ tái sản xuất sản phẩm báo chí

Hoạt động kinh tế báo chí có tác động rõ rệt lên sự phát triển của báo mạng điện tử nói riêng và cơ quan báo chí nói chung Bởi đây là nguồn thúc đẩy, duy trì hoạt động sản xuất của báo mạng điện tử Kinh tế báo chí càng lớn mạnh thì sự đầu tư vào các tờ báo cũng sẽ trở nên tốt hơn Mặt khác, nguồn tài chính này cũng là nguồn dùng để tái đầu tư về cơ sở vật chất, trang thiết bị, nguồn nhân lực và nguồn thông tin hoạt động của báo mạng điện tử Nói cách khác, báo mạng điện tử là loại hình báo chí được cấu tạo nên bởi 2 yếu là công nghệ tiến tiến và đòi hỏi sự cập nhật thường Do đó, việc thúc đẩy quá trình tái đầu tư cho cơ sở vật chất cho các cơ quan báo mạng điện tử là điều vô cùng cần thiết Hiện nay, các cơ quan báo mạng điện tử đặc biệt chú trọng đến công nghệ Thậm chí, công nghệ số 4.0 hiện nay khiến cho cuộc chạy đua về công nghệ đang diễn ra ngày càng quyết liệt tại các cơ quan báo mạng điện tử ở Việt Nam Chính vì vậy, nguồn lực đầu tư về tài chính và giải quyết các vấn đề công nghệ là điều quan trọng đối với một cơ quan báo chí Hiện nay đặc trưng khu biệt của loại hình báo mạng điện tử được cho là độ phủ khắp truyền thông đa phương tiện và sự tương tác qua lại từ phía độc giả

Để đáp ứng được nhu cầu đó, bên cạnh nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn, bản thân chính cơ quan báo mạng điện tử cần phải trang bị cơ sở vật chất ổn định

Hoạt động kinh tế báo chí là nguồn tài nguyên ổn định để các toà soạn báo tái đầu tư tập trung phát triển nguồn thông tin thích hợp cho báo mạng điện tử Tính tức thời và phi định kỳ là những đặc trưng của báo mạng điện

tử Do đó đòi hỏi mạng lưới thông tin của tờ báo phải rộng lớn, được cập nhật thường xuyên Tác giả Nguyễn Thị Trường Giang đã cho rằng:

“Hầu hết các tờ báo mạng điện tử của Việt Nam hiện nay đều là những

tờ báo đề cập đến tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội với những thông tin tổng hợp về kinh tế - chính trị - xã hội Vì vậy trong tương lai, sự ra đời của các tờ báo chuyên ngành trong việc khai thác chuyên sâu một lĩnh vực để phục vụ cho một đối tượng bạn đọc ở một ngành nghề nhất định nào đó sẽ có thể là hướng đi mới Hiện tại báo in đã có rất nhiều tờ báo dạng này nhưng thường là các tạp chí của ngành hoặc các tờ báo có các số xuất bản thưa kỳ không thường kỳ Do đó, thông tin chuyên sâu và được cập nhật hàng ngày đang còn là thị trường bỏ ngỏ của báo mạng điện tử Việt Nam”.[9, trang 21]

Để bảo đảm cho quá trình tồn tại và phát triển của tờ báo đòi hỏi cần nguồn thông tin rộng khắp và đặc biệt là thông tin độc quyền – chuyên sâu Tuy nhiên, sự phát triển của kinh tế báo chí có tác động hai mặt Hiện nay có nhiều tờ báo đang bị đè ép về việc tái đầu tư nên xu hướng thuơg mại hóa báo chí trở nên phổ biến Mặt khác, sự xuất hiện những sản phẩm báo chí thuần tuý được các đơn vị báo chí quan tâm trong việc thu lợi nhuận, chứ không được quan tâm, chú trọng nhiều tới chức năng thông tin tuyên truyền Một số đơn vị chức năng thông tin, tuyên truyền như một vỏ bọc cho hoạt động kinh tế

+ Quản lý tốt hoạt động kinh tế báo mạng điện tử giúp cơ quan báo chí động viên nhân lực lao động hăng say trong công việc, sáng tạo, cống hiến

Hoạt động kinh tế báo mạng điện tử có hiệu quả góp phần tạo điều kiện xây dựng chế độ đãi ngộ tốt cho người lao động Điều này sẽ tạo động lực để người làm báo hăng say sáng tạo và đam mê cống hiến Đặc biệt, với những

cơ quan báo chí tự chủ trong việc thu chi, hoạt động kinh tế báo chí phát triển thuận lợi sẽ mang lại nguồn thu nhập ổn định cho cán bộ công nhân viên của toà soạn

Báo chí hoạt động kinh tế có hiệu quả thì cơ quan báo chí mới có nguồn tài trợ cho việc đào tạo nguồn nhân lực Đây là một trong những hoạt động rất quan trọng của tòa báo nhằm nâng cao trình độ cho đội ngũ những người làm báo, từ đó, cơ quan báo chí có cơ sở để xây dựng những mục tiêu mới, to lớn hơn, hoành tráng hơn Ngày nay, việc đào tạo nguồn nhân lực, đặc biệt là đội ngũ phóng viên của các cơ quan báo mạng là hết sức quan trọng Bởi vì nó là một loại hình báo chí đòi hỏi các phóng viên phải kết hợp nhiều kỹ năng cùng một lúc Đối với các cơ quan thông tấn báo chí hoạt động kinh tế, ngoài kỹ năng nghiệp vụ báo chí, đội ngũ cán bộ còn phải được rèn luyện về tư tưởng chính trị và đạo đức nghề nghiệp Vì vậy, tập luyện là hoạt động thường xuyên và cần được duy trì định kỳ Nếu không có kinh phí cho hoạt động này, hãng thông tấn sẽ không có số lượng phóng viên như mong muốn và do đó các sản phẩm cạnh tranh sẽ không có Không chỉ vậy, việc đào tạo thường xuyên còn là một trong những điều kiện khuyến khích nhân viên ở lại và cống hiến hết mình cho cơ quan

+ Việc quản lý đúng đắn các hoạt động kinh tế của báo chí góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước

Từ quan điểm kinh tế, các chuyển động trong lĩnh vực báo chí được nhận thấy là chậm hơn so với các lĩnh vực thương mại và sản xuất của xã hội Thực tế cho thấy vào đầu những năm 90 của thế kỷ trước, vấn đề tự chủ tài chính còn khá lạ lẫm với nhiều đơn vị báo chí Bởi khi đó, mối quan hệ thị trường đã được khẳng định rõ ràng, trở thành yêu cầu trong quản lý và phát triển của các công ty cũng như của toàn nền kinh tế Thật vậy, ngày nay có hàng trăm hãng thông tấn tự túc hoàn toàn Đồng thời tự túc nguồn lực kinh tế

- kỹ thuật cho hoạt động nghiệp vụ báo chí, khả năng ảnh hưởng cũng như khả năng mở rộng quy mô sản phẩm

Theo báo cáo của Bộ Thông tin và Truyền thông, tính đến ngày 31/12/2020, cả nước có 779 cơ quan thông tấn, báo chí, giảm 71 cơ quan thông tấn báo chí so với năm 2019 Trong đó, có 142 cơ quan báo in (68 báo trung ương) nhật báo, 74 tờ báo địa phương, 112 tờ báo có hoạt động báo chí điện tử); 612 tạp chí in (520 tạp chí trung ương, 92 tạp chí địa phương, 98 tạp chí có hoạt động tạp chí điện tử); 25 cơ quan thông tấn điện tử độc lập (9 báo điện tử và 16 tạp chí điện tử) Cả nước có 72 đơn vị được cấp phép phát sóng với 2 kênh quốc gia (Đài Truyền hình Việt Nam, Đài Tiếng nói Việt Nam), 1 kênh truyền hình kỹ thuật số VTC, 6 kênh địa phương, 5 đơn vị sự nghiệp truyền hình (Truyền hình Nhân dân, Truyền hình Thông tấn, Truyền hình Quốc phòng Việt Nam, Công an nhân dân) Truyền hình, Truyền hình Quốc hội) với tổng số 87 kênh phát thanh và 193 kênh truyền hình Đặc biệt, có hai địa phương chuyển đổi sang mô hình tòa soạn hội tụ là Trung tâm Truyền thông Quảng Ninh và Đài PT-TH Bình Phước

Theo thống kê, nhân sự hoạt động trong lĩnh vực báo chí hiện có trên 41.000 người, trong đó khối Phát thanh Truyền hình là 15.768 người Hiện, cả nước có 21.132 người được cấp thẻ nhà báo, tăng 725 thẻ so với năm 2019.[1]

Có thể thấy rằng, hiện nay báo chí vẫn đang tiếp tục đóng góp vai trò là tiếng nói của Đảng, Nhà nước và là diễn đàn của Nhân dân Báo chí góp phần củng cố vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế, đồng thời củng cố lòng tin của nhân dân đối với Đảng và nhà nước

1.2.2 Đối với xã hội

+ Đối với chủ thể quản lý xã hội (Đảng, Nhà nước)

Tại các nước tư bản, báo chí truyền thông được vận hành theo cơ chế thị trường trong đó chú trọng cả ba phương diện về thông tin – giải trí - thông tin tuyên truyền Trong đó việc đáp ứng nhu cầu giải trí và kinh doanh, kinh tế

là rất lớn Hiệu quả kinh tế thuận lợi được phát huy tác động, hỗ trợ tuyên truyền, tạo sức mạnh cả về chính trị và kinh tế, thúc đẩy sự phát triển chung

Nhiều tập đoàn báo chí truyền thông trở nên lớn mạnh và phát triển trong giới truyền thông và xã hội Do đó, có thể thấy rằng báo chí tư bản đã đi sớm và nhanh một bước với nhiều thành tựu và kinh nghiệm trong lĩnh vực kinh tế và kinh doanh

Ở Việt Nam, do điều kiện lịch sử, từ năm 1986 trở về trước, báo chí chủ yếu hoạt động theo cơ chế tập trung, bao cấp, chưa làm tròn chức năng kinh tế của báo chí Điều này đã khiến cho các cơ quan báo chí gặp nhiều khó khăn về cơ sở vật chất kỹ thuật, tài chính, đời sống của người lao động nghèo nàn, lạc hậu Báo chí truyền thông – cơ quan quyền lực thứ 4, bắt đầu từ khi Đảng Cộng sản Việt Nam khởi xướng và lãnh đạo sự nghiệp Đổi mới (năm 1986) Đến nay báo chí truyền thông đã phát triển và đạt nhiều thành tựu quan trọng Báo chí truyền thông cũng từ đó mà đổi mới, phát triển, với nhiều thành tích ấn tượng

Trong điều kiện của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, có nhiều thành phần kinh tế như kinh tế tập thể, kinh tế tiểu chủ và kinh tế cá thể, kinh tế tư bản nhà nước, kinh tế tư bản tư nhân và kinh tế tư bản tư nhân Đảng viên bình đẳng như các chủ thể khác và được kinh doanh miễn là không vi phạm pháp luật và pháp luật không cấm Tư duy lý luận mới này có ý nghĩa quan trọng trong việc hướng dẫn và thúc đẩy các hoạt động thực tiễn năng động và năng động trong xã hội nói chung Đó cũng là cơ sở quan trọng để báo chí phát triển các hoạt động kinh tế thương mại Mặc dù nước ta không có báo chí tư nhân Báo chí Việt Nam là phương tiện thông tin đại chúng thiết yếu, là tiếng nói của Đảng và Nhà nước, là diễn đàn của nhân dân Tuy nhiên để đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng, phong phú của công chúng, các cơ quan báo chí tư nhân được phép tham gia vào một số khâu trong hoạt động báo in, phát hành, kinh doanh các ấn phẩm, cung cấp thông tin, dịch vụ

Đặc biệt, theo Quyết định số 362 / QĐ-TTg ngày 3/ /2019 của Thủ

tướng Chính phủ phê duyệt Quy hoạch tổng thể phát triển và quản lý báo chí

cả nước đến năm 2025, ước tính:

Nhà nước có cơ chế, chính sách về kinh phí, đào tạo và tạo điều kiện cần thiết để báo chí phục vụ nhiệm vụ chính trị, tuyên truyền, đồng thời khuyến khích các cơ quan thông tấn báo chí tăng cường huy động nguồn lực phát triển nhưng phải đảm bảo đúng tôn chỉ mục đích, không theo đuổi lợi nhuận thuần túy, không để tư nhân sở hữu báo chí và không để nhóm lợi ích chi phối báo chí

Đảng ta xác định báo chí vừa làm công tác thông tin, tuyên truyền, vừa kinh doanh, buôn bán và thực hiện các chức năng khác, bảo đảm hài hòa giữa mục tiêu và lợi ích của nhân dân Quy định của Luật Báo chí cũng hướng dẫn

cụ thể hoạt động kinh doanh trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, đổi mới và hội nhập quốc tế của báo chí Nhận thức này đã tạo cho báo chí một cơ hội mới để vận động và phát triển Từ một nền báo chí bao cấp, chủ yếu làm công tác “tuyên truyền, vận động, tổ chức tập thể” (V.I.Lênin) đã chuyển sang cơ chế thị trường có sự quản lý, điều tiết của nhà nước, thực hiện nhiều chức năng, nhiệm vụ, trong đó có chức năng kinh tế

+ Đối với công chúng

Nhiệm vụ chính của bất kỳ doanh nghiệp nào là tạo ra giá trị nằm trong hàng hóa hoặc dịch vụ Để có thể tồn tại trên thị trường, các đơn vị phải thu hút được khách hàng bằng một giá trị sản phẩm nào đó của mình Nói cách khác, đơn vị đó phải mang đến cho người tiêu dùng những hàng hoá hay dịch

vụ để thoả mãn nhu cầu của khách hàng Quy trình tạo ra giá trị của hàng hoá hay dịch vụ bao gồm các giai đoạn khác nhau Mỗi khâu sản xuất cấu thành một bộ phận giá trị khác nhau Do đó, tổng của tất cả các giá trị trung gian sẽ tạo ra giá trị cuối cùng cho người tiêu dùng

Như vậy, kết quả hoạt động kinh tế của hãng thông tấn là thước đo chính để đánh giá niềm tin của công chúng Vậy để đạt được sự tín nhiệm của

công chúng thì các đơn vị báo chí cần phải đầu tư tất cả giai đoạn để tạo ra một sản phẩm/ dịch vụ hoàn hảo

Báo chí là loại hình hàng hóa đặc biệt Đó là sự kết hợp chặt chẽ giữa sản phẩm và dịch vụ Nhiệm vụ đầu tiên và quan trọng nhất của báo chí là tuyên truyền các định hướng của Đảng và Nhà nước, thông tin cho công chúng về các vấn đề kinh tế - xã hội Tiếp đến là nhiệm vụ làm kinh tế để duy trì hoạt động của nguồn tài chính Hai nhiệm vụ này không tách rời nhau mà thúc đẩy và có tác động tích cực đến nhau Một hãng thông tấn hoạt động hiệu quả sẽ có kinh phí đầu tư cơ sở vật chất, nguồn thông tin, nhân lực để tạo ra sản phẩm / dịch vụ tốt nhất nhằm tạo ra sự cạnh tranh trên thị trường Ngược lại, cơ quan báo chí phải có sản phẩm thu hút độc giả thì mới hoạt động hiệu quả Vì khi đó các nhà quảng cáo và các nhà tài trợ sẵn sàng chi tiền để quảng cáo sản phẩm của họ trên báo Hoạt động kinh tế của báo góp phần tạo ra những sản phẩm tốt nhất cho công chúng Khi cơ sở pháp lý cho hoạt động báo chí kinh doanh dần hoàn thiện thì sản phẩm mà công chúng tiếp nhận cũng đa dạng hơn, phong phú hơn và có chất lượng cao hơn

1.3 Chủ thể, đối tượng, nội dung, phương thức và yêu cầu đối với quản lý hoạt động kinh tế báo mạng điện tử

1.3.1 Chủ thể

Trong các cơ quan báo mạng điện tử thì chủ thể quản lý kinh tế cao nhất là cơ quan chủ quản, Tổng biên tập, sau đó đến các Phó Tổng biên tập, ban Thư ký tòa soạn, các phòng ban chuyên môn khác…Theo điều 23, 24 Luật báo chí năm 2016 quy định nhiệm vụ và quyền hạn của người đứng đầu

cơ quan báo chí thì Tổng biên tập là người chịu trách nhiệm trước cơ quan chủ quản báo chí và trước pháp luật về mọi hoạt động của cơ quan báo chí trong phạm vi nhiệm vụ và quyền hạn của mình

Phó Tổng biên tập giúp Tổng biên tập quản lý hoạt động kinh tế của các tòa soạn báo mạng điện tử Trưởng phòng truyền thông quảng cáo/Trưởng ban Trị sự - Tổng hợp/Chánh văn phòng/ Kế toán trưởng có chức năng tham

mưu, giúp việc cho Tổng biên tập trong công tác quản lý, tổ chức, giám sát hoạt động tài chính, kinh tế, hạch toán, thống kê Trưởng phó các phòng chuyên môn nghiệp vụ và viên chức, người lao động của các cơ quan báo chí

là cá nhân quản lý hoạt động kinh tế của các tòa soạn báo mạng điện tử

Kế toán viên: Theo chức năng, nhiệm vụ được giao cung cấp thông tin

và tham mưu cho Tổng biên tập nhằm điều hành hoạt động mang lại hiệu quả cao Thu thập, xử lý thông tin, số liệu kế toán theo mục đích, nội dung công việc kế toán, theo chuẩn mực và chế độ kế toán phù hợp với quy định của dự thảo và pháp luật hiện hành

1.3.2 Đối tượng quản lý

Đối tượng quản lý là hệ thống kế hoạch các hoạt động kinh tế của báo mạng điện tử Đó chính là công tác thu, chi từ hoạt động sự nghiệp của tòa soạn Tổ chức các hoạt động quảng cáo truyền thông, kinh doanh dịch vụ, cho thuê mặt bằng; tổ chức sự kiện, tài trợ chuyên trang, chuyên mục từ các tổ chức, cá nhân theo quy định của pháp luật, cho thuê mặt bằng… và là các mối quan hệ kinh tế trong phân phối gắn liền với quá trình hình thành và sử dụng các quỹ tiền tệ trong mỗi cơ quan, đơn vị Cụ thể là việc quản lý tài chính đối với các khoản thu cũng như các khoản chi vốn hoặc chi phí định kỳ của đơn vị Quản lý, thực hiện các dự án đầu tư và xây dựng; tham gia thẩm định các dự án đầu tư thuộc lĩnh vực tuyên truyền theo sự phân công của cơ quan chủ quản và cấp có thẩm quyền theo quy định của pháp luật; quản lý và sử dụng lao động, vật tư, tài sản, ngân sách do Nhà nước cấp

Chế độ đãi ngộ, khen thưởng, kỷ luật, nâng lương, tuyển dụng và các chế độ khác đối với công chức, viên chức của các cơ quan thông tấn, báo chí thực hiện theo quy định của pháp luật

1.3.3 Nội dung quản lý

1.3.3.1 Quản lý kế hoạch kinh doanh

Kế hoạch kinh doanh là nhiệm vụ xác định làm thế nào một tòa soạn báo mạng điện tử sẽ có đủ khả năng để đạt được các mục tiêu của mình, và

lập một chiến lược chi tiêu/ tiết kiệm/ đầu tư chi tiết để đạt được những mục tiêu đó Thông thường, một tòa soạn lập kế hoạch kinh doanh sau khi tầm nhìn và mục tiêu đã được đề ra Kế hoạch kinh doanh mô tả chi tiết từng hoạt động, tài nguyên, thiết bị và vật liệu cần thiết để đạt được các mục tiêu này, cũng như các khung thời gian liên quan

1.3.3.2 Quản lý nguồn thu, chi

Tổ chức chi theo chế độ, tiêu chuẩn, định mức do nhà nước quy định trên

cơ sở đánh giá hiệu quả, chất lượng công việc

a Triển khai kế hoạch thu:

Các nguồn thu dịch vụ bao gồm: Thu từ hoạt động cung ứng dịch vụ phù hợp với chuyên môn và khả năng của đơn vị Thủ trưởng đơn vị quyết định mức thu hồi các hoạt động dịch vụ này bằng cách đảm bảo thu đủ chi và

có tính lũy kế; thu nhập phi kinh doanh khác theo quy định của pháp luật (nếu có).Quy trình quản lý thu dịch vụ gồm các bước sau:

Bước 1: Khi khách hàng có nhu cầu sử dụng dịch vụ của đơn vị sự nghiệp công lập trong lĩnh vực truyền thông báo chí, hai bên sẽ đàm phán, thỏa thuận với nhau và tiến hành ký kết hợp đồng cung cấp dịch vụ như dịch

vụ quảng cáo, dịch vụ truyền thông… Sau khi ký hợp đồng dịch vụ, kế toán viên kiểm tra, đối chiếu việc thực hiện điều khoản trong hợp đồng và viết hóa đơn trình kế toán trưởng

Bước 2: Kế toán trưởng kiểm tra, rà soát thông tin và trình trưởng phòng kiểm tra chuyển Tổng biên tập phê duyệt

Bước 3: Tổng biên tập kiểm tra tổng thể và phê duyệt

Ngoài ra, còn có các quỹ viện trợ, tài trợ, cho vay, cho vay tín dụng được cấp theo quy định của pháp luật

b Triển khai kế hoạch chi:

Phân bổ chi: Căn cứ vào kế hoạch chi đã được phê duyệt, Thủ trưởng đơn vị sẽ ra lệnh duyệt chi và phân bổ chi theo đúng kế hoạch Tất cả các

khoản chi được thực hiện thông qua Kho bạc Quốc gia / Ngân hàng Thương mại cho người thụ hưởng Đơn vị công nghệ thông tin và truyền thông của SNCL có quyền chủ động điều chỉnh dự toán chi giữa các khoản mục chi phí trong từng nhóm khoản mục chi phí trong quá trình thực hiện nhưng phải gửi

cơ quan chủ quản và kho bạc / ngân hàng thương mại để kiểm soát, quản lý Kinh phí: Hàng năm, sau khi thanh toán chi phí, nộp thuế và các khoản khác theo quy định, phần chênh lệch giữa thu nhập và chi phí (nếu có) của

đơn vị được sử dụng

Đối với đơn vị tự đảm bảo kinh phí hoạt động, các bước lập quỹ như sau: Mức thu tối thiểu theo mức do Nhà nước quy định để trích lập quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp; trả thu nhập tăng thêm cho người lao động không quá 3 lần quỹ tiền lương ngạch bậc, chức vụ trong năm do nhà nước quy định; trích lập quỹ khen thưởng, dự phòng, dự phòng ổn định thu nhập

1.3.4 Phương thức quản lý

Để quản lý hoạt động kinh tế báo mạng điện tử thì cơ quan báo chí phải

sử dụng nhiều phương pháp cũng như nhiều công cụ quản lý khác:

Quản lý bằng cơ chế chính sách: Cơ chế là quy luật vận hành của một hệ

thống hay bất cứ một sự vật hiện tượng, một quy luật hoặc quá trình nào đó trong

tự nhiên, xã hội, cơ chế còn là chỉ sự tương tác giữa các yếu tố với nhau kết thành nhờ hệ thống và nhờ vào việc tương tác đó mà hệ thống này hoạt động Chính sách là một hệ thống có chủ đích các nguyên tắc hướng dẫn các quyết định đạt được kết quả hợp lý Trong một tổ chức, cơ quan quản trị sẽ thông qua các chính sách này

Quản lý thông qua việc xây dựng kế hoạch kinh doanh: Việc xây dựng

kế hoạch kinh doanh là rất quan trọng đối với một hãng thông tấn vì nó đề cập đến các mục tiêu tài chính đã thiết lập cũng như cách sử dụng các nguồn lực

để đạt được các mục tiêu này Chỉ có việc xây dựng phương án kinh doanh tối

ưu mới có thể giúp ban biên tập phòng ngừa rủi ro, chủ động trong mọi hoạt động tài chính

Kế hoạch kinh doanh có thể hiểu đơn giản là một bản kế hoạch lập ra dựa trên tình hình sử dụng tài chính và dự kiến của tòa soạn để đưa ra kế hoạch trong tương lai Thông qua bản kế hoạch kinh doanh, tòa soạn dễ dàng

dự tính được các khoản cần phải sử dụng như mua sắm trang thiết bị, đầu tư

cơ sở vật chất, trả lương, nhuận bút và các chế độ cho cán bộ, viên chức và người lao động; thanh toán các khoản chi phí…đảm bảo sự chủ động khi thanh toán, hạn chế các rủi ro đáng tiếc

Quản lý bằng hệ thống tổ chức, cán bộ: Hệ thống tổ chức bộ máy và

đội ngũ cán bộ trực tiếp quản lý tài chính ở cơ quan báo chí bao gồm: Tổng biên tập, trưởng Phòng tài chính kế hoạch (Kế toán trưởng), phòng tài chính

kế toán (văn phòng), lãnh đạo các phòng

Quản lý theo chế độ thông tin và báo cáo: Báo cáo định kỳ là chế độ

báo cáo được ban hành nhằm đáp ứng yêu cầu thông tin chung của các cơ quan hành chính Nhà nước, được thực hiện theo một chu kỳ xác định và được lặp lại nhiều lần Để đáp ứng các yêu cầu cung cấp thông tin chuyên sâu về một chủ đề nào đó cần thực hiện một lần hoặc nhiều lần trong một khoảng thời gian nhất định, người ta sử dụng chế độ báo cáo chuyên đề Ngoài ra còn

có một chế độ báo cáo đột xuất, được đưa ra để đáp ứng yêu cầu cung cấp thông tin về một vấn đề bất thường Chế độ báo cáo cần đảm bảo cung cấp kịp thời thông tin chính xác, đầy đủ phục vụ có hiệu quả công tác quản lý, chỉ đạo, điều hành của các cơ quan hành chính nhà nước

Quản lý bằng kiểm tra, giám sát: Việc kiểm tra, giám sát thường xuyên

sẽ giúp đánh giá đúng thực trạng, hiệu quả hoạt động kinh tế của các cơ quan báo chí, kịp thời khắc phục những tồn tại, nâng cao hiệu quả hoạt động Thực tế cho thấy công tác kiểm tra, giám sát là một trong những nhiệm

vụ quan trọng trong hoạt động kinh tế của các cơ quan báo chí, góp phần phát huy hiệu quả, thúc đẩy hoạt động kinh tế báo chí ngày càng phát triển

Quản lý bằng cách đánh giá chất lượng sản phẩm và phản hồi từ công

chúng: Theo quan điểm kinh tế, công chúng báo chí là khách hàng của các cơ quan báo chí; trên bình diện xã hội là lực lượng quan trọng, quyết định vai trò,

vị trí xã hội của cơ quan báo chí Nếu không có khán giả thì sản phẩm báo chí

bị coi là kém hiệu quả, vì tác phẩm báo chí ra đời không có người nghe, người xem và người đọc

1.4 Nguyên tắc và yêu cầu đối với quản lý hoạt động kinh tế báo mạng điện tử

1.4.1 Nguyên tắc quản lý hoạt động kinh tế báo mạng điện tử

+ Đảm bảo pháp lý

- Một là, việc quản lý hoạt động kinh tế của báo điện tử cần phù hợp với

quy định của Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Hiến pháp Nhà nước năm 1992 quy định về hoạt động của báo chí, phát

thanh và truyền hình tại Điều 33: “Nhà nước phát triển công tác thông tin, báo

chí, phát thanh, truyền hình, điện ảnh, xuất bản, thư viện và các phương tiện thông tin đại chúng khác Nghiêm cấm những hoạt động văn hoá, thông tin làm tổn hại lợi ích quốc gia, phá hoạt nhân cách, đạo đức và lối sống tốt đẹp của người Việt Nam”.[18]

Để khẳng định vai trò của báo chí và các phương tiện thông tin đại chúng, Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013 tại

Điều 60 - chương III quy định: “Nhà nước, xã hội phát triển văn học, nghệ

thuật nhằm đáp ứng nhu cầu tinh thần đa dạng và lành mạnh của người dân; phát triển các phương tiện thông tin đại chúng nhằm đáp ứng nhu cầu thông tin của nhân dân, phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc”

- Hai là, việc quản lý hoạt động kinh tế của báo điện tử phải tuân theo

hệ thống pháp luật có liên quan như: luật báo chí, luật doanh nghiệp, luật tài chính, luật kiểm toán, luật kế toán, luật thuế, luật thương mại Luật hình sự, Luật hành chính

Luật Báo chí 2016 thể hiện quan điểm cơ bản của Đảng ta về công tác

báo chí, khẳng định quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí của nhân dân, đồng thời khẳng định báo chí là “cơ quan biểu hiện của nhân dân Việt Nam” , tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp ”, cũng như“ diễn đàn nhân dân ” Theo quy định của luật này, hãng thông tấn có quyền tổ chức hoạt động kinh doanh, dịch vụ phù hợp với chuyên môn, nghiệp vụ theo quy định của Chính phủ và các quy định khác của pháp luật nhằm tạo thêm nguồn thu tái đầu tư cho sự phát triển của báo chí Đối với hoạt động thương mại, dịch vụ thông tấn xã phải thực hiện nghĩa vụ thuế Các cơ quan thông tấn, báo chí được hưởng các ưu đãi về thuế, ưu đãi về giá đối với hoạt động xuất bản, phát hành báo chí theo quy định của pháp luật Như vậy, cơ quan báo chí sẽ phải thực hiện chế độ kế toán, thống kê và kiểm soát tài chính theo quy định của pháp luật

Mục 17d của Luật Báo chí cũng quy định việc xuất bản và phát hành

báo chí để phục vụ một số đối tượng: “Nhà nước có chính sách hỗ trợ ngân

sách tạo điều kiện cho xuất bản, phát hành báo chí đến với nhân dân các vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn và vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, đến với cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài” [15]

Nội dung điều luật này cho thấy sự là ưu việt trong chính sách đối với đồng bào các dân tộc thiểu số, vùng khó khăn và Việt kiều

- Ba là, việc quản lý hoạt động kinh tế của báo điện tử phải tuân theo hệ

thống văn bản quy phạm pháp luật

Các Nghị định, Nghị quyết của Chính phủ, Thông tư hướng dẫn thành lập Bộ Thông tin và Truyền thông… là những văn bản quy phạm pháp luật thể hiện quan điểm chủ trương báo chí của Đảng

Chẳng hạn, Nghị định số 51/2002 / NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết thi hành luật báo chí, luật sửa đổi, bổ sung một số điều của luật báo chí; Nghị định số 56/2006 / NĐ-CP ngày 06 tháng 6 năm 2006 của Chính phủ về

xử phạt hành chính trong hoạt động văn hóa thông tin về tội vi phạm trong