Giáo dục ý thức chính trị cho sinh viên các trường đại học ngoài công lập trên địa bàn thành phố hà nội” (khảo sát đại học thăng long, đại học đại nam, đại học nguyễn trãi)

Một bộ phận thanh niên, sinh viên có biểu hiện lệch lạc về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, lười tu dưỡng đạo đức, ngại học tập chính trị, sống thiếu lý tưởng, không có lập trường

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

ĐINH VĂN KHANH

GIÁO DỤC Ý THỨC CHÍNH TRỊ CHO SINH VIÊN CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOÀI CÔNG LẬP

TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ

HÀ NỘI - 2022

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

ĐINH VĂN KHANH

Đề tài: GIÁO DỤC Ý THỨC CHÍNH TRỊ CHO SINH VIÊN

CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOÀI CÔNG LẬP

TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ

Ngành: Chủ nghĩa xã hội khoa học

Mã số: 8229008

Người hướng dẫn khoa học:

TS KHUẤT THỊ THANH VÂN

HÀ NỘI - 2022

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn: “Giáo dục ý thức chính trị cho sinh viên

các trường Đại học ngoài công lập trên địa bàn Thành phố Hà Nội”

(Khảo sát Đại học Thăng Long, Đại học Đại Nam, Đại học Nguyễn Trãi) là

công trình nghiên cứu của tôi Các số liệu khảo sát và kết quả nghiên cứu của luận văn là hoàn toàn trung thực và không trùng lặp với các đề tài khác Các thông tin trích dẫn trong luận văn đều được ghi rõ nguồn gốc

Hà Nội, ngày ….tháng….năm 2022

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

ĐINH VĂN KHANH

LỜI CẢM ƠN

Em xin gửi lời cảm ơn chân thành cùng sự tri ân sâu sắc đối với các thầy

cô của Học viện Báo chí và Tuyên truyền, đặc biệt hơn cả là các thầy cô khoa Chủ nghĩa xã hội khoa học của Học viện Báo chí và Tuyên truyền đã luôn sẵn sàng tạo điều kiện tốt nhất cho em hoàn thành luận văn tốt nghiệp Em cũng xin chân thành gửi lời cảm ơn TS Khuất Thị Thanh Vân – Phó trưởng khoa CNXH khoa học đã tận tình hướng dẫn để em hoàn thành công trình nghiên cứu này của mình

Trong quá trình học tập, nghiên cứu và thực hiện đề tài luận văn, do trình

độ lý luận cũng như kinh nghiệm thực tiễn của cá nhân còn hạn chế, nên luận văn không thể tránh khỏi những thiếu sót, em rất mong nhận được những ý kiến góp ý của các thầy, cô để em có thêm được nhiều kiến thức và những kinh nghiệm quý báu để hoàn thành tốt hơn với những nghiên cứu sau này

Em xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, ngày tháng năm 2022

Tác giả luận văn

ĐINH VĂN KHANH

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ GIÁO DỤC Ý THỨC CHÍNH TRỊ CHO SINH VIÊN CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOÀI CÔNG LẬP TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI 13

1.1 Một số khái niệm liên quan đến giáo dục ý thức chính trị cho sinh viên các trường đại học ngoài công lập trên địa bàn thành phố Hà Nội 13

1.2 Chủ thể, nội dung, hình thức và phương pháp giáo dục ý thức chính trị cho sinh viên các trường đại học ngoài công lập 25

1.3 Vai trò của giáo dục ý thức chính trị cho sinh viên các trường đại học ngoài công lập 34

Chương 2: GIÁO DỤC Ý THỨC CHÍNH TRỊ CHO SINH VIÊN CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOÀI CÔNG LẬP TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI – THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP 40

2.1 Khái quát về các trường đại học khảo sát và đặc điểm sinh viên các trường đại học ngoài công lập 40

2.2 Thực trạng giáo dục ý thức chính trị cho sinh viên các trường đại học ngoài công lập trên địa bàn thành phố Hà Nội hiện nay 47

2.3 Giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục ý thức chính trị cho sinh viên các trường đại học ngoài công lập trên địa bàn thành phố Hà Nội 80

KẾT LUẬN 93

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 96

TÓM TẮT LUẬN VĂN 114

DANH MỤC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 1 Kết quả khảo sát thái độ của sinh viên các trường đại học ngoài công lập trên địa bàn thành phố Hà Nội đối với các môn học lý luận chính trị

và pháp luật 50 Biểu đồ 2: Kết quả khảo sát mức độ sv tham gia các hoạt động phong trào 52 Biểu đồ 3: Kết quả khảo sát ý kiến đánh giá về nội dung giáo dục ý thức chính trị cho sinh viên 56 Biểu đồ 4: Kết quả mức độ ảnh hưởng từ phẩm chất, năng lực của giảng viên đến giáo dục ý thức chính trị cho sinh viên 57 Biểu đồ 5: Kết quả khảo sát về phương pháp tổ chức GDYTCT cho sinh viên 62 Biểu đồ 6: Kết quả khảo sát thái độ của sinh viên các trường đại học đối với các môn học lý luận chính trị và pháp luật 63 Biểu đồ 7: Kết quả khảo sát đánh giá về mức độ, thái độ sinh viên tham gia các hoạt động phong trào, đoàn thể do Khoa, Nhà trường tổ chức 65 Biểu đồ 8: Kết quả khảo sát các hình thức thực hiện giáo dục ý thức chính trị cho sinh viên các trường Đại học ngoài công lập hiện nay 66

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Sinh viên là lực lượng trí thức trẻ, là nguồn nhân lực trong tương lai gần của đất nước Với hành trang là những hiểu biết khoa học trên các lĩnh vực, là tuổi trẻ và nhiệt huyết, khát vọng lập thân lập nghiệp, sinh viên không chỉ là nguồn lực to lớn để xây dựng, phát triển đất nước mà cũng chính là lực lượng quan trọng giữ gìn, bảo vệ thành quả cách mạng, truyền thống dân tộc

Hiện nay, tình hình thế giới vẫn đang có nhiều biến động phức tạp; cuộc đấu tranh giai cấp trên lĩnh vực ý thức hệ vẫn đang diễn ra gay gắt và quyết liệt Chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch vẫn đang tìm đủ mọi cách thực hiện chiến lược “diễn biến hoà bình” nhằm chống phá các nước XHCN trong đó có Việt Nam chúng ta Chiêu bài công kích, xuyên tạc, bôi nhọ chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, kích động bạo loạn chính trị… nhằm làm mất phương hướng chính trị, dần làm thay đổi ý thức chính trị của các tầng lớp nhân dân ta, đặc biệt chúng luôn nhắm đến đối tượng thanh niên, sinh viên Bởi, đây là những người trẻ tuổi, có nhận thức chính trị chưa sâu sắc, dễ tiếp cận và tiếp nhận “cái mới”, dễ bị lôi kéo và dao động và nhất

Bên cạnh đó, sự tác động từ mặt trái của toàn cầu hóa và cơ chế thị trường cũng làm tăng thêm sự phức tạp của các vấn đề kinh tế, xã hội, ảnh hưởng mạnh mẽ đến thanh niên, sinh viên Một bộ phận thanh niên, sinh viên

có biểu hiện lệch lạc về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, lười tu dưỡng đạo đức, ngại học tập chính trị, sống thiếu lý tưởng, không có lập trường chính trị vững vàng, thực dụng, ích kỷ, xa vào các tệ nạn xã hội như lô đề, cá

độ, cờ bạc, cầm đồ… đang làm ảnh hưởng đến niềm tin của xã hội đối với thế

hệ trẻ và gây nghi ngờ đến việc tổ chức thực hiện giáo dục đạo đức, tư tưởng chính trị cho sinh viên trong các nhà trường hiện nay

Mô hình đào tạo đại học ngoài công lập ở nước ta vẫn còn khá mới mẻ,

các trường đại học ngoài công lập tham gia đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho đất nước chưa được lâu Song, hầu hết các nhà trường đều đã ý thức, quan tâm không chỉ chú trọng giáo dục về kiến thức chuyên môn mà còn chú ý thực hiện giáo dục ý thức chính trị cho sinh viên, coi đó đều là nhiệm vụ quan trọng và thường xuyên của nhà trường Tuy nhiên, bên cạnh kết quả và thành tích đạt được, quá trình giáo dục ý thức chính trị cho sinh viên các trường đại học ngoài công lập vẫn còn bộc lộ những hạn chế, yếu kém như: chất lượng giáo dục chính trị, tư tưởng cho sinh viên còn bất cập; YTCT của một bộ phận sinh viên chưa cao; chương trình, kế hoạch giáo dục ý thức chính trị có khi bị giản lược đến mức tối thiểu; nội dung và phương pháp giáo dục chậm đổi mới, còn mang tính hình thức, cứng nhắc, chưa hấp dẫn, chưa thuyết phục, chưa tạo ra sự hứng thú, thu hút đối với người học; công tác

cổ động, tuyên truyền chưa sâu, rộng; thiếu sự sắc bén trong việc đấu tranh chống các quan điểm sai trái, của các thế lực thù địch; hiệu quả giáo dục ý thức chính trị chưa cao, chưa thật sự vững chắc… từ đó làm ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả đào tạo và sự phát triển nhân cách sinh viên trong các trường đại học ngoài công lập

Từ những lý do trên, tác giả chọn đề tài: “Giáo dục ý thức chính trị cho sinh viên các trường đại học ngoài công lập trên địa bàn thành phố Hà Nội hiện nay” để nghiên cứu, thực hiện luận văn tốt nghiệp chương trình thạc sĩ

ngành Chủ nghĩa xã hội khoa học

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Giáo dục ý thức chính trị và giáo dục ý thức chính trị cho sinh viên là một vấn đề được nhiều nhà nghiên cứu, nhà giáo dục quan tâm Đặc biệt từ khi nước ta bước vào giai đoạn đổi mới đất nước vấn đề đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, nâng cao ý thức chính trị cho thế hệ trẻ luôn được Đảng và Nhà nước và các nhà giáo dục quan tâm Có thể kể đến các công trình nghiên cứu cơ bản sau:

2.1 Nhóm công trình nghiên cứu về giáo dục ý thức chính trị

- Các công trình nghiên cứu là sách xuất bản:

Cuốn sách Đổi mới công tác giáo dục chính trị - tư tưởng cho cán bộ, đảng

viên ở cơ sở trong giai đoạn hiện nay (2003) do Vũ Ngọc Am chủ biên [2]

Nghiên cứu này đã làm rõ khái niệm về giáo dục chính trị - tư tưởng trong công tác giáo dục chính trị - tư tưởng của Đảng Các tác giả đã chỉ rõ, khi đất nước ta đang bắt đầu bước vào giai đoạn mới, giai đoạn đẩy mạnh sự nghiệp CNH, HĐH đất nước, thì trong công tác giáo dục chính trị - tư tưởng cần phải được mới toàn diện, đồng bộ công tác giáo dục chính trị - tư tưởng cho cán bộ, đảng viên nhất là

ở đơn vị cơ sở Dựa vào những nội dung đã đặt ra các tác giả đánh giá thực trạng của công tác giáo dục chính trị - tư tưởng đồng thời đề xuất những nhóm giải pháp

cơ bản nhằm nâng cao về chất lượng công tác bồi dưỡng, đào tạo và giáo dục chính trị - tư tưởng cho cán bộ, đảng viên trong giai đoạn hiện nay

Cuốn sách Ý thức chính trị của công nhân trong một số doanh nghiệp ở Hà

Nội hiện nay (2003) do tác giả Phan Thanh Khôi chủ biên [33] đã luận giải về

YTCT của giai cấp công nhân và thực trạng YTCT của công nhân tại các doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp đầu tư nước ngoài tại Hà Nội hiện nay Từ đó, các tác giả đưa ra những dự báo, xu hướng thay đổi về YTCT của công nhân đồng thời các tác giả đề xuất 6 nhóm giải pháp nhằm nâng cao chất YTCT của công nhân Trong đó, nhóm tác giả có đề cập đến việc đổi mới công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho đối tượng là công nhân của các cấp uỷ Đảng, các tổ chức công đoàn trong các doanh nghiệp, đồng thời nhấn mạnh cần tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật, từ đó giúp công nhân, người lao động nhận thức rõ quyền lợi, nghĩa vụ của mình từ đó nâng cao ý thức chấp hành kỷ luật lao động, ý thức chấp hành pháp luật của nhà nước và những tiêu chuẩn làm việc trong doanh nghiệp của công nhân trên địa bàn Hà Nội

Cuốn sách Phê phán, bác bỏ các quan điểm sai trái, thù địch, bảo vệ nền

tảng tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam [6] của Ban Tuyên giáo Trung ương

(2007) đã tổng quan lại những vấn đề cốt lõi về cuộc đấu tranh trên lĩnh vực tư

tưởng, lý luận của các nước XHCN, các quốc gia thuộc phong trào cộng sản và công nhân quốc tế từ năm 1991 đến nay Tác giả phê phán, đấu tranh để đi đến bác bỏ các quan điểm sai trái, thù địch Cùng với đó tìm hiểu, phân tích và làm rõ các cuộc đấu tranh trên mặt trận tư tưởng, lý luận thông qua hơn 20 năm thực hiện đổi mới của đất nước Từ đó đi đến dự báo tình hình, đưa ra các phương hướng và giải pháp nhằm nâng cao chất lượng nghiên cứu, đấu tranh các quan điểm sai trái, thù địch, chống chủ nghĩa cơ hội vị kỷ trong thời gian tới là một trong những nhiệm vụ trọng tâm

Cuốn sách “Tự diễn biến”, “Tự chuyển hóa” và vấn đề giáo dục lý tưởng

cách mạng, đạo đức, lối sống cho thanh niên hiện nay (2016) của tác giả Trương

Giang Long chủ biên [34] Cuốn sách này đã phân tích những yếu tố tác động đến quá trình “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” đối với thanh niên ở Việt Nam hiện nay

Từ những yếu tố tác động đó, tác giả đưa ra các giải pháp cơ bản để phòng, chống

“tự diễn biến”, “tự chuyến hóa” đối với thanh niên ở nước ta hiện nay Ngoài ra, tác giả còn đưa ra vấn đề giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống, tác phong và rèn luyện của thanh niên công an nhân dân hiện nay

- Các công trình nghiên cứu dưới dạng luận án:

Luận án tiến sĩ triết học, chuyên ngành chủ nghĩa xã hội khoa học Đổi

mới giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ chủ chốt trong hệ thống chính trị cấp xã các tỉnh khu vực Nam Bộ (2003) của tác giả Lê Hanh Thông [51] Tác

giả luận án đã đi sâu tìm hiểu, nghiên cứu một cách cơ bản và có hệ thống nhất về công tác giáo dục LLCT đối tượng nghiên cứu là cán bộ giữ vai trò chủ chốt trong hệ thống chính trị thuộc cấp xã các tỉnh thuộc khu vực miền Nam Bộ Qua những cơ sở đó tác giả đề xuất xây dựng lên hệ thống các giải pháp và kiến nghị thêm về việc đổi mới nội dung, chương trình, phương thức giáo dục LLCT nhằm nâng cao vai trò, phẩm chất và năng lực của cán bộ chủ chốt cấp xã trong quá trình đổi mới theo định hướng XHCN từ đó xây dựng từng bước đổi mới và nâng cao năng lực cho cán bộ ở cấp cơ sở

Luận án tiến sĩ Ý thức chính trị của công nhân trong các doanh nghiệp

có vốn đầu tư nước ngoài ở nước ta hiện nay (2007) của tác giả Dương Thị

Thanh Xuân [54] Luận án đã khái quát những nội dung thuộc các vấn đề lý luận chung nhất về YTCT, đồng thời làm rõ thực trạng YTCT của công nhân trong các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, tác giả đưa ra một số quan điểm, một số giải pháp cơ bản và toàn diện nhằm nâng cao YTCT cho công nhân thuộc thành phần có vốn đầu tư nước ngoài ở Việt Nam hiện nay

- Các công trình nghiên cứu dưới dạng bài báo tạp chí, hội thảo khoa học :

Bài viết Giáo dục chính trị, tư tưởng cho học sinh Thủ đô cần đồng bộ

các giải pháp (2012) của tác giả Phạm Đình Khuê, tạp chí Cộng sản điện tử

[30] Nội dung của bài viết tác giả đã đi sâu nghiên cứu và tập trung làm nổi bật được vai trò quan trọng của học sinh Thủ đô trong việc xây dựng và phát triển thủ đô Hà Nội thời gian qua Từ những cơ sở đó, tác giả đưa ra các nhóm giải pháp nhằm tăng cường nâng cao công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho học sinh thủ đô trong giai đoạn hiện nay

Tác giả Nguyễn Đắc Vinh có bài viết Nâng cao nhận thức chính trị, lý

tưởng sống đúng đắn, ý thức trách nhiệm với cộng đồng trong thanh niên, xứng đáng truyền thống tự hào của cha anh, Tạp chí Cộng sản tháng 12/2015 [57]

Trong bài viết này, tác giả đã nêu ra những nội dung về truyền thống vẻ vang của thế hệ trẻ Việt Nam qua các giai đoạn lịch sử, từ đó nêu bật tầm quan trọng của thanh niên đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN, đồng thời tác giả chỉ ra những thời cơ, thách thức cùng những thuận lợi

và khó khăn mà thế hệ trẻ đang phải đối diện Từ những thông tin số liệu đó, tác giả đưa ra những giải pháp để đảm bảo nâng cao nhận thức chính trị của giới trẻ, hãy xây dựng lý tưởng sống đúng đắn, sống có ý thức trách nhiệm với cộng đồng trong thanh niên

Tác giả Phạm Văn Giang có bài viết Giáo dục ý thức chính trị cho giai cấp công nhân Việt Nam trong điều kiện hội nhập quốc tế hiện nay”, tạp chí lý

luận chính trị số 10/2017 Nghiên cứu của tác giả dựa trên cơ sở phân tích thực trạng và những vấn đề đặt ra trong giai đoạn hiện nay, từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả GDYTCT cho giai cấp công nhân Việt Nam, đặt trong điều kiện Việt Nam đang trên đà hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng như hiện nay Giáo dục YTCT cho giai cấp công nhân luôn là nhiệm vụ rất quan trọng và cấp thiết Trong giai đoạn hiện nay, dưới sự tác động của mặt trái trong quá trình toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế, sự tác động đó đã và đang làm cho một bộ phận công nhân nước ta bị ảnh hưởng có thể kể đến như việc

xa rời lập trường tư tưởng giai cấp, phai nhạt lý tưởng cách mạng, ý thức tổ chức và kỷ luật lao động bộc lộ hạn chế Tác giả đã chỉ ra nội hàm của YTCT cũng như sự cần thiết phải thực hiện công tác GDYTCT cho giai cấp công nhân Việt Nam trong điều kiện hiện nay

Bài viết Giá trị ý thức chính trị truyền thống của công nhân mỏ than

Quảng Ninh (2017) của tác giả Nguyễn Thị Huyền Thái, tạp chí giáo dục lý

luận – số 226 (10/20217) Trong bài viết này, tác giả đã đề cập đến nội dung về YTCT truyền thống của công nhân mỏ than Quảng Ninh Những nội dung đó được đặt trong bối cảnh đất nước ta đang đẩy mạnh CNH, HĐH và hội nhập quốc tế hiện nay, từ đó tác giả đưa ra giải pháp để xây dựng đội ngũ công nhân ngày càng lớn mạnh thì việc phát huy các giá trị ý thức chính trị truyền thống tốt đẹp của công nhân là vấn đề có ý nghĩa hết sức quan trọng và cần thiết

2.2 Nhóm công trình nghiên cứu về giáo dục ý thức chính trị cho sinh viên

- Các sản phẩm nghiên cứu là sách xuất bản:

Cuốn sách Giáo dục lý luận chính trị cho sinh viên Việt Nam hiện nay

(2010) của tác giả Trần Thị Anh Đào làm chủ biên [20] Cuốn sách bao gồm 3

chương nội dung các chương chi tiết như sau: Chương 1 tác giả đề cập đến những vấn đề chung nhất về vấn đề giáo dục lý luận chính trị cho sinh viên Việt Nam trong giai đoạn hiện nay Trong chương 2 tác giả đánh giá về thực

trạng thực hiện công tác giáo dục về lý luận chính trị cho sinh viên Việt Nam trong giai đoạn hiện nay Trên cơ sở nghiên cứu những vấn đề mang tính lý luận và thực tiễn các tác giả đã đề xuất đưa ra một số nhóm giải pháp để thực hiện tốt công tác giáo dục LLCT cho sinh viên nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao hơn trong việc bồi dưỡng và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong sự nghiệp CNH, HĐH đất nước hiện nay

Cuốn sách Nghiên cứu và giảng dạy lý luận chính trị trong xu thế toàn

cầu hóa (2016) kỷ yếu Hội thảo khoa học quốc gia [50] Cuốn sách đã tập hợp

được đông đảo những bài viết của các nhà khoa học, bố cục của cuốn sách được chia làm 03 phần với các nội dung từng phần là: phần đầu tiên là nội dung về việc nghiên cứu và giảng dạy các môn LLCT hiện nay đồng thời đưa

ra thực trạng và giải pháp; phần thứ hai là nghiên cứu và giảng dạy các môn LLCT hiện nay tác giả đã đưa ra những vấn đề phương pháp để thực hiện; phần thứ ba với nội dung nghiên cứu và giảng dạy các môn LLCT hiện nay những vấn đề trong việc đào tạo giáo viên

Cuốn sách Quan điểm triết học Mác – Lênin về con người và vấn đề

giáo dục đạo đức người sinh viên công an (2010) sách chuyên khảo dành cho

công tác đào tạo tiến sĩ của tác giả Phạm Bá Lượng làm chủ biên [32] Nội dung của cuốn sách là quan điểm triết học Mác – Lênin về con người và vấn

đề giáo dục đạo đức của sinh viên học tập trong môi trường công an cùng với

đó tác giả làm rõ nội dung và thực trạng công tác giáo dục đạo đức người sinh viên công an nhân dân hiện nay những ưu điểm và hạn chế Từ đó, tác giả đã đưa ra những phương hướng và một số giải pháp cơ bản nhằm nâng cao hiệu quả việc giáo dục đạo đức cho sinh viên đặc biệt đối tượng là công an nhân dân trong giai đoạn hiện nay

- Các công trình nghiên cứu là luận án:

Luận án Những yếu tố khách quan và chủ quan tác động đến tư tưởng

chính trị của sinh viên - Thực trạng và giải pháp (1996) của tác giả Nguyễn

Đình Đức [21] Tác giả luận án đã phân tích thực trạng tư tưởng chính trị của sinh viên của các trường đại học nó Thông qua công trình nghiên cứ tác giả chỉ ra những nhân tố, nguyên nhân cơ bản tác động đến tư tưởng chính trị của sinh viên, vấn đề cơ bản nhất là sự tác động theo khuynh hướng tiêu cực ảnh hưởng đến tư tưởng chính trị sinh viên Xuất phát từ những vấn đề đó tác giả

đề ra một số những giải pháp nhằm phát huy tác động tích cực của những yếu

tố khách quan và chủ quan cũng như hạn chế ảnh hưởng đến tư tưởng chính trị của sinh viên trong giai đoạn hiện nay

Luận án tiến sĩ của tác giả Lương Ngọc Vĩnh (2012), Hiệu quả công tác

giáo dục chính trị - tư tưởng trong học viên các học viện quân sự ở nước ta hiện nay [56] Luận án đã làm rõ được những vấn đề mang tính lý luận của

công tác giáo dục chính trị - tư tưởng và cho học viên các học viện quân sự ở nước ta hiện nay cùng với đó đánh giá về thực trạng, chỉ ra nguyên nhân làm hạn chế hiệu quả công tác giáo dục chính trị - tư tưởng cho học viên trong các học viên quân sự thời gian qua; từ đó tác giả chỉ ra những vấn đề cần được giải quyết; đồng thời đề xuất các nhóm giải pháp cơ bản nhằm nâng cao hiệu quả của công tác giáo dục chính trị - tư tưởng cho học viên trong các học viện quân sự ở nước ta hiện nay

- Các công trình nghiên cứu dưới dạng bài báo tạp chí, hội thảo khoa học:

Đề tài khoa học, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, mã số

GNV.07 - 47, Ý thức chính trị của sinh viên các trường đại học và cao đẳng

trên địa bàn Hà Nội (2007) của tác giả Dương Trung Ý làm chủ nhiệm [55]

Trong đề tài, nhóm tác giả đã phân tích, làm rõ những vấn đề lý luận về YTCT và những yêu cầu cơ bản về ý thức chính trị của sinh viên Việt Nam hiện nay Đồng thời, nhóm tác giả còn phân tích những đặc điểm, chỉ ra thực trạng và nguyên nhân của YTCT đối với sinh viên trong giai đoạn hiện nay

Từ đó, các tác giả dự báo và đưa ra một số giải pháp cơ bản và toàn diện nhằm nâng cao chất lượng YTCT cho sinh viên ở Hả Nội hiện nay

Đề tài khoa học cấp cơ sở trọng điểm, Học viện Báo chí và Tuyên

truyền Tăng cường giáo dục ý thức chính trị cho sinh viên Học viện Báo chí

và Tuyên truyền hiện nay (2015) của tác giả Trần Thanh Giang làm chủ nhiệm

[23] Trong đề tài, các tác giả đã đi sâu phân tích, làm rõ những vấn đề lý luận

về ý thức chính trị và giáo dục ý thức chính trị cho sinh viên cùng những yếu

tố cơ bản tác động đến GDYTCT cho sinh viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền hiện nay Đồng thời, nhóm tác giả còn phân tích về những đặc điểm, thực trạng và nguyên nhân của giáo dục ý thức chính trị cho sinh viên ở Học viện Báo chí và Tuyên truyền hiện nay Qua đó, dự báo và đưa ra một số giải pháp cơ bản nhằm nâng cao hơn chất lượng giáo dục ý thức chính trị cho sinh viên ở Học viện Báo chí và Tuyên truyền hiện nay

Đề tài khoa học, Học viện Chính trị công an nhân dân Công tác giáo

dục chính trị, tư tưởng trong lực lượng công an nhân dân hiện nay (2015)

Hội thảo khoa học năm 2015 [6] Trong đề tài các tác giả đã nêu rõ cần phải

quán triệt quan điểm, chủ trương của Đảng, ngành công an về công tác giáo dục chính trị, tư tưởng trong lực lượng công an nhân dân hiện nay, cùng với

đó các tác giả đã chỉ ra những thực trạng tồn đọng trong công tác giáo dục chính trị, tư tưởng với đối tượng là lực lượng công an nhân dân hiện nay và chỉ ra những vấn đề đặt ra, từ đó các tác giả đã đưa ra những giải pháp và kiến nghị góp phần nâng cao hiệu quả công tác giáo dục chính trị, tư tưởng trong lực lượng công an hiện nay

Tạ Thùy Dương (2017), Nhận thức về nội dung và hình thức cơ bản

của việc giáo dục ý thức chính trị cho sinh viên Việt Nam trong giai đoạn hiện nay Tạp chí Giáo dục, số đặc biệt tháng 5 [9] Trong đó tác giả đã đưa ra

những nội dung cơ bản của giáo dục ý thức chính trị cho sinh viên Việt Nam, đồng thời tác giải cũng nêu ra được các hình thức để thực hiện phù hợp với tình hình hiện nay

Tạ Thu Huyền (2017), Giáo dục ý thức chính trị cho sinh viên hiện nay

- nội dung và phương pháp Tạp chí Giáo dục, số đặc biệt kì 3 tháng 8 [24]

Tác giả đã làm rõ những nội dung cơ bản về việc giáo ý thức chính chị cho sinh viên đồng thời đưa ra những phương pháp thực tiễn để làm tốt việc giáo dục ý thức chính trị cho sinh viên hiện nay

Ngoài ra còn nhiều công trình nghiên cứu khác cũng đề cập tới công tác giáo dục ý thức chính trị cho sinh viên ở các chiều cạnh khác nhau và từ các góc độ tiếp cận vấn đề khác nhau Tuy nhiên chưa có một công trình nghiên cứu khoa học nào nghiên cứu về giáo dục ý thức chính trị cho sinh viên các trường đại học ngoài công lập trên địa bàn thành phố Hà Nội Vì vậy, nghiên cứu của tác giả không có sự trùng lặp với bất kỳ công trình nào Các nghiên cứu trước xung quanh vấn đề giáo dục ý thức chính trị cho sinh viên

đã được tác giả tổng quan ở trên sẽ là nguồn tài liệu quý báu để tác giả kế thừa, tham khảo trong quá trình giải quyết nhiệm vụ nghiên cứu thành công trình luận văn thạc sĩ của mình

3 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục tiêu nghiên cứu

Trên cơ sở lý luận và thực tiễn giáo dục ý thức chính trị cho sinh viên các trường Đại học ngoài công lập, luận văn đề xuất một số giải pháp và kiến nghị nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục ý thức chính trị cho sinh viên các trường đại học ngoài công lập trên địa bàn thành phố Hà Nội hiện nay

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Làm rõ cơ sở lý luận về giáo dục ý thức chính trị cho sinh viên trong các trường Đại học ngoài công lập

- Khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động giáo dục ý thức chính trị cho sinh viên của trường Đại học ngoài công lập trên địa bàn thành phố Hà Nội hiện nay

- Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục ý thức chính trị cho sinh viên các trường Đại học ngoài công lập trên địa bàn thành

phố Hà Nội hiện nay

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là hoạt động giáo dục ý thức chính trị cho sinh viên các trường đại học ngoài công lập

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi không gian: Trường đại học ngoài công lập trên địa bàn thành phố Hà Nội

- Phạm vi thời gian: Từ tháng 01/2017 đến tháng 12/2021 (5 năm)

- Phạm vi khảo sát: Khảo sát tại 3 trường đại học ngoài công lập trên địa bàn thành phố Hà Nội gồm: Trường đại học Thăng Long, Trường đại học Đại Nam, Trường đại học Nguyễn Trãi

5 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp luận: Duy vật biện chứng và duy vật lịch sử

- Phương pháp nghiên cứu cụ thể:

+ Phương pháp tiếp cận hệ thống: nghiên cứu, tổng thuật để kế thừa

các công trình nghiên cứu trước có liên quan đến nội dung của đề tài

+ Phương pháp điều tra xã hội học: tác giả dùng bảng hỏi anket để điều tra,

khảo sát, đưa ra những kết quả có định tính, định lượng chứng minh cho các nội dung nghiên cứu của đề tài

+ Phương pháp thống kê, so sánh, phân tích, tổng hợp: tác giả sử dụng

các phương pháp này để nghiên cứu các số liệu, tài liệu có liên quan đến đề tài; phân tích về thực trạng hoạt động giáo dục ý thức chính trị cho sinh viên của các trường đại học ngoài công lập trên địa bàn thành phố Hà Nội hiện nay, qua đó đưa ra những đánh giá, kết luận của việc nghiên cứu

+ Phương pháp phân tích, tổng hợp: tác giả sử dụng phương pháp này

để đánh giá về thực trạng các hoạt động giáo dục ý thức chính trị cho sinh viên của các trường đại học ngoài công lập về từng nội dung nghiên cứu, khảo sát

+ Phương pháp phỏng vấn sâu: tác giả nghiên cứu phỏng vấn đối tượng

trực tiếp phụ trách hoạt động công tác sinh viên, công tác thanh niên và sinh viên thuộc các đơn vị khảo sát

6 Đóng góp mới của đề tài

Kết quả nghiên cứu của luận văn góp phần bổ sung thêm những thông tin về thực trạng hoạt động giáo dục ý thức chính trị cho sinh viên của các trường đại học ngoài công lập trên địa bàn thành phố Hà Nội trong giai đoạn hiện nay Do đó, đây sẽ là một trong những tài liệu để các trường Đại học ngoài công lập có những tham khảo nhằm nâng cao hiệu quả của công tác giáo dục ý thức chính trị cho sinh viên

7 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

8 Kết cấu luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục, phụ lục hình ảnh, danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn gồm có 2 chương, 6 tiết

Ý thức là một “phạm trù” được các nhà khoa học xã hội và nhân văn

nghiên cứu rất nhiều, tiêu biểu nhất là dưới các góc độ triết học, tâm lý học, chính trị học, xã hội học Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, ý thức chính là sự phản ánh hiện thực khách quan vào trong bộ não và trí óc con người Ý thức không phải là bản sao giản đơn, thụ động vào hiện thực khách quan Ý thức được xem là sản phẩm của con người, mà bản thân con người là một thực thể xã hội phản ánh về thế giới khách quan trong quá trình tác động

và cải tạo thế giới Hơn nữa ý thức là một hiện tượng xã hội có nguồn gốc từ thực tiễn lịch sử - xã hội, nó phản ánh những quan hệ xã hội khách quan Cùng với đó V.I.Lênin cho rằng ý thức không chỉ phản ánh thế giới khách quan mà con người đã sáng tạo ra nó và ý thức đã là một sản phẩm xã hội và mãi là như vậy theo sự tồn tại của con người [2, tr.56]

Tổng quan về các quan điểm khoa học hiện tại có thể thấy được sự thống nhất về phương pháp tiếp cận chủ yếu để nghiên cứu các quy luật phát triển ý thức và nhân cách con người, coi ý thức là một chất lượng mới của toàn bộ tâm lý người có vai trò rất quan trọng đối với sự phản ánh, hoạt động định hướng và hoạt động thực tiễn của con người có mục đích của con người đối với hiện thực xung quanh Ý thức được đặc trưng bởi thái độ tích cực chủ động của con người đối với thực tế, với bản thân, với cử chỉ và hành vi, hoạt động của mình để đạt được mục đích đặt ra Ý thức là khả năng của con người

hiểu thế giới xung quanh ta, các quá trình, các tư tưởng, hành động và thái độ của mình đối với thế giới giống như với chính bản thân mình Ý thức là sự thống nhất của mọi hình thức nhận thức sự trải nghiệm của con người và thái

độ của họ đối với cái mà họ phản ánh Ý thức không chỉ là sự phản ánh mà còn là thái độ của con người đối với xung quanh, cách đối nhân xử thế giữa con người với con người Ý thức là tổng hòa của tất cả các yếu tố về nhận thức, thái độ, ý chí và niềm tin của mỗi cá nhân hoặc nhóm cộng đồng đối với hiện thực khách quan và quan trọng là đối với chính bản thân mỗi con người

Ý thức bao gồm các chức năng cơ bản sau:

Chức năng nhận thức: biểu hiện là sự chiếm lĩnh về mặt tri thức mang tính tích cực và có tính chủ định và được thực hiện trong các quá trình hoạt động về nhận thức chung

Chức năng điều chỉnh: chức năng này điều chỉnh về hành vi, các hành động của cá nhân và cộng đồng người trước hiện thực khách quan

Chức năng thông tin: chức năng này được thực hiện trong quá trình giao tiếp hằng ngày, trao đổi tri thức và điều hoà lẫn nhau bởi nó được quy định từ hành vi con người

Chức năng định hướng: chức năng này được thể hiện ở khả năng dựa vào sự bộc lộ bên ngoài như sắc thái khuôn mặt, biểu cảm ngữ điệu, thanh điệu của lời nói, cử chỉ, hành vi và hành động của mỗi con người…

Tổng quan lại, ý thức được hiểu là sự phản ánh hiện thực khách quan của chủ thể và tổng hòa các yếu tố tri thức, thái độ, ý chí và niềm tin, đây còn

là sự thống nhất của quá trình, trạng thái và thuộc tính tâm lý của mỗi cá nhân hoặc cộng đồng xã hội cùng với đó nó có vai trò định hướng cho hành động của chủ thể trước hiện thực khách quan đó nhằm đạt được mục tiêu mà cá nhân hoặc cộng đồng xã hội đặt ra

Chính trị là một lĩnh vực cơ bản của đời sống xã hội nó là toàn bộ

những quan điểm tư tưởng, lý luận và hoạt động có liên quan đến những quan

hệ giữa các cá nhân và cộng đồng xã hội (nhóm xã hội, đảng phái, giai cấp, tầng lớp xã hội, giữa các quốc gia dân tộc ) trong đó chủ yếu nhất là vấn đề giành, giữ chính quyền, duy trì và thực thi quyền lực của nhà nước Chính trị

có quá trình hình thành, tồn tại, phát triển và tiêu vong bởi đó là một tất yếu khách quan của một hiện tượng lịch sử xã hội nó ra đời khi xã hội phân chia giai cấp và nhà nước Các yếu tố chi phối trực tiếp chính trị là quan hệ dân tộc, quan hệ giai cấp và những vấn đề trung tâm, then chốt nhất trong chính trị

là vấn đề giành, giữ và thực thi quyền lực nhà nước

Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, chính trị liên quan đến quyền lực và vấn đề là ở chỗ quyền lực không được phân chia đều giữa các tầng lớp xã hội bởi vậy V.I.Lênin cho rằng: “Chính trị là sự tham gia vào những công việc của nhà nước, là việc vạch hướng đi cho nhà nước, việc xác

định những hình thức, nhiệm vụ, nội dung hoạt động của nhà nước” [36,

tr.404] Cái quan trọng nhất của chính trị, là việc tổ chức chính quyền nhà nước, hay, chính trị là mối quan hệ giữa các giai cấp và các hoạt động xã hội

về vấn đề nhà nước Đố là những hoạt động thực tiễn của các giai cấp, các đảng phái, nhà nước thực hiện đường lối để thực hiện mục tiêu Đồng thời là

sự tham gia của người dân vào các công việc của nhà nước

Xét tổng thể về mặt cấu trúc, chính trị tạo thành bởi các yếu tố sau:

Hệ tư tưởng chính trị, đây là ý thức chính trị bậc cao xã hội, phản ánh,

lập trường, lợi ích, bản chất của giai cấp gắn với một phương thức sản xuất nhất định trong lịch sử, biểu hiện tập trung ở hệ thống tư tưởng đó là lý luận, kim chỉ nam cho những hành động của giai cấp đó

Đường lối chính trị, là tổng hòa các quan điểm, cương lĩnh, chính sách,

chiến lược, sách lược chính trị của một đảng phái chính trị, dựa vào điều kiện lịch sử - cụ thể cùng nền tảng tư tưởng chính trị định hướng cho toàn bộ hoạt động của đảng phái chính trị đó

Như vây, YTCT là một hình thái ý thức xã hội xuất hiện và tồn tại trong xã hội có sự phân chia giai cấp và nhà nước nó phản ánh đời sống chính trị của xã hội mà trong đó cốt lõi là mối quan hệ giữa các giai cấp và các quốc gia dân tộc Cụ thể hơn YTCT là sự phản ánh các quan hệ chính trị, kinh tế,

xã hội giữa các các tầng lớp, dân tộc, giai cấp, đảng phái, các quốc gia đối với vấn đề giành, giữ, thực thi quyền lực nhà nước

Trong xã hội có giai cấp, bất kỳ giai cấp nào cũng có YTCT Do đó trong xã hội sẽ tồn tại nhiều loại hình YTCT khác nhau và được biểu hiện ở các cấp độ khác nhau Một là, ở cấp độ phản ánh trực tiếp từ thực tiễn môi trường hoạt động chính trị của xã hội Có thể thấy biểu hiện là tâm lý, ước

mơ, cảm xúc của quần chúng về vấn đề chính trị trong thực tiễn đời sống Hai là, YTCT ở cấp độ lý luận, biểu hiện là các quan điểm chính trị là những

tư tưởng đã được khái quát và hệ thống thành các khái niệm, quy luật, phạm trù phản ánh được mối quan hệ bản chất, phổ biến, khách quan và tất yếu của các hiện tượng trong đời sống chính trị mà cao nhất là các học thuyết chính trị hay hệ tư tưởng chính trị

Tổng quát chung có thể thấy YTCT rất phong phú song cốt lõi của YTCT là sự hiểu biết, nhận thức của tầng lớp xã hội, giai cấp, cá nhân về vị trí, vai trò, lợi ích, sứ mệnh lịch sử của bản thân trong sự phát triển của lịch sử Bởi vậy YTCT nói chung, hệ tư tưởng nói riêng đều có những tác động tích cực hoặc tiêu cực tới đời sống xã hội và điều đó phụ thuộc vào cách mạng hay phản cách mạng, tính chất tiến bộ hay lạc hậu của chủ thể xã hội mang hệ

tư tưởng đó quyết định Khi giai cấp trong một xã hội cách mạng và tiến bộ thì hệ tư tưởng chính trị của nó là tiến bộ Ngược lại khi giai cấp đó trở thành lạc hậu không còn là giai cấp tiến bộ, không còn giữ vai trò lịch sử thì hệ tư tưởng của nó là phản ánh xuyên tạc phản khoa học, sai lầm các hiện thực trong đời sống chính trị và vì thế nó làm kìm hãm và chậm đi sự phát triển của lịch sử

YTCT là một lĩnh vực rộng lớn, nhạy cảm và phức tạp nó giữ vai trò quan trọng trong đời sống của xã hội có giai cấp Biểu hiện qua hai cấp độ là

hệ tư tưởng chính trị và tâm lý chính trị Trong thực tế YTCT bao giờ cũng gắn với một chủ thể nhất định, một giai đoạn cụ thể nhất định

Nói tóm lại, YTCT là một loại hình ý thức xã hội, là tổng hòa của tri thức, thái độ, tình cảm, ý chí và niềm tin của cộng đồng xã hội và cá nhân, nó phản ánh cuộc đấu tranh dân tộc, đấu tranh giai cấp, đấu tranh giành, giữ và thực thi quyền lực nhà nước gắn với hoàn cảnh lịch sử - cụ thể Với tư cách là một hình thái ý thức xã hội, YTCT cũng bao gồm những nét đặc trưng của ý thức xã hội

1.1.2 Ý thức chính trị xã hội chủ nghĩa

Ý thức chính trị XHCN là loại hình YTCT tiên tiến nhất trong lịch sử

xã hội, nó phản ánh tồn tại xã hội cùng với các quan hệ về kinh tế, chính trị,

xã hội XHCN Ý thức chính trị XHCN thể hiện lợi ích của giai cấp công nhân

và nhân dân lao động, phản ánh xu hướng phát triển tất yếu khách quan của lịch sử xã hội loài người và nội dung của nó khác về chất so với các loại hình YTCT của các xã hội trước đó Ý thức chính trị XHCN khởi nguồn từ phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân, nhân dân lao động, với hệ tư tưởng chính trị là chủ nghĩa Mác - Lênin Hệ tư tưởng Mác – Lênin hệ tư tưởng của giai cấp công nhân đây là học thuyết khoa học và cách mạng nhất hơn thế nữa

đó là thế giới quan, phương pháp luận khoa học để nhận thức và cải tạo thế giới Nội dung cốt lõi là chỉ ra mục tiêu, con đường, biện pháp đấu tranh xoá

bỏ áp bức, bóc lột, giải phóng hoàn toàn nhân loại, nhằm tiến tới một xã hội tốt đẹp hơn tiến bộ hơn trong tiến trình phát triển của lịch sử đó là CNXH và cao hơn là chủ nghĩa cộng sản

Ý thức chính trị XHCN là hệ thống quan điểm, tư tưởng lý luận, tâm lý, tình cảm, ý chí và niềm tin của giai cấp công nhân về địa vị, vai trò lịch sử, mục tiêu và nhiệm vụ chính trị, về đường lối chiến lược, sách lược của họ

trong quá trình đấu tranh cải tạo xã hội cũ xây dựng xã hội mới theo con đường XHCN, được thể hiện trong cương lĩnh chính trị, quan điểm, đường lối của Đảng cộng sản và chính sách, pháp luật của Nhà nước xã hội chủ nghĩa [9, tr.34]

Nội dung cơ bản của ý thức chính trị xã hội chủ nghĩa bao gồm:

Một là, hệ thống tri thức về chính trị với nội dung cơ bản là những quan điểm tư tưởng, lý luận của chủ nghĩa Mác – Lênin bàn về địa vị kinh tế, chính trị, xã hội về sứ mệnh lịch sử, về con đường, mục tiêu, hình thức, phương thức và nhiệm vụ cách mạng XHCN của giai cấp công nhân trong tiến trình lịch sử thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp mình

Hai là, những tình cảm tốt đẹp, quý báu, yêu thương sâu sắc của giai cấp công nhân và nhân dân lao động đối với mục tiêu và con đường cách mạng XHCN, với lý tưởng cộng sản chủ nghĩa cùng sự lãnh cao nhất của Đảng Cộng sản, chế độ XHCN Đó còn là thái độ đấu tranh với sự áp bức, bóc lột, bất công trước biểu hiện xấu xa, tiêu cực của các thế lực thù địch

Ba là, đó chính là ý chí quyết tâm để vượt qua mọi khó khăn, thử thách, trở ngại, để một lòng kiên định, trung thành với Đảng với Tổ quốc và nhân dân Không ngừng phấn đấu để hoàn thành mục tiêu, nhiệm vụ chính trị, sứ mệnh lịch sử của giai cấp mình là giai cấp công nhân nhiệm vụ đó là: xoá bỏ

áp bức, bất công, xây dựng thành công chủ nghĩa cộng sản ở mỗi quốc gia và trên toàn thế giới

Bốn là, đó là niềm tin mãnh liệt vững chắc, dựa trên cơ sở khoa học vào tính tất yếu của sự nghiệp cách mạng XHCN, niềm tin tưởng tuyệt đối vào sự lãnh đạo của Đảng, sức mạnh đoàn kết giai cấp, đoàn kết dân tộc, đoàn kết quốc tế Niềm tin đó không hoang mang, dao động, suy thoái về các mặt chính trị, tư tưởng, ý chí chiến đấu trước những khó khăn, thách thức trước mắt

Thực tiễn đối với Việt Nam hiện nay, YTCT chính là sự nhận thức và

là sự giác ngộ hiểu rõ về phương hướng và mục tiêu của giai cấp công nhân

về sứ mệnh lịch sử của giai cấp mình, về hệ thống quan điểm, về nhiệm vụ chính trị, chiến lược, sách lược của Đảng và Nhà nước ta đối với cách mạng Việt Nam trong thời kỳ mới CNH, HĐH đất nước Mục tiêu đó là đó là: độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội

Hiện nay, Việt Nam đang tiến lên theo con đường XHCN, vậy nên YTCT gắn liền với YTCT xã hội chủ nghĩa, nhằm xây dựng tiền đề cơ sở quan trọng về tư duy chính trị trước những thời cơ, thách thức trong thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước Ở nước ta do ảnh hưởng bởi những tàn dư YTCT của xã hội phong kiến, tư sản và ảnh hưởng cuộc đấu tranh giữa hai hệ

tư tưởng là: hệ tư tưởng của giai cấp tư sản và hệ tư tưởng của giai cấp công nhân Từ những ảnh hưởng đó Đảng Cộng sản nhận thức rõ và quyết tâm thực hiện mục tiêu: “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh” cùng với đó là tính thích nghi trước phát triển phức tạp và sự biến đổi khó lường của tình hình trong nước, khu vực và trên thế giới

Bên cạnh đó YTCT ở nước ta được kế thừa từ những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc và tinh hoa văn hóa của nhân loại Trong đó truyền thống dựng nước và giữ nước đã đi sâu vào tiềm thức của mỗi người dân Việt Nam và trải qua quá trình đấu tranh và xây dựng đất nước truyền thống đó lên một tầm cao mới, đó là: Thà hy sinh tất cả chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ và Không có gì quý hơn độc lập, tự do

1.1.3 Giáo dục ý thức chính trị

“Giáo dục” (tiếng Anh là education) theo gốc từ tiếng Latinh: Educare

có nghĩa là “làm bộc lộ ra” Hiểu theo nghĩa chung nhất giáo dục là toàn bộ những phương thức, quá trình giảng dạy và học tập, nghiên cứu, truyền thụ và lĩnh hội tri thức, kinh nghiệm, kỹ năng, giữa chủ thể giáo dục và đối tượng theo mục tiêu, yêu cầu đã đặt ra Giáo dục thường được diễn ra theo sự hướng

dẫn, định hướng của người khác, nhưng cũng có thể thông qua hình thức tự giáo dục [20, tr.35]

Hiện nay, có nhiều cách tiếp cận khác nhau về “giáo dục” Tổng quan lại giáo dục được xem là một hiện tượng xã hội đặc biệt, bản chất của giáo dục là sự truyền đạt và tiếp nhận tri thức cùng với kinh nghiệm của loài người Từ đó, các thế hệ liên tục kế thừa, bổ sung, phát triển kiến thức của các thế hệ trước Hiểu một cách đơn giản hơn có thể thấy giáo dục là một hiện tượng xã hội và là quá trình tác động có mục đích, có kế hoạch, sự tự giác, chủ động của con người đưa đến sự hình thành và phát triển tâm lý, ý thức, nhận thức và nhân cách của con người

Trong xã hội có giai cấp, giáo dục sẽ mang tính giai cấp, điều đó được thể hiện rõ trong mục tiêu, nội dung, chương trình với mục đích xây dựng những người có những phẩm chất, năng lực, phục vụ và bảo vệ lợi ích của giai cấp đó Tính giai cấp trong nền giáo dục của mỗi quốc gia, chế độ chính trị được bộc lộ vô cùng phong phú, đa dạng GDYTCT là nền tảng vững chắc

để hình thành tri thức chính trị, văn hóa chính trị đồng thời nâng cao phẩm chất và năng lực chính trị và thúc đẩy, cổ vũ họ hành động tích cực, có mục đích phù hợp với lợi ích của giai cấp thống trị, phù hợp với sự phát triển và

tiến bộ của xã hội Giáo dục YTCT là hoạt động giáo dục trên lĩnh vực tư

tưởng đồng thời đó là quá trình tác động có mục đích có hệ thống của một Đảng, một giai cấp, một tổ chức vào quần chúng nhằm giác ngộ, nâng cao nhận thức tư tưởng của họ về quan điểm, đường lối chính trị để quy tụ, tập hợp quần chúng tham gia vào quá trình đấu tranh giành, giữ và bảo vệ thực thi quyền lực chính trị, bảo vệ lợi ích của giai cấp mình

Nước ta đang trong thời kỳ đổi mới đất nước đồng thời đẩy mạnh CNH, HĐH và hội nhập quốc tế hiện nay “Đảng và nhân dân ta quyết tâm xây dựng đất nước Việt Nam theo con đường XHCN trên nền tảng chủ nghĩa Mác -

Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh” [15, tr.83] Do đó, giáo dục YTCT là một bộ

phận và là nhiệm vụ vô cùng quan trọng trong công tác tư tưởng của Đảng Nội dung trọng tâm của giáo dục YTCT ở nước ta là tuyên truyền giáo dục chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, các quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, giáo dục lý tưởng cách mạng XHCN

Cùng với đó, giáo dục YTCT được xây dựng còn là: giáo dục tình cảm cách mạng, lòng yêu nước gắn liền với yêu Đảng, yêu chế độ XHCN Nhận diện thủ đoạn chống phá cách mạng của các thế lực thù địch chống phá Đảng cùng với đó giáo dục ý chí quyết tâm xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, ý chí vượt qua mọi khó khăn, gian khổ, thử thách Nội dung cốt lõi của GDYTCT ở Việt Nam hiện nay là giáo dục niềm tin của nhân dân đối với Đảng với chế độ và

sự tiến bộ, phát triển phồn vinh của dân tộc GDYTCT là nhằm nâng cao tính tích cực chính trị - xã hội, đấu tranh khắc phục sự mơ hồ về chính trị, phai nhạt lý tưởng đồng thời cung cấp kịp thời những thông tin cập nhật về tình hình kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội trong nước và thế giới cho quần chúng nhân dân, xây dựng con người có nhân cách cao đẹp, lối sống nhân văn có ý thức xây dựng và bảo vệ Đảng, Nhà nước, chế độ chính trị, đấu tranh cho lợi ích của giai cấp công nhân nhân dân lao động và cả dân tộc

Từ những phân tích trên có thể thấy, giáo dục YTCT XHCN là hoạt

động truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối, chủ trường của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước trong nhân dân, nó còn định hướng giá trị, lý tưởng cách mạng, cung cấp thông tin

về chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội trong quần chúng nhằm nâng cao nhận thức chính trị từ đó hình thành tri thức và văn hóa chính trị, củng cố niềm tin

và bản lĩnh chính trị hơn thế nữa nó còn thúc đẩy tính tích cực tự giác và sáng tạo của quần chúng vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN

1.1.4 Giáo dục ý thức chính trị cho sinh viên các trường đại học

ngoài công lập

Giáo dục ý thức chính trị cho sinh viên là quá trình chủ thể giáo dục tác động vào đối tượng giáo dục bằng cách giải thích, tuyên truyền những nguyên lý của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chủ trương của Đảng cộng sản Việt Nam, chính sách, pháp luật Nhà nước… nhằm giúp cho sinh viên nắm vững được những kiến thức cơ bản, từ đó xây dựng cơ sở khoa học cho nhận thức và có niềm tin vững chắc vào con đường

đi lên CNXH - chủ nghĩa cộng sản Giáo dục YTCT giúp hình thành và nâng

cao phẩm chất chính trị và đạo đức cách mạng, hướng dẫn sinh viên biết vận dụng những hiểu biết ấy vào thực tiễn cách mạng

Sinh viên là đối tượng của bậc giáo dục chuyên nghiệp – giáo dục đại học Hội nghị Trung ương 8 khóa XI đã ban hành Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 4/11/2013 về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, trong đó nêu rõ mục tiêu: “Đối với giáo dục đại học, tập trung đào tạo nhân lực trình

độ cao, bồi dưỡng nhân tài, phát triển phẩm chất và năng lực tự học, tự làm giàu tri thức, sáng tạo của người học Hoàn thiện hệ thống các cơ sở giáo dục đại học tỏng đó cơ cấu ngành nghề và trình độ đào tạo phù hợp với quy hoạch phát triển nhân lực quốc gia Trong đó có một số trường và ngành đào tạo ngang tầm khu vực và quốc tế và ngày càng phát triển Đa dạng hóa các cơ sở đào tạo phù hợp với nhu cầu phát triển công nghệ và các lĩnh vực, ngành nghề; yêu cầu xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và hội nhập quốc tế.” [50, tr.4] Giáo dục đại học tập trung đào tạo nhân lực có kiến thức, kỹ năng và trách nhiệm nghề nghiệp Đổi mới giáo dục đại học góp phần hình thành hệ thống giáo dục nghề nghiệp với nhiều phương thức và trình độ đào tạo kỹ năng nghề nghiệp theo hướng ứng dụng, thực hành, bảo đảm đáp ứng nhu cầu nhân lực

kỹ thuật công nghệ của thị trường lao động trong nước và quốc tế

Thanh niên nói chung và thanh niên sinh viên nói riêng là thế hệ kế tục

sự nghiệp cách mạng, là lực lượng chủ yếu xây dựng XHCN Việc giáo dục, bồi dưỡng và rèn luyện chính trị cho họ có liên quan đến vấn đề sống còn của dân tộc tới sự thành bại của cách mạng và đến sự giữ vững định hướng XHCN Sinh viên lại là một bộ phận thanh niên có học vấn cao, sẽ là lực lượng lao động trí tuệ của đất nước là những trí thức tương lai, việc GDYTCT cho họ lại càng cấp thiết để mỗi hoạt động của họ hiện nay và sau này đều hướng tới sự thống nhất giữa lợi ích cá nhân và lợi ích dân tộc, giai cấp

Ở nước ta hiện nay, nếu xét góc độ cá nhân YTCT biểu hiện qua sự nắm bắt chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh ở sự hiểu biết chủ trương, đường lối, quan điểm của Đảng và Nhà nước; ý thức chính trị cá nhân thể hiện ở lòng yêu nước, yêu CNXH, ở niềm tin đối với sự lãnh đạo của Đảng, ở sự kiện chính trị, các quan hệ, hoạt động chính trị YTCTcòn bộc lộ ở

sự hiểu biết nhu cầu và lợi ích chính trị để trên cơ sở đó định hướng, biến thành động lực cho hành vi và hoạt động trong lĩnh vực chính trị Người ta nhận biết nó qua tâm trạng, thái độ và hành vi chính trị ở mỗi con người

GDYTCT cho sinh viên là con đường, cách thức mà các nhà giáo dục

và nhà trường Đại học thực hiện nhằm truyền bá các nguyên lý lý luận của chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chủ trương của Đảng cộng sản Việt Nam, chính sách, pháp luật Nhà nước cách mạng XHCN đến đối tượng sinh viên của mình nhằm trang bị những tri thức khái niệm cơ bản qua đó hình thành cơ sở lý luận khoa học của nhận thức và phương pháp xây dựng, củng cố, bồi dưỡng niềm tin vững chắc vào con đường, sự nghiệp cách mạng XHCN, thôi thúc sinh viên phát huy tính tích cực của chủ thể góp phần thực hiện các nhiệm vụ cách mạng của đất nước

Theo đó, giáo dục YTCT cho sinh viên các trường đại học ngoài công lập trên địa bàn thành phố Hà Nội là một bộ phận quan trọng của giáo dục và đào tạo ở bậc đại học đây là yêu cầu khách quan nhằm hình thành và phát

triển nhân cách cho sinh viên thuộc khối trường này Nó tác động trực tiếp đến tư tưởng, tình cảm, niềm tin và thái độ chính trị, đạo đức, lối sống và khả năng làm việc trong thực tiễn sau này của sinh viên khi đi làm Đặc biệt trong điều kiện tình hình trong nước và thế giới có những diễn biến phức tạp khó lường và nhiều vấn đề lý luận về con đường đi lên CNXH ở nước ta vẫn đang phải tiếp tục nghiên cứu, tổng kết thực tiễn để làm sáng tỏ Hơn nữa, có một

số ý kiến cho rằng sinh viên khối trường đại học ngoài công lập không được chú trọng về việc giáo dục YTCT về trình độ và ý thức chính trị Do đó, giáo dục YTCT cho cho sinh viên các trường đại học ngoài công lập trên địa bàn thành phố Hà Nội là một đòi hỏi của thực tiễn phải được đáp ứng, là một yêu cầu thực tiễn bức thiết đặt ra trong giai đoạn hiện nay

Từ quan niệm về giáo dục YTCT được xác định ở trên, đồng thời hệ thống hóa các quan điểm của các tác giả nghiên cứu về vấn đề này, tác giả

đồng tình với quan điểm đó là: Giáo dục ý thức chính trị cho sinh viên các

trường đại học ngoài công lập là tổng hòa các hoạt động chủ động, tự giác,

có kế hoạch của chủ thể giáo dục với những nội dung, hình thức, phương pháp phù hợp, để tác động đến đối tượng sinh viên, tạo nên sự chuyển biến tích cực trong nhận thức, tình cảm, ý chí và niềm tin chính trị, trách nhiệm công dân của sinh viên, góp phần hoàn thiện nhân cách sinh viên, đồng thời góp phần thực hiện thành công sự nghiệp cách mạng XHCN

Giáo dục YTCT cho cho sinh viên các trường đại học ngoài công lập cũng mang bản chất là quá trình truyền đạt, lĩnh hội và vận dụng sáng tạo lý luận Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, chủ trương, đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam, chính sách, pháp luật của Nhà nước, các giá trị truyền thống của dân tộc và tinh hoa văn hóa thời đại nhằm hình thành thế giới quan khoa học, nhân sinh quan cách mạng, phương pháp tư duy biện chứng và phương pháp hành động khoa học, phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo cho sinh viên trong công cuộc xây dựng phát triển và bảo vệ Tổ quốc

Bản chất của GDYTCT quy định về nội dung, hình thức phương pháp, chỉ ra khách thể và đối tượng tác động của nó Trong đó mục đích của việc giáo dục YTCT XHCN cho sinh viên các trường đại học ngoài công lập là dạy cho họ thành những công dân gương mẫu, có đạo đức, có ý thức phê phán chống lại cái xấu, hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

xã hội chủ nghĩa Việt Nam Theo đó, GDYTCT cho sinh viên là yêu cầu khách quan cho sự phát triển nhân cách của sinh viên về Tổ quốc Nó có sự tác động trực tiếp đến tư tưởng, tình cảm, đạo đức và khả năng thực hiện công việc của sinh viên trong suốt quá trình tham gia các hoạt động xã hội sau này Điều đó lại càng cấp thiết hơn khi tình hình trong nước và trên thế giới đang diễn biến rất phức tạp khi mà CNXH và con đường đi lên CNXH ở nước ta cần phải được chứng minh, khẳng định rõ ràng và mạnh mẽ hơn cả về mặt lý luận và thực tiễn Vì vậy việc giáo dục YTCT cho sinh viên trong giai đoạn hiện nay càng cấp thiết hơn bao giờ hết đặc biệt là ở khối trường đại học ngoài công lập

1.2 Chủ thể, nội dung, hình thức và phương pháp giáo dục ý thức chính trị cho sinh viên các trường đại học ngoài công lập

1.2.1 Chủ thể giáo dục ý thức chính trị cho sinh viên các trường đại học ngoài công lập

Giáo dục YTCT cho sinh viên các trường đại học ngoài công lập được tác động bởi các nhóm chủ thể giáo dục khác nhau với những vị trí và đóng vai trò khác nhau

Thứ nhất, nhóm chủ thể là các nhà lãnh đạo, quản lý trong nhà trường,

bao gồm Hội đồng trường, Đảng ủy, Ban giám hiệu, phòng Đào tạo, phòng Công tác chính trị và công tác sinh viên, ban Chủ nhiệm khoa Nhóm chủ thể này đóng vai trò là đội ngũ tiên phong thực hiện nhiệm vụ lãnh đạo, quản lý đối với các hoạt động đào tạo, đánh giá và quản lý sinh viên cùng với đó lãnh đạo tổ chức triển khai thực hiện các chủ trương đường lối của Đảng, chính

sách pháp luật của Nhà nước về nhiệm vụ giáo dục đào tạo đặc biệt là GDYTCT cho sinh viên Cùng với khung chương trình đào tạo chính khóa với số tiết, số tín chỉ và giờ giảng cố định, dựa theo điều kiện thực tế, nhiệm

vụ của các nhà trường sẽ quy định về phương thức giáo dục phù hợp để lồng ghép chuyên tải nội dung GDYTCT cho sinh viên trên cơ sở phát huy vai trò quan trọng của các phòng ban và các tổ chức chính trị - xã hội trong nhà trường cùng tham gia vào việc GDYTCT cho sinh viên

Thứ hai, nhóm chủ thể trực tiếp truyền tải kiến thức các môn học LLCT

đến sinh viên Công tác GDYTCT cho sinh viên có nhiệm vụ cơ bản là giúp cho sinh viên có những hiểu biết cơ bản về chủ nghĩa Mác-Lênin, Tư tưởng

Hồ Chí Minh, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, cùng với đó có cơ sở lý luận và phương pháp luận làm tiền đề cho quá trình làm việc sau khi tốt nghiệp ra trường Bởi thế, đội ngũ giảng viên, báo cáo viên, tuyên truyền viên và cán bộ thực hiện công tác chính trị trong các nhà trường

là những người trực tiếp truyền đạt kiến thức LLCT cho sinh viên

Thứ ba, nhóm chủ thể là các tổ chức, đoàn thể bao gồm: Đoàn TNCS

Hồ Chí Minh, hội sinh viên, các câu lạc bộ khoa học LLCT trong các nhà trường cũng là nhóm chủ thể có tác động mạnh mẽ trong giáo dục về YTCT đối với đoàn viên - sinh viên Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, hội sinh viên là trường học XHCN của thanh niên, là môi trường bồi dưỡng, rèn luyện cho sinh viên, là người đại diện chăm lo và bảo vệ quyền lợi hợp pháp và chính đáng cho sinh viên Thông qua việc tổ chức các phong trào, hoạt động của Đoàn, Hội để thu hút, tập hợp sinh viên tham gia vào tổ chức từ đó để dẫn dắt, định hướng và giáo dục, rèn luyện thanh niên sinh viên Hiện nay để đáp ứng nhu cầu hoạt động của sinh viên, tạo môi trường để sinh viên tham gia giao lưu, cọ sát và nghiên cứu học thuật, rất nhiều các câu lạc bộ trong các trường đại học được thành lập Trong đó, những câu lạc bộ của các khoa, ngành LLCT cũng đã trở thành những chủ thể tham gia và đóng góp rất tích cực vào

công tác GDYTCT cho sinh viên Dựa vào tình hình thực tế từ nhà trường, tổ chức Đoàn, hội sinh viên, các câu lạc bộ xác định nội dung chương trình hoạt động căn cứ vào kế hoạch công tác, nhiệm vụ chính trị của nhà trường, đồng thời thực hiện nhiệm vụ theo sự chỉ đạo của tổ chức Đoàn, hội cấp trên Từ đó các tổ chức Đoàn, hội sinh viên vừa tập hợp được lực lượng sinh viên, vừa thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị thông qua lồng ghép tuyên truyền giáo dục sinh viên trong đó có nội dung GDYTCT cho sinh viên

Thứ tư, nhóm chủ thể là các gia đình và cộng đồng xã hội Không chỉ

các chủ thể trong nhà trường nhóm chủ thể gia đình và cộng đồng xã hội tạo thành một chỉnh thể tác động toàn diện đến hoạt động GDYTCT cho sinh viên Chất lượng, hiệu của quá trình GDYTCT sinh viên ảnh hưởng từ sự tác động của các chủ thể giáo dục trên Bởi gia đình và các cộng đồng xã hội là nơi mà sinh viên dành đa số thời gian sinh sống và làm việc học tập Hơn nữa mỗi gia đình là một tế bào của xã hội, là nơi con người sinh ra và lớn lên, kết nối và chia sẻ với mọi người là nơi nuôi dưỡng mỗi sinh viên về cả thể chất, trí tuệ lẫn đạo đức, nhân cách để trở thành những sinh viên lương thiện, sống

có ích, có nghĩa, có tình

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói: “nhiều gia đình cộng lại mới thành

xã hội, xã hội tốt thì gia đình càng tốt, gia đình tốt thì xã hội mới tốt Hạt nhân của xã hội là gia đình Chính vì muốn xây dựng CNXH mà phải chú ý hạt nhân cho tốt” [45, tr.325] qua đó có thể nhìn rõ về vai trò và tầm quan trọng chủ thể gia đình Có được sự phối kết hợp chặt chẽ giữa các chủ thể giáo dục này là cơ sở để quá trình GDYTCT cho sinh viên ở các nhà trường sẽ diễn ra được thường xuyên và hiệu quả hơn

Thứ 5, hóm chủ thể là bản thân cá nhân mỗi sinh viên trong việc giáo dục YTCT các chủ thể khác thực hiện sẽ không thể hiện hiệu quả nếu sinh viên không tự giác tiếp thu hoặc tiếp thu một cách gượng ép, cho qua chuyện Quá trình giáo dục phải trở thành quá trình tự giáo dục của mỗi sinh viên,

thành quá trình chủ động của chính người học Cần thiết tiến hành GDYTCT, vấn đề mà có được kết quả tốt đẹp, tích cực, chỉ có thể thông qua hoạt động tự giác của con người

1.2.2 Nội dung giáo dục ý thức chính trị cho sinh viên các trường đại học ngoài công lập

Nội dung GDYTCT cho sinh viên các trường đại học ngoài công lập được quy định bởi mục đích và nhiệm vụ GDYTCT Mục đích GDYTCT cho sinh viên trong các trường Đại học ngoài công lập là thực hiện giáo dục về phẩm chất chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống để hình thành và nâng cao phẩm chất chính trị và đạo đức cách mạng, định hướng cho sinh viên biết vận dụng những hiểu biết ấy vào thực tiễn cách mạng; hình thành lối sống mới của con người XHCN có văn hóa, có đạo đức và có tri thức và bản lĩnh chính trị vững vàng để nhận diện và đấu tranh với các tư tưởng sai trái Vì vậy, GDYTCT cho sinh viên bao gồm những nội dung cơ bản sau:

Một là, liên tục tăng cường và nâng cao sự hiểu biết sâu sắc, toàn diện,

chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, cương lĩnh, quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, thế giới quan khoa học, phương pháp luận biện chứng, cụ thể nhân sinh quan cách mạng Bởi lẽ, lịch sử Việt Nam từ khi có Đảng Cộng sản lãnh đạo, đã luôn tin tưởng tuyệt đối vào sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước, con đường độc lập dân tộc

và CNXH

Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh được xem là nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động của Đảng và nhân dân ta trong sự nghiệp giải phóng và xây dựng Tổ quốc Nó bao gồm hệ thống các quan điểm khoa học và cách mạng về quá trình phát triển của xã hội, về quy luật tất yếu ra đời của chủ nghĩa xã hội - chủ nghĩa cộng sản Giáo dục lý luận chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh cho sinh viên là cung cấp những kiến thức cần thiết để họ hiểu và quán triệt sâu sắc các quan điểm, đường lối của Đảng

chính sách pháp luật của Nhà nước Việc hình thành thế giới quan, nhân sinh quan khoa học, cách mạng cho sinh viên, tạo cho sinh viên niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng, kiên định đi theo con đường mà Đảng và đất nước ta đang

đi chỉ có thể đạt được trên cơ sở nghiên cứu sâu sắc lý luận chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh Khi trang bị được điều đó sinh viên mới có cơ

sở hiểu rõ quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước

từ đó xây dựng lập trường tư tưởng, quan điểm và phương pháp luận đúng đắn có suy nghĩ và có thái độ đúng, vận dụng sáng tạo trong thực hiện nhiệm

vụ của mình Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: “Phải dạy lý luận Mác - Lênin cho mọi người” vì “Có lý luận thì mới hiểu được mọi việc trong xã hội trong phong trào để chủ trương cho đúng, làm cho đúng” [45, tr.357] Do đó, giáo dục chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh cho sinh viên là một nội dung cơ bản trong GDYTCT

Hai là, giáo dục về truyền thống yêu nước, niềm yêu quê hương, lòng

tự hào dân tộc, yêu CNXH Có thể thấy việc giáo dục lòng yêu nước thương dân cho sinh viên nói chung và trong các trường đại học ngoài công lập trên địa bàn thành phố Hà Nội nói riêng mang tính cấp thiết và quan trọng hơn bao giờ hết Trước tình hình diễn biến phức tạp trong nước và trên thế giới Giáo dục về tình yêu quê hương đất nước đó là giáo dục ý thức và tình cảm của mỗi sinh viên đối với dân tộc, truyền thống văn hóa, với tinh thần yêu nước, truyền thống cách mạng, sự hy sinh anh dũng của các thế hệ cha anh, truyền thống vẻ vang của Đảng và nhân dân ta Trong tình hình hiện nay mỗi sinh viên cần phải được bồi dưỡng, giáo dục thường xuyên về ý thức bảo vệ nền độc lập thống nhất chủ quyền toàn vẹn lãnh thổ cùng với đó là kiên định với lập trường tư tưởng, mục tiêu và kiên định với con đường phát triển của đất nước ta là “Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội” “Không có gì quý hơn độc lập tự do” trách nhiệm xây dựng CNXH gắn liền với bảo vệ Tổ quốc

xã hội chủ nghĩa Đây chính là những định hướng chính trị trong GDYTCT

cho sinh viên đặc biệt hơn đối với sinh viên các trường khối ngoài công lập

Ba là, giáo dục ý thức chấp hành pháp luật, kỷ luật, kỷ cương và ý thức

đấu tranh phản đối, lên án với những điều sai trái; có tinh thần, ý thức và sự quyết tâm bài trừ các tệ nạn xã hội, những hành vi, hành động phi văn hóa ảnh hưởng đến thuần phong mĩ tục, đến giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc; mạnh

mẽ thể hiện tinh thần hiếu học, yêu lao động, say mê cần cù, sáng tạo, dám nghĩ dám thực hiện Đất nước trải qua 35 năm đổi mới, việc tăng cường vai trò quản lý của Nhà nước, pháp luật được xây dựng với mục đích không chỉ là xây dựng một xã hội có trật tự, kỷ cương, văn minh mà còn hướng đến bảo vệ

và phát triển các giá trị chân, thiện, mỹ trong đó vai trò của ý thức pháp luật là chủ chốt và rất quan trọng Hành vi lệch chuẩn của một bộ phận sinh viên đó cũng xuất phát từ mặt trái của nền kinh tế thị trường Thực trạng vi phạm pháp luật, kỷ luật trong sinh viên đang là mối quan ngại cho gia đình, nhà trường và toàn xã hội như bạo lực học đường, tụ tập băng nhóm, gian lận trong thi cử, cờ bạc, ma túy, vi phạm giao thông, đua xe trái phép… Xuất hiện

sự suy đồi, biến chất về đạo đức như bất kính với thầy cô, cha mẹ và người thân, đua đòi, vị kỷ

Bốn là, giáo dục tự ý thức, tinh thần tự cảnh giác, nhận diện, đấu tranh

phản bác những âm mưu, thủ đoạn chống phá của các thế lực thù địch trước những diễn biến của tình hình kinh tế, chính trị, xã hội ở trong nước cũng như quốc tế Cùng với công cuộc xây dựng CNXH và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa trước bối cảnh quốc tế có nhiều thay đổi, diễn biến nhanh chóng, phức tạp hơn Đặc biệt các thế lực thù địch tiến hành một cách quyết liệt chiến lược

“diễn biến hoà bình”, “bạo loạn lật đổ” âm mưu xoá bỏ độc lập dân tộc và CNXH ở nước ta đặc biệt chúng luôn lợi dụng sự nhẹ dạ cả tin dễ lôi kéo của sinh viên Vì vậy, các trường đại học ngoài công lập cần phải giáo dục cho sinh viên ý thức được những thủ đoạn đó, đề cao cảnh giác cách mạng; đồng thời giáo dục cho sinh viên những tri thức, diễn biến mới của cách mạng,

trang bị những kỹ năng, phương pháp cần thiết để sinh viên làm chủ được bản thân trước diễn biến phức tạp của tình hình kinh tế, chính trị, xã hội ở trong nước, khu vực cũng như trên thế giới

Năm là, giáo dục ý thức trách nhiệm của cá nhân với tập thể, từ đó giúp

sinh viên hiểu và nâng cao nghĩa vụ công dân đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN Để thực hiện tốt điều này bản thân mỗi sinh viên thực hiện tốt vai trò tự giáo dục, có ý thức chung khi thực hiện các nhiệm vụ gắn liền với tổ chức và tập thể Đồng thời mỗi sinh viên là một công dân đóng góp giá trị và công sức to lớn với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN thực hiện tốt vai trò và trách nhiệm của mình

Như vậy, có thể thấy rằng việc đưa những nội dung lý luận chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối của Đảng, hệ tư tưởng XHCN, lòng yêu nước, đạo đức, lối sống là những tác động có ý nghĩa

vô cùng quan trọng, chúng tác động to lớn và là nguồn động lực mạnh mẽ tới việc GDYTCT cho sinh viên các trường đại học ngoài công lập trên địa bàn thành phố Hà Nội ở nước ta hiện nay

1.2.3 Hình thức giáo dục ý thức chính trị cho sinh viên các trường đại học ngoài công lập

Căn cứ vào nội dung, thời lượng chương trình học tập cụ thể mà các nhà trường thiết kế những hình thức giáo dục cho phù hợp Giáo dục YTCT cho sinh viên trong các trường đại học ngoài công lập hiện nay được thực hiện qua các hình thức sau:

Giáo dục chính khóa: Khi thực hiện hình thức này có thể thấy đây là

hình thức chung nhất và đây cũng là hình thức giáo dục chính trị có tính quan trọng và tập trung nhất Thông qua hình thức giáo dục chính khóa đòi hỏi chủ thể giáo dục phải tận dụng tối đa thời gian trên lớp để chuyển tải những nội dung cơ bản nhất tới người học đồng thời hướng dẫn cách tự học, tự nghiên cứu, tự trải nghiệm để hiểu rõ nội dung và bản chất kiến thức của bài giảng vì

thời gian trên giảng đường là có hạn sinh viên phải dành thời gian để tự nghiên cứu và tự học Qua hình thức giáo dục này sẽ giúp cho sinh viên nắm bắt và tiếp nhận kiến thức một cách có hệ thống, đào sâu nghiên cứu và có sự trao đổi thông tin nhiều chiều Bên cạnh đó hình thức này còn tồn tại hạn chế

là làm cho người học tiếp thu kiến thức một cách thụ động, mất tật chung, mệt mỏi, sa vào lý thuyết suông, tiếp nhận thông tin một chiều

Giáo dục ngoại khóa: có thể thấy đây là hình thức giáo dục đóng vai trò

ngày càng quan trọng bởi sự thiết thực và hiệu quả mang lại cho sinh viên, đặc biệt là trong bối cảnh hiện nay Việc tổ chức hình thức học tập qua các hoạt động ngoại khóa là công việc không thể thiếu đối với các trường đại học nói chung và các trường đại học ngoài công lập nói riêng Bởi nó đóng vai trò

bổ sung, hỗ trợ cho hình thức GDYTCT chính khóa rõ nét hơn cụ thể qua các hoạt động như sinh hoạt chính trị đầu khóa (tuần sinh hoạt công dân), nghe nói chuyện thời sự, các chuyên đề trọng tâm Bên cạnh đó, giáo dục ngoại khóa còn được thể hiện qua việc tổ chức triển khai qua các ngày kỷ niệm, ngày lễ lớn của đất nước, của ngành, hội thảo khoa học về những vấn đề kinh

tế, chính trị , văn hóa, xã hội

Thông qua các phong trào Đoàn là nơi để sinh viên trau dồi về kinh nghiệm học tập, rèn luyện và nghiên cứu khoa học, trải nghiệm thực tế và vận dụng kiến thức LLCT Các chương trình ngoại khóa thường được tổ chức bổ trợ cho GDYTCT cho sinh viên như: các phong trào đền ơn đáp nghĩa, uống nước nhớ nguồn; phong trào thi đua học tập tốt, rèn luyện tốt; tham gia hoạt động của các câu lạc bộ văn hóa văn nghệ của sinh viên… Từ đó, hệ thống những kiến thức chính trị, đạo đức được ghi nhớ và ứng dụng vào thực tiễn một cách linh hoạt Có thể kể đến các phong trào như: hoạt động tình nguyện, phong trào hiến máu nhân đạo, ủng hộ đồng bào lũ lụt, thiên tai, các hoạt động về nguồn Phong trào văn nghệ, thể dục, thể thao, vừa giúp cho sinh viên rèn luyện thể chất, đồng thời rèn luyện ý chí, tinh thần đoàn kết, rèn

luyện sự tự tin cho mỗi sinh viên

Tự giáo dục: là hình thức giáo dục quan trọng và ngày càng được đề

cao trong GDYTCT cho sinh viên Đây là hình thức phát huy vai trò chủ thể

tự ý thức, tự rèn luyện của sinh viên trong quá trình giáo dục, sinh viên sẽ tự học, tự trao dồi, tự rèn luyện, tiếp thu, chắt lọc những kiến thức từ bên ngoài một cách có hệ thống để phát triển ý thức, đạo đức, hoàn thiện nhân cách của mình; sinh viên trải qua quá trình tự vượt qua những khó khăn, thử thách trong quá trình GDYTCT để chiếm lĩnh những tri thức, kinh nghiệm của giảng viên, sinh viên tự phát huy tính chủ động không bị chi phối bởi các tác động bên ngoài Cá nhân mỗi sinh viên cần phải nêu cao tinh thần tự ý thức, trách nhiệm với bản thân, gia đình, nhà trường và xã hội

1.2.4 Phương pháp giáo dục ý thức chính trị cho sinh viên các trường đại học ngoài công lập

Để thực hiện được các nội dung giáo dục YTCT ở các trường đại học ngoài công lập có thể sử dụng các phương pháp chủ yếu sau:

Một là, GDYTCT thông qua giảng dạy các môn học

Môn lý luận chính trị, pháp luật Đây là các môn học trực tiếp trang bị YTCT xã hội chủ nghĩa cho học sinh ở những mức độ khác nhau, do đó cần tận dụng toàn bộ hoạt động giảng dạy của giáo viên mà trực tiếp nhất là các môn khoa học Mác - Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh vì hiệu quả giáo dục YTCT của các môn học này là lớn nhất và trực tiếp nhất

Hai là, GDYTCT thông qua hoạt động ngoại khóa

Hoạt động ngoại khóa của học sinh bao gồm các hoạt động giáo dục ngoài chương trình chính thức, ngoài giờ lên lớp chính khóa, bao gồm việc học tập, nghiên cứu các nghị quyết, chủ trương đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước của địa phương, nghe nói chuyện thời sự về tình hình trong nước, ngoài nước có liên quan đến nhiệm vụ năm học, khóa học, các hoạt động xã hội như các phong trào đền ơn đáp nghĩa, hoạt động xã hội