Phương thức lãnh đạo chính quyền cùng cấp của đảng ủy xã, thị trấn ở huyện chi lăng, tỉnh lạng sơn hiện nay

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN ĐÀNG THỊ LUYÊN PHƢƠNG THỨC LÃNH ĐẠO CHÍNH QUYỀN CÙNG CẤP CỦA ĐẢNG ỦY XÃ, THỊ TRẤN Ở HUYỆN CHI LĂNG, TỈNH[.]

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS Nguyễn Thọ Ánh

Hà Nội -2022

XÁC NHẬN LUẬN VĂN ĐÃ ĐƯỢC SỬA CHỮA

Luận văn đã được sửa chữa theo khuyến nghị của Hội đồng chấm luận văn cao học – Học viện Báo chí và Tuyên truyền ngày 23 tháng 6 năm 2022

Hà Nội, ngày tháng năm 2022

CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG

PGS.TS Trần Thị Hương

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Luận văn

được hoàn thành dưới sự hướng dẫn khoa học của TS Nguyễn Thọ Ánh

Các số liệu và trích dẫn trong luận văn đảm bảo được nghiên cứu, khai thác

từ nguồn có độ tin cậy, chính xác, trung thực và được trích dẫn đầy đủ theo

quy định

Tôi xin chịu trách nhiệm đối với luận văn của mình

Hà Nội, ngày tháng năm 2022

Tác giả

Đàng Thị Luyên

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHƯƠNG THỨC LÃNH ĐẠO CHÍNH QUYỀN CÙNG CẤP CỦA ĐẢNG ỦY XÃ, THỊ TRẤN 9

1.1 Đảng ủy xã, thị trấn và chính quyền cùng cấp – Quan niệm, cơ cấu tổ chức, nhiệm vụ, quyền hạn, đặc điểm và vai trò 9

1.2 Phương thức lãnh đạo chính quyền cùng cấp của đảng ủy xã, thị trấn – Quan niệm, nội dung và vai trò 23

Chương 2: PHƯƠNG THỨC LÃNH ĐẠO CHÍNH QUYỀN CÙNG CẤP CỦA ĐẢNG ỦY XÃ, THỊ TRẤN Ở HUYỆN CHI LĂNG, TỈNH LẠNG SƠN HIỆN NAY – THỰC TRẠNG, NGUYÊN NHÂN VÀ NHỮNG KINH NGHIỆM THỰC TIỄN 32

2.1 Khái quát về huyện Chi Lăng, tỉnh Lạng Sơn, đảng ủy và chính quyền các xã, thị trấn ở huyện Chi Lăng, tỉnh Lạng Sơn 32

2.2 Thực trạng phương thức lãnh đạo chính quyền cùng cấp của đảng ủy xã, thị trấn ở huyện Chi Lăng, tỉnh Lạng Sơn 44

2.3 Nguyên nhân và một số kinh nghiệm từ phương thức lãnh đạo của đảng ủy các xã, thị trấn đối với chính quyền cùng cấp thuộc huyện Chi Lăng, tỉnh Lạng Sơn 54

Chương 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP ĐỔI MỚI PHƯƠNG THỨC LÃNH ĐẠO CHÍNH QUYỀN CÙNG CẤP CỦA ĐẢNG ỦY XÃ, THỊ TRẤN Ở HUYỆN CHI LĂNG, TỈNH LẠNG SƠN TRONG THỜI GIAN TỚI 60

3.1 Nhân tố thuận lợi, khó khăn và phương hướng đổi mới phương thức lãnh đạo của đảng ủy xã, thị trấn đối với chính quyền cùng cấp ở huyện Chi Lăng, tỉnh Lạng Sơn hiện nay 60

3.2 Những giải pháp đổi mới phương thức lãnh đạo chính quyền cùng cấp của đảng ủy xã, thị trấn ở huyện Chi Lăng, tỉnh Lạng Sơn trong thời gian tới 65

KẾT LUẬN 81

PHỤ LỤC 88

TÓM TẮT LUẬN VĂN 92

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Phương thức lãnh đạo là yếu tố quan trọng có ý nghĩa quyết định hàng đầu đến hiệu quả lãnh đạo của Đảng Ở mỗi giai đoạn cách mạng khác nhau thì phương thức lãnh đạo của Đảng cũng khác nhau Do đó, Đảng phải thường xuyên đổi mới phương thức lãnh đạo để phù hợp với điều kiện thực tế của mỗi giai đoạn phát triển Sự nghiệp đổi mới đất nước đang ngày càng giành được nhiều thắng lợi to lớn và cũng đặt nhiều vấn đề mới

Đảng ủy cấp xã có vai trò hết sức quan trọng trong công tác lãnh đạo ở

cơ sở; là hạt nhân chính trị ở cơ sở, đề ra chủ trương, nhiệm vụ chính trị của từng địa phương và lãnh đạo thực hiện thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ đó, chủ động và phối hợp với các tổ chức, đơn vị có liên quan để xây dựng hệ thống chính trị ở cơ sở vững mạnh Nhận thức rõ điều đó, trong thời gian qua dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy đảng, đảng ủy các xã, thị trấn trên địa bàn huyện Chi Lăng, tỉnh Lạng Sơn đã luôn coi trọng, thường xuyên đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng với hệ thống chính trị nói chung và chính quyền cùng cấp nói riêng để phù hợp với tình hình, nhiệm vụ chính trị, phát triển kinh tế xã hội hiện nay Nhờ đó năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của đảng bộ các xã, thị trấn được giữ vững, công tác quản lý của chính quyền được tăng cường, quy chế dân chủ ở cơ sở được thực hiện triệt để hơn, quyền làm chủ của nhân dân ngày càng được phát huy, kinh tế, văn hóa xã hội của huyện ngày càng phát triển Tuy nhiên so với mục tiêu lãnh đạo và yêu cầu đổi mới, chỉnh đốn đảng thì phương thức lãnh đạo của đảng ủy xã, thị trấn đối với chính quyền vẫn còn có những hạn chế như nghị quyết lãnh đạo còn chung chung, tình trạng hội họp, bệnh giấy tờ vẫn còn, công tác lãnh đạo, điều hành, kiểm tra, sơ kết, tổng kết chưa được thực hiện thường xuyên Tính chiến đấu, vai trò lãnh đạo của một số tổ chức cơ sở đảng còn mờ nhạt, thực hiện chưa nghiêm túc nguyên tắc tập trung dân chủ; vẫn còn xảy ra tình trạng

bao biện, làm thay hoặc buông lỏng sự chỉ đạo đối với chính quyền cùng cấp; vai trò của người đứng đầu chưa được phát huy, vẫn còn tình trạng nể nang,

né tránh trách nhiệm, bao che, đổ lỗi trách nhiệm trong quá trình lãnh đạo, quản lý

Hiện nay trước yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, yêu cầu đổi mới, chỉnh đốn Đảng cũng như mục tiêu hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn, thực hiện hoàn thành mục tiêu xây dựng nông thôn mới của tỉnh Lạng Sơn nói chung và huyện Chi Lăng nói riêng trong giai đoạn hiện nay Trước sự tác động của mặt trái nền kinh tế thị trường và nhiều yếu tố chủ quan, khách quan, để giữ vững bản chất và phát huy vai trò chủ đạo của chính quyền cơ sở trong công tác phát triển kinh tế, văn hóa xã hội, giữ vững an ninh quốc phòng, quân sự địa phương thì vấn đề căn bản nhất là phải kịp thời đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng ủy đối với chính quyền cấp xã, đảm bảo đảng ủy mỗi địa phương phải thực sự trong sạch vững mạnh, giữ vững vai trò hạt nhân lãnh đạo ở cơ sở, hoàn thành tốt chức năng, nhiệm vụ được giao

Với lý do trên, việc nghiên cứu đề tài “Phương thức lãnh đạo chính

quyền cùng cấp của đảng ủy xã, thị trấn ở huyện Chi Lăng, tỉnh Lạng Sơn hiện nay” là vấn đề có ý nghĩa cả về lý luận và thực tiễn, vừa cơ bản, vừa lâu

dài trong giai đoạn hiện nay

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Từ đổi mới (Đại hội VI -1986) đến nay, nhất là trong những năm gần đây Đảng và nhà nước ta đặc biệt coi trọng việc đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng, trong đó chú trọng đến đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước Nhiều nghị quyết, chỉ thị của Đảng đã được ban hành

và đưa vào thực hiện trong thực tiễn Cùng với đó đã có nhiều nhà lý luận và thực tiễn nghiên cứu rất nhiều công trình khoa học để đưa ra các giải pháp phù hợp với xu thế phát triển hiện nay

2.1 Công trình khoa học, Sách

* Công trình khoa học

Trương Ngọc Nam, đề tài khoa học cấp nhà nước mã số KX.04-03

/16-20 “Nội dung, phương thức cầm quyền của Đảng cộng sản Việt Nam trong

tình hình mới” Đề tài đã làm rõ và phát triển tư duy cầm quyền trên cơ sở

những nhận thức mới, kinh nghiệm mới, nhất là nhận thức mới về Đảng cầm quyền và những nhiệm vụ cơ bản về xây dựng Đảng trong hệ thống lý luận về xây dựng Đảng; nghiên cứu, phân tích, cụ thể hóa việc nhất thể hóa một số tổ chức có chức năng, nhiệm vụ tương đồng trong bộ máy của Đảng, Nhà nước

và các tổ chức chính trị, xã hội, tiếp tục đẩy mạnh kiện toàn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị theo hướng tinh gọn, tuyệt đối đảm bảo sự lãnh đạo của Đảng cầm quyền trong các cơ quan nhà nước

Trần Khắc Việt, đề tài khoa học cấp nhà nước, mã số KX.04-02/11-15

“Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước, Mặt trận tổ

quốc và các tổ chức chính trị xã hội trong điều kiện mới” Đề tài đã nghiên

cứu, phát triển trên hệ thống các đề tài khoa học về tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng trong tình hình hiện nay Đề tài đã nghiên cứu, làm rõ những nội dung trong công tác lãnh đạo, phương hướng và những giải pháp chủ yếu để đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước, Mặt trận tổ quốc và các tổ chức chính trị xã hội trong điều kiện mới

* Sách

Phạm Ngọc Quang (chủ biên) (2008), Đổi mới, hoàn thiện phương

thức lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam Cuốn sách là sự kế thừa có

chỉnh lý, hệ thống lại những kết quả nghiên cứu của Chương trình KX10-05 của Ban Tổ chức Trung ương kết hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ thực hiện Cuốn sách đã nhìn nhận, đánh giá những thành tựu trong việc đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng, rút ra những hạn chế yếu kém và đề ra hệ thống 07 giải pháp cơ bản để hoàn thiện quy chế, phân định rõ phương thức

lãnh đạo của Đảng với chức năng, phương thức quản lý, hoạt động của Nhà nước và Mặt trận, các đoàn thể

Nguyễn Văn Huyên (chủ biên) (2010) Đảng Cộng sản cầm quyền -

Nội dung và phương thức cầm quyền của Đảng Đây là đề tài nghiên cứu

khoa học cấp nhà nước được in thành sách Cuốn sách đã nghiên cứu tổng quan, đưa ra hệ thống lý luận về đảng cầm quyền và Đảng cộng sản cầm quyền; kinh nghiệm cầm quyền của một số đảng cầm quyền trên thế giới; hệ thống quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về nội dung và phương thức cầm quyền của Đảng

Nguyễn Văn Thạo và Nguyễn Viết Thông (đồng chủ biên)(2021),

Những vấn đề lý luận và thực tiễn cấp thiết phục vụ trực tiếp cho yêu cầu đổi mới nội dung, phương thức lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước.Cuốn

sách được chắt lọc từ đề tài nghiên cứu cấp nhà nước, cuốn sách đã tập trung nghiên cứu làm rõ nội dung, phương thức lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước – một số vấn đề lý luận, quan điểm của Đảng và kết quả đạt được sau 35 năm đổi mới; kinh nghiệm của một số nước trên thế giới về nội dung, phương thức cầm quyền của Đảng và quản lý của Nhà nước; những vấn đề cấp thiết đặt ra hiện nay đối với đổi mới nội dung, phương thức lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước; từ đó đề ra những quan điểm, định hướng giải quyết những vấn đề lý luận và thực tiễn cấp thiết, trực tiếp đặt ra cho yêu cầu đổi mới nội dung, phương thức lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước

2.2 Luận án, luận văn

Ngô Thành Danh, Đổi mới phương thức lãnh đạo của đảng ủy cấp xã ở

huyện Đắk Mil, tỉnh Đắk Nông hiện nay Luận văn ngành Xây dựng Đảng và

Chính quyền Nhà nước, Học viện Báo chí và tuyên truyền, 2015 Luận văn

đã tập trung làm rõ một số vấn đề lý luận về đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng ủy cấp xã nói chung; đồng thời luận văn của tác giả cũng đã tìm hiểu về những yếu tố tác động đến phương thức lãnh đạo của Đảng ủy cấp xã

ở huyện Đắk Mil, tỉnh Đắk Nông hiện nay; xác định thực trạng, những vấn đề đặt ra về đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng ủy cấp xã ở huyện Đắk Mil, tỉnh Đắk Nông Xác định những giải pháp chủ yếu để tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng ủy cấp xã ở huyện Đắk Mil, tỉnh Đắk Nông, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa của địa phương trong thời gian tới

Nguyễn Đạt Nghị, Phương thức lãnh đạo của đảng ủy xã đối với chính

quyền ở huyện Quốc Oai, thành phố Hà Nội hiện nay Luận văn chuyên

ngành Xây dựng Đảng và Chính quyền Nhà nước, Học viện Báo chí và tuyên truyền, 2017 Luận văn tập trung nghiên cứu về vấn đề lý luận về phương thức lãnh đạo của đảng uỷ xã đối với chính quyền; Khảo sát, đánh giá thực trạng phương thức lãnh đạo của đảng uỷ xã đối với chính quyền ở huyện Quốc Oai, thành phố Hà Nội từ năm 2010 đến nay, rút ra nguyên nhân và một

số vấn đề đặt ra từ thực tiễn; Đề xuất giải pháp nhằm đổi mới phương thức lãnh đạo của đảng uỷ xã đối với chính quyền ở huyện Quốc Oai, thành phố

Hà Nội thời gian tới

Đặng Thị Hương Giang, Phương thức lãnh đạo của đảng ủy phường

đối với ủy ban nhân dân ở quận Hoàn Kiếm, Thành phố Hà Nội hiện nay,

Luận văn chuyên ngành Xây dựng Đảng và Chính quyền Nhà nước, Học viện Báo chí và tuyên truyền, 2020 Luận văn trên cơ sở làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn về phương thức lãnh đạo của đảng ủy phường đối với ủy ban nhân dân ở quận Hoàn Kiếm, Thành phố Hà Nội, luận văn phân tích thực trạng về phương thức lãnh đạo của đảng ủy phường đối với ủy ban nhân dân ở quận Hoàn Kiếm, Thành phố Hà Nội và đề xuất phương hướng, giải pháp nhằm đổi mới phương thức lãnh đạo của đảng ủy phường đối với ủy ban nhân dân ở quận Hoàn Kiếm, Thành phố Hà Nội thời gian tới

2.3 Các bài viết trên tạp chí

- Đảng Cộng sản Việt Nam, Báo cáo tổng kết một số vấn đề lý luận - thực tiễn qua 30 năm đổi mới (1986 – 2016), Nxb Chính trị quốc gia - sự thật,

Hà Nội - 2015

- Nguyễn Hữu Đổng, Ngô Huy Đức: “Nhận thức các khái niệm đảng cầm quyền, đảng lãnh đạo ở nước ta hiện nay”, Tạp chí Lý luận chính trị (điện tử), ngày 27/9/2013

- Trương Ngọc Nam: “Nội dung, phương thức cầm quyền của Đảng: Một số vấn đề lý luận và thực tiễn”, Tạp chí Lý luận chính trị, 2019

- Nguyễn Thế Trung: “Tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước”, Tạp chí Cộng sản, 2021

- Nguyễn Phú Trọng: “Tiếp tục đi theo con đường cách mạng vẻ vang của Chủ tịch Hồ Chí Minh; toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta nguyện kế tục trung thành và xuất sắc sự nghiệp của Người”, Tạp chí Cộng sản, tháng 6/2020

- Hội nghị toàn quốc tổng kết công tác kiểm tra, giám sát và thi hành

kỷ luật của Đảng năm 2019, Tạp chí Xây dựng Đảng điện tử

Các bài báo, các nghiên cứu trên đã tập trung làm rõ về phương thức lãnh đạo của Đảng và đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước; các giải pháp chủ yếu để đổi mới trong giai đoạn hiện nay

3 Mục đích, nhiệm vụ của luận văn

3.1 Mục đích nghiên cứu

Làm rõ những vấn đề cơ bản về lý luận và từ thực tiễn phương thức lãnh đạo của Đảng ủy lãnh đạo chính quyền các xã của huyện Chi Lăng, tỉnh Lạng Sơn, luận văn đề xuất phương hướng và các giải pháp đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng ủy đối với chính quyền các xã trên địa bàn huyện Chi Lăng, tỉnh Lạng Sơn trong thời gian tới

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Làm rõ những vấn đề lý luận về phương thức lãnh đạo chính quyền cùng cấp của đảng ủy xã, thị trấn

- Đánh giá thực trạng, chỉ ra nguyên nhân và những vấn đề đặt ra từ phương thức lãnh đạo chính quyền cùng cấp của đảng ủy xã, thị trấn Chi Lăng, tỉnh Lạng Sơn hiện nay

- Đề xuất phương hướng và giải pháp đổi mới phương thức lãnh đạo chính quyền cùng cấp của đảng ủy xã, thị trấn ở huyện Chi Lăng, tỉnh Lạng Sơn trong thời gian tới

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu về phương thức lãnh đạo chính quyền cùng cấp của đảng ủy xã, thị trấn ở huyện Chi Lăng, tỉnh Lạng Sơn

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Không gian: Địa bàn các xã, thị trấn của huyện Chi Lăng, tỉnh Lạng Sơn

- Thời gian: từ năm 2015 đến nay

5 Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu của luận văn

5.1 Cơ sở lý luận

Luận văn nghiên cứu trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về Đảng lãnh đạo chính quyền

5.3 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn được nghiên cứu bằng phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử

Các phương pháp nghiên cứu cụ thể được sử dụng, gồm: lôgic và lịch sử; phân tích, tổng hợp; thống kê, so sánh; khảo sát, tổng kết thực tiễn

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

* Ý nghĩa lý luận:

Luận văn góp phần làm phát triển những vấn đề lý luận, cung cấp thêm các luận cứ khoa học về phương thức lãnh đạo của đảng ủy xã đối với chính quyền cùng cấp, chỉ ra một số vấn đề đặt ra từ thực tiễn lãnh đạo chính quyền

cơ sở của đảng ủy xã, thị trấn ở huyện Chi Lăng, tỉnh Lạng Sơn

* Ý nghĩa thực tiễn

Kết quả nghiên cứu của đề tài có thể dùng làm tài liệu tham khảo cho huyện ủy, Đảng ủy các xã, thị trấn của huyện Chi Lăng, tỉnh Lạng Sơn và các địa phương khác trong phương thức lãnh đạo của đảng ủy đối với chính quyền cùng cấp

Đề tài còn có thể dùng làm tài liệu tham khảo trong công tác giảng dạy và học tập ở Trường chính trị tỉnh và Trung tâm chính trị các huyện

7 Điểm mới của luận văn

Điểm mới của luận văn là làm rõ thêm cơ sở lý luận và thực tiễn phương thức lãnh đạo chính quyền cùng cấp của đảng ủy xã, thị trấn ở huyện Chi Lăng, tỉnh Lạng Sơn; đề xuất một số giải pháp cơ bản đổi mới phương thức lãnh đạo của đảng ủy xã, thị trấn đối với chính quyền cùng cấp trong thời gian tới

8 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn được kết cấu thành 03 chương, 07 tiết

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHƯƠNG THỨC LÃNH ĐẠO

CHÍNH QUYỀN CÙNG CẤP CỦA ĐẢNG ỦY XÃ, THỊ TRẤN

1.1 Đảng ủy xã, thị trấn và chính quyền cùng cấp – Quan niệm, cơ cấu tổ chức, nhiệm vụ, quyền hạn, đặc điểm và vai trò

1.1.1 Đảng ủy xã, thị trấn

1.1.1.1 Quan niệm và cơ cấu tổ chức

Đảng ủy là tên gọi tắt của Ban chấp hành đảng bộ - cơ quan lãnh đạo giữa hai kỳ đại hội đảng bộ (hoặc đại hội đại biểu đảng bộ Điều lệ Đảng quy định: “Đại hội đại biểu hoặc đại hội đảng viên của tổ chức cơ sở đảng do cấp

uỷ cơ sở triệu tập năm năm một lần; có thể triệu tập sớm hoặc muộn hơn nhưng không quá một năm Giữa hai kỳ Đại hội, cơ quan lãnh đạo là Ban chấp hành đảng bộ (gọi tắt là cấp ủy)” [20]

Như vậy, có thể quan niệm: Đảng ủy xã (Ban chấp hành đảng bộ xã)

do đại hội đại biểu hoặc đại hội toàn thể đảng viên của đảng bộ xã bầu ra,

là cơ quan lãnh đạo đảng bộ xã giữa hai kỳ đại hội, có nhiệm vụ lãnh đạo thực hiện nghị quyết của Đại hội đảng bộ có hiệu quả và chấp hành cương lĩnh, đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, chỉ thị, nghị quyết của cấp trên

* Cơ cấu tổ chức

Số lượng, cơ cấu cấp ủy viên, ủy viên ban thường vụ, phó Bí thư cấp ủy các cấp nhiệm kỳ 2020 – 2025 được quy định tại Chỉ thị số 35-CT/TW ngày 30/5/2019 của Bộ Chính trị về đại hội đảng bộ các cấp tiến tới Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng (Phụ lục 3):

Đối với đảng bộ xã, phường, thị trấn

Số lượng cấp ủy viên không quá 15 đồng chí; số lượng phó bí thư từ 1 đến 2 đồng chí

Cơ cấu cấp ủy gồm: Cán bộ, công chức cấp xã đang công tác (theo số lượng quy định của Chính phủ) và những người không là cán bộ, công chức cấp xã (người hoạt động không chuyên trách, cán bộ nghỉ hưu, nghỉ chế độ ),

do ban thường vụ cấp ủy cấp tỉnh căn cứ vào quy định chung và tình hình, đặc điểm cụ thể của địa phương để hướng dẫn cho phù hợp

Cơ cấu cụ thể của đảng ủy xã theo sơ đồ sau:

CÁC THÔN

hành, Ban Thường vụ huyện ủy (thị ủy, thành ủy), trước Đảng bộ và Nhân dân địa phương về việc cụ thể hoá, lãnh đạo thực hiện hiệu quả các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và Nghị quyết Đại hội Đảng bộ

Đảng ủy lãnh đạo toàn diện các nhiệm vụ dựa vào chức năng, nhiệm vụ theo Quy định số 127-QĐ/TW ngày 01/3/2018 của Ban Bí thư "về chức năng, nhiệm vụ, mối quan hệ công tác của đảng bộ, chi bộ cơ sở xã, phường, thị trấn" trong: Phát triển kinh tế - xã hội; đảm bảo quốc phòng - an ninh; công tác chính trị, tư tưởng; xây dựng Đảng bộ và công tác tổ chức, cán bộ; công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng; xây dựng hệ thống chính trị cơ sở;

đề xuất, kiến nghị với Ban Chấp hành, Ban Thường vụ huyện ủy (thị ủy, thành ủy) những vấn đề có liên quan đến sự lãnh đạo của cấp trên với địa phương

Những nội dung phải đưa ra hội nghị Đảng ủy thảo luận và quyết định:

1 Lãnh đạo cụ thể hóa các chủ trương, biện pháp triển khai, tổ chức thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã; các nghị quyết, chỉ thị, kết luận của Trung ương và cấp trên Quyết định chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ; chương trình công tác toàn khóa, hằng năm; chương trình kiểm tra, giám sát toàn khóa, hằng năm; Quy chế làm việc của Đảng ủy

và Quy chế làm việc của Ủy ban Kiểm tra Đảng ủy

2 Lãnh đạo, chỉ đạo quán triệt, triển khai, tổ chức thực hiện và sơ kết, tổng kết các nghị quyết, chỉ thị của Trung ương và cấp trên Căn cứ nội dung, tính chất của từng nhiệm vụ, Đảng ủy cụ thể hóa thành nghị quyết, chương trình, đề án, kế hoạch hoặc kết luận để lãnh đạo thực hiện; cho ý kiến vào báo cáo quý, 6 tháng, báo cáo năm của Đảng bộ

3 Các chủ trương, nhiệm vụ, giải pháp thực hiện Nghị quyết của Đảng

và cấp ủy cấp trên trong phát triển kinh tế - xã hội; đảm bảo quốc phòng - an ninh; công tác chính trị, tư tưởng; xây dựng đảng bộ và công tác tổ chức, cán

bộ; công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng; xây dựng hệ thống chính trị cơ sở và những nhiệm vụ khác mà Ban Thường vụ Đảng ủy hoặc có 2/3 số Đảng ủy viên thấy cần đưa ra Đảng ủy thảo luận và quyết định

4 Lãnh đạo, chỉ đạo, quyết định mục tiêu, phương hướng, nhiệm vụ và giải pháp chủ yếu trong quy hoạch, kế hoạch về nhiệm vụ phát triển kinh tế -

xã hội, kế hoạch đầu tư công, bảo đảm quốc phòng, an ninh trật tự (đối ngoại, quản lý, bảo vệ biên giới, hải đảo đối với các địa phương biên giới, hải đảo) 5 năm và hằng năm; cho chủ trương định hướng, lãnh đạo hội đồng nhân dân ban hành nghị quyết, ủy ban nhân dân thực hiện xây dựng kế hoạch, đề án, cơ chế cụ thể, các nhiệm vụ về các dự án kinh tế, đầu tư hạ tầng; các dự án liên quan đến tài nguyên, đất đai, khoáng sản, ngân sách, các khoản đóng góp của Nhân dân và các nguồn hỗ trợ khác để phát triển kinh tế, đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội; thực hiện các biện pháp bảo vệ tài nguyên, môi trường, phòng, chống cháy, nổ, thiên tai, dịch bệnh, bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm; thực hiện các chính sách an sinh xã hội, xoá đói, giảm nghèo ; xây dựng nông thôn mới giàu đẹp, đô thị hiện đại, văn minh; công tác cải cách hành chính

5 Thảo luận, quyết định các chương trình, dự án quan trọng thuộc thẩm quyền của địa phương; về công tác thu, chi ngân sách; xây dựng cơ bản, danh mục các công trình khởi công mới, công trình chuyển tiếp và công trình chuẩn

bị đầu tư, kể cả công trình mới phát sinh trong năm và các cơ chế để tổ chức thực hiện; cho ý kiến về phương án xử lý nợ đọng trong xây dựng cơ bản; tham gia ý kiến với cấp trên về việc chủ trương đầu tư các dự án trên địa bàn

6 Lãnh đạo chính quyền, mặt trận tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội thực hiện tốt các chủ trương, nhiệm vụ theo Nghị quyết Đại hội Đảng bộ

và của cấp trên; đổi mới phương thức hoạt động, khắc phục tình trạng "hành chính hóa", gắn bó chặt chẽ với Nhân dân; phát huy sức mạnh tổng hợp, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân; chăm lo, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp,

chính đáng của đoàn viên, hội viên và Nhân dân; tăng cường phối hợp công tác; nâng cao chất lượng giám sát, phản biện xã hội; xây dựng nông thôn mới giàu đẹp, đô thị hiện đại, văn minh; thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở

7 Lãnh đạo đổi mới và nâng cao chất lượng công tác chính trị tư tưởng; công tác dân vận của hệ thống chính trị; phòng, chống tham nhũng, lãng phí; công tác tiếp công dân, giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo của công dân, giải quyết những tồn tại, vướng mắc hoặc vấn đề phức tạp nảy sinh trên địa bàn

8 Lãnh đạo, chỉ đạo và thực hiện công tác tự phê bình và phê bình gắn với đánh giá cán bộ theo quy định của Bộ Chính trị và sự chỉ đạo của cấp trên; công tác kiểm tra, giám sát toàn diện về các nhiệm vụ chính trị của địa phương; quyết định thi hành kỷ luật đối với tổ chức đảng và cán bộ, đảng viên (theo phân cấp quản lý) hoặc đề nghị cấp trên thi hành kỷ luật theo quy định của Điều lệ Đảng

9 Lãnh đạo công tác tổ chức cán bộ:

- Chịu trách nhiệm trước Ban Chấp hành, Ban Thường vụ cấp huyện

về lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện các chỉ thị, nghị quyết, chủ trương, quyết định, quy định của Trung ương và cấp trên về công tác cán bộ và cán bộ tại địa phương

- Biểu quyết giới thiệu (bằng phiếu kín), trình Ban Thường vụ cấp ủy huyện về nhân sự bổ sung Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ, Ủy viên ủy ban kiểm tra Đảng ủy; nhân sự ứng cử, bổ nhiệm các chức danh cán bộ thuộc diện Ban Thường vụ cấp ủy huyện quản lý Quyết định những vấn đề chủ trương

về tổ chức, cán bộ, giới thiệu ứng cử các chức danh đối với hội đồng nhân dân, ủy ban nhân dân, mặt trận tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội xã, bí thư chi bộ, trưởng thôn, bản, khu phố theo thẩm quyền (theo quy chế quản lý

tổ chức và cán bộ của cấp ủy huyện)

Đề nghị: (1) Xét, ban hành nghị quyết đề nghị kết nạp đảng viên; (2) Công nhận đảng viên chính thức; (3) Xóa tên đảng viên, xem xét biểu quyết quyết định kỷ luật đảng viên hoặc đề nghị kỷ luật tổ chức đảng, đảng viên theo quy định

- Chuẩn bị nội dung, chương trình Đại hội Đảng bộ, gồm: Báo cáo chính trị, báo cáo kiểm điểm của Ban Chấp hành, nghị quyết đại hội, chương trình hành động, đề án nhân sự cấp ủy, Ủy viên ủy ban kiểm tra khóa mới và các chức danh do hội đồng nhân dân bầu, nhân sự đoàn đại biểu đi dự Đại hội đại biểu Đảng bộ cấp trên Thực hiện công tác nhân sự trước, trong và sau Đại hội Đảng bộ; quyết định về số lượng, cơ cấu Đảng ủy, Ban Thường vụ, Ủy ban Kiểm tra Đảng ủy theo quy định

- Đề xuất với (huyện, thị, thành ủy) những vấn đề thuộc thẩm quyền của cấp trên Thảo luận, thống nhất chủ trương đề nghị thành lập, sáp nhập, chia tách, giải thể, chuyển giao các thôn (bản, khu phố) trước khi trình cấp có thẩm quyền quyết định

- Thảo luận, quyết định thành lập, hợp nhất, sáp nhập, chia tách và giải thể chi bộ trực thuộc đảng bộ

- Quy hoạch nhân sự Ban Chấp hành, Ban Thường vụ, các chức danh chủ chốt cấp ủy, hội đồng nhân dân, ủy ban nhân dân, mặt trận tổ quốc và các

tổ chức chính trị - xã hội trình Ban Thường vụ cấp trên phê duyệt

- Quyết định phân công nhiệm vụ đối với các đồng chí Đảng ủy viên,

Ủy viên ban Thường vụ; giới thiệu nhân sự đề nghị chỉ định bổ sung Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ, Ban Thường vụ, Bí thư, Phó bí thư Đảng ủy, Chủ tịch, Phó Chủ tịch hội đồng nhân dân, Chủ tịch, Phó chủ tịch ủy ban nhân dân báo cáo, trình Ban Thường vụ (huyện, thị, thành ủy) xem xét, quyết định

- Thảo luận, quyết định giới thiệu nhân sự cán bộ ứng cử Chủ tịch, Phó chủ tịch Ủy ban mặt trận tổ quốc; cấp trưởng, phó các tổ chức chính trị - xã hội; đề nghị và tham gia ý kiến về điều động, bổ nhiệm, miễn nhiệm, khen

thưởng, chế độ chính sách đối với Chỉ huy trưởng, Phó chỉ huy trưởng ban chỉ huy quân sự; trưởng, phó công an (xã, phường, thị trấn)

- Báo cáo Ban Thường vụ, Thường trực (huyện, thị, thành ủy) kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng cán bộ theo phân cấp quản lý

- Quản lý, đánh giá, xếp loại chất lượng và khen thưởng chi bộ trực thuộc, cán bộ, đảng viên theo thẩm quyền

- Thảo luận, quyết định tiếp nhận, phân công nhiệm vụ, nhận xét, đánh giá, quy hoạch, giới thiệu ứng cử, bổ nhiệm, bổ nhiệm lại, cho thôi giữ chức

vụ, miễn nhiệm, từ chức, khen thưởng, kỷ luật và thực hiện chính sách đối với các chức danh người hoạt động không chuyên trách của xã

- Xem xét, thông qua báo cáo kiểm điểm tự phê bình và phê bình hằng năm, nhiệm kỳ của tập thể Đảng ủy; tham gia, góp ý báo cáo kiểm điểm của

cá nhân cấp ủy viên hằng năm Xem xét cho ý kiến báo cáo hằng năm, báo cáo cuối nhiệm kỳ, báo cáo bất thường của Ủy ban Kiểm tra Đảng ủy

- Xây dựng kế hoạch, chuẩn bị và triệu tập Đại hội Đảng bộ Lãnh đạo công tác bầu cử Đại biểu Quốc hội và Hội đồng Nhân dân các cấp ở địa phương

- Thảo luận và cho ý kiến về những công việc khác trong công tác tổ chức cán bộ theo đề nghị của Ban Thường vụ Đảng ủy

10 Lãnh đạo, chỉ đạo làm điểm, rút kinh nghiệm những vấn đề mới, vấn đề lớn, nhất là về xây dựng đảng bộ, hệ thống chính trị, phát triển kinh tế

- xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh

11 Thực hiện quy chế chất vấn trong Đảng theo Quyết định số

158-QĐ/TW ngày 12/5/2008 của Bộ Chính trị [1]

1.1.2 Chính quyền xã, thị trấn

1.1.2.1 Quan niệm và cơ cấu tổ chức

*) Quan niệm về chính quyền cấp xã

Theo quy định của pháp luật hiện hành, bộ máy Nhà nước Việt Nam được thiết lập ở 04 cấp hành chính Trong đó cấp tỉnh, cấp huyện, cấp xã

được gọi là cấp chính quyền địa phương Cấp xã hay thường được gọi là cấp

cơ sở, là cấp cuối cùng trong hệ thống chính quyền 4 cấp

Tại điều 2, Luật Tổ chức chính quyền địa phương quy định các đơn vị hành chính của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam bao gồm: tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (gọi chung là cấp tỉnh); quận, huyện, thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh, thành phố thuộc thành phố trực thuộc trung ương (gọi chung là cấp huyện); xã, phường, thị trấn (gọi chung là cấp xã); đơn vị hành chính – kinh tế đặc biệt

Chính quyền xã là cấp chính quyền cuối cùng trong hệ thống chính quyền bốn cấp ở nước ta, bao gồm hội đồng nhân dân và ủy ban nhân dân

xã Là cơ quan quyền lực nhà nước, đại diện cho ý trí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân trên địa bàn, có chức năng, nhiệm vụ quản lý nhà nước trên địa bàn cấp xã Căn cứ vào Hiến pháp, Luật, các chỉ thị, nghị quyết của cấp trên, nghị quyết của cấp ủy cùng cấp, chính quyền cấp xã xác định các chủ trương, kế hoạch, mục tiêu, biện pháp để đảm bảo thi hành Hiến pháp, pháp luật ở cơ sở; các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, củng

cố an ninh quốc phòng, chăm lo phát triển giáo dục, y tế, đảm bảo an sinh xã hội, nâng cao đời sống văn hóa, tinh thần của nhân dân, xây dựng và củng cố chính quyền cơ sở vững mạnh; đảm bảo việc tuân thủ pháp luật của tổ chức,

cá nhân của địa bàn mình quản lý

Điều 6, Luật Tổ chức chính quyền địa phương quy định: Hội đồng nhân dân gồm các đại biểu Hội đồng nhân dân do cử tri ở địa phương bầu ra, là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của Nhân dân, chịu trách nhiệm trước Nhân dân địa phương và

cơ quan nhà nước cấp trên

Điều 8, Luật tổ chức chính quyền địa phương quy định: Ủy ban nhân dân do Hội đồng nhân dân cùng cấp bầu, là cơ quan chấp hành của Hội đồng nhân dân, cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương, chịu trách nhiệm trước

Nhân dân địa phương, Hội đồng nhân dân cùng cấp và cơ quan hành chính nhà nước cấp trên

*) Cơ cấu tổ chức của chính quyền cấp xã

Chính quyền xã gồm có hội đồng nhân dân và ủy ban nhân dân xã Luật

tổ chức chính quyền địa phương 2015 và Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật tổ chức Chính phủ và Luật tổ chức chính quyền địa phương năm

2019 quy định cơ cấu tổ chức của hệ thống chính quyền cấp xã

Hội đồng nhân dân xã gồm các đại biểu Hội đồng nhân dân do cử tri ở

xã bầu ra Việc xác định tổng số đại biểu Hội đồng nhân dân xã được thực hiện theo nguyên tắc sau đây:

a) Xã miền núi, vùng cao và hải đảo có từ hai nghìn dân trở xuống được bầu mười lăm đại biểu;

b) Xã miền núi, vùng cao và hải đảo có trên hai nghìn dân đến dưới ba nghìn dân được bầu mười chín đại biểu;

c) Xã miền núi, vùng cao và hải đảo có từ ba nghìn dân đến bốn nghìn dân được bầu hai mươi mốt đại biểu; có trên bốn nghìn dân thì cứ thêm một nghìn dân được bầu thêm một đại biểu, nhưng tổng số không quá ba mươi đại biểu;

d) Xã không thuộc trường hợp quy định tại các điểm a, b và c khoản này có từ năm nghìn dân trở xuống được bầu hai mươi lăm đại biểu; có trên năm nghìn dân thì cứ thêm hai nghìn năm trăm dân được bầu thêm một đại biểu, nhưng tổng số không quá ba mươi đại biểu

Thường trực Hội đồng nhân dân xã gồm Chủ tịch Hội đồng nhân dân,

một Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân và các Ủy viên là Trưởng ban của Hội đồng nhân dân xã Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân xã là đại biểu Hội đồng nhân dân hoạt động chuyên trách”

Hội đồng nhân dân xã thành lập Ban pháp chế, Ban kinh tế - xã hội Ban của Hội đồng nhân dân xã gồm có Trưởng ban, một Phó Trưởng ban và các Ủy viên Số lượng Ủy viên của các Ban của Hội đồng nhân dân xã do Hội

đồng nhân dân xã quyết định Trưởng ban, Phó Trưởng ban và các Ủy viên của các Ban của Hội đồng nhân dân xã hoạt động kiêm nhiệm

Ủy ban nhân dân do Hội đồng nhân dân cùng cấp bầu, là cơ quan chấp

hành của Hội đồng nhân dân, cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương, chịu trách nhiệm trước Nhân dân địa phương, Hội đồng nhân dân cùng cấp và

cơ quan hành chính nhà nước cấp trên

Ủy ban nhân dân xã gồm Chủ tịch, Phó Chủ tịch, Ủy viên phụ trách quân sự, Ủy viên phụ trách công an Ủy ban nhân dân xã loại I có không quá hai Phó Chủ tịch; xã loại II và loại III có một Phó Chủ tịch

1.1.2.2 Chức năng, nhiệm vụ

Điều 31, Luật tổ chức chính quyền địa phương số 77/2015/QH13 quy định nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền địa phương ở xã như sau: (1)Tổ chức và bảo đảm việc thi hành Hiến pháp và pháp luật trên địa bàn xã (2) Quyết định những vấn đề của xã trong phạm vi được phân quyền, phân cấp theo quy định của Luật này và quy định khác của pháp luật có liên quan (3) Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn do cơ quan hành chính nhà nước cấp trên ủy quyền (4) Chịu trách nhiệm trước chính quyền địa phương cấp huyện về kết quả thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền địa phương ở xã (5) Quyết định và tổ chức thực hiện các biện pháp nhằm phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, huy động các nguồn lực xã hội để xây dựng và phát triển kinh

tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh trên địa bàn xã

*) Chức năng, nhiệm vụ của hội đồng nhân dân xã

(1) Ban hành nghị quyết về những vấn đề thuộc nhiệm vụ, quyền hạn của Hội đồng nhân dân xã

(2) Quyết định biện pháp bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, đấu tranh, phòng, chống tội phạm và các hành vi vi phạm pháp luật khác, phòng, chống quan liêu, tham nhũng trong phạm vi được phân quyền; biện pháp bảo vệ tài

sản của cơ quan, tổ chức, bảo hộ tính mạng, tự do, danh dự, nhân phẩm, tài sản, các quyền và lợi ích hợp pháp khác của công dân trên địa bàn xã

(3) Bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm Chủ tịch Hội đồng nhân dân, Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân, Trưởng ban, Phó Trưởng ban của Hội đồng nhân dân xã; bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm Chủ tịch Ủy ban nhân dân, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân và các Ủy viên Ủy ban nhân dân xã

(4) Thông qua kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội hằng năm của xã trước khi trình Ủy ban nhân dân huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thành phố thuộc thành phố trực thuộc trung ương phê duyệt Quyết định dự toán thu ngân sách nhà nước trên địa bàn; dự toán thu, chi ngân sách xã; điều chỉnh dự toán ngân sách xã trong trường hợp cần thiết; phê chuẩn quyết toán ngân sách

xã Quyết định chủ trương đầu tư chương trình, dự án của xã trong phạm vi được phân quyền

(5) Giám sát việc tuân theo Hiến pháp và pháp luật ở địa phương, việc thực hiện nghị quyết của Hội đồng nhân dân xã; giám sát hoạt động của Thường trực Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân cùng cấp, Ban của Hội đồng nhân dân cấp mình; giám sát văn bản quy phạm pháp luật của Ủy ban nhân dân cùng cấp

(6) Lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm đối với người giữ chức

vụ do Hội đồng nhân dân xã bầu theo quy định tại Điều 88 và Điều 89 của Luật này

(7) Bãi nhiệm đại biểu Hội đồng nhân dân xã và chấp nhận việc đại biểu Hội đồng nhân dân xã xin thôi làm nhiệm vụ đại biểu

(8) Bãi bỏ một phần hoặc toàn bộ văn bản trái pháp luật của Ủy ban nhân dân, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã

*) Chức năng, nhiệm vụ của ủy ban nhân dân xã:

(1) Xây dựng, trình Hội đồng nhân dân xã quyết định các nội dung quy định tại các khoản 1, 2 và 4 Điều 33 của Luật này và tổ chức thực hiện các

nghị quyết của Hội đồng nhân dân xã (2) Tổ chức thực hiện ngân sách địa phương (3) Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn do cơ quan nhà nước cấp trên phân cấp, ủy quyền cho Ủy ban nhân dân xã

Trong ủy ban nhân dân xã thì Chủ tịch ủy ban nhân dân xã là người đứng đầu và chịu trách nhiệm chung về các hoạt động của khối ủy ban nhân dân Do đó, các nhiệm vụ của chủ tịch ủy ban nhân dân xã gắn liền với trách nhiệm của ủy ban nhân dân xã Luật quy định nhiệm vụ của chủ tịch ủy ban nhân dân xã như sau:

Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã là người đứng đầu Ủy ban nhân dân xã và

có các nhiệm vụ, quyền hạn sau đây:

(1) Lãnh đạo và điều hành công việc của Ủy ban nhân dân, các thành viên Ủy ban nhân dân xã (2) Lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện các nhiệm vụ về tổ chức và bảo đảm việc thi hành Hiến pháp, pháp luật, các văn bản của cơ quan nhà nước cấp trên, của Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân xã; thực hiện các nhiệm vụ về quốc phòng, an ninh, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, đấu tranh, phòng, chống tội phạm và các hành vi vi phạm pháp luật khác, phòng, chống quan liêu, tham nhũng; tổ chức thực hiện các biện pháp bảo vệ tài sản của cơ quan, tổ chức, bảo hộ tính mạng, tự do, danh dự, nhân phẩm, tài sản, các quyền và lợi ích hợp pháp khác của công dân; thực hiện các biện pháp quản lý dân cư trên địa bàn xã theo quy định của pháp luật (3) Quản lý và tổ chức sử dụng có hiệu quả công sở, tài sản, phương tiện làm việc và ngân sách nhà nước được giao theo quy định của pháp luật (4) Giải quyết khiếu nại, tố cáo, xử lý vi phạm pháp luật, tiếp công dân theo quy định của pháp luật (5)

Ủy quyền cho Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn trong phạm vi thẩm quyền của Chủ tịch Ủy ban nhân dân (6) Chỉ đạo thực hiện các biện pháp bảo vệ môi trường, phòng, chống cháy, nổ; áp dụng các biện pháp để giải quyết các công việc đột xuất, khẩn cấp trong phòng, chống thiên tai, dịch bệnh, an ninh, trật tự, an toàn xã hội trên địa bàn xã theo

quy định của pháp luật.(7) Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn do cơ quan nhà nước cấp trên phân cấp, ủy quyền

1.1.2.3 Đặc điểm và vai trò

Đặc điểm của chính quyền cấp xã:

Một là, chính quyền cấp xã nằm trong dân, là cấp gần dân nhất, được tổ

chức và hoạt động trong khuôn khổ pháp luật nhưng vẫn có nhiều nội dung mang tính chất tự quản cao Đơn vị hành chính xã, nhất là ở các xã vùng dân tộc miền núi, vùng đặc biệt khó khăn thường có tính tự quản cao hơn là ở vùng đô thị Trong phạm vi mỗi xã và từng cụm, cộng đồng dân cư theo thôn, xóm, dân tộc thường được điều hành xong xong bằng nhiều quy định (pháp luật, quy ước, hương ước, phong tục, tập quán…) và các thiết chế khác nhau (tổ chức chính trị xã hội, hội, họ tộc, thôn, bản …) trong đó có nhiều thiết chế

do chính những thành viên trong cộng đồng dân cư lập ra trên cơ sở (đặc biệt

là Hội hiếu ở các khu dân cư)

Hai là, chính quyền cấp xã là cấp đưa chủ trương, chính sách của Đảng,

Nhà nước vào triển khai, tổ chức trong thực tế cuộc sống Tác động tích cực hay tiêu cực của các chủ trương, chính sách đó phụ thuộc vào chất lượng, hiệu quả hoạt động của bộ máy chính quyền và đội ngũ cán bộ, công chức ở cơ sở

Do đó, việc ban hành chủ trương, chính sách đúng chưa đủ mà cần phải có một hệ thống chính quyền đủ mạnh, những con người đủ trình độ, năng lực, tâm huyết thì mới biến chủ trương, chính sách thành hiện thực

Ba là, Chính quyền cấp xã có bộ máy đơn giản nhất trong hệ thống chính

quyền địa phương So với cấp tỉnh, huyện thì cấp xã chỉ có hai bộ phận là hội đồng nhân dân và ủy ban nhân dân, không có Viện kiểm sát nhân dân và Tòa án nhân dân như cấp tỉnh và huyện Đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã thực hiện kiêm nhiệm nhiều nội dung, họ vừa là người quản lý, điều hành thực thi pháp luật đối với người dân và tổ chức theo lĩnh vực quản lý chuyên môn của họ, nhưng đồng thời mỗi cán bộ, công chức đó lại cũng là người đi vận động, nắm

bắt tâm tư, nguyện vọng, khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện chính sách để tham mưu, đề xuất thay đổi, chỉnh sửa cho phù hợp với thực tiễn hoạt động

Bốn là, chính quyền cấp xã thường bị chi phối bởi nhiều yếu tố như

quan hệ họ hàng, văn hóa làng bản, dòng tộc Tính cộng đồng ở xã thường cao hơn so với thị trấn, phường, do đơn vị xã thường gắn liền với văn hóa, phong tục làng bản Đặc biệt ở vùng dân tộc miền núi thì mỗi làng bản đã được hình thành từ lâu đời, người dân sinh sống, gắn bó với nhau từ đời này sang đời khác và thường có mối quan hệ họ hàng, dòng tộc; mỗi làng bản chỉ

có một vài dòng họ lớn ở với nhau; mỗi làng bản, dân tộc lại có những nét văn hóa, phong tục tập quán và những quy định dưới luật khác nhau

Năm là, chính quyền cấp xã là cấp đầu tiên trực tiếp làm việc với người

dân và tổ chức Do đó, nếu có những vướng mắc, bức xúc trong nhân dân thì chính quyền cấp xã cũng là cấp phải đối mặt và giải quyết những bức xúc đó Tất cả mọi chế độ, chính sách được ban hành đều phải do đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã truyền tải và thực thi Vì vậy, thái độ, cách ứng xử và phong cách làm việc của đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã vô cùng quan trọng, nó tác động

và gần như quyết định mối quan hệ giữa Đảng, Nhà nước và Nhân dân

Trong hệ thống bộ máy nhà nước ở nước ta, xã là cấp chính quyền cơ

sở có vị trí, vai trò rất quan trọng Chính quyền cấp xã là cấp cuối cùng trong

hệ thống chính quyền địa phương Là cấp cơ sở, nên chính quyền cấp xã được coi là nền tảng của nền hành chính nhà nước ta Chủ tịch Hồ Chí Minh đã xác định rõ vị trí của chính quyền cấp cơ sở “cấp xã là cấp gần gũi dân nhất, là nền tảng của hành chính Cấp xã làm được thì mọi công việc đều xong xuôi”

Xã là nơi diễn ra mọi hoạt động gắn liền với cộng đồng dân cư và nhân dân;

là nơi mọi chủ trương, chính sách được vận hành đưa vào áp dụng tại thực tiễn Đồng thời cấp xã cũng là cấp tiếp nhận mọi ý kiến đóng góp, phản ánh

của nhân dân về các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật Nhà nước để truyền tải lên cơ quan chức năng cấp trên

Vai trò của chính quyền cấp xã thể hiện tính chất đặc thù của hệ thống

chính quyền cấp xã Chính quyền xã có các vai trò: Một là, cầu nối giữa Nhà nước, tổ chức và cá nhân trong xã; Hai là, đại diện cho Nhà nước và nhân danh Nhà nước để thực thi quyền lực Nhà nước ở cơ sở; ba là, trực tiếp triển

khai, tổ chức thực hiện các đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách pháp

luật của Nhà nước ở cơ sở; bốn là, điều tiết tính tự quản của các thôn bản

trong việc phát triển kinh tế xã hội, xây dựng nông thôn mới

1.2 Phương thức lãnh đạo chính quyền cùng cấp của đảng ủy xã, thị trấn – Quan niệm, nội dung và vai trò

1.2.1 Quan niệm

Theo Từ điển tiếng Việt, "lãnh đạo" là đề ra chủ trương và tổ chức

ảnh hưởng và dẫn dắt hành vi của cá nhân hay nhóm người nhằm hướng tới mục tiêu của tổ chức Nói cách khác, lãnh đạo là việc đề ra mục tiêu, dẫn dắt, động viên, truyền cảm hứng cho mọi thành viên trong tổ chức nhằm thực hiện các mục tiêu đã đề ra Nhiệm vụ lãnh đạo có thể thuộc một người hoặc một tổ chức

Phương thức là từ ghép giữa phương pháp và cách thức tạo thành Như vậy, có thể quan niệm: Phương pháp là các cách thức, biện pháp thực hiện một hoạt động nào đó của chủ thể hành động Phương thức lãnh đạo là cách thức, biện pháp mà chủ thể lãnh đạo thực hiện để nhằm đạt được mục tiêu của mình

Phương thức lãnh đạo của Đảng là hệ thống các hình thức, các phương pháp, quy trình… mà Đảng vận dụng để tác động vào đối tượng lãnh đạo (hệ thống chính trị - xã hội) nhằm đạt mục tiêu nội dung lãnh đạo của Đảng

Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (Bổ sung, phát triển năm 2011) xác định:

Đảng Cộng sản Việt Nam là đảng cầm quyền, lãnh đạo Nhà nước

và xã hội Đảng lãnh đạo bằng cương lĩnh, chiến lược, các định hướng về chính sách và chủ trương lớn; bằng công tác tuyên truyền, thuyết phục, vận động, tổ chức, kiểm tra, giám sát và bằng hành động gương mẫu của đảng viên Đảng thống nhất lãnh đạo công tác cán bộ và quản lý đội ngũ cán bộ, giới thiệu những đảng viên ưu tú

có đủ năng lực và phẩm chất vào hoạt động trong các cơ quan lãnh đạo của hệ thống chính trị Đảng lãnh đạo thông qua tổ chức đảng

và đảng viên hoạt động trong các tổ chức của hệ thống chính trị, tăng cường chế độ trách nhiệm cá nhân, nhất là người đứng đầu Đảng thường xuyên nâng cao năng lực cầm quyền và hiệu quả lãnh đạo, đồng thời phát huy mạnh mẽ vai trò, tính chủ động, sáng tạo và trách nhiệm của các tổ chức khác trong hệ thống chính trị [27]

Để thực hiện vai trò lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước và toàn xã hội, Đảng được thực hiện thông qua 05 phương thức cơ bản sau (1) Đảng đề

ra Cương lĩnh, Chiến lược và các chủ trương, chính sách lớn để lãnh đạo toàn Đảng, toàn dân thực hiện; (2) Đảng tuyên truyền, vận động, giáo dục, thuyết phục, giải thích, hướng dẫn cán bộ, đảng viên và Nhân dân biết, tự giác thực hiện, đưa chủ trương, đường lối của Đảng vào cuộc sống; (3) Đảng lãnh đạo, quyết định công tác tổ chức, cán bộ của cả hệ thống chính trị Đảng phân công, giới thiệu những đảng viên ưu tú của Đảng với các cơ quan nhà nước,

tổ chức chính trị - xã hội để bầu giữ các vị trí lãnh đạo trong các cơ quan Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội; (4) Đảng kiểm tra, giám sát, đôn đốc việc tổ chức thực hiện các chủ trương, đường lối, của Đảng; thường xuyên sơ kết, tổng kết rút kinh nghiệm để hoàn thiện và kịp thời uốn nắn, chấn chỉnh những sai sót, lệch lạc; (5) Đảng lãnh đạo bằng sự

gương mẫu của đảng viên công tác trong các cơ quan nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội

Từ những phân tích trên, có thể quan niệm: Phương thức lãnh đạo của

Đảng ủy xã, thị trấn đối với chính quyền cùng cấp là tổng thể các hình thức, cách thức, phương pháp, quy trình, quy chế, lề lối làm việc mà Đảng ủy sử dụng để tác động vào chính quyền nhằm thực hiện thắng lợi mọi chủ trương,

kế hoạch, mục tiêu, nghị quyết và các nội dung lãnh đạo của Đảng trong từng thời kỳ

1.2.2 Phương thức lãnh đạo của Đảng ủy xã, thị trấn đối với chính quyền cấp xã

Đảng ủy xã, thị trấn lãnh đạo chính quyền xã toàn diện trên tất cả các mặt Đó là việc định hướng những vấn đề quan trọng để hội đồng nhân dân quyết định Chỉ đạo ủy ban nhân dân xã xác định mục tiêu, phương hướng, nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu trong kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội hàng năm, trung hạn và dài hạn; quy hoạch xây dựng, quy hoạch đô thị, quy hoạch nông thôn mới, quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất của địa phương theo quy hoạch chung của tỉnh và của Trung ương; thống nhất công tác cán bộ của hội đồng nhân dân và ủy ban nhân dân cùng cấp; đảm bảo công tác quốc phòng, giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội; thực hiện tốt công tác an sinh xã hội, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân

Trên cơ sở định hướng về phương thức lãnh đạo của Đảng (trong Cương lĩnh chính trị 1991) và xuất phát từ nội dung lãnh đạo chính quyền, có thể tổng hợp các phương thức lãnh đạo chính quyền cùng cấp của đảng ủy xã gồm:

Một là, Đảng ủy xã, thị trấn lãnh đạo chính quyền bằng nghị quyết, chủ trương

Chính quyền là cơ quan thực thi quyền lực Nhà nước, đơn vị trực tiếp đưa mọi chủ trương, chính sách của Đảng vào hiện thực hóa trong cuộc sống

Do đó, để lãnh đạo chính quyền đạt được mục tiêu, kế hoạch đề ra thì Đảng

ủy phải xây dựng được Nghị quyết nhiệm kỳ, nghị quyết hàng năm và các nghị quyết theo chuyên đề định hướng về mục tiêu, chỉ tiêu phát triển kinh tế

- xã hội, an ninh quốc phòng và những giải pháp chủ yếu để thực hiện các chỉ tiêu đó theo từng giai đoạn, từng năm và chuyên đề cụ thể

Để thống nhất tổ chức hành động và nhất quán trong việc ban hành các chương trình, kế hoạch nhất là trong việc phát triển kinh tế xã hôi, an ninh quốc phòng hàng năm thì Đảng ủy bao giờ cũng là tổ chức đầu tiên thực hiện việc xây dựng các chỉ tiêu, kế hoạch để hội đồng nhân dân, ủy ban nhân dân,

ủy ban mặt trận tổ quốc, các tổ chức đoàn thể và cán bộ, đảng viên, nhân dân đóng góp ý kiến, thống nhất ban hành thành nghị quyết để tổ chức thực hiện Trên cơ sở đó, hội đồng nhân dân cùng cấp sẽ tiếp tục thảo luận và biểu quyết

để giao cho ủy ban nhân dân xã cùng cấp xây dựng thành các chương trình, kế hoạch cụ thể để thực hiện trong thực tiễn

Có thể nói, việc thống nhất ban hành được nghị quyết là vấn đề cốt lõi, quan trọng hàng đầu quyết định đến việc thành công hay thất bại trong thực tiễn hoạt động của ủy ban nhân dân Bởi nếu nghị quyết đưa chỉ tiêu, kế hoạch quá cao hay không phù hợp với tình hình thực tiễn thì sẽ rất khó để triển khai thực hiện có hiệu quả; nếu nghị quyết đưa chỉ tiêu, kế hoạch quá thấp so với thực tiễn thì sẽ không có mục tiêu để phấn đấu, vươn lên Do đó, việc ban hành nghị quyết đúng đắn, sát thực của Đảng ủy là điều kiện tiên quyết để lãnh đạo chính quyền

Hai là, Đảng ủy xã, thị trấn lãnh đạo chính quyền bằng việc tuyên truyền, vận động, thuyết phục cán bộ, đảng viên, công chức và nhân dân thực hiện chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của nhà nước

Công tác tuyên truyền, vận động là một việc quan trọng và cần thiết, là nhiệm vụ chính trị của cấp ủy đảng, làm sao để chủ trương, Nghị quyết của Đảng đi vào đời sống một cách thiết thực, đáp ứng nhu cầu, nguyện vọng chính đáng của nhân dân Do đó việc nắm kịp thời dư luận xã hội là một vấn

đề rất cần thiết và quan trọng đối với Mặt trận và các tổ chức thành viên Nhằm thấu hiểu được tâm tư, nguyện vọng của cán bộ, đoàn viên, hội viên và nhân dân đối với các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; nhất là việc triển khai thực hiện các công trình, dự án phục vụ nhân dân; kịp thời phản ánh với các cấp lãnh đạo, các cơ quan chức năng những vấn đề mà quần chúng đang quan tâm cũng như bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của họ, góp phần thực hiện có hiệu quả các chủ trương, chính sách lớn của Đảng và Nhà nước

Để nghị quyết và các chỉ tiêu, kế hoạch của Đảng trở thành thực tiễn thì yêu cầu phải có đội ngũ vận hành Đội ngũ đó trực tiếp là các đồng chí cán

bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân trên địa bàn Với mỗi một chỉ tiêu, kế hoạch của Đảng ủy sẽ được ủy ban nhân dân cùng cấp cụ thể hóa thành từng chương trình, kế hoạch và lộ trình, biện pháp thực hiện cụ thể để triển khai đến từng thôn bản, cụm dân cư Đảng ủy thông qua các tổ chức thành viên trong hệ thống chính nhị gồm mặt trận tổ quốc, các tổ chức chính trị xã hội như Hội phụ nữ, Hội Nông dân, Đoàn Thanh niên, Hội Cựu chiến binh … trực tiếp tuyên truyền, phổ biến và vận động đoàn viên, hội viên và nhân dân chấp hành và thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật Nhà nước để mang lại cuộc sống đầy đủ, ấm no, hạnh phúc của chính người dân

Ba là, Đảng ủy xã, thị trấn lãnh đạo chính quyền bằng bằng công tác tổ chức cán bộ

Đảng ủy thống nhất lãnh đạo công tác đánh giá, lựa chọn, quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ để xây dựng đội ngũ cán bộ có đức, có tài, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ được giao trong tình hình hiện nay, tránh cách làm hình thức, hiệu quả thấp Phải bảo đảm dân chủ, công khai, lấy ý kiến rộng rãi trong tổ chức đảng, chính quyền, các tổ chức chính trị - xã hội Theo quy định, vào năm thứ hai của nhiệm kỳ đại hội thì Đảng ủy đều phải xây dựng quy hoạch đội ngũ cán bộ Ban chấp hành đảng bộ và cán bộ lãnh đạo chủ chốt

diện Ban thường vụ huyện ủy quản lý để trình cấp ủy cấp trên phê duyệt; hàng năm đều có sự rà soát để bổ sung, thay thế đối với các vị trí, nhân sự không còn phù hợp, không đủ điều kiện đáp ứng yêu cầu của vị trí, công việc cần quy hoạch Trong công tác cán bộ của mặt trận tổ quốc, các tổ chức chính trị xã hội cấp xã, chi bộ, trưởng thôn, khối phố đều phải xây dựng quy hoạch

và trình nhân sự theo nhiệm kỳ, rà soát bổ sung thường xuyên để Đảng ủy xem xét, phê duyệt làm căn cứ cho công tác kiện toàn, bầu cử theo quy định

Hằng năm, mỗi cán bộ chủ chốt cấp xã, phường, thị trấn, thôn, đảng viên trong các chi bộ đều phải kiểm điểm, tự phê bình trước tập thể, được cán bộ, đảng viên đóng góp ý kiến Mỗi cán bộ, nhất là người đứng đầu phải có cam kết giữ gìn phẩm chất, đạo đức, lối sống, thực hiện tốt nhiệm vụ được giao

Bốn là, Đảng ủy xã, thị trấn lãnh đạo chính quyền bằng bằng công tác kiểm tra, giám sát đối với cán bộ, đảng viên trong cơ quan chính quyền

Công tác kiểm tra, giám sát, thi hành kỷ luật của Đảng luôn phải được các cấp ủy, tổ chức đảng trong toàn đảng bộ quan tâm và chỉ đạo thực hiện thường xuyên.Việc xem xét xử lý kỷ luật kịp thời, nghiêm minh các trường hợp đảng viên và tổ chức đảng vi phạm đã tác động và nâng cao nhận thức trong mỗi cán bộ, đảng viên; từ đó mỗi cấp ủy và cán bộ, đảng viên luôn nêu cao tinh thần trách nhiệm, giữ gìn phẩm chất và đạo đức, lối sống, hạn chế, khắc phục được những vi phạm liên quan đến đảng viên; việc kiểm tra, giám sát và thi hành kỷ luật được cấp ủy Ủy ban Kiểm tra ủy xem xét, quyết định đúng thẩm quyền, áp dụng hình thức tương xứng với nội dung vi phạm, có tác dụng giáo dục, góp phần giữ nghiêm kỷ cương, kỷ luật của Đảng không ngừng củng cố niềm tin của nhân dân với cấp ủy, chính quyền địa phương

Luôn chú trọng việc kiểm tra, giám sát người đứng đầu cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội trong thực hiện chức trách, nhiệm vụ, quyền hạn được giao

Năm là, Đảng ủy xã thị trấn lãnh đạo chính quyền bằng vai trò tiền phong gương mẫu của đội ngũ cán bộ, đảng viên nhất là người đứng đầu HĐND và UBND

Trong các lĩnh vực, các công việc, mọi lúc, mọi nơi, đảng viên gương

mẫu thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng thì mới lôi cuốn được nhân dân thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng Đảng viên đi trước làng nước theo sau Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: “Mỗi đảng viên là người thay mặt cho Đảng trước quần chúng, để giải thích chính sách của Đảng, Chính phủ cho quần chúng biết rõ và vui lòng thi hành Mà muốn cho quần chúng hăng hái thi hành, thì người đảng viên ắt phải xung phong làm gương mẫu để quần chúng bắt chước, làm theo” [13, tr276-279] Như vậy, hành động gương mẫu

là một biểu hiện khẳng định trên thực tế vai trò lãnh đạo của đảng viên, góp phần tăng cường sự lãnh đạo của Đảng; đảng viên nào không gương mẫu là

đã tự tước đi vai trò lãnh đạo của mình; không những thế, họ còn làm suy giảm sức mạnh lãnh đạo của Đảng Đại hội Đảng lần thứ XIII đã chỉ rõ:

“Đảng viên tự giác nêu gương để khẳng định vị trí lãnh đạo, vai trò tiên phong, gương mẫu, tạo sự lan tỏa, thúc đẩy các phong trào cách mạng”

Trong mọi công việc thì mỗi người cán bộ, đảng viên luôn phải gương mẫu, đi đầu trong thực hiện nhiệm vụ Đặc biệt trong các phong trào phát triển kinh tế, phong trào xây dựng nông thôn mới yêu cầu phải có sự ủng hộ, vào cuộc rất lớn từ nhân dân nên muốn người dân thực hiện thì mỗi cán bộ, đảng viên phải gương mẫu đi đầu để tạo sự lan tỏa trong nhân dân

1.2.3 Vai trò của phương thức lãnh đạo chính quyền cùng cấp của đảng ủy xã, thị trấn

Từ khi Đảng cộng sản ra đời cho đến nay đã luôn khẳng định việc lãnh đạo đúng đắn của đảng là nhân tố hàng đầu quyết định đến sự thành bại của mọi việc Chính quyền với vai trò là cơ quan thể chế hóa các chủ trương, chính sách của Đảng thành hiện thực, là bộ phận trực tiếp đưa chủ trương vào cuộc sống Do đó, phương thức lãnh đạo của đảng với chính quyền là một

khâu rất quan trọng ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả Vai trò của đảng ủy với chính quyền cùng cấp thể hiện trên một số phương diện chính như sau:

Đối với hoạt động của Hội đồng nhân dân: định hướng và chỉ đạo hội

đồng nhân dân cùng cấp thực hiện tốt vai trò cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý trí và quyền làm chủ của nhân dân trong việc tham gia đóng góp ý kiến vào kế hoạch phát triển kinh tế xã hội và các chủ trương, chương trình triển khai trên địa bàn; chỉ đạo làm tốt công tác ban hành các nghị quyết sát thực, phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương và các chỉ tiêu kế hoạch của cơ quan cấp trên giao để góp phần nâng cao năng lực, hiệu quả hoạt động của chính quyền nhân dân, làm cơ sở cho ủy ban nhân dân cùng cấp tổ chức thực hiện tốt các mục tiêu, nhiệm vụ mà Đảng ủy đã đề ra; chỉ đạo hội đồng nhân dân làm tốt công tác giám sát, các đại biểu hội đồng nhân dân thường xuyên giữ mối liên hệ với cử tri và nhân dân, đảm bảo truyền tải, tiếp thu đầy đủ mọi ý kiến, kiến nghị và phản ánh của cử tri đến với cơ quan có thẩm quyền

Đối với hoạt động của ủy ban nhân dân: Chỉ đạo, sâu sát với ủy ban

nhân dân trong việc triển khai, thực hiện các nghị quyết của hội đồng nhân dân; chỉ đạo xây dựng các chỉ tiêu thành từng nhiệm vụ trọng tâm cụ thể để tổ chức thực hiện có hiệu quả, tập trung lớn vào việc phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo an ninh quốc phòng, giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trên từng địa bàn Thường xuyên chỉ đạo làm tốt công tác cải cách, hiện đại hóa nền hành chính, tăng cường kỷ cương kỷ luật đối với cán bộ, công chức nhất là người đứng đầu; xây dựng và thực hiện đề án “Chính quyền thân thiện” đảm bảo tăng cường trách nhiệm của chính quyền đối với người dân và doanh nghiệp Thường xuyên quan tâm phát động các phong trào thi đua yêu nước theo từng năm và chuyên đề để phát huy tinh thần yêu nước, lao động sáng tạo trong học tập, công tác, lao động sản xuất của cán bộ, công chức, viên chức và nhân dân góp phần thực hiện hoàn thành các mục tiêu, kế hoạch

đã đề ra

Tiểu kết chương 1

Đảng ủy là cơ quan lãnh đạo của đảng bộ giữa hai kỳ đại hội Đảng ủy thực hiện vai trò lãnh đạo toàn diện của mình trên tất cả các lĩnh vực từ việc hoạch định chủ trương, kế hoạch phát triển kinh tế hàng năm, các nội dung chủ yếu trong việc giữ gìn an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội và an ninh quốc phòng ở địa phương; công tác xây dựng chính trị, nâng cao chất lượng chi bộ và đảng viên, công tác phát triển đảng; xây dựng, định hướng công tác

tư tưởng của đảng để Mặt trận tổ quốc và các tổ chức đoàn thể tuyên truyền đến đoàn viên, hội viên và nhân dân

Phương thức lãnh đạo của Đảng ủy với chính quyền cùng cấp chính là

hệ thống các phương pháp, cách thức, quy trình mà đảng ủy đưa ra nhằm đảm bảo hoạt động của chính quyền cấp xã bao gồm cả Hội đồng nhân dân và Uỷ ban nhân dân được hoạt động nhằm mục tiêu thực hiện thắng lợi mọi chủ trương, đường lối, mục tiêu và các chỉ tiêu phát triển kinh tế xã hội, đảm bảo

an ninh quốc phòng trong tình hình hiện nay

Phương thức lãnh đạo của Đảng đối với chính quyền gồm các phương thức sau: Đảng ủy lãnh đạo chính quyền bằng nghị quyết, chủ trương; Đảng

ủy lãnh đạo bằng việc tuyên truyền, vận động, thuyết phục cán bộ, đảng viên, công chức và nhân dân thực hiện chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của nhà nước; Đảng ủy lãnh đạo bằng công tác tổ chức cán bộ; Đảng ủy lãnh đạo bằng sự gương mẫu của đội ngũ cán bộ, đảng viên; Đảng ủy lãnh đạo bằng công tác kiểm tra, giám sát đối với cán bộ, đảng viên trong cơ quan chính quyền

Chương 2 PHƯƠNG THỨC LÃNH ĐẠO CHÍNH QUYỀN CÙNG CẤP CỦA ĐẢNG ỦY XÃ, THỊ TRẤN Ở HUYỆN CHI LĂNG, TỈNH LẠNG SƠN

HIỆN NAY – THỰC TRẠNG, NGUYÊN NHÂN

VÀ NHỮNG KINH NGHIỆM CHỦ YẾU 2.1 Khái quát về huyện Chi Lăng, tỉnh Lạng Sơn, đảng ủy và chính quyền các xã, thị trấn ở huyện Chi Lăng, tỉnh Lạng Sơn

2.1.1 Khái quát về huyện Chi Lăng, tỉnh Lạng Sơn

2.1.1.1 Về vị trí địa lý và lịch sử hình thành

Huyện Chi Lăng nằm ở phía Nam tỉnh Lạng Sơn, phía Đông giáp huyện Lộc Bình, phía Tây giáp huyện Văn Quan, phía Bắc giáp huyện Cao Lộc, phía Nam giáp huyện Hữu Lũng và huyện Lục Ngạn (tỉnh Bắc Giang) Địa hình huyện Chi Lăng được chia làm 2 phần (được ngăn cách bởi vùng địa mạo thung lũng thềm thấp chạy dọc theo quốc lộ 1A): nửa phần phía Đông là vùng núi đất, khu vực phòng hộ quan trọng của sông Thương và hồ Cấm Sơn

và nửa phần phía Tây là các dãy núi đá vôi hiểm trở

Chi Lăng có diện tích 704,19 km2, dân số khoảng 79.291 người; huyện

có 20 đơn vị hành chính, trong đó có 18 xã và 02 thị trấn, với 177 thôn, khu

Về sông suối: Chi Lăng là điểm bắt đầu của dòng sông Thương, lượng nước không quá lớn, sông nhỏ hẹp, dốc và một hệ thống suối với lượng nước tương đối ổn định đảm bảo phục vụ sản xuất nông nghiệp Bên cạnh đó,

huyện cũng xây dựng một số đập tự nhiên để trữ nước như đập Vài Cà Đặc biệt ở các xã khu vực núi đất, có diện tích rừng tự nhiên lớn còn có hệ thống mạch ngầm với lượng nước rất dồi dào

Về giao thông: huyện có hệ thống đường giao thông khá thuận tiện: trục quốc lộ 1A Hà Nội - Lạng Sơn đi qua địa bàn huyện và tuyến đường sắt Hà Nội - Lạng Sơn qua ga Đồng Mỏ, một trong những ga trung chuyển lớn, cho phép giao lưu đi lại, trao đổi, vận chuyển hàng hóa nhanh chóng, thuận tiện từ Chi Lăng đi thành phố Lạng Sơn và xuôi về Hà Nội Huyện có tổng diện tích: 703,10 km2

; Dân số: 77.907 người (bao gồm các dân tộc chủ yếu là Tày, Nùng, Kinh); hiện nay huyện có 20 đơn vị hành chính gồm

18 xã và 2 thị trấn

Trải qua hàng nghìn năm lịch sử, ngay từ buổi đầu lập nước, Chi Lăng

đã gắn liền với sự nghiệp đấu tranh, bảo vệ Tổ quốc Thế kỉ X và thế kỷ thứ

XI, quân Tống sang xâm lược nước ta hai lần nhưng đều bị thất bại tại Cửa

Ải Chi Lăng; thế kỉ XIII, Chi Lăng là nơi ghi dấu ba lần thất bại nặng nề của quân xâm lược Nguyên – Mông; bước sang thế kỉ thứ XV, nước ta bước vào thời kì mới, đó là thời kì kháng chiến chống quân xâm lược nhà Minh Vào năm Đinh Mùi 1427, tại Cửa Ải Chi Lăng đã ghi dấu một mốc son chói lọi, đi vào lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc ta, đó chính là chiến thắng Chi Lăng vào ngày 10 tháng 10 năm 1427; khi thực dân Pháp xâm lược nước ta, Chi Lăng trở thành địa phương tiêu biểu cho ý chí kiên cường chống quân xâm lược Nổi bật nhất là cuộc khởi nghĩa của nhân dân các dân tộc Chi Lăng

và các vùng lân cận do Hoàng Đình Kinh lãnh đạo; trong cao trào Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945, nhân dân các dân tộc Chi Lăng dưới sự lãnh đạo của Đảng đã đứng lên giành chính quyền về tay nhân dân (ở Bằng Mạc ngày

11 – 5 – 1945 và ở Ôn Châu ngày 23 – 8 – 1945); bước vào cuộc kháng chiến chống M cứu nước, Chi Lăng là một trong những đầu mối giao thông quan trọng, một trọng điểm bắn phá của giặc M Dưới sự lãnh đạo của Đảng, nhân

dân Chi Lăng vẫn kiên cường bám trụ, tổ chức chiến đấu và phục vụ chiến đấu tại chỗ; trong cuộc chiến tranh bảo vệ biên giới năm 1979, Chi Lăng trở thành một trong những hậu cứ quan trọng của tỉnh, các cơ quan của tỉnh chuyển về làm việc tại Chi Lăng

2.1.1.2 Tình hình kinh tế, văn hóa xã hội của huyện Chi Lăng

Tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân hàng năm đạt 8,03%, trong đó ngành nông lâm nghiệp, thủy sản đạt 3,58%; công nghiệp – xây dựng đạt 12,48%; thương mại dịch vụ đạt 7,56% Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng nâng cao giá tri gia tăng trong sản xuất nông – lâm nghiệp, thương mại – dịch vụ; nâng cao tỷ trọng sản xuất công nghiệp – xây dựng, từng bước hiện đại

- Sản xuất nông, lâm nghiệp và xây dựng nông thôn mới có những chuyển biến tương đối tích cực: Chuyển đổi cơ cấu cây trồng, tăng vụ, đưa

các giống trồng ngắn ngày hiệu quả vào sản xuất được tập trung chỉ đạo và đạt vượt so với kế hoạch; tổng sản lượng lương thực ước đạt 30.641,4 tấn; chăn nuôi gia cầm cơ bản ổn định, tổng đàn gia súc, gia cầm có khoảng 36.700 con, trong đó có một số loại vật nuôi có giá trị kinh tế cao, được thị trường ưa chuộng và đang duy trì phát triển, tăng cả về chất và lượng như Ngựa bạch Hữu Kiên, Gà Vạn Linh, Mật ong Ngũ gia bì Vân Thủy; diện tích trồng rừng mới luôn được quan tâm thực hiện, hàng năm duy trì trồng mới được khoảng 1.300 ha, nhiều người dân có thu nhập khá từ kinh tế đồi rừng ; phong trào trồng cây ăn quả được phát triển mạnh mẽ, mỗi năm thực hiện trồng mới được khoảng 500 ha cây ăn quả các loại, chủ yếu là các cây như:

Na, đào, bưởi, hồng vành khuyên, mận nâng tổng diện tích cây ăn quả các loại trên địa bàn huyện lên 4.025,8 ha

Thực hiện các giải pháp xúc tiến thương mại, quảng bá hàng nông sản dựa trên nền tảng công nghệ số đối với sản phẩm Na Chi Lăng và các sản phẩm nông sản đặc trưng, thế mạnh của huyện Đến nay, toàn huyện có

10.624 tài khoản cửa hàng số trên sàn Postmart.vn, Voso.vn, doanh thu bước đầu ước đạt trên 2,576 tỷ đồng

Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới được quan

tâm, chỉ đạo quyết liệt Thực hiện có hiệu quả “Ngày Chủ nhật đỏ chung sức

xây dựng nông thôn mới” Nguồn vốn huy động cho công tác xây dựng nông

thôn mới trong 05 năm (2015 – 2020) đạt trên 860 tỷ đồng Tổ chức tuyên truyền về kinh nghiệm, cách làm hay, hiệu quả của một số địa phương trong xây dựng nông thôn mới và hướng dẫn thực hiện xây dựng khu dân cư kiểu mẫu hàng năm tổng số trên 2.480 lượt người tham dự mỗi năm; Đến nay, bình quân chung toàn huyện đạt 14,61 tiêu chí/xã; toàn huyện có 9/18 xã đạt chuẩn nông thôn mới, 02 xã đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao, phấn đấu năm 2022

có 01 xã đạt chuẩn nông thôn mới kiểu mẫu

- Giá trị sản xuất công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp có nhiều chuyển

biến tích cực, phương thức sản xuất kinh doanh được đổi mới, thị trường liên kết được mở rộng, khoa học công nghệ tiên tiến được đưa vào sản xuất Trên địa bàn có 08 cơ sở sản xuất công nghiệp đang hoạt động, chủ yếu là các loại đá,sản phẩm công nghiệp chế biến, điện thương phẩm, nước, xi măng Tổng

giá trị sản xuất công hàng năm duy trì đạt 1.011 tỷ đồng

Đầu tư xây dựng, cơ sở hạ tầng: Kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hộ của

huyện nhất là hạ tầng giao thông được quan tâm thực hiện, huy động nguồn lực của nhân dân để thực hiện cải tạo lưới điện hạ áp nông thôn, làm đường giao thông nông thôn với phương châm “Nhà nước và nhân dân cùng làm, Nhà nước hỗ trợ xi măng, Nhân dân đóng góp vật liệu, ngày công” Trong giai đoạn từ năm 2015 – 2020 thực hiện bê tông hoá được 217,86km đường giao thông nông thôn, tăng 72,6% so với nhiệm kỳ trước; riêng năm 2021 thực hiện được 45,031 km đường các loại, vượt chỉ tiêu 150; tỷ lệ cứng hóa đường ô tô đến trung tâm xã đạt 100% Tổng vốn đầu tư xã hội giai đoạn

2016 – 2020 đạt 11.000 tỷ đồng, tăng 1,889,4% so với nhiệm kỳ trước

- Quản lý, điều hành ngân sách Nhà nước có nhiều tiến bộ: Tập trung

chỉ đạo cơ quan thuế và các xã, thị trấn khai thác, quản lý tốt nguồn thu; thu ngân sách nhà nước trên địa bàn hàng năm đều đạt và vượt bình quân 29,86%

so với chỉ tiêu, kế hoạch được giao Công tác chi ngân sách được kiểm soát chặt chẽ, tiết kiệm, ưu tiên cho các mục tiêu đảm bảo an sinh xã hội, cơ sở vật chất cho ngành giáo dục, đảm bảo quốc phòng – an ninh, nhiệm vụ chi thường xuyên, chi đầu tư phát triển và các nhiệm vụ thiết yếu khác

Tài nguyên và môi trường được quan tâm Tăng cường công tác thanh

tra, kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm Chỉ đạo tổ chức, triển khai thực hiện nghiêm túc Chỉ thị số 11-CT/HU ngày 03/02/2020 của Ban thường

vụ huyện ủy về nâng cao chất lượng lập quy hoạch sử dụng đất giai đoạn

2021 – 2030 và rà soát điều chỉnh các quy hoạch xây dựng Thực hiện tốt

công tác cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất (trong giai đoạn 2016 -2021 đã cấp mới được 2674 GCNQSDĐ cho 2236 người, tổ chức sử Tiếp nhận và trả kết quả 100% hồ sơ theo đúng thời gian quy định

* Lĩnh vực văn hóa - xã hội

Giáo dục và Đào tạo có bước chuyển biến tiến bộ, chất lượng giáo dục

đào tạo được nâng lên Đạt chuẩn phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi, nâng cao chất lượng phổ cập giáo dục ở các cấp học Chất lượng giáo dục toàn diện được có bước phát triển vững chắc Tỷ lệ học sinh hoàn thành chương trình Tiểu học hàng năm đạt trên 99%, tốt nghiệp THCS đạt 100%, tốt nghiệp THPT đạt 97% Tổ chức tốt các kì thi, cuộc thi, hội thi theo kế hoạch, tham dự các kì thi, hội thi do Sở GDĐT tổ chức và đạt được kết quả cao Năm học 2020 – 2021 tại

kì thi chọn học sinh giỏi các môn văn hóa lớp 9 do Sở GDĐT tổ chức đạt kết quả

cao, xếp thứ 3 toàn tỉnh với tổng số 31 giải (02 giải Nhì, 11 giải Ba, 18 giải

Khuyến khích Đến nay, trên địa bàn huyện có 27 trường học đạt chuẩn quốc gia, phấn đấu cuối năm 2022 tăng lên 29 trường