HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN NGUYỄN THANH HƯNG TÁC PHẨM PHỎNG VẤN CHÍNH KHÁCH TRÊN BÁO MẠNG ĐIỆN TỬ LUẬN VĂN THẠC SĨ BÁO CHÍ HỌC HÀ NỘI - 2022... HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN
Trang 1HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN
NGUYỄN THANH HƯNG
TÁC PHẨM PHỎNG VẤN CHÍNH KHÁCH
TRÊN BÁO MẠNG ĐIỆN TỬ
LUẬN VĂN THẠC SĨ BÁO CHÍ HỌC
HÀ NỘI - 2022
Trang 2HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN
NGUYỄN THANH HƯNG
TÁC PHẨM PHỎNG VẤN CHÍNH KHÁCH
TRÊN BÁO MẠNG ĐIỆN TỬ
(Khảo sát trên báo Vietnamnet và tạp chí Zingnews trong năm 2020)
Chuyên ngành: Báo chí học
LUẬN VĂN THẠC SĨ BÁO CHÍ HỌC
Người hướng dẫn khoa học: TS Lê Thị Nhã
HÀ NỘI - 2022
Trang 4L I CẢ N
T , Việ B ũ
khoa ở Học viện Báo chí và Tuyên truyền
ọ
T TS Lê Thị Nhã
T của ọ B và Qu n lý Báo chí K26 1 ố
c giả u n văn
Nguyễn Thanh Hưng
Trang 5MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 1
Chương 1: C SỞ LÝ LUẬN CỦA PHỎNG VẤN CHÍNH KHÁCH TRÊN BÁO MẠNG ĐIỆN TỬ 11
1.1 Khái niệm về chính khách 11
1.2 Khái niệm về phỏng vấn báo chí và phỏng vấn chính khách trên báo chí 12
1.3 Báo m ện t m của tác phẩm phỏng vấn chính khách trên báo m ện t 23
Chương 2: THỰC TRẠNG TÁC PHẨM PHỎNG VẤN CHÍNH KHÁCH TRÊN BÁO MẠNG ĐIỆN TỬ VIỆT NAM HIỆN NAY 29
2.1 Gi i thiệu về 2 t báo kh o sát 29
2.2 Th c tr ng tác phẩm phỏng vấn chính khách trên Vietnamnet và Zingnews 34
2 3 Đ ề nh ng thành công, h n ch của tác phẩm phỏng vấn chính khách trên 2 t báo 63
Chương 3: NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM CHO VIỆC SẢN XUẤT TÁC PHẨM PVCK TRÊN B ĐT 68
3.1 Các vấ ề ối v i th lo PVX BMĐT 68
3.2 Một số kinh nghiệm nghiệp vụ khi s n xuất tác phẩm PVCK trên BMĐT Việt Nam hiện nay 74
KẾT LUẬN 91
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 94
PHỤ LỤC 98
Trang 6DANH ỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
BMĐT: B ệ PVCK: P ỏ ấ chính khách
Trang 8DANH MỤC BIỂU ĐỒ
B ồ 2 1 Số ỏ ấ BMĐT
(Đ ị: ) 34
B ồ 2 2 T ấ PVC BMĐT V e e Z ew 2020 36
B ồ 2 3 T e ố ổ 2 BMĐT 38
B ồ 2 4 T e ĩ ộ 2
BMĐT 41
B ồ 2 5 Tỷ ệ ỏ ấ 2 BMĐT
(Đ ị: ) 43
B ồ 2 6 T ề ộ ủ ỏ ấ
2 BMĐT 46
B ồ 2 7 T ề ụ ỏ ấ BMĐT 49
B ồ 2 8 T S ụ ỏ ấ BMĐT 53
B ồ 2 9 T ố e ụ ỏ ấ 2 BMĐT 54
Trang 9MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Báo m ện t là s tích h p của mộ ện truyề i chúng và công nghệ Internet, có th ệm vụ của các lo i hình truyền thố ền hình l n báo in một cách dễ T e
ố ủ Bộ Thông tin và Truyền, n h 2021, Việt Nam có 816 ( ện t ) 114 116 p chí th c hiện hai
lo i hình, 557 báo và t p chí in; 29 báo và t ện t (gọi chung là BMĐT); 72 ấy phép ho ộng phát thanh, truyền hình 5
vị ho ộng truyền hình không có h t ng phát sóng truyền hình riêng C
c có kho 40 000 i
17 161 c cấp thẻ nhà báo
So v i chỉ mộ c (2020), số 4 7% song số ng báo và t ện t (BMĐT) i 26% - cho thấy s phát tri n l n về số ng của lo BMĐT
Số ộc gi (user) của một số t báo m ện t u Việt Nam hiệ ( Z ew V E e ) n hàng triệ t xa con
số tiara vài chục v n b ( i) của các t báo in l Tuổi trẻ, Thanh niên
ẻ ộ ổ
b ị ; ;
ộ ệ ện là lo trên thị T
ổ ủ e e ị ộ ệ V ệ
c
V của mình, th lo i phỏng vấn trên báo m ện t c s dụng trong rất nhiề ng h p và t o ra hiệu qu l n cho t báo Nh ng t
Trang 10ị ng nghiêm túc, muốn chi ĩ o chỗ ng lâu dài
ò ộc gi thì phỏng vấ c biệ
Bởi, chính khách là những nhân v t hoạt động chính trị, có tầm ảnh hưởng trong xã hội Họ là quan chức, đại biểu dân cử đương nhiệm hoặc về hưu nhưng đều tham gia gây ảnh hưởng tới chính sách công và ra quyết định
Ti p c n phỏng vấ c nh ng chính khách có tên tuổi giúp cho các
t báo th hiện vị th của mình trên thị ng So v i các lo i hình khác, báo
m ện t ội th hiện s t trội khi vừ c nhiệm
vụ ệ ( e ồ họa, âm thanh) vừa không bị gi i h n bởi dung ( ổ ) ỏng vấn chính khách
Ngoài uy tín, hiệu qu truy c p của tác phẩm phỏng vấn chính khách
ũ ấ ở Zingnews, một tác phẩm phỏng vấn chính
V P t 100.000 - 200 000 t xem (page view), gấp 3-6 l n
m c truy c p tin bài trung bình của t báo này Có nh ng tác phẩm phỏng vấn ộng ê-kip hùng h u c chụ i th c hiện tr c ti p (phóng viên vi t,
nh, video; biên t p viên giám sát; kỹ thu t hiệ ng; nhân s ồ họa ) cho thấy m ộ ối v i việc phỏng vấn nhân v t chính khách quan trọng của t báo
Tuy nhiên, trên bình diện báo chí nói chung,
ọ ỏ ấ ũ th c tr ỏ ấ
ệ ều t báo v n th c hiện bài phỏng vấ e ũ: T u tr n, chủ y n (text) Một số t báo bi t t n dụng th m nh của báo m ng
ện t ộc gi không chỉ ọc mà còn xem, nghe cuộc phỏng vấn gi a nhà báo và nhân v ẩn, hệ thố Đ ều này khi n cho việc phỏng vấn chính khách, vố hiệ " ẳng cấp" của các t báo, trong nh ộc lộ h t giá trị của mình
Bên c ỷ 4 0 ũ ền thông xã hội, dù có
Trang 11l n, báo m ện t chịu s c nh tranh quy t liệt của các nền t ng
m ng xã hội - ỗ c coi n ột nhà báo kiêm tòa so n báo, có th ọi khâu của quá trình xuất b n báo chí v i tố ộ
t trội (do không chị ịnh ki m duyệt) Chính vì v y, n u báo chí nói chung, báo m ện t nói riêng không phát huy h m của mình thì sẽ mất d n tr ịa
Việc nghiên c u th c tr ng phỏng vấn chính khách vì th nhằm chỉ ra
nh c củ ện t c hiệ ệu
qu Đề tài góp ph ột số gi i pháp nâng cao chấ ng phỏng vấn chính khách trên báo m ện t , nhằm phát huy th m nh của lo i hình báo chí, phù h p tình hình m i
ấ ề ệ ỏ ấ
Trang 12T ố ỹ ột cuộ
ỏ ấ M e ò ệu kinh nghiệ ủ ổ ồ ệ ỏ
ấ ệ ấ
- T ố B ề ủ e R Tee - R T ( XB T ẻ 2003) ỹ ụ hiện một cuộ ỏ ấ ệ
- C ố T - ổ ề ủ
Pe e E e H ( XB T ấ H ộ 2007) ộ
ệ ỹ ện một cuộ ỏ ấ
P Be T e ee we (U SW P e 1994) ỏ ấ
e ệ ỏ
Trang 13- T ố H ỏ ấ ( e ew –
A guide f W e ( e U w P e 2002)
Se M e ộ ụ hiện một cuộ ỏ ấ ụ ừ ủ ề ở
Trang 14- Cuố "Đối tho i Chính khách" của tác gi Lê Ngọ S ( XB T
th c 2007) t p h p nh ng bài phỏng vấn v i quan ch c, chính khách của tác
gi Ở th m xuất b ấ
ề ỏ ấ ủ ộ ủ ệ
ổ Q ố ộ C ố ũ ấ
ề ủ ề ấ ề trên C ỏ ấ ọ ũ ấ
Trang 15t n suất xuất hiện, nội dung bao phủ của th lo ũ c th hiện, quy trình th c hiệ ng Lu ồng th ề xuất một số gi i pháp nâng cao chấ ng phỏng vấn trên báo m ện t nói chung
B ò ộ ố ề
ỏ ấ ệ ố B ệ ấ ề
ủ ễ T ị T ( XB C ị - H 2011); C ố B ệ - ủ 2
ễ T ị T - ễ T ệ ( XB C ị Q ố gia, Hà Nội, 2014); Khóa lu T ỏ ấ ụ
ủ ệ V E e ủ ễ T H (Họ ệ
B T ề H ội, 2012); các tài liệ o nghiệp vụ, kỹ ỏng vấn của Trung tâm Bồ ng nghiệp vụ báo chí - Hội Nhà báo Việt Nam
Trang 16ọ ệc phân tích lý
lu ễ ủ ỏ ấ
V ệ ệ ộ chuyên sâu, toàn diệ ề c tr ng phỏng vấn chính khách Đề tài lu của tác gi vì th không trùng l p v ã công bố
3 Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu
3.1 Đối tượng nghiên cứu
ch và nâng cao chấ ng của hình th c thông tin này
4.2 Nhiệm vụ nghiên cứu
T ở mụ u, tác gi lu ụ th hóa thành
nh ng nhiệm vụ n sau:
Th nhất, trình bày hệ thống lý lu n về th lo i phỏng vấn, phỏng vấn
và tác phẩm phỏng vấn chính khách trên báo m ện t
Trang 17Th c tr ng thông qua kh o sát tác phẩm phỏng vấn
i trên 2 t báo Vietnamnet Z ew
2020, từ õ c tr m nổi b t của th lo i này trên báo m ng ện t ; ồng th i, phân tích nguyên nhân của nh ng k t qu , h n ch và bài học kinh nghiệm Th ề xuất một số gi nâng cao chấ ng tác phẩm phỏng vấn chính khách trên báo m ện t Việt Nam 5 Phương pháp luận và Phương pháp nghiên cứu 5.1 Phương pháp lu n ụ ủ ĩ t biệ
ủ ĩ ị ở ủ C ủ ĩ M -
ở Hồ C M ề ò ấ ệ ụ ủ
và ; ng lối, chủ m củ Đ ng, c về báo chí nói chung và báo m ện t nói riêng Đồ ụ ộ ố ề ỏ ấ ủ ộ ố
5.2 Phương pháp nghi n cứu hương ph p nghi n cứu t i iệu: Xem xét, thu th p thông tin sẵn có từ sách, báo, t p chí, các khóa lu n, lu u khoa học về báo m ng ện t , phỏng vấn chính khách nói chung và tác phẩm phỏng vấn chính khách trên báo m ện t Đ ở ề ệ
ũ
ọ ấ ề
hương ph p hảo sát, phân tích nội dung: Đ ụ
ỏ ấ ọ 2 t báo Vietnamnet và Z ew 2020
hương ph p ph ng v n s u: D ỏ ấ
ộ 2 ệ và một số
chí khác H ỏ ấ
Trang 186 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
6.1 Ý nghĩa lý lu n
Đề u, cung cấp và làm rõ nh ng lu n c khoa học xung quanh ho ộng phỏng vấn chính khách trên báo m ện t , có th làm tài liệ ệ ệ
ện t Việt Nam hiện nay
Chương 3: Nh ng vấ ề t ra và bài học kinh nghiệm cho việc s n
xuất tác phẩm phỏng vấ BMĐT
Trang 19ĩ c khoa học chính trị của Việt Nam
hiện nay, TS Nguyễ Sĩ Dũ (nguyên Phó Chủ nhiệ V ò Q ốc hội)
khẳ ịnh i bi u Quốc hội là chính khách trong hệ thống chính trị Việt Nam (và trong mọi hệ thống trên th gi ũ ) Đ ột nghề khó
ò ỏi một lo c và kỹ ệ ấu hi u c tri; thấ ng của xã hội, của th i; giỏi diễn thuy t, thuy t phục; giỏi tranh lu n và tho hiệp
Theo một tài liệ i bi u dân c của tổ ch c Habitat, Liên H p Quố i bi u Quốc hội ph i th hiệ c rất nhiề : Nhà ban hành quy ị t, nhà môi gi i quyền l c V i từng ấ i nh i bi u, th t s sẽ khó có th hoàn thành ch c trách của Đ ề ng phẩm chất c n thi i bi u Quốc hộ ũ Hộ ồng Nhân dân rất khó
ng hóa
Tổ ch c Quốc hội và Lu t Tổ ch c chính quyề ị ề
5 ẩ Đ : T Tổ ố H ;
C ẩ ấ ố ; C ộ ệ ệ ụ ủ ; ệ ẽ ; C ề ệ ộ ủ Quốc hộ (HĐ D) C ẩ ổ
ệ ủ Đ ũ ọ
Trang 20ệ ọ ệ
ủ M Tổ ố Việt Nam
Các d ng chính khách: Có th phân thành các d sau: Quan ch c trong bộ ệm ho c về ; Quan
ch i bi u dân c ở cấp ị T ; Quan ch c của các quốc gia, tổ ch c quốc t …
Trong ph m vi củ ề tài, tác gi ối
ng chính khách là quan chức đương nhiệm hoặc về hưu Ở c, họ
m nhiệ ị Đ c từ cấp
ị ( ỉnh, huyện, xã) cho t i Trung i bi u Quốc hội, Hội ồng Nhân dân các cấp Ở cấ ộ quốc t , họ c của các quốc gia, tổ ch c quốc t
1.2 Khái niệm về phỏng vấn báo chí và phỏng vấn chính khách trên báo chí
1.2.1 Phỏng vấn báo chí
Trong ho ộng báo chí - truyền thông, phỏng vấ c ti p c n
ộ ỏng vấn (s dụng rộ cung cấp thêm
l i nói, ch ng c cho tất c các th lo i báo chí) và tác phẩm phỏng vấn (s
dụ ỏng vấ lấ ệu hoàn thành bài báo phỏng vấn bằng cách ghi chép l i hoàn toàn câu hỏi - câu tr l i phỏng vấn) Có th nói, tác phẩm phỏng vấn là một bộ ph n nhỏ c hình thành từ ỏng vấn d m về th th c trình bày bài báo theo lối câu hỏi - câu tr
l i, bộc lộ chủ ề ịnh sẵn và thỏa mãn nhu c u thông tin của công chúng
Phỏng vấn v ột th lo ( phân biệt v pháp phỏng vấn) có tuổ i khá trẻ ỏng vấ i từng hang cùng ngõ hẻ lấ ệu cho các bài phóng s , ph ều tra thì
t i t n n a sau th kỷ XIX, tác phẩm phỏng vấn m c xuất hiệ ộc l p trên báo chí t i các c phát tri n, và t i Việt Nam t u th kỷ XX phỏng
Trang 21vấn m i xuất hiện rộ c công nh n là một th lo ộc l p Xuất hiện có ph n muộ i tính nhanh nh y và chân th ộng của mình, phỏng vấn nhanh chóng t o nên chỗ ng của mình trong hệ thống các th lo i báo chí t i Việt Nam, nh c gọi là th i k huy hoàng của phỏng vấn khi nh ng bài phỏng vấ c vinh d xuất hiện ở trang
u, th ễ theo dõi
Đ c xem là một th lo i báo chí trong hệ thống th lo i báo chí, phỏng vấ ủ m và tính chấ c nghiên c a trên hình
th c trình bày và nội dung cốt lõi củ T e ều tài liệu, phỏng vấn
c x p vào lo i th báo chí thông tấn - t c mang ch ổi b t là cung cấp thông tin m i nhất, th i s nhấ n v i công chúng; ở nhóm lo i th này
ị ẩm báo chí chính lu n hay n ng
về tr n thu P ỏng vấn là s k t h p hoàn h o gi a s nhanh nh y của thông tin báo chí và s khách quan chân th t từ nguồn tin, ịnh danh của phỏng vấ ũ t tr l i phỏng vấn một n a trách nhiệm khi tham gia cung cấ ọc,
e i nghe
Vì phỏng vấn là th lo i còn non trẻ, các nhà nghiên c ỏ nhiều công s c chiêm nghiệm, tổng h p, phân tích rồi từ một cái nhìn chung nhất, một khái niệm về ỏng vấ dễ bề ị ịnh
ng và phát tri n th lo i này trong hệ thống các th lo i báo chí Việt Nam
Phỏng vấn không chỉ là ho ộng của ngành báo chí truyền thông mà còn xuất hiện trong nhiều ngành nghề khác, trong kinh t thì phỏng vấn tuy n dụng (phỏng vấn việc làm) là một hình th c vấ c ti p (g p m t) ho c gián ti ( ện tho i) nhằm tuy n chọn ra nh ng ng viên phù h p v i vị trí công việc trong công ty, doanh nghiệp Trong ngành khoa học Xã hội học, phỏng vấn là mộ p thông tin, thông qua việc hỏi - thu th p thông tin phù h p v i mục tiêu và mụ u Trong công
Trang 22ều tra, phá án, phỏng vấn ng xuyên c s dụ lấy thông tin Công tác tuy n sinh của ngành giáo dụ ũ ỏng vấ có th nhanh chóng thu th c thông tin từ học sinh/sinh viên
Còn trong ho ộng báo chí, phỏng vấ c xem xét trên hai bình
diệ n là thể loại ph ng v n (là một tác phẩ ộc l p) và phương ph p ph ng v n (s dụng rộ lấy tin cho các th lo i tin, bài
khác) Trong lu n này, tác gi hoàn toàn t p trung nghiên c u phỏng vấn
v cách là một thể loại báo chí, xem xét chủ y u ở cách th c tổ ch
b i nh ịnh nội dung và hình th c của nó
Trong Tác phẩm b o chí đại cương xuất b 2007 TS Nguyễn
Thị Thoa cho rằ T lo i phỏng vấn là hỏi và tr l i lấy thông tin và ý
ki n theo vấ ề ịnh sẵ [T 52]
TS Ph m Thị Thanh Tịnh trong cuố Ph ng v n Phát thanh và Tọa
đ m ph t thanh ệ P ỏng vấn là cuộc trò chuyện gi a phóng viên
và khách m i diện tiêu bi u cho các nguồn thông tin có giá trị ề c n
vấ ề c nhiề i quan tâm, truyề n công chúng bằng các
ện truyề [T 8]
Cuố Tác phẩm báo chí truyền hình ị ĩ : P ỏng vấn là
một cuộc trò chuyện có chủ ề, gi a nhà báo v i một ho c một nhóm nhân
v t, và cuộc trò chuyện này mang mụ ấp thông tin cho công chúng Một tác phẩ c coi là th lo i phỏng vấn khi cuộc trò chuyệ ối tho i gi a hai bên là hình th c th hiện chính của tác phẩ [Tr.179]
Trong cuốn “ c phẩm báo chí (t p 2)”, các tác gi cho rằ P ỏng
vấn là một kênh th hiện tinh th n t ổi Phỏng vấn ghi nh n tr c ti p
m, ý ki n mọi t ng l p t ều kiệ ọ i nghe,
i xem ti p xúc v i nguồn thông tin và cá tính nổi b t củ i tr l [Tr.81]
Trang 23Tác gi Đ Dũ ốn Sáng tạo tác phẩm báo chí T lo i
phỏng vấn có nội dung và hình th c khác biệt nổi b t so v i các th lo i khác
là hình th c hỏi - a các nhân ch ng, Nh ng câu hỏi g n bó, bổ sung cho nhau và có ph m vi, chủ ề rõ ràng và có kh e i nh ng thông tin chấ
Từ s k thừa các khái niệm và xuất phát từ nghiên c u th c t
2015, TS Lê Thị ị ĩ ề th lo i phỏng vấ :
Phỏng vấn - v i lo i báo chí, là hình th i tác phẩm
i d ối tho i (hỏi - tr l ) ỏ nhà báo nêu câu hỏ i
c phỏng vấn tr l i Mụ ủa cuộ ối tho i là cung cấp cho công chúng nh ng thông tin, ý ki n về các s kiện, vấ ề th i s ĩ ội
ho c gi i thiệu, kh c ho chân dung của nh ng nhân v c họ
1.2.2 Khái niệm phỏng vấn chính khách và các dạng phỏng vấn chính khách
1.2.2.1 Khái niệm phỏng vấn chính khách
Phỏng vấn chính khách là hình th c ổi, ối tho i (hỏi - tr l i)
gi a nhà báo v i nhân v t ho ộng chính trị, có t m ởng trong xã hội Chính khách là quan ch i bi u dân c ệm ho c về
ều tham gia gây ởng t i chính sách công và ra quy ịnh
1.2.2.2 Các dạng ph ng v n chính khách
- Ph ng v n chân dung chính khách
Phỏng vấn chân dung, hay còn gọi là phỏng vấn cá nhân, bài phỏng vấn chỉ t p trung vào một nhân v t Nhân v c kh c họa ho c gi i thiệu trong phỏng vấn chân dung "là mộ th hiện mình trong một ph m vi nào
ủ i sống xã hộ c s quan tâm của công chúng"
Đ m của phỏng vấn chân dung là có th cung cấp nh ng thông tin, chi ti C c xây d ng
từ chính nh ĩ ủa họ Vì v y, thông tin từ phỏng vấn chân dung
Trang 24ộng, thú vị, tinh vi mà ít th lo i báo chí nào khai thác và tái hiệ c
V i phỏng vấn chính khách, th lo i này th m chí còn trở c biệt
C ng phỏng vấ ọn
ng phỏng vấn khác, bởi bài vi t sẽ ề c n
c hỏ ổi b t lên các vấ ề i sống cá nhân của nhân v C ố ng ho ộ ĩ c chính trị, vì v y không dễ khai thác về họ, bởi tâm lý nói chung là nh i
ề c p nhiề ọ chỉ ề c n các vấ ề n công việ n t m ởng của mình trong ho t ộng chính trị và gâ ộng tr c ti i dân Chính vì v y, d ng bài
c xem là phổ bi n trong việc th c hiện tuy n các bài phỏng vấn dành cho chính khách
Trừ ng nhân v t xuất hiệ m, bối c nh: Một
n Chủ tịch Quốc hộ u tiên của Việt Nam, một n tân Bộ ởng duy nhất của nhiệm k , hay mộ i bi u Quốc hội trẻ tuổi nhất của nhiệm k m …
Y u tố m ộc, l ủ s ộc
gi Ho c, ũ là nh ng nhân v t có t m ở c nhiề ộc
gi quan tâm, tuy nhiên họ không thích xuất hiệ ệm Khi về
ọ l c xuất hiện trở l i và nói ra nh ng
ĩ ủa mình, k về b tìm ki m s chia sẻ ồng c m của
ộc gi Chân dung của một chính khách, qua bài phỏng vấ
n quan tâm
Trang 25Ti ng nói của chính khách - ở (c u) quan ch c, i bi u dân
c n u xuất hiện nhanh chóng, kịp th i thì sẽ góp ph n gi
ị ng thông tin rất tốt Thông qua nh ng ti ng nói có trọ ng này, báo chí cung cấp thêm ở c i thiện, th ổi chính sách, hành
vi một cách kịp th i, phù h p
D ng phỏng vấn này xuất hiện khá sôi nổi trên m t báo trong mỗi k họp Quốc hội, Hộ ồng Nhân dân v i rất nhiều vấ ề i dân
n s c khỏe y t , giáo dụ … Từ nghị n hành lang Quốc hội, Hộ ồng Nhân dân luôn ng p tràn hình nh phóng viên cố g ng nỗ l c ti p c tác nghiệp, nhằm
có thông tin nhanh nhấ n kịp th ộc gi
t ỗi ngày
Bên c nh phỏng vấ n các thông tin th i s ,
d ng phỏng vấn này còn c s dụng trong nh ng bài vi n các
vấ ề ĩ n ti ng nói có trọ ị ng thông tin, phân tích tình hình, ph n biện; từ ng nói trong việc s a
nh ng câu hỏ Mỗ i có ý ki ều
ng về chủ ề chung
Đ m của phỏng vấn anket là câu hỏ ng ở d ng ẩn Hình th c
Trang 26phỏng vấn này bi u hiện s dân chủ c ý ki n khách quan, nhiều chiều, t n xã hội m nh mẽ [14, tr.52-53]
V i nh m nói trên, phỏng vấ e ũ ở thành một trong
nh ng l a chọn của phóng viên khi ti p c c biệ ối v i các vấ ề về chính sách, l … ề m trái chiều
từ n Cùng một vấ ề, mỗi chính khách sẽ m khác nhau, có lý lẽ ở riêng, từ t phụ ộc gi về m mà họ b o
vệ Nhiều k m l o thành một tuy m
ồ ệu, từ o nên s c thuy t phục tuyệ ố ộc gi Cũ khi, các ý ki n khác nhau từ cùng một vấ ề ũ ẽ ọc nh n ra
nh m m nh - y u khác nhau từ vấ ề c khai thác, từ u thêm
b n chất của vấ ề c mổ xẻ Có th nói d ng phỏng vấn này t o ra diễ ở thu hút s tham gia ý ki n củ ộc gi , cùng v i các nhân v t ỏng vấn Nhà báo vì th , n u bi t khéo léo l a chọn th lo i này cho các vấ ề ti p c báo, sẽ t o ra s c hút riêng cho bài phỏng vấn củ ối v i chính khách
1.2.2.3 Vai trò và vị trí của tác phẩm ph ng v n và ph ng v n chính khách trên báo chí
- Vai trò và vị trí của tác phẩm ph ng v n
Dù một nhà báo, phóng viên làm ở ỏng vấn là
th lo ng thông tin khách quan nhấ Đ c biệt là khi bài phỏng vấ m Mỗi khi có chủ h sách m i, nh ng vấ ề b y ra ho c s kiện có nhiề
lu … thì n s dụng th lo i phỏng
vấ cung cấp thông tin cho khán thính gi ộc gi mộ ủ, chính xác, kịp th i và khách quan nhấ góp ph ị ịnh
n
Trang 27P ỏ ấ ẩ ị ở ằ
ấ ủ ủ ò ộ ỏ ấ hiệ ỏ ấ ẽ ệ ề ộ
ỉ ề V ỏ ấ
mộ ộ ụ ị ấ õ Đ ộ
ề ệ ụ ấ ừ ỉ ụ nhiệ ụ ủ
Trang 28v i nh ng l i trích d n, chỉ còn l ộc gi c phỏng vấ Độc gi
ph i thấy dễ chịu, th ọc nó vì họ thu nh c rất nhiều
từ nh ng s việc ho c từ chính nh ng nhân v ( ng là c hai)
Khi phỏng vấ c vi i d ng hỏi - ộc gi ọc dễ dàng, bở ều lối vào ti p c n v i l i phát bi u thông qua nh ng câu hỏi - mà trên nguyên t c ph i ng n gọn Câu hỏ e ng tít xen V i nhiều bài báo, câu hỏi còn ch ng thông tin Thành - b i của một tác phẩm phỏng vấn, nhiều khi phụ thuộc rất l t câu hỏi Phóng viên t câu hỏi thông minh, s c s o và cuốn hút thì bài phỏng vấn càng
có trọ ng, hấp d ộc gi
Có th nói, phỏng vấn là một th lo i nhanh nh Phỏng vấn có phẩm chất của tin, bình lu n, phóng s … Đ c biệt, trong th i bùng nổ truyề phát tri n của Internet, tuổi thọ của tin t c báo chí ngày càng ng n, n i ta ti p nh n tin t vòng th i gian rất ng c t , th i gian g ều nhà báo
p h p các bài phỏng vấn của mình từng xuất b n
ộc gi n nhiệt tình Rõ ràng, phỏng vấn là th lo i có
s c sống m nh mẽ so v i các th lo i báo chí khác
Trang 29Theo TS Lê Thị Nhã, th lo i phỏng vấn t o nên sinh khí số ộng, hấp d n cho t báo Qua nh ng câu tr l i tr c ti p từ các nhân v t, b ọc
c trò chuyện tr c diện v i họ Đ c biệt, s xuất hiện của nh ng nguồn tin quan trọng, nổi ti ng sẽ ị, uy tín cho t báo Nhiều t báo
sẵ ỏng vấn trên trang nhất n ỏng vấn hay Ban biên t ũ ẵn sàng chịu chi phí cho nhân v t phỏng vấn n u có th
c nh ng thông tin quan trọng, hấp d n [14, tr.29]
Chính vì v y, nh ng bài phỏng vấn hay sẽ khẳ ị ộ ẳng cấp của nhà báo Tác gi Michael Schudson khi bàn về s phát tri n của phỏng vấn báo chí nh n xét rằ : Số ng các cuộc phỏng vấ
ũ ĩ ộ ố ộc
l c thành công trong công việ ũ ều lên
- Vai trò của tác phẩm ph ng v n chính khách trên báo chí
Phỏng vấn báo chí vố m, vai ò ối quan trọng, thì trong tác phẩm phỏng vấ ối v
th m nh của th lo i này càng th hiệ õ h t Phỏng vấn chính khách là th lo i giao thoa của 3 nhóm: Thông tấn - Chính lu n - Chính
lu n nghệ thu t
Th lo i này gi vai trò vô cùng quan trọ ối v i mỗi t báo, có s c hấp d ộc gi bởi s ộng, chân th c của thông tin [PVS-TH1]
Tính chân th ộng th hiện ở cách hỏi - tr l i gi a nhà báo và nhân v t phỏng vấ H a, th lo i phỏng vấ ũ ị
uy tín cho t báo N ộc quyền, không ph i cách khai thác thông tin
lo i ghi nh n hay ph n ánh
Riêng tác phẩm phỏng vấn chính khách càng có vai trò và giá trị l Bởi chính khách là nh ng quan ch o có t m ởng trong xã hội,
Trang 30ộng nhấ ịnh trong việc quy ịnh ban hành chính sách, nên mỗi thông tin họ cung cấp sẽ là mộ ị trong tác phẩm báo chí
Chính khách là nh ố ng có uy tín, có ti ng nói, nh ng phát ngôn của họ c n ột bài có ph n tr l i của chính khách thì chấ ng và thông tin củ c nâng t m lên [PVS-TH3]
Bài phỏng vấn giúp t o s khác biệt, t o ra nh ng s n phẩ c biệt, phục vụ ộc gi Th lo ũ o phóng viên, giúp phóng viên th hiệ c th m nh nghiệp vụ của mình, khẳ ị c s khác biệt t i sống báo ộng hàng ngày [PVS-TH2]
Trong bối c nh báo m ện t phát tri n m nh mẽ, nhiều thông tin
ch e i s thì nh ng bài phỏng vấn ch ng ch c, nội dung chuyên sâu, nhân v t thú vị và có vị trí trong xã hội th c s c s n các t
Khác v i các nhân v t khác, việc phỏng vấ c biệ
D quá trình phỏng vấn việ c video, hình ũ một y u tố quan trọ ng s n phẩ c biệt
Đ i số m, nhân sinh quan củ ng gây một
s tò mò không nhỏ ối v ộc gi , bởi thông tin về họ không dễ khai thác Các nhân v ũ ng có s cân nh c nhấ ịnh mỗi khi xuất hiệ c công chúng bởi họ ý th c vai trò, vị trí và t m ởng của
Trang 31i sống chính trị - xã hội Chính vì v y, một bài phỏng vấn chính khách thu ộc gi chính là bài vi t th hiệ ệ của
Trang 32Đ ũ ị ĩ ụ ề ệ
1.3.1.2 Đặc điểm, thế mạnh của b o mạng điện tử
Trang 33ọ / e ) ( ộ ụ
e ở ) S ệ ấ
B ệ liên tụ ị ủ ệ
e e ễ ệ
ề ò ệ V ố ộ
ề ệ
ỉ ấ ệ ò xuyên C ấ
ị ụ ộ trình g ố C ày
Trang 341.3.2 Đặc điểm, vai trò tác phẩm phỏng vấn chính khách trên báo mạng điện tử
Phỏng vấn chính khách - mộ ố c biệt, vố ĩ c hấp d n riêng Và mỗi một lo i hình báo chí, n u bi t khai thác tố
m nh của mình, sẽ bi n nh ng bài phỏng vấn chính khách trở ộng, hấp d ệ i chúng
Qua th c t , có th thấy báo m ện t là lo i hình báo chí phù h p
v i tác phẩm phỏng vấ ỏng vấn chính khách Bởi báo
m ện t bi ộc gi bằng th m ện của mình Cùng một nhân v t, một vấ ề, n u báo phát thanh hấp d n thính gi bằng
ệu của nhân v t; báo hình hút khán gi bằng hình nh, âm thanh sống ộng, k t h p lồng ghép hình nh khác nhau, âm nh c, hiệu … thì v i báo
m ện t , một s n phẩm phỏng vấn dụng công sẽ có th cùng lúc khai thác toàn bộ các hình th c trên: có âm thanh, hình ộng, nh chân dung, hiệu ng về ch ồ họa, trích d … V , nó hoàn toàn hấp d i
ọc chỉ qua một tác phẩm
Đ c biệt, v i các nhân v c s tò mò nhấ ịnh
ộc gi (quan ch c, i bi u Quốc hộ …) xuất hiện ấn
ng của họ trên m t báo theo hình th ệ ộc
gi ộng về chân dung nhân v t, về vấ nổi b t mà tác gi muố ề c p
Vai trò của báo m ện t ối v i th lo i phỏng vấn chính khách, vì
th t o nên s khác biệt, trở ộ i các lo i hình báo chí khác Nh ng tác phẩm phỏng vấn chính khách có nội hình th c th hiện công phu, b t m t không chỉ khi ộc gi thích thú, mà còn khi c m i tr l i phỏng vấ ũ tác tích c Từ ng s n phẩm này góp ph n nâng cao uy tín, vị th của t báo trong thị ện t nói riêng và báo chí nói chung
Trang 351.4 Ti u chí đánh giá
Việ n xét một tác phẩm phỏng vấn chính khách cụ
th ũ s lo i này của các t báo kh c rút ra từ phân tích các y u tố nội dung và hình th c
- Y u tố về nội dung gồ : Đố ng phỏng vấn là ai; ho ộng trên
ĩ c chính trị, xã hội hay kinh t , ngo i giao ; nội dung vấ ề phỏng vấn là gì
- Y u tố hình th : Định d ng bài phỏng vấ ( ng hay t p chí), ngôn ng ện ( e ồ họ ) c th hiệ nào
Trang 36Tiểu kết chương 1
Có th thấy, phỏng vấn là một th lo ò trọng trên báo m ện t Không chỉ ng nhu c ịnh
n xã hội, phỏng vấ ộc gi nh tranh cho báo m ện t , g n k t công chúng v i tòa so n Phỏng vấn trên báo
m ện t ũ hiện m nh mẽ tính dân chủ của báo chí, nâng cao vai trò của công chúng Nh ng th m t trội của lo i hình k t h p cùng s ộng, hấp d n của th lo ỏng vấn trên báo m ện t
o b ọc
T ột, tác gi lu tổng quan về khái niệm,
ũ ò ủa chính khách Việt Nam p trung vào
ố ng là quan ch i bi u dân c ệm ho ề
C ũ p trung làm rõ tổng quan về th lo i phỏng vấn báo chí, từ
ủa th lo i này khi th c hiệ ối v i ối
Trang 37Chương 2 THỰC TRẠNG TÁC PHẨM PHỎNG VẤN CHÍNH KHÁCH
TRÊN BÁO MẠNG ĐIỆN TỬ VIỆT NAM HIỆN NAY
2.1 Giới thiệu về 2 tờ báo khảo sát
2.1.1 Zingnews.vn
B ện t (nay là T p chí) Tri th c Tr c tuy n (Zingnews.vn) thuộc Hội Xuất b n Việ c Bộ Thông tin Truyền thông cấp phép ho ộng tháng 6/2013 Việ i của Zingnews nhằm t n dụng tố i th của Internet trong qu ng bá, phát tri n ho ộng của Hội Xuất b n thi u tiên góp ph n xây d ng hệ thống xuất b ện t ở Việt Nam - một
i nhiều tri n vọng v i ngành xuất b n
Đ 2021 ổng số nhân s tòa so n gồ 130 i, ộ tuổi trung bình 31 tuổi Tòa so n chia làm 3 khối: Nộ T V phòng Khối Nội dung gồ 12 : T i s , Kinh doanh,
Th gi i, Th thao, Gi i trí, Ảnh - Video, Công nghệ - Xe, Sách - Xuất b n,
S c khỏe, Giáo dụ Đ i sống
Theo số liệ e Z ew 6 ệ ộc gi , truy c p trung bình 20 triệu pageviews/ngày (nằ 2 ện t Việt Nam truy c p
l n nhấ ) T ộc gi nhiề ện t
v ộng, trình bày tr c quan, Zingnews có
ộc gi i 40 tuổi l n nhất t i Việt Nam - 5 triệ B tuyên truyền, qu ng bá hiệu qu các chính sách củ Đ … ối
ộc gi i 40 tuổi - t ộc gi ị m ng xã hội c nh tranh gay
g t về thông tin
Nh n th c sâu s c m ng xã hội có nh m m nh trong ti p c n
m y u không th gi i quy t do tính chất thông tin mở, không qua bộ lọc, ch e e ( ng), Zingnews t p trung
Trang 38ẩy m nh các giá trị khác biệt gi a báo chí và m ng xã hội, các s n phẩm báo chí chấ Đ c biệt, Zingnews t p trung phát tri n báo chí tr ị ng chi c, quan trọng nhất của tòa
c, báo tổ ch c các chuyên trang, tuy n bài sâu s c Nhiề o cao cấp
củ Đ ng, Chính phủ, Quốc hộ … ọn Zingnews là kênh tr l i phỏng vấn, truyền t i thông tin t ố ộc gi trung niên - thanh niên
ệ ề ĩ
Trang 40Z ew ò ố ề
ệ Q Z ew ệ
ẩ ệ ủ ộ ệ
Hằng ngày, vào lúc 8h30 sáng, tòa so n họp v ởng, phó ban
ổ ề tài trong ngày Chiều th hai hàng tu n họ ổ ề tài
tu n Ngoài ra, tòa so ò ổ ề tài, vấ ề quan trọng trên nền t ng các ng dụng OTT Về quy trình xuất b n, các tin,
c xuất b n ều ph i qua 2-3 cấp biên t p (tùy theo m ộ quan trọng củ e ịnh duyệt bài nhiều cấp của tòa so ) T c khi vi ều ph ề tài công khai v ởng, phó ban
và t ụ trách ban
2.1.3 Vietnamnet.vn
B ện t Vietnamnet.vn (tiền thân là trang thông tin www.vnn.vn) thành l p ngày 19/12/1997 Sau 25 Vietnamne ẳ ị ị ủ ộ
ọ ỗ 200 ố
ừ ụ ố
Ô P T ấ Tổ V e e ừ ẻ