Cải cách tổ chức bộ máy hành chính của ủy ban nhân dân quận ở thành phố hải phòng hiện nay

Xuất phát từ vị trí, vai trò của UBND các cấp, từ yêu cầu thực tiễn của công tác cải cách bộ máy hành chính của UBND các cấp nói chung, cấp quận nói riêng và xét từ thực trạng của tổ chứ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA

HỒ CHÍ MINH

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

PHẠM DIỆU LINH

CẢI CÁCH TỔ CHỨC BỘ MÁY HÀNH CHÍNH

CỦA ỦY BAN NHÂN DÂN QUẬN

Ở THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ XÂY DỰNG ĐẢNG VÀ CHÍNH QUYỀN NHÀ NƯỚC

HÀ NỘI - 2022

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA

HỒ CHÍ MINH

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

PHẠM DIỆU LINH

CẢI CÁCH TỔ CHỨC BỘ MÁY HÀNH CHÍNH

CỦA ỦY BAN NHÂN DÂN QUẬN

Ở THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG HIỆN NAY

Luận văn đã được sửa theo khuyến nghị của Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ

Hà Nội, ngày tháng năm 2022

Chủ tịch Hội đồng

PGS.TS Trần Thị Hương

LỜI CAM ĐOAN

Tác giả xin cam đoan luận văn này là công trình nghiên cứu của tác giả Các số liệu trong luận văn là trung thực, khách quan, khoa học dựa trên kết quả nghiên cứu và các tài liệu đã được công bố

Tài liệu và các trích dẫn có xuất xứ rõ ràng và đúng quy định

Hà Nội, tháng 10 năm 2022

Tác giả

Phạm Diệu Linh

LỜI CẢM ƠN

Tác giả trân trọng cảm ơn các Thầy Cô trong Khoa Xây dựng Đảng, đặc biệt là TS Nguyễn Thọ Ánh người trực tiếp hướng dẫn đã giúp tổi hoàn thành luận văn này Trân trọng cảm ơn gia đình đã tạo điều kiện, giúp đỡ cho tác giả hoàn thành luận văn

Luận văn chắc chắn sẽ còn nhiều thiếu sót về mặt kiến thức cũng như kỹ thuật văn bản Rất mong nhận được sự đóng góp chân thành của các nhà khoa học, quý thầy cô và đồng nghiệp

Hà Nội, tháng 10 năm 2022

Tác giả

Phạm Diệu Linh

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CẢI CÁCH TỔ CHỨC BỘ MÁY HÀNH CHÍNH CỦA ỦY BAN NHÂN DÂN QUẬN 10

1.1 Khái niệm cải cách tổ chức bộ máy hành chính của ủy ban nhân dân quận 10

1.2 Yêu cầu khách quan của việc cải cách tổ chức bộ máy hành chính và đội ngũ công chức của ủy ban nhân dân quận 22

1.3 Nội dung và phương pháp cải cách tổ chức bộ máy hành chính của ủy ban nhân dân quận 29

Chương 2: CẢI CÁCH TỔ CHỨC BỘ MÁY HÀNH CHÍNH CỦA ỦY BAN NHÂN DÂN QUẬN Ở THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG HIỆN NAY - THỰC TRẠNG, NGUYÊN NHÂN VÀ KINH NGHIỆM 35

2.1 Khái quát về thành phố Hải Phòng và tổ chức bộ máy hành chính và đội ngũ công chức của ủy ban nhân dân quận ở thành phố Hải Phòng hiện nay 35

2.2 Thực trạng cải cách tổ chức bộ máy hành chính và đội ngũ công chức của ủy ban nhân dân quận ở thành phố Hải Phòng 37

2.3 Nguyên nhân và kinh nghiệm cải cách tổ chức bộ máy của Ủy ban nhân dân các quận ở thành phố Hải Phòng 55

Chương 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU TIẾP TỤC THỰC HIỆN CẢI CÁCH TỔ CHỨC BỘ MÁY HÀNH CHÍNH CỦA ỦY BAN NHÂN DÂN QUẬN Ở THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG TRONG THỜI GIAN TỚI 60

3.1 Dự báo các yếu tố tác động đến việc thực hiện cải cách tổ chức bộ máy hành chính của ủy ban nhân dân quận ở Thành phố Hải phòng trong thời gian tới 60

3.2 Mục tiêu, phương hướng cải cách tổ chức bộ máy hành chính của ủy ban nhân dân quận ở thành phố Hải Phòng hiện nay 62

3.3 Giải pháp chủ yếu tiếp tục thực hiện cải cách tổ chức bộ máy hành chính của Ủy ban nhân dân các quận ở thành phố Hải Phòng trong thời gian tới 67

KẾT LUẬN 80

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 82

PHỤ LỤC 87

TÓM TẮT LUẬN VĂN 92

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Cải cách tổ chức bộ máy hành chính là một trong những chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng cũng đã nhận định CCHC nói chung, cải cách TCBMHC nói chung đã góp phần rất quan trọng trong sự nghiệp xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, phát triển kinh tế - xã hội qua đó nâng cao vị thế, uy tín của đất nước trên trường quốc tế Có thể nói tinh gọn bộ máy là một trong những dấu

ấn mạnh mẽ của công tác xây dựng Đảng nhiệm kỳ Đại hội XII

Tuy nhiên, việc cải cách TCBMHC cũng cho thấy còn có những hạn chế Trong đó, việc cải cách TCBMHC ở cấp tỉnh, cấp huyện còn nhiều bất cập, nhất là trong sắp xếp cơ quan chuyên môn thuộc UBND các cấp Việc tinh giản biên chế chưa gắn liền với việc nâng cao chất lượng và cơ cấu lại đội ngũ cán bộ, công chức viên chức

UBND cấp huyện là cơ quan hành chính có vai trò đặc biệt quan trọng trong quản lý và điều hành xã hội, phát triển kinh tế, văn hóa, bảo đảm quốc phòng, an ninh và thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chính trị địa phương Đặc biệt

là UBND quận vai trò rất quan trọng trong việc quản lý nhà nước trên các lĩnh vực trọng yếu của địa phương Do vậy, việc cải cách TCBMHC của UBND cấp quận luôn được các Thành phố coi trọng, quan tâm

Những năm qua, nhận thức rõ được vị trí, vai trò của công tác CCHC nói chung, cải cách TCBMHC nói riêng trên địa bàn các quận, UBND thành phố Hải Phòng đã ban hành nhiều chương trình, kế hoạch, đề ra các chỉ tiêu

cụ thể về cải cách TCBMHC trên toàn thành phố, trong đó có 07 quận thuộc thành phố Hiện nay, bộ máy tổ chức và hoạt động của đội ngũ cán bộ, công

chức ngày càng hiệu quả Về cơ bản, UBND đã cơ bản hoàn thành tốt chức năng, nhiệm vụ của mình trong quản lý xã hội Việc thực hiện tốt cải cách TCBMHC tại các quận nói riêng, trên toàn thành phố nói chung góp phần quan trọng vào thành công thực hiện nhiệm vụ của thành phố, cụ thể Hải Phòng luôn được Chính phủ đánh giá là điểm sáng của kinh tế - xã hội đối với

cả nước với những kết quả toàn diện mang tính đột phá; các chỉ tiêu chủ yếu đều tăng trưởng cao hơn so với cùng kỳ Mô hình tăng trưởng bước đầu được đổi mới, nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế Kết cấu hạ tầng giao thông tiếp tục phát triển mạnh mẽ, nhiều cách làm mới, sáng tạo, mang lại hiệu quả

rõ nét; các vấn đề nông nghiệp, nông thôn, văn hóa, y tế, giáo dục, chính sách

an sinh xã hội, an ninh - quốc phòng, trật tự an ninh được quan tâm Đặc biệt, đời sống của người dân không ngừng được cải thiện

Tuy nhiên, trước yêu cầu, nhiệm vụ mới của cách mạng và yêu cầu đòi hỏi xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Nhân dân, do Nhân dân và vì Nhân dân thì tổ chức bộ máy của các quận ở thành phố Hải Phòng còn bộc lộ những thiếu sót, hạn chế trong quản lý xã hội, trong thực hiện nhiệm vụ chính trị và phát huy tiềm năng, ưu thế của địa phương Việc kiện toàn, sắp xếp chức năng, nhiệm vụ và cơ cấu tổ chức các cơ quan chuyên môn thuộc UBND quận ở thành phố chủ yếu mới triển khai theo đúng quy định của Trung ương; chưa có những giải pháp đột phá để giải quyết dứt điểm những vướng mắc, bất cập của hệ thống chính sách pháp luật về tổ chức bộ máy, nhằm thực hiện có hiệu lực, hiệu quả hơn công tác quản lý nhà nước đối với các ngành, lĩnh vực trên địa bàn Trong quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy,

đã hình thành một số phòng đa ngành, đa lĩnh vực Số lượng các phòng chuyên môn còn tổ chức giống nhau giữa quận với quận; không phản ánh được đặc thù của từng quận Trong thực tế, việc thực hiện các văn bản chỉ đạo

vẫn còn có sự chồng chéo về chức năng, nhiệm vụ giữa một số cơ quan Số lượng đơn vị sự nghiệp trên địa bàn thành phố, đặc biệt tại các quận còn lớn gây ra tình trạng lãng phí các nguồn lực của nhà nước đã đầu tư và không có điều kiện để tập trung nguồn lực đầu tư phát triển, nâng cao hiệu quả hoạt động Các đơn vị sự nghiệp công lập hầu hết do ngân sách nhà nước vẫn phải cấp kinh phí hoạt động thường xuyên, trong khi đó có nhiều đơn vị sự nghiệp hoạt động không có hiệu quả Các đơn vị sự nghiệp thực hiện cơ chế tự chủ,

tự chịu trách nhiệm ở nhiều lĩnh vực còn chậm đổi mới, vẫn còn tư duy bao cấp, huy động và sử dụng có hiệu quả nguồn lực nhà nước và xã hội để phát triển dịch vụ còn hạn chế Phân cấp nhưng chưa chú trọng việc thanh tra, kiểm tra đối với những việc đã phân cấp

Xuất phát từ vị trí, vai trò của UBND các cấp, từ yêu cầu thực tiễn của công tác cải cách bộ máy hành chính của UBND các cấp nói chung, cấp quận nói riêng và xét từ thực trạng của tổ chức bộ máy UBND các quận ở Thành

phố Hải Phòng hiện nay tác giả lựa chọn đề tài “Cải cách TCBMHC của ủy ban nhân dân quận ở thành phố Hải Phòng hiện nay” làm đề tài luận văn

Thạc sĩ Xây dựng Đảng và Chính quyền Nhà nước

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Công tác cải cách hành chính nói chung, cải cách TCBMHC của UBND là một vấn đề lớn, được Đảng, Nhà nước và các nhà khoa học đặc biệt quan tâm Đã có nhiều công trình khoa học, luận án, luận văn, bài viết đề cập đến vấn đề này Tiêu biểu có các công trình sau đây:

2.1 Các công trình khoa học với chủ đề liên quan cải cách hành chính

Hồ Sỹ Lộc (Chủ biên), (2005) “Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo cải cách nền hành chính trong thời kỳ đổi mới từ 1986 đến nay” Đề tài khoa học

cấp bộ, công trình nghiên cứu đã xác định cơ sở khoa học cải cách hành chính

ở Việt Nam và vai trò của nó đối với nền kinh tế-xã hội Trình bày kết quả Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo cải cách nền hành chính quốc gia từ 1986 đến năm 2005 Đánh giá 20 năm cải cách nền hành chính quốc gia

Nguyễn Hữu Khải (Chủ biên), (2016), “Cải cách hành chính nhà nước

lý luận và thực tiễn”, Nxb.Chính trị Quốc gia - Sự thật Công trình này tác giả

đã sách đề cập đến các vấn đề về quyền hành pháp và các cách tiếp cận về hành chính nhà nước, các mô hình hành chính nhà nước và xu hướng cải cách hành chính trên thế giới, cải cách hành chính nhà nước Việt Nam qua các thời

Phạm Thu Hà, (2019), “Cải cách hành chính của UBND quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội hiện nay”, Luận văn Thạc sĩ, ngành Xây dựng Đảng

và Chính quyền nhà nước, (2019) Luận văn phân tích làm rõ số vấn đề lý luận về CCHC của UBND quận, quận; Phân tích, đánh giá thực trạng CCHC của UBND quận Cầu Giấy, thành phố Hải Phòng Trên cơ sở đánh giá thực trạng CCHC của UBND quận Cầu Giấy, thành phố Hải Phòng, đề tài đề ra phương hướng và các giải pháp chủ yếu nhằm đẩy mạnh CCHC của UBND quận Cầu Giấy trong thời gian tới

Đặng Thị Hà, (2019), “Cải cách hành chính ở Hải Phòng - thực trạng

và giải pháp”, Báo điện tử Quản lý nhà nước, ngày 05/6/2019 Bài viết đã

phân tích cụ thể thực trạng cải cách hành chính của Hải Phòng từ 2015-2020 Đồng thời đề ra phương hướng và các giải pháp cơ bản nâng cao chất lượng cải cách hành chính ở Hải Phòng trong thời gian tới

Phạm Thị Thanh Hà, (2021), “Công tác cải cách hành chính của Hải Phòng ngày càng khởi sắc”, Trang điện tử của Văn Phòng Chính phủ, ngày

30/6/2021 Tác giả đánh giá kết quả cải cách hành chính ở Hải Phòng trong năm 2020 Dẫn chứng số liệu cho thấy Năm 2020 cũng là năm thứ 2 liên tiếp, Hải Phòng đứng thứ 2/63 tỉnh, thành phố trên bảng xếp hạng Chỉ số Hài Lòng của người dân, tổ chức đối với sự phục vụ của cơ quan hành chính nhà nước Chỉ ra một số hạn chế cần được khắc phục và đề xuất một số giải pháp căn cơ

2.2 Các công trình khoa học với chủ đề liên quan cải cách tổ chức

bộ máy hành chính

Đặng Xuân Phương, (2020), “Hoàn thiện tổ chức và hoạt động của bộ,

cơ quan ngang bộ trong quá trình cải cách hành chính ở Việt Nam hiện nay”

Cuốn sách trên cơ sở nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn về tổ chức

và hoạt động của Bộ, cơ quan ngang Bộ, có tham khảo kinh nghiệm cải cách hành chính của một số nước trên thế giới, đã đưa ra một số phương hướng và giải pháp cho việc hoàn thiện tổ chức và hoạt động của Bộ, cơ quan ngang Bộ

ở Việt Nam trong cải cách hành chính, một vấn đề quan trọng của tiến trình

đổi mới, chủ động hội nhập kinh tế quốc tế của đất nước, Nxb.Chính trị Quốc

gia - Sự thật Trên cơ sở những nghiên cứu khoa học, tác giả mong muốn góp phần vào việc xây dựng nền móng lý luận cho tiến trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Nhà nước của nhân dân, do nhân dân,

vì nhân dân như trong Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của

Đảng đã khẳng định: " Tiếp tục đổi mới tổ chức hoạt động của Chính phủ theo hướng xây dựng nền hành chính thống nhất, trong suốt, trong sạch, tổ chức tinh gọn, hợp lý; xác định rõ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn trách nhiệm, tổ chức của các bộ, cơ quan ngang bộ ".Cuốn sách là tài liệu tham khảo cho các cán bộ, các nhà lãnh đạo, nhà hoạch định chính sách trong việc cải cách và hoàn thiện nền hành chính ở nước ta hiện nay

Trịnh Tuấn Thành, (2005), “Đổi mới tổ chức và bộ máy của UBND cấp quận ở nước ta hiện nay”, Luận văn thạc sĩ, chuyên ngành Hành chính công,

Đại học Khoa học xã hội và nhân văn Đề tài đã làm rõ cơ sở pháp luật về tổ chức và bộ máy của UBND cấp quận trong điều kiện cải cách hành chính nhà nước hiện nay Đề tài đã trình bày rõ quan niệm, vai trò, đặc điểm tổ chức bộ máy và hoạt động của UBND cấp quận; đánh giá thực trạng và nêu ra nguyên nhân hoạt động của cơ cấu tổ chức bộ máy UBND cấp quận và đề xuất các giải pháp, phương hướng khắc phục

Lê Trí Dũng, (2013), “Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ công chức trong cải cách hành chính nhà nước ở quận Ba Đình, thành phố Hải Phòng trong giai đoạn hiện nay”, Luận văn Thạc sĩ, ngành Xây dựng Đảng và Chính

quyền nhà nước, Học viện Báo chí và Tuyên truyền Luận văn đã trình bày các vấn đề lý luận của vấn đề chất lượng cán bộ, công chức làm cơ sở để đánh giá thực trạng chất lượng cán bộ, công chức của quận Ba Đình qua đó đề xuất những giải pháp nhằm nâng cao chất lượng cán bộ, công chức trong công tác cải cách hành chính ở quận Ba Đình trong giai đoạn 2011- 2020

Nhìn chung các nghiên cứu đã tiếp cận vấn đề nghiên cứu dưới các góc

độ khác nhau, tuy nhiên chưa có vấn đề nào trực tiếp bàn về cải cách TCBMHC của UBND quận ở thành phố Hải Phòng Do đó, đề tài của tác giả

là đề tài mới, không trùng lặp với các công trình nghiên cứu trước đó và mang tính ứng dụng thực tiễn cao

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở làm rõ những vấn đề lý luận và từ thực tiễn cải cách TCBMHC của UBND các quận ở thành phố Hải phòng, luận văn đề xuất phương hướng và những giải pháp chủ yếu nhằm thúc đẩy cải cách TCBMHC của UBND các quận ở thành phố Hải Phòng thời gian tới

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích nêu trên, luận văn tập trung thực hiện các nội dung sau:

- Làm rõ những vấn đề lý luận về cải cách TCBMHC của UBND quận thuộc thành phố

- Phân tích, đánh giá đúng thực trạng cải cách TCBMHC của UBND các quận ở thành phố Hải Phòng hiện nay, chỉ ra nguyên nhân và rút ra kinh nghiệm;

- Đề xuất phương hướng và những giải pháp chủ yếu nhằm thúc đẩy cải cách TCBMHC của UBND các quận ở thành phố Hải Phòng thời gian tới

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Công tác cải cách TCBMHC của UBND các quận ở thành phố Hải Phòng

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi không gian: UBND các quận ở Thành phố Hải Phòng

- Phạm vi thời gian: từ năm 2016 đến nay

5 Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu

5.1 Cơ sở lý luận

Luận văn dựa trên những quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về xây dựng chính quyền nhà nước và cải cách hành chính nhà nước

5.2 Cơ sở thực tiễn

Thực trạng công tác cải cách TCBMHC của UBND các quận ở thành phố Hải Phòng từ năm 2016 đến nay

5.3 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài sử dụng phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử

Đề tài sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể: phương pháp lịch

sử và lôgic, phân tích và tổng hợp, thống kê - so sánh, thảo luận nhóm, nghiên cứu tài liệu, tổng kết thực tiễn

- Phương pháp kết hợp phân tích và tổng hợp: Được sử dụng chủ yếu cho nghiên cứu lý thuyết và đồng thời cũng sử dụng trong phân tích thực tiễn

ở một số nội dung cần thiết

- Phương pháp thống kê - so sánh: Sử dụng các số liệu thống kê, phân tích, đánh giá và đưa ra kết luận về thực trạng các vấn đề nảy sinh trong quá trình thưc hiện công tác cải cách TCBMHC của UBND các quận ở thành phố Hải Phòng hiện nay

- Phương pháp tổng kết thực tiễn cải cách TCBMHC của UBND các

quận ở thành phố Hải Phòng trong thời gian qua (2016 đến nay)

6 Đóng góp mới của luận văn

Trên cơ sở làm rõ them một số vấn đề lý luận về cải cách TCBMHC

của UBND các quận thuộc thành phố (quan niệm, nội dung cải cách hành chin hs nhà nước) và qua nghiên cứu thực trạng cải cách TCBMHC của

UBND các quận ở thành phố Hải Phòng hiện nay, luận văn rút ra một số kinh nghiệm và đề xuất một số giải pháp tăng cường cải cách TCBMHC của UBND các quận ở thành phố Hải Phòng trong thời gian tới

7 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

Luận văn có đóng góp thêm vào những vấn đề lý luận về cải cách tổ chức

bộ máy của UBND các quận ở thành phố, rút ra một số kinh nghiệm từ thực tiễn cải cách tổ chức bộ máy của UBND các quận ở thành phố Hải Phòng

Kết quả nghiên cứu của luận văn góp phần cung cấp cứ liệu khoa học cho UBND thành phố Hải Phòng tham khảo đề ra những chủ trương, biện pháp thực hiện tốt công tác cải cách TCBMHC của UBND các quận ở thành phố Hải Phòng những năm tới

Luận văn có thể dùng làm tài liệu tham khảo cho việc giảng dạy, nghiên cứu và học tập về giai cấp công nhân và công đoàn ở trường chính trị tỉnh, thành phố và trung tâm chính trị cấp quận

8 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn gồm 03 chương, 09 tiết

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CẢI CÁCH TỔ CHỨC BỘ MÁY

HÀNH CHÍNH CỦA ỦY BAN NHÂN DÂN QUẬN

1.1 Khái niệm cải cách tổ chức bộ máy hành chính của ủy ban nhân dân quận

1.1.1 Ủy ban nhân dân quận - khái niệm, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, tổ chức bộ máy

1.1.1.1 Khái niệm Ủỷ ban nhân dân quận

UBND là cơ quan chấp hành của HĐND, cơ quan hành chính nhà nước

ở địa phương Ở Việt Nam, Ủy ban nhân dân là khái niệm được sử dụng từ Hiến pháp năm 1980, từ Hiến pháp 1959 và 1946, cơ quan này được gọi là Ủy ban hành chính Theo quy định của pháp luật hiện hành, UBND do HĐND cùng cấp bầu gồm chủ tịch, phó chủ tịch và các ủy viên Chủ tịch UBND bắt buộc phải là đại biểu HĐND, các thành viên khác của UBND không nhất thiết phải là đại biểu của Hội đồng nhân dân Kết quả bầu các thành viên UBND do Chủ tịch UBND cấp trên trực tiếp phê chuẩn, kết quả bầu các thành viên UBND cấp tỉnh do Thủ tướng Chính phủ phê chuẩn UBND thực hiện chức năng quản lý nhà nước ở đô thị về các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, giáo dục, y

có liên quan

UBND thảo luận tập thể và quyết định theo đa số các vấn đề quan trọng

do luật định thuộc thẩm quyền của mình thông qua các phiên họp, đó là

- Chương trình việc làm của UBND;

- Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, dự toán ngân sách, quyết toán ngân sách hàng năm và quỹ dự trữ của địa phương trình HĐND;

- Các biện pháp thực hiện nghị quyết của HĐND về kinh tế xã hội, thông qua báo cáo của UBND trước Hội đồng nhân dân

- Đề án thành lập mới, sáp nhập, giải thể các cơ quan chuyên môn thuộc UBND và việc phân vạch, dêu chính địa giới đơn vị hành chính ở địa phương

Quận là đơn vị hành chính tương đương với cấp huyện, thị xã và thành

phố thuộc tỉnh (gọi chung là cấp huyện) được tổ chức ở nội thành thành phố

trực thuộc trung ương, là cấp ở giữa cấp thành phố và cấp phường Tuy nhiên, quận có những nội dung quản lý nhà nước nhất là quản lý nhà nước về kinh tế khác với huyện

Như vậy, UBND quận là cơ quan hành chính nhà nước được tổ chức những thành phố trực thuộc trung ương do Hội đồng nhân dân cùng cấp bầu

và được Chủ tịch UBND thành phố phê chuẩn, là cơ quan chấp hành của Hội đồng nhân dân quận, chịu trách nhiệm trước Hội đồng nhân dân quận và cơ quan hành chính nhà nước cấp trên và trước nhân dân trên địa bản quận

1.1.1.2 Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của ủy ban nhân dân quận

* Chức năng của ủy ban nhân dân quận

Là cơ quan hành chính nhà nước, UBND quận là cơ quan thực hiện chức năng quản lý hành chính nhà nước, chấp hành nghị quyết của HĐND quận cũng như các văn bản của cơ quan nhà nước cấp trên

Chức năng của UBND quận là quản lý nhà nước các lĩnh vực đời sống

xã hội trên địa bàn quận Đây là hoạt động chủ yếu bao trùm mọi hoạt động

của UBND Để thực hiện chức năng quản lý nhà nước, UBND quận có quyền bàn hành các quyết định quản lý theo thẩm quyền trên cơ sở các điều kiện thực tiễn, phù hợp với địa phương mình nhằm đảm bảo sự ổn định và phát triển kinh tế, văn hóa – xã hội và quốc phòng, an ninh trên cơ sở đảm bảo tính thống nhất của pháp luật

Ngoài ra, UBND quận có chức năng là cụ thể hóa và huy động các nguồn lực đảm bảo đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước được thực hiện thắng lợi trên địa bàn

* Nhiệm vụ, quyền hạn của ủy ban nhân dân quận

Điều 49, Luật Tổ chức chính quyền địa phương quy định nhiệm vụ, quyền hạn của UBND quận như sau:

1 Xây dựng, trình Hội đồng nhân dân quận quyết định các nội dung quy định tại các khoản 1, 3, 4, 5 và 6 Điều 47 của Luật này ( và tổ chức thực hiện các nghị quyết của HĐND quận)

2 Quy định tổ chức bộ máy và nhiệm vụ, quyền hạn cụ thể của cơ quan chuyên môn thuộc UBND quận

3 Thực hiện các nhiệm vụ về tổ chức và bảo đảm việc thi hành Hiến pháp và pháp luật, xây dựng chính quyền và địa giới hành chính, giáo dục, đào tạo, khoa học, công nghệ, văn hóa, thông tin, thể dục, thể thao, y tế, lao động, chính sách xã hội, dân tộc, tôn giáo, quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, hành chính tư pháp, bổ trợ tư pháp và các nhiệm vụ, quyền hạn khác theo quy định của pháp luật

4 Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn do cơ quan nhà nước cấp trên phân cấp, ủy quyền

5 Phân cấp, ủy quyền cho UBND phường, cơ quan, tổ chức khác thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn của UBND quận

Như vậy, UBND quận có vai trò rất quan trọng trong hệ thống TCBMHC nhà nước của quốc gia Vai trò đó thể hiện ở các điểm sau:

Thứ nhất, UBND quận có vai trò quan trọng trong việc huy động, xây

dựng và quản lý các nguồn lực phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế, văn hóa,

xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh trên địa bnaf quận

Thứ hai, UBND quận thực hiện chức năng quản lý nhà nước ở địa

phương, góp phần bảo đảm sự thống nhất và sức mạnh của bộ máy hành chính nhà nước từ Trung ương đến cơ sở

Thứ ba, UBND quận là khâu trung gian tạo sự liên kết từ Trung ương

đến cơ sở, góp phần đảm bảo lợi ích, nguyện vọng chính đáng của nhân dân trên địa bàn

1.1.1.3 Tổ chức bộ máy và hoạt động của ủy ban nhân dân quận

* Tổ chức bộ máy

Căn cứ Điều 48 Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2015 quy định

về cơ cấu tổ chức của UBND quận Cơ cấu tổ chức của UBND quận bao gồm:

1 UBND quận gồm Chủ tịch, Phó Chủ tịch và các Ủy viên

Ủy ban nhân dân quận loại I có không quá ba Phó Chủ tịch; quận loại II

và loại III có không quá hai Phó Chủ tịch

Ủy viên UBND quận gồm các Ủy viên là người đứng đầu cơ quan chuyên môn thuộc UBND quận, Ủy viên phụ trách quân sự, Ủy viên phụ trách công an

2 Cơ quan chuyên môn thuộc UBND quận gồm có các phòng và cơ quan tương đương phòng

* Hoạt động của UBND quận

Theo quy định của pháp luật, UBND mỗi tháng họp ít nhất 01 lần định

kỳ do người đứng đầu UBND triệu tập và làm chủ tọa Các quyết định của

UBND được thông qua khi có quá nửa thành viên trong tổng số các thành viên của UBND tán thành và biểu quyết thông qua Tại các phiên họp, Chủ tịch MTTQ và người đứng các đoàn thể chính trị - xã hội của nhân dân ở địa phương sẽ được mời tham dự khi bàn về các vấn đề liên quan

Các vấn đề của UBND được thảo luận tập thể và quyết định theo nguyên tắc đa số theo luật định thuộc thẩm quyền của mình trong các cuộc họp

1.1.2 Cải cách tổ chức bộ máy hành chính của ủy ban nhân dân quận - quan niệm, nguyên tắc thực hiện

1.1.2.1 Quan niệm về cải cách tổ chức bộ máy hành chính của ủy ban nhân dân quận

Theo cách hiểu chung nhất, cải cách là những thay đổi có tính hệ thống

và có mục đích nhằm làm cho một hệ thống hoạt động tốt hơn Theo nghĩa này, cải cách hành chính nhà nước được hiểu là những thay đổi có tính hệ thống, lâu dài và có mục đích nhằm làm cho hệ thống hành chính nhà nước hoạt động tốt hơn, thực hiện tốt hơn các chức năng, nhiệm vụ quản lý xã hội Như vậy, cải cách hành chính nhằm thay đổi và làm hợp lý hóa bộ máy hành chính, với mục đích tăng cường tính hiệu lực và hiệu quả quản lý nhà nước Mọi hoạt động cải cách hành chính nhà nước đều hướng tới việc nâng cao hiệu lực và hiệu quả hoạt động của bộ máy hành chính nhằm đáp ứng các yêu

cầu quản lý cụ thể của mỗi quốc gia trong mỗi giai đoạn phát triển

Từ điển hành chính giải thích: “Cải cách hành chính là hệ thống những chủ trương, biện pháp tiến hành những sửa đổi, cải tiến mang tính cơ bản và

có hệ thống nền hành chính nhà nước (hay còn gọi là nền hành chính công, nền hành chính quốc gia) về các mặt: Thể chế, cơ cấu tổ chức, cơ chế hoạt động, chế độ công vụ, quy chế công chức, năng lực, trình độ, phẩm chất phục

vụ của đội ngũ công chức làm việc trong bộ máy đó”

Thủ tướng Chính phủ đã ra Quyết định 136/2001/QĐ-TTg ban hành Chương trình tổng thể CCHC giai đoạn 2001-2010 xác lập khung pháp lý cơ bản cho các hoạt động CCHC của mọi cấp, mọi ngành trong giai đoạn 2001-

2010 Bên cạnh mục tiêu chung là: “Xây dựng một nền hành chính dân chủ, trong sạch, vững mạnh, chuyên nghiệp, hiện đại hoá, hoạt động có hiệu lực, hiệu quả theo nguyên tắc của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa dưới sự lãnh đạo của Đảng; xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức có phẩm chất và năng lực đáp ứng yêu cầu của công cuộc xây dựng, phát triển đất nước…”, Chương trình tổng thể cũng đã xác định 9 mục tiêu cụ thể, 5 nội dung cải cách

hành chính (cải cách thể chế hành chính nhà nước, cải cách TCBMHC nhà nước, xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức; cải cách tài chính công và hiện đại hóa nền hành chính), 7 chương trình hành động và 5 giải pháp thực hiện,

đồng thời xác định rõ trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương các cấp trong tổ chức triển khai thực hiện

Như vậy, vấn đề cải cách TCBMHC nhà nước là một trong những nội dung cải cách hành chính nhà nước đã được xác định trong Chương trình tổng thể CCHC của Chính phủ từ giai đoạn 2001 – 2010 với mục tiêu “Xây dựng

hệ thống các cơ quan hành chính nhà nước từ trung ương tới cơ sở thông suốt, trong sạch, vững mạnh, hiện đại, hiệu lực, hiệu quả, tăng tính dân chủ và pháp quyền trong hoạt động điều hành của Chính phủ và của các cơ quan hành chính nhà nước”

Lĩnh vực cải cách TCBMHC nhà nước hướng tới xây dựng một bộ máy hành chính đơn giản, gọn nhẹ, vận hành thông suốt từ trung ương tới cơ sở với chức năng, nhiệm vụ giữa các cơ quan hành chính nhà nước và các cấp hành chính không chồng chéo, trùng lắp, đảm bảo cho bộ máy hành chính nhà nước hoạt động hiệu quả trong qua trình vận hành thực thi công vụ

Tổ chức bộ máy hành chính có nhiều quan niệm khác nhau

Theo từ điền Luật học, TCBMHC được hiểu là một hệ thống cơ quan chấp hành và điều hành của cơ quan quyền lực nhà nước cùng cấp được xây dựng nhằm mục quản lý toàn diện hoặc từng ngành, lĩnh vực hay trên phạm vi lãnh thổ nhất định

Dưới góc độ giải thích thuật ngữ hành chính thì “TCBMHC nhà nước

là hệ thống các cơ quan hành chính hợp thành một chính thể thống nhất” Ở cấp trung ương, TCBMHC bao gồm Chính phủ và các bộ, các cơ quan ngang

bộ Ở cấp địa phương, tổ chức hành chính bao gồm UBND các cấp và các sở, phòng, đơn vị sự nghiệp,… Bộ máy hành chính nhà nước được pháp luật quy định rõ ràng về chức năng, nhiệm vụ và được tổ chức theo một trật tự thứ bậc

và hoạt động trong mối quan hệ truyền đạt, điều phối, kiểm tra…để thực hiện quyền hành pháp và quản lý, điều hành mọi mặt đời sống xã hội của một quốc gia, địa phương, đơn vị nhất định

Như vậy, có thể thấy TCBMHC nhà nước là một hệ thống các cơ quan chấp hành và điều hành do cơ quan có thẩm quyền lập ra để thực hiện quản

lý các lĩnh vực đời sống xã hội

Tổ chức bộ máy hành chính nhà nước được tổ chức theo nguyên tắc chung của khoa học tổ chức vừa dựa trên nguyên tắc tổ chức riêng của bộ máy quyền lực nhà nước do đó nó cũng vừa có những đặc điểm của các tổ chức thông thường vừa lại có những đặc điểm riêng biệt chỉ của tổ chức công quyền thực hiện quyền hành pháp

Đảng và Nhà nước ta đã có những chủ trương đúng đắn và nhất quán trong việc Cải cách TCBMHC Các Nghị quyết từ Đại hội X, đến Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng đều thể hiện quan điểm đổi mới tổ chức bộ máy với mục tiêu hướng đến tổ chức tinh gọn nhưng hoạt động hiệu lực, hiệu quả,

thông suốt, hiện đại, khắc phục tình trạng quan liêu, bỏ trống hoặc trùng lắp, chồng chéo về chức năng, nhiệm vụ trong đó trọng tâm là tinh giản biên chế,

cơ cấu lại nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức

Đến nay, chưa có một khái niệm chính xác về cải cách TCBMHC của UBND quận, tác giả rút ra khái niệm dựa trên các nghiên cứu của bản thân qua việc tổng kết các định nghĩa của các khái niệm liên quan

Từ những phân tích trên, có thể hiểu: Cải cách TCBMHC của UBND quận là việc thay đổi, cải tiến về mô hình, cơ cấu tổ chức và hoạt động của hệ thống các cơ quan hành chính của UBND quận nhằm mục đích làm cho bộ máy hành chính quận tinh gọn, có hiệu lực và hoạt động có hiệu quả hơn

Quá trình cải cách TCBMHC của UBND quận nằm trong quá trình cải cách TCBMHC nhà nước nói chung và hướng tới xây dựng nền hành chính trong sạch, tinh gọn, hiệu lực, hiện đại để thực hiện chức năng quản lý nhà nước hiệu quả qua đó thúc đẩy xã hội phát triển lành mạnh, đúng hướng, phục

vụ đắc lực đời sống nhân dân trên địa bàn, xây dựng nếp sống và làm việc theo pháp luật trong xã hội

Đẩy mạnh và đẩy nhanh công tác cải cách TCBMHC của UBND quận tuy nhiên trong quá trình cải cách cần phải giữ vững quan điểm và bản chất của nhà nước, trong đó chú trọng vào các điểm chính sau:

Một là, cải cách TCBMHC của UBND quận cần chú trọng công tác cải

cách cơ cấu tổ chức bộ máy; chức năng và quyền hạn của các đơn vị; phương pháp quản lý nhà nước; các quy định về chế độ công vụ; sự phân cấp, phân quyền, phân chức năng giữa các cấp, các đơn vị quản lý; những nguyên tắc hành chính trọng yếu và phương thức hoạt động của nền hành chính phục vụ tốt nhất đời sống nhân dân và sự phát triển kinh tế - xã hội

Hai là, cải cách TCBMHC của UBND quận là công cuộc thay đổi

nhằm nâng cao hiệu lực và hiệu quả bộ máy hành chính của UBND quận, là

sự thay đổi về tổ chức chế độ, phương pháp hành chính mới cho tổ chức, chế

độ, phương pháp hành chính cũ trong quản lý nhà nước trên địa bàn quận để hoạt động này đạt được hiệu quả cao hơn

Ba là, cải cách TCBMHC của UBND quận không phải là việc thay đổi

bản chất của hệ thống hành chính mà là làm cho hệ thống nhất hoạt động hiệu quả hơn, nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân trên địa bàn quận; đội ngũ cán

bộ công chức, viên chức của bộ máy hành chính đảm bảo năng lực và phẩm chất đáp ứng yêu cầu của công việc nhất là trong thời kỳ đổi mới đất nước

1.1.2.2 Các nguyên tắc cải cách tổ chức bộ máy hành chính của ủy ban nhân dân quận

Một là, Nguyên tắc Đảng lãnh đạo hoạt động cải cách tổ chức bộ máy

hành chính của UBND quận

CCHC nhà nước trong đó bao gồm cả cải cách TCBMHC của UBND quận nằm dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam Đảng lãnh đạo hoạt động cải cách TCBMHC của UBND quận đảm bảo cho hoạt động cải cách TCBMHC của UBND quận đi đúng đường lối, chủ trương của Đảng, phục vụ cho mục tiêu thực hiện Nghị quyết của Đảng trong xã hội Bên cạnh đó, Đảng lãnh đạo hoạt động cải cách TCBMHC của UBND quận cũng đảm bảo vai trò lãnh đạo của Đảng đối với toàn bộ hệ thống chính trị và xã hội Do đó, sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động cải cách TCBMHC của UBND quận là tất yếu Đảng thực hiện quyền lãnh đạo của mình đối với cải cách TCBMHC của UBND quận thông qua các hoạt động cơ bản sau:

- Đảng đề ra đường lói, chủ trương đúng đắn, vạch đường cho sự phát triển của xã hội và đưa đường lối, chủ trương này vào hệ thống pháp luật thông qua hoạt động của nhà nước;

- Đảng lãnh đạo hoạt động cải cách TCBMHC của UBND quận thông qua đội ngũ đảng viên của mình trong bộ máy HCNN;

- Đảng kiểm tra hoạt động của các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng về cải cách TCBMHC của UBND quận;

- Cán bộ, đảng viên và các tổ chức Đảng gương mẫu trong việc thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng trong cải cách TCBMHC của UBND quận

Hai là, Nguyên tắc pháp chế xã hội chủ nghĩa

Thực hiện nguyên tắc này đảm bảo tổ chức và hoạt động cải cách TCBMHC của UBND quận trên cơ sở pháp luật của nhà nước; nguyên tắc này không cho phép các cá nhân, tổ chức tiến hành cải cách TCBMHC của UBND quận một cách chủ quan, tùy tiện mà phải dựa vào pháp luật, làm đúng pháp luật, nghiêm chỉnh chấp hành nguyên tắc pháp chế đúng với một

xã hội thượng tôn pháp luật, cụ thể:

- Cơ quan hành pháp nhà nước chịu sự giám sát của cơ quan lập pháp,

tư pháp và xã hội;

- Các cơ quan, đơn vị, cá nhân trong bộ máy hành chính nhà nước được

tổ chức, thực hiện trong phạm vi quy định của pháp luật, không vượt quá thẩm quyền;

- Hành vi hành chính phải được thực hiện đúng trình tự, thủ tục do pháp luật quy định;

- Quyết định hành chính nhà nước được thực hiện theo quy định của pháp luật

Ba là, Nguyên tắc dân làm chủ

Nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam là nước của dân, do dân làm chủ, tất cả quyền lực đều thuộc về nhân dân Nhà nước là công cụ thực hiện quyền làm chủ đất nước của nhân dân Vì vậy, trong hoạt động hành

chính, nhà nước phải bảo đảm cho nhân dân tham gia, giám sát hoạt động hành chính nhà nước

Nguyên tắc này đòi hỏi:

Thứ nhất, công dân được tham gia trực tiếp vào việc giải quyết các công việc của Nhà nước

Thứ hai, các hình thức dân chủ gián tiếp thông qua các cơ quan dân biểu, các tổ chức chính trị - xã hội cần được nâng cao chất lượng hoạt động

Thứ ba, Tạo mọi điều kiện cho các cá nhân, tổ chức, nhân dân tham gia vào hoạt động hành chính nhà nước và CCHC nói chung và cải cách TCBMHC của UBND quận nói riêng

Bốn là, Nguyên tắc tập trung dân chủ

Đây là nguyên tắc cơ bàn và tất yếu để đảm báo tính thống nhất của hệ thống và đảm bảo sự phù hợp với đặc thù của hệ thống còn lệ thuộc

Nguyên tắc này giúp cho việc quản lý toàn xã hội học với việc phân cấp quản lý cụ thể, hợp lý từng cấp, từng khâu, từng bộ phận một cách hợp lý

và khoa học

Tập trung trong hành chính nhà nước được thể hiện trên các nội dung:

- Bộ máy hành chính nhà nước, cơ quan hành chính nhà nước được tổ chức theo hệ thống thứ bậc;

- Chủ trương, chính sách, chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển được thống nhất;

- Thống nhất các quy chế quản lý;

- Thực hiện chế độ thủ trưởng

Dân chủ trong hành chính nhà nước là nhằm tổng hợp và phát huy trí tuệ của các cấp, các ngành, cơ quan, đơn vị và các cá nhân tổ chức và hoạt động hành chính

Tính dân chủ được thể hiện cụ thể:

- Cấp dưới được tham gia thảo luận, góp ý kiến về những vấn đề trong quản lý của cơ quan, đơn vị;

- Cấp dưới được chủ động, linh hoạt giải quyết công việc và chịu trách nhiệm trước cấp trên về kết quả nhiệm vụ thực hiện

Hai nội dung tập trung và dân chủ gắn bó hữu cơ và bổ sung cho nhau Tập trung trên cơ sở dân chủ, dân chủ trong khuôn khổ tập trung Thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ ở bất kỳ cấp nào cũng phải kết hợp hài hòa hai nội dung này để tạo thành sự thống nhất giữa lãnh đạo và lãnh đạo, chỉ huy và làm theo

Năm là, Nguyên tắc công khai, minh bạch

Công khai là việc cơ quan, tổ chức, đơn vị cung cấp thông tin chính sách về văn bản, hoạt động hoặc nội dung nào đó Tất cả thông tin về cải cách TCBMHC của UBND quận phải được cung cấp cho công chúng trừ khi có lý

do khác và dựa trên các tiêu chí rõ ràng Minh bạch trong quản lý và cải cách TCBMHC của UBND quận là các thông tin liên quan được cung cấp kịp thời cho người dân dưới hình thức dễ sử dụng, các quyết định, quy định của cơ quan hành chính nhà nước phải rõ ràng, minh bạch và được công bố rộng rãi Minh bạch là điều kiện tiên quyết để nền hành chính công thực sự hướng tới người dân và góp phần giúp người dân dự đoán được Nếu không minh bạch

sẽ dẫn đến độc đoán, sai quyền, giao dịch không trung thực, đầu tư sai dự án, dẫn đến quan liêu tham nhũng Minh bạch sẽ giúp tạo ra một nền hành chính công khai, có trách nhiệm giải trình và ngăn ngừa tham nhũng trong hành chính công Nguyên tắc này đòi hỏi khi xây dựng, ban hành và tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật phải được tiến hành công khai, minh bạch, đảm bảo công bằng dân chủ theo quy định của pháp luật

1.2 Yêu cầu khách quan của việc cải cách tổ chức bộ máy hành chính và đội ngũ công chức của ủy ban nhân dân quận

* Xuất phát từ quan điểm của và Chương trình cải cách hành chính

nhà nước của Chính phủ

Cải cách hành chính có vai trò hết sức to lớn và được Đảng và Nhà nước ta xác định là một trong những khâu đột phá chiến lược để đất nước phát triển nhanh và bền vững Nghị quyết số 18-NQ/TW Hội nghị lần thứ 6 Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa XII ngày 25/10/2017 một số vấn đề về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả (Nghị quyết số 18-NQ/TW) đề ra mục tiêu tổng quát: “Tiếp tục kiện toàn, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, hiệu quả phù hợp với định hướng xã hội chủ nghĩa của nền kinh tế thị trường; tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng; nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước; hiệu quả, chất lượng hoạt động của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội; phát huy quyền làm chủ đất nước của nhân dân; tinh giản và cơ cấu lại tiền lương, nâng cao chất lượng, sử dụng tốt đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức; giảm chi phí và đẩy mạnh cải cách chính sách tiền lương”.Chính phủ vừa ban hành Nghị

quyết số 10/NQ-CP Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị

quyết số 18-NQ/TW

Thể chế hóa các chủ trương, Nghị quyết của Đảng về công tác CCHC, Chính phủ đã ban hành nhều Nghị quyết, chương trình, kế hoạch triển khai từ Trung ương tới cơ sở để tổ chức triển khai thực hiện với tinh thần nghiêm túc, kịp thời, hiệu quả Với tinh thần quyết liệu đó công tác CCHC đã có những bước chuyển biến tích cực đạt được nhiều kết quả quan trọng là cơ sở để bộ máy hành chính nhà nước tinh gọn mà hiệu quả, bớt đầu mối nhưng hiệu lực;

là một trong những yếu tố góp phần đổi mới nền kinh tế; đẩy mạnh quá trình

dân chủ hóa đời sống xã hội; mở rộng hội nhập quốc tê;

Quán triệt và thực hiện nghiêm túc các chủ trương, Nghị quyết của Đảng, Chính phủ đã ban hành nhiều Nghị quyết, chương trình, kế hoạch để tổ chức triển khai thực hiện công tác CCHC từ Trung ương tới cơ sở Nhờ đó, thời gian qua, công tác CCHC đã đạt được những kết quả quan trọng làm cho

bộ máy hành chính nhà nước hoạt động hoạt động hiệu lực hiệu quả hơn; góp phần thúc đẩy quá trình đổi mới kinh tế đặc biệt là cải thiện môi trường kinh doanh nâng cao năng lực cạnh tranh của đất nước; dân chủ hoá đời sống xã hội; hội nhập quốc tế qua đó củng cố và duy trì ổn định chính trị; phòng chống những hiện tượng tham nhũng, tiêu cực Đây là minh chứng rõ nhất khẳng định vai trò quan trọng của nền hành chính nhà nước đối với sự phát triển đất nước

Hoạt động hành chính nhà nước với tư cách là hoạt động thực thi quyền lực hành chính nhằm thực hiện các quy phạm pháp luật trong xã hội, điều chỉnh mọi hành vi của cá nhân, tổ chức theo một định hướng thống nhất, thiết lập nhà nước trong trật tự pháp luật, từ đó thúc đẩy xã hội phát triển và tạo điều kiện Xã hội phát huy đúng hướng của dân tộc Cải cách hành chính nhằm làm cho nền hành chính quốc gia của đất nước hoạt động tốt hơn, hoàn thành tốt hơn chức năng, nhiệm vụ quản lý xã hội, bảo đảm trật tự xã hội, hướng dẫn xã hội theo một định hướng thống nhất, thúc đẩy xã hội nước nhà phát triển Nền hành chính hiệu lực, hiệu quả không chỉ bảo đảm trật tự xã hội, tạo điều kiện cho phát triển, kinh tế và sử dụng hiệu quả các nguồn lực công mà còn góp phần quan trọng cải thiện trật tự xã hội, tăng cường lòng tin của người dân và xã hội vào nhà nước, ổn định chính trị , vì hầu hết các giao tiếp trực tiếp giữa công dân và nhà nước diễn ra thông qua các cơ quan hành chính của nhà nước

* Xuất phát từ yêu cầu xây dựng tổ chức bộ máy theo yêu cầu xây dựng

chính quyền đô thị

2.1 Quá trình đô thị hóa ở nước ta có quy mô lớn và tốc độ nhanh nên việc xây dựng chính quyền đô thị là điều kiện hết sức cần thiết Vì vậy, việc xây dựng lộ trình và phương thức thực hiện một cách nghiêm túc, đồng bộ để xây dựng mô hình chính quyền đô thị phù hợp, thực sự của dân,

do dân, vì dân, đáp ứng nhu cầu của người dân và nhu cầu phát triển chung của vùng cần được coi trọng trong giai đoạn đất nước bước vào thời đại mới Trong những năm gần đây, sự kiểm soát của nhà nước đối với khu vực đô thị đã được tăng cường hơn nữa Tổ chức và hoạt động của chính quyền thành phố và hoạt động quản lý hành chính của chính quyền ở đô thị

có bước phát triển mới Trong bối cảnh đổi mới nền hành chính quốc gia và xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa hiện nay, chính quyền địa phương nước ta đã có những bước tiến nhất định về năng lực, hiệu lực, hiệu quả, phục vụ nhân dân của nền hành chính quốc gia Kết quả tích cực

cụ thể bao gồm:

Thứ nhất, việc phân định nhiệm vụ, quyền hạn cụ thể cho chính quyền

đô thị khác với chính quyền nông thôn Chính quyền ở các thành phố, thị xã ngoài việc quyết định các công việc của địa phương như ở nông thôn còn tập trung quyết định các vấn đề như quy hoạch phát triển, xây dựng hạ tầng, quản

lý và tổ chức đời sống đô thị ngày càng tăng Nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền ở quận Cấp quận đáp ứng yêu cầu quản lý thống nhất, liên thông trong khu vực nội thành, nội thị Ở các giai đoạn khác nhau, chính quyền cấp thành phố ngày càng tập trung cung cấp các dịch vụ công cơ bản, thiết yếu, đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của người dân, như: Hạ tầng kỹ thuật (cấp nước

và vệ sinh, cấp điện, chiếu sáng công cộng, giao thông, thông tin liên lạc),

giáo dục, bảo vệ sức khỏe, vệ sinh môi trường, góp phần phục vụ nhu cầu

và lợi ích chính đáng của nhân dân

Thứ hai, chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức và cơ chế hoạt động của

HĐND và UBND được quy định và điều chỉnh theo quy định của Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015 (đã được sửa đổi, bổ sung bởi Luật

Tổ chức chính quyền địa phương năm 2017, 2019) và quản lý đô thị, phù hợp hơn với đặc điểm, loại hình quản lý đô thị HĐND thành phố ngày càng đóng vai trò quan trọng với tư cách là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, thực hiện tốt hơn chức năng quyết định chính quyền cấp thành phố quan trọng và khả năng giám sát hoạt động của các cơ quan hành chính cấp thành phố UBND các cấp ở đô thị từng bước đổi mới tổ chức và hoạt động đáp ứng yêu cầu cải cách, hiện đại hóa nền hành chính Các cấp chính quyền thành phố đã quan tâm hơn đến việc bảo đảm các dịch vụ công cơ bản, thiết yếu cho người dân Trong hoạt động của mình, UBND ngày càng hoạt động

có hiệu lực, hiệu quả hơn trong quản lý nhà nước về kinh tế - xã hội của thành phố, phù hợp với sự phân cấp, trao quyền của chính quyền thành phố, đáp ứng yêu cầu của chính quyền địa phương Nhu cầu ngày càng đa dạng của dân cư thành thị, phần nào đó là những vấn đề bức xúc trong đời sống vật chất và tinh thần của họ

Thứ ba, phương thức làm việc của HĐND và UBND từng bước được

cập nhật, hoàn thiện bảo đảm tính thống nhất, thông suốt, nhanh nhạy trong công tác quản lý, điều hành của chính quyền thành phố

Thứ tư, trình độ, kỹ năng, trách nhiệm, tác phong, thái độ của đội ngũ

cán bộ, công chức thành phố có nhiều tiến bộ Nhờ đó, chất lượng dịch vụ công từng bước được cải thiện, đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu của tổ chức và người dân

* Xuất phát từ thực tiễn tổ chức bộ máy chính quyền địa phương nói

chung, UBND quận nói riêng hiện nay

Những năm qua, việc tổ chức sắp xếp lại tổ chức bộ máy chính quyền địa phương nói chung, UBND quận nói riêng chưa đáp ứng được yêu cầu, nhiệm vụ đặt ra do thường xuyên tách ra, nhập vào, ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của tổ chức bộ máy, dẫn đến khó khăn trong việc xác định, sắp xếp biên chế của các cơ quan chuyên môn Cụ thể năm 2001, UBND quận có 10 phòng “cơ cấu cứng” và có một số phòng thành lập tùy theo đặc thù riêng của địa phương nhưng không quá 12 phòng, huyện đảo

có 8 phòng Thực hiện Luật Tổ chức Hội đồng nhân dân và UBND năm

2003, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 172/2004/NĐ-CP ngày 29/9/2004 quy định cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp huyện có 12 phòng chuyên môn và tương đương “cơ cấu cứng”, ngoài ra, còn có một số phòng có thể được thành lập tùy theo đặc thù ở địa phương, như: phòng Tôn giáo, phòng Dân tộc, phòng Kinh tế, tổng số không quá 15 phòng, huyện đảo không quá 10 phòng Như vậy, số lượng các cơ quan chuyên môn thuộc UBND quận tăng lên

Trước yêu cầu về tiếp tục CCHC, tinh gọn bộ máy hành chính nhà nước theo hướng tổ chức bộ máy quản lý đa ngành, đa lĩnh vực, Chính phủ

đã ban hành Nghị định số 14/2008/NĐ-CP ngày 04/02/2008 quy định về cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp huyện, do vậy, cơ cấu tổ chức UBND quận giảm xuống còn 10 phòng “cơ cấu cứng” và có một số phòng tùy theo đặc thù địa phương không quá 12 phòng, huyện đảo không quá 10 phòng;

số lượng cấp phó phòng là 3 người Như vậy, so với Nghị định số 172/2004/NĐ-CP, số lượng phòng chuyên môn đã giảm 3 phòng Tuy nhiên, việc giảm số lượng phòng chuyên môn về cơ bản chỉ giảm được đầu

mối, chưa sát với yêu cầu của thực tiễn, chưa bảo đảm nhiệm vụ, hiệu quả

đủ các nhiệm vụ và trách nhiệm quản lý, bảo đảm tính liên tục, thông suốt của UBND cấp huyện và quản lý các ngành kinh tế, lĩnh vực công tác của Trung ương ở cơ sở; (2) Tổ chức quản lý đa ngành, đa lĩnh vực, bảo đảm quản lý tiết kiệm, hợp lý và hiệu quả; không nhất thiết phải có bộ phận ở cấp huyện, ở cấp huyện có tổ chức tương ứng; (3) Phù hợp với từng loại đơn vị hành chính cấp huyện và điều kiện tự nhiên, dân cư, tình hình phát triển kinh tế - xã hội của từng nơi và yêu cầu cải cách nền hành chính nhà nước; (4) Không chồng chéo nhiệm vụ, chức năng, quyền hạn với các tổ

chức trung ương cấp huyện

Trên tinh thần của Nghị định, các cơ quan chuyên môn của UBND quận được điều chỉnh nhất định về chức năng, nhiệm vụ và cơ cấu tổ chức, song về cơ bản, số lượng phòng vẫn còn 10 phòng chuyên môn “cơ cấu cứng”, lại phát sịnh một số cơ quan đặc thù phù hợp với từng loại hình đơn

vị hành chính (địa phương) không quá 13 phòng (cơ bản giữ ổn định 12 phòng), huyện đảo không quá 10 phòng; số lượng cấp phó phòng là 3 người Thực tế có thể thấy, so với Nghị định số 14/2008/NĐ-CP, số lượng phòng

chuyên môn thuộc UBND thực chất đã được điều chỉnh tăng lên để bảo đảm đặc thù địa phương

Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015 quy định việc tổ chức cơ quan chuyên môn thuộc UBND phải bảo đảm phù hợp với đặc điểm nông thôn, đô thị, hải đảo và điều kiện, tình hình phát triển kinh tế - xã hội của từng địa phương; bảo đảm tinh gọn, hợp lý, thông suốt, hiệu lực, hiệu quả trong quản lý nhà nước về ngành, lĩnh vực từ trung ương đến cơ sở; không trùng lặp với nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan nhà nước cấp trên đặt tại địa bàn Ngày 14/9/2020, Chính phủ ban hành Nghị định số 108/2020/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 37/2014/NĐ-CP, theo đó, về cơ bản số lượng phòng chuyên môn được giữ nguyên, có bổ sung một số quy định theo hướng xác định rõ chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền, trách nhiệm cho UBND và các cơ quan chuyên môn thuộc UBND đáp ứng với tình hình mới

Hiện nay, một số địa phương đã giảm số lượng phòng chuyên môn, giảm số lãnh đạo cấp phòng và giảm biên chế gắn với cơ cấu tổ chức theo hướng hợp lý, hiệu quả Tuy nhiên, việc hợp nhất các cơ quan vẫn mang tính

cơ học, chức năng, nhiệm vụ chưa có sự phối hợp đồng bộ, chưa phù hợp với yêu cầu quản lý theo hướng đa ngành, đa lĩnh vực Đặc biệt, các cơ quan hợp nhất chưa có hướng dẫn hoạt động cụ thể mà phải chờ tổng kết việc thực hiện thí điểm theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền dẫn đến nhiều bất cập trong hoạt động như: (1) Hệ thống văn bản cụ thể hóa chủ trương, nghị quyết của Đảng, Nhà nước chậm được ban hành, bổ sung, sửa đổi; thiếu sự đồng bộ trong thể chế; (2) Phương thức lãnh đạo của Đảng có những điểm khác với quy định điều hành của cơ quan chính quyền; (3) Khối lượng công việc lớn tập trung vào người đứng đầu gây áp lực về trách nhiệm, thời gian, chưa có cơ

chế, chính sách, chế độ đãi ngộ phù hợp; (4) Chưa có quy định, cơ chế kiểm soát quyền lực, dễ dẫn đến chuyên quyền

1.3 Nội dung và phương pháp cải cách tổ chức bộ máy hành chính của ủy ban nhân dân quận

1.3.1 Nội dung cải cách tổ chức bộ máy hành chính của Ủy ban nhân dân quận

1.3.1.1 Xây dựng và chỉ đạo thực hiện văn bản lãnh đạo, chỉ đạo liên

quan đến cải cách tổ chức bộ máy hành chính của ủy ban nhân dân quận

Muốn cải cách TCBMHC của UBND quận, trước hết phải xây dựng chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chính sách về cải cách TCBMHC của UBND quận nhằm đưa ra những bước đi tổng thể mang tính khách quan và được xác định trong một thời gian dài nhằm xây dựng bộ máy hành chính của UBND quận tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả

Kế hoạch cải cách TCBMHC của UBND quận là một khâu quan trọng

và là khâu đầu tiên của quá trình cải cách Kế hoạch không chỉ xác định mục tiêu

mà còn xác định phương hướng, giải pháp để cải cách TCBMHC của UBND quận hiệu quả

Việc xây dựng và chỉ đạo thực hiện chiến lược, quy hoạch, kế hoạch cải cách TCBMHC của UBND quận mang tính định hướng chỉ đạo và phải phù hợp với quy luật phát triển của xã hội

1.3.1.2 Rà soát, kiện toàn hệ thống tổ chức bộ máy hành chính và đội

ngũ công chức của ủy ban nhân dân quận

TCBMHC của UBND quận nhằm phối hợp chặt chẽ, nhịp nhàng giữa các cơ quan chuyên môn và các cấp chính quyền, các tổ chức đoàn thể chính trị - xã hội có trách nhiệm liên quan trong cải cách TCBMHC của UBND quận, phân công và phân trách nhiệm rõ ràng

Bên cạnh công tác tổ chức bộ máy, công tác đào tạo, bồi dưỡng cán

bộ, công chức, viên chức là việc làm cần thiết để nâng cao hiệu quả cải cách TCBMHC của UBND quận Có thể nói, việc TCBMHC của UBND quận nhằm tạo sự tập trung thống nhất giữa các cơ quan, đảm bảo chính sách của Nhà nước được thực hiện trong thực tế một cách có hiệu quả Để

bộ máy hoạt động có hiệu quả thì cần phải có những con người có năng lực, phẩm chất, có trình độ chuyên môn và có những kĩ năng cần thiết của

người quản lý

1.3.1.3 Lập kế hoạch, đề án và sắp xếp vị trí việc làm phù hợp với yêu cầu công vụ

Trong cải cách chế độ công vụ, công chức thì xác định vị trí việc làm

là nhiệm vụ trọng tâm và có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong tuyển dụng, quản lý, đào tạo, đánh giá, quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng và cải cách tiền lương hiệu quả cải cách TCBMHC ở UBND quận Mục tiêu của xác định

vị trí việc làm là: Xác định rõ trong một cơ quan, tổ chức có bao nhiêu vị trí công tác và ứng với mỗi vị trí thì cần bao nhiêu người làm việc để hoàn thành nhiệm vụ của cơ quan đó Xác định vị trí việc làm là yêu cầu cấp bách trước khi thành lập một cơ quan, đơn vị và qua đó mới định hình được

tổ chức bộ máy và những tiêu chuẩn nhân sự Xác định việc làm thì không chỉ xác định những khối lượng, số ượng công việc phải nhận định mà phải xác định được cả những yêu cầu về năng lực chuyên môn và phẩm chất của

vị trí việc làm đó

Xây dựng Đề án vị trí việc làm nhằm xác định thực trạng về tổ chức

và vị trí việc làm trong các cơ quan, đơn vị để có kế hoạch phân bổ, điều chỉnh, bổ sung biên chế, bố trí nhân lực phù hợp với từng đối tượng, gắn với vị trí việc làm, ngạch công chức cụ thể theo chức năng nhiệm vụ, cơ

cấu tổ chức bộ máy của từng cơ quan đơn vị Qua đó, rà soát lại toàn bộ đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức của từng cơ quan Trên cơ sở đó thủ trưởng các cơ quan, đơn vị xây dựng kế hoạch sử dụng, tuyển dụng, quy hoạch đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức có trình độ chuyên môn phù hợp với chức năng nhiệm vụ của đơn vị; phát huy hiệu quả sử dụng nguồn nhân lực, từng bước nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức

Xây dựng Đề án vị trí việc làm nhằm đổi mới phương pháp quản lý, đánh giá cán bộ, công chức, viên chức trên từng lĩnh vực; sắp xếp bố trí nhân lực với vị trí việc làm theo chức năng nhiệm vụ và tổ chức thực hiện nhiệm vụ đảm bảo khoa học, hiệu quả, phát huy năng lực, khả năng công tác của công chức, viên chức

1.3.1.4 Kiểm tra, giám sát và đánh giá chất lượng cải cách tổ chức bộ

máy hành chính và đội ngũ công chức của ủy ban nhân dân quận

Kiểm tra, giám sát và đánh giá chất lượng là một nội dung quan trọng mang tính chất quyết định sự thành công của cải cách TCBMHC ở UBND quận

Công tác kiếm tra, giám sát và đánh giá chất lượng cần tập trung vào một số nội dung trọng tâm, trọng điểm như: sắp xếp, tổ chức lại bộ máy theo đúng quy định; việc thực hiện cơ chế một cửa, một cửa liên thông; thái độ phục vụ nhân dân, doanh nghiệp của đội ngũ công chức, viên chức,…

Xây dựng những bộ chỉ số theo dõi, đánh giá cải cách TCBMHC ở UBND quận để dễ dàng hơn trong công tác kiểm tra, đánh giá chất lượng

Đưa kết quả việc thực hiện cải cách TCBMHC ở UBND quận vào là một trong những tiêu chí đánh giá công tác thi đua, khen thưởng đối với các

cá nhân chịu trách nhiệm và với các quận

1.3.2 Phương pháp cải cách tổ chức bộ máy hành chính và đội ngũ công chức của ủy ban nhân dân quận

1.3.2.1 Phương pháp hành chính

Phương pháp hành chính là cách thức tác động trực tiếp của các chủ thể hành chính nhà nước lên đối tượng bằng các quyết ,định hành chính mang tính bắt buộc Vai trò của phương pháp hành chính trong quản lý rất to lớn, nó xác lập trật tự kỷ cương làm việc trong hành chính nhà nước khâu nối các phương pháp quản lý khác và giải quyết các vấn đề đặt ra trong hành chính nhà nước rất nhanh chóng Không có phương pháp hành chính thì không thể quản lý hệ thống có hiệu lực Phương pháp này dựa trên mối quan hệ quyền lực phục tùng – từ mối quan hệ quyền hành trong tổ chức Trong các phương pháp này, theo quan điểm của Đảng và Nhà nước ta hiện nay thì phương pháp giáo dục tư tưởng, đạo đức được đặt lên hàng đầu, phải làm thường xuyên, liên tục và nghiêm túc Phương pháp kinh tế là biện pháp cơ bản, là động lực thúc đẩy mọi hoạt động quản lý nhà nước Phương pháp hành chính là rất cần thiết và khẩn trương, nhưng phải được sử dụng một cách đúng đắn

1.3.2.2 Phương pháp giáo dục, thuyết phục

Phương pháp giáo dục, thuyết phục là cách tác động vào nhận thức của con người trong tổ chức, nhằm nâng cao tính tự giác và khả năng lao động của họ trong việc thực hiện nhiệm vụ Các phương pháp giáo dục, thuyết phục dựa trên cơ sở vận dụng các quy luật nhận thức của con người Đặc trưng của các phương pháp này là tính thuyết phục, tức là giúp cho con người phân biệt được phải - trái, đúng - sai, lợi - hại, đẹp - xấu, thiện - ác Trên cơ sở nhận thức đúng, họ sẽ hành động đúng, hành động có lương tâm, có trách nhiệm

1.3.2.3 Phương pháp kinh tế

Phương pháp kinh tế là cách thức tác động vào đối tượng quản lý thông

qua các lợi ích kinh tế, để cho đối tượng bị quản lý tự lựa chọn phương án hoạt động có hiệu quả nhất trong phạm vi hoạt động của họ

Tác động thông qua lợi ích kinh tế chính là tạo ra động lực thúc đẩy con người tích cực hoạt động Thực chất của các phương pháp kinh tế là đặt mỗi người, mỗi bộ phận vào những điều kiện kinh tế để họ có khả năng kết hợp đúng đắn lợi ích của mình với lợi ích của tổ chức, cho phép con người lựa chọn con đường có hiệu quả nhất để thực hiện nhiệm vụ của mình Áp dụng phương pháp kinh tế thông qua sử dụng các đòn bẩy kinh tế như: tiền lương, tiền thưởng, phụ cấp, giá cả, thuế, chính sách tiền tệ, tỷ giá hối đoái