VietJack com Facebook Học Cùng VietJack Tiết 89 LẬP LUẬN TRONG VĂN NGHỊ LUẬN I MỤC TIÊU 1 Kiến thức Nắm vững yêu cầu và cách thức xây dựng lập luận trong văn nghị luận Xây dựng được lập luận trong bài[.]
Trang 1Tiết 89
LẬP LUẬN TRONG VĂN NGHỊ LUẬN
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức
- Nắm vững yêu cầu và cách thức xây dựng lập luận trong văn nghị luận
- Xây dựng được lập luận trong bài văn nghị luận
2 Kĩ năng
- Tìm và phân tích các luận điểm, luận cứ và phương pháp lập luận trong một
số đoạn văn, bài văn nghị luận
- Viết đoạn văn nghị luận triển khai một luận điểm cho trước theo các luận cứ, thao tác và phương pháp lập luận phù hợp
3 Thái độ
- Nghiêm túc trong học tập
4 Các năng lực hướng tới
- Năng lực giải quyết vấn đề, năng lực sáng tạo, năng lực hợp tác, năng lực tự quản, năng lực giao tiếp,…
II CHUẨN BỊ CỦA GV VÀ HS :
1 Giáo viên: SGK, Tài liệu hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức – kĩ năng, Thiết
kế bài dạy
2 HS: SGK, vở ghi, vở soạn - trả lời các câu hỏi ở SGK
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1 Ổn định tổ chức
Lớp
Ngày dạy
Sĩ số
2 Kiểm tra bài cũ
- Kiểm tra trong quá trình dạy học
3 Bài mới
Trang 2● Hoạt động 1, khởi động
- Cho luận điểm: Văn học dân gian là những tác phẩm nghệ thuật truyền miệng,
em sẽ triển khai như thế nào để viết thành một đoạn văn?
- HS trả lời Gv chốt ý
- GV dẫn dắt: Bài văn nghị luận cũng là một dạng bài quan trọng trong phân môn
làm văn lớp 10 Khi viết một bài văn nghị luận chúng ta cần xác luận điểm của vấn đề, luận cứ ấy ra sao? Đó là những nội dung của bài học hôm nay sẽ tìm hiểu cách xây dựng luận điểm, luận cứ cho bài văn nghị luận
● Hoạt động 2, hình thành kiến thức
2 1 : Tìm hiểu về khái niệm
lập luận trong văn nghị luận.
GV: Gọi HS đọc đoạn văn trong
SGK và trả lời câu hỏi
* Mục đích của lập luận nằm ở
câu văn nào?
HS: Đọc suy nghĩ và trả lời
- Để đạt được mục đích tác giả
đã dùng những lý lẽ nào?
HS: Suy nghĩ và trả lời
-(Từ sự phân tích trên) Em hãy
cho biết lập luận là gì?
2 2: Cách xây dựng lập luận
- Muốn xây dựng lập luận, người
viết phải tiến hành theo những
I Khái niệm về lập luận trong bài văn nghị luận.
- Lập luận: Thuyết phục giặc Minh từ bỏ ý
chí xâm lược: “Nay các ông không hiểu thời thế, lại dối trá” tức là “kẻ thất phu hèn kém” thì làm sao “cùng nói việc binh được”.
- Lí lẽ:
+ Người dùng binh giỏi là ở chỗ biết xét thời
thế
+ Được thời, có thế thì biến mất làm còn, hóa
nhỏ thành lớn
+ Mất thời không thế… trở bàn tay mà thôi.
- Khái niệm: Lập luận là đưa ra các lý lẽ,
bằng chứng nhằm dẫn dắt người đọc (nghe) đi đến một kết luận nào đó mà người viết (nói) cần đạt tới
II Cách xây dựng lập luận:
Trang 3bước nào?
- Luận điểm là gì?
HS đọc bài trả lời câu hỏi.
Câu 1: Bài văn "Chữ ta" bàn về
vấn đề gì?
Câu 2: Bài văn có bao nhiêu luận
điểm? Đó là những luận điểm
nào?
HS: Suy nghĩ trả lời.
- Luận cứ là gì?
Chia lớp thành 4 nhóm
Thời gian thảo luận là: 5 phút
Yêu cầu:
+ Nhóm 1, 2: Em hãy chỉ ra
những luận cứ ở đoạn văn trích
"Lại dụ Vương Thông" - Nguyễn
Trãi (SGK - 109)
+ Nhóm 3, 4: Hãy chỉ ra những
luận cứ, luận chứng ở bài văn "
Chữ ta"- Hữu Thọ (SGK - 110)
HS: Cử nhóm trưởng, thư ký
phân công nhiệm vụ cho mỗi
thành viên Các nhóm lần lượt
thảo luận, bổ sung thống nhất ý
1.Xác định luận điểm:
- Luận điểm là ý kiến thể hiện tư tưởng, quan điểm trong bài văn nghị luận
- Bài văn "Chữ ta" tác giả phê phán sự lạm dụng tiếng nước ngoài ở nước ta
- Bài văn có 2 luận điểm:
+ Bảng hiệu, quảng cáo tiếng Anh ở nước ta đang lấn lướt tiếng Việt
+ Báo chí ở nước ta đưa tiếng nước ngoài vào nhiều chiếm mất trang, mất thông tin, gây thiệt thòi cho người đọc
2 Tìm luận cứ:
- Luận cứ là những lí lẽ và bằng chứng thuyết phục dùng để thuyết minh cho luận điểm
- Các luận cứ trong lập luận của Nguyễn Trãi là:
Luận cứ:
+ Được thời, có thế -> biến mất thành còn;
nhỏ thành lớn
+ Mất thời, không thế -> mạnh thành yếu; yếu
thành nguy như trở bàn tay
- Luận cứ cho luận điểm ở bài văn "Chữ ta": + Cách sử dụng chữ nước ngoài trong lĩnh vực quảng cáo ở Xơ Un
+ Cách sử dụng chữ nước ngoài trong lĩnh vực quảng cáo ở Việt Nam
+ Cách sử dụng chữ nước ngoài trong báo chí
ở nước ta và Hàn Quốc
Trang 4- Từ 2 văn bản trên hãy cho biết
đâu là luận cứ lý lẽ, đâu là luận
cứ thực tế?
Gọi HS đọc phần 3 (SGK - 110)
và trả lời câu hỏi sau:
-Em hiểu phương pháp lập luận
là gì?
- Trong hai văn bản: Đoạn văn
của Nguyễn Trãi lập luận theo
phương pháp nào?
- Văn bản "Chữ ta" tác giả Hữu
Thọ lập luận theo phương pháp
nào?
HS: Suy nghĩ trả lời.
- Ngoài những phương pháp lập
luận trên còn gặp nhiều phương
pháp lập luận nào ở THCS?
GV gợi ý: Có nhiều phương pháp
lập luận, sau đây là ba phương
pháp cơ bản:
- Phương pháp diễn dịch:
Là cách lập luận đi từ cụ
thể đến khái quát
- Phương pháp quy nạp: Là
cách lập luận đi từ khái
quát đến cụ thể
- Phương pháp nêu phản đề:
là cách đưa ra một ý kiến
-> Đều là luận cứ thực tế "mắt thấy tai nghe" của tác giả
3 Lựa chọn phương pháp lập luận:
Phương pháp lập luận: là cách thức lựa chọn sắp xếp luận điểm, luận cứ sao cho chặt chẽ, hợp lý và thuyết phục
- Nguyễn Trãi lập luận theo phương pháp diễn dịch và quan hệ nhân - quả
- Hữu Thọ lập luận theo phương pháp quy nạp và so sánh đối lập
+ Quảng cáo ở Hàn Quốc >< quảng cáo ở ta
+ Báo chí ở Hàn Quốc >< báo chí ở ta
- Phương pháp phản đề
- Phương pháp loại suy
Trang 5
ngược lại hoàn toàn với
vấn đề đang được bàn bạc
rồi từ đó khẳng định tính
đúng đắn của vấn đề đang
bàn bạc
● Hoạt động 3, luyện tập
Chia lớp thành 4 nhóm
Thời gian thảo luận : 5 phút
+ Nhóm 1, 2: bài tập 1
(SGK-111)
+ Nhóm 3, 4: bài tập 2
(a)(SGK-111)
HS: Cử nhóm trưởng, thư ký
phân công nhiệm vụ cho mỗi
thành viên Các nhóm lần lượt
thảo luận, bổ sung thống nhất ý
kiến
.
1) Bài tập 1 (SGK - 111)
a Luận điểm: “Chủ nghĩa nhân đạo trong
văn học trung đại rất phong phú và đa dạng”
b Luận cứ:
+ Lí lẽ: Chủ nghĩa nhân đạo biểu hiện ở lòng thương người, lên án, tố cáo những thế lực…
đề cao con người”
+ Bằng chứng thực tế: Qua các tác phẩm thời
Lý để cao Sáng tác Nguyễn Trãi, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Nguyễn Du
c Phương pháp lập luận: Theo phương
pháp quy nạp
2) Bài tập 2a: (SGK - 111) Tìm luận cứ làm sáng tỏ luận điểm
● Hoạt động 4, vận dụng mở rộng (HS thực hiện ở nhà)
- Làm bài tập 3 SGK
- Xuất phát từ luận điểm: Trẻ em cũng phải được đối xử bình đẳng như mọi người trong xã hội, viết đoạn văn diễn dịch bàn về quyền của trẻ em.
4 Củng cố
Trang 6- Cách lập dàn ý bài văn nghị luận.
5 Dặn dò
- Chuẩn bị tiết trả bài viết số 6