VietJack com Facebook Học Cùng VietJack Tiết 82 TRAO DUYÊN (Trích Truyện Kiều – Nguyễn Du) I MỤC TIÊU BÀI HỌC 1 Kiến thức Bi kịch tình yêu, thân phận bất hạnh và sự hi sinh quên mình của Kiều vì hạnh[.]
Trang 1Tiết 82
TRAO DUYÊN
(Trích Truyện Kiều – Nguyễn Du)
I MỤC TIÊU BÀI HỌC
1 Kiến thức
- Bi kịch tình yêu, thân phận bất hạnh và sự hi sinh quên mình của Kiều vì hạnh
phúc của người thân qua lời "trao duyên" đầy đau khổ
- Nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật, sử dụng thành công lời độc thoại nội tâm
2 Kĩ năng: Đọc - hiểu văn bản theo đặc trưng thể loại
3 Tư duy, thái độ, phẩm chất : Trân trọng Nguyễn Du và giá trị văn chương cổ.
4 Định hướng phát triển năng lực
- Năng lực tự chủ và tự học, năng lực hợp tác, năng lực giải quyết vấn đề và
sáng tạo; năng lực thẩm mỹ, năng lực tư duy; năng lực sử dụng ngôn ngữ
II.CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HS
- GV: SGK, SGV Ngữ văn 10, Tài liệu tham khảo, Thiết kế bài giảng
- HS: SGK, vở soạn, tài liệu tham khảo
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1 Ổn định tổ chức lớp:
Lớp
Ngày dạy
Sĩ số
2 Kiểm tra bài cũ
- Kiểm tra phần chuẩn bị bài ở nhà của HS.
3 Bài mới
● Hoạt động 1 Khởi động
Truyện Kiều là kết chuỗi của những bi kịch nỗi tiếp nhau chồng lên thân phận một con người Một trong số ấy là bi kịch Kiều phải trao duyên lại cho em gái mình –
Trang 2Thúy Vân, để làm tròn chữ hiếu Hôm nay chúng ta sẽ cùng nhau đi vào tìm hiểu đoạn trích “Trao duyên” để thấy được cái hay của đoạn trích và sự xúc động, đồng cảm của mình với nhân vật đầy bi kịch – Thúy Kiều
● Hoạt động 2 Hình thành kiến thức mới
Hoạt động của GV & HS Nội dung kiến thức cơ bản
Tìm hiểu phần tiểu dẫn.
Gv tóm lược những sự việc
chính trước đoạn trích
- Theo dõi câu chuyện Thúy
Kiều- Thúy Vân, có thể ngắt
dòng tâm sự của Thúy Kiều
thành mấy chặng nhỏ để dễ
phân tích?
Gv dẫn dắt: Sau khi chấp nhận
bán mình làm lẽ Mã Giám
Sinh với giá “vàng ngoài bốn
trăm”, “việc nhà đã tạm thong
dong”, Thúy Kiều “Một mình
nàng ngọn đèn khuya/ áo dầm
giọt lệ, tóc se mái sầu”, “Thúy
Vân chợt tỉnh giấc xuân/ Dưới
đèn ghé xuống ân cần hỏi
han” Lúc này, Thúy Kiều mới
bộc lộ hết tâm sự, ý nguyện của
mình với em
I TÌM HIỂU CHUNG
1 Vị trí đoạn trích:
+Thuộc phần 2 của tác phẩm: Gia biến và lưu lạc
+ Từ câu 723- 756/ 3254 câu lục bát
2 Bố cục: 3 phần
+ P1 (12 câu đầu): Thúy Kiều tìm cách thuyết phục, trao duyên cho Thúy Vân
+ P2 (14 câu tiếp): Thúy Kiều trao kỉ vật cho
em và dặn dò em
+ P3 (8 câu còn lại): Tâm trạng đau đớn, tuyệt vọng của Thúy Kiều
II ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
1 Mười hai câu đầu
* 2 câu đầu: hoàn cảnh đặc biệt khác thường.
- Cậy ⭢ nhờ (cậy- thanh trắc⭢ âm điệu nặng
nề gợi sự quằn quại, đau đớn, khó nói; nhờ-thanh bằng)
⭢ hàm ý hi vọng tha thiết của một lời trăng trối, có ý tựa nương, gửi gắm, vật này, tin tưởng nơi quan hệ ruột thịt Nàng dùng từ này
vì việc nàng cậy nhờ vừa đột ngột vừa rất quan trọng với cả hai người
- Chịu ⭢ nhận (tự nguyện).
Trang 3- Đọc hai câu đầu, em thấy
trong lời của Thúy Kiều (1
người chị) nói với Thúy Vân (1
người em) có gì khác thường?
Điều đó dự cảm cho Thúy Vân
thấy hoàn cảnh, tâm lí đặc biệt
như thế nào của người chị?
Gợi mở: Những nét nghĩa của
từ “cậy”, “chịu lời”, “lạy”,
“thưa” có gì khác thường? Có
thể thay từ “cậy” bằng “nhờ”,
“chịu” bằng “nhận” ko? Vì
sao?
Gv dẫn dắt: 10 câu tiếp là câu
chuyện cần nói và ước nguyện
của Kiều Ngay sau thái độ
khẩn thiết yêu cầu ở hai câu
trên, Thúy Kiều đưa ra ước
nguyện của mình: mong Thúy
Vân thay mình nối duyên cùng
Kim Trọng ⭢ giải thích ngay
cho thái độ khẩn khoản, nhún
mình, kính cẩn với Thúy Vân
rất khác thường ở trên
⭢ nài ép, bắt buộc, không nhận không được
- Lạy ⭢ thái độ kính cẩn với người bề trên
hoặc với người mình hàm ơn
- Thưa ⭢ thái độ kính cẩn, trang trọng
⭢ Hoàn cảnh đặc biệt khác thường: Kiều là
người phiền lụy, mang ơn chính người em gái ruột của mình
* 10 câu tiếp:
- Tương tư: tình yêu nam nữ; “gánh tương
tư”⭢ người xưa xem tình yêu là một gánh nghĩa vụ, gánh nặng, chữ tình đi liền với chữ nghĩa, giữa những người yêu nhau có mối duyên tiền định, sẵn có từ kiếp trước
Câu 3⭢ sự dang dở, tình yêu tan vỡ
- Mối tơ thừa - mối tình duyên Kim - Kiều
⭢ cách nói nhún mình
⭢ trân trọng với Vân vì nàng hiểu sự thiệt thòi của em
- Mặc em ⭢ phó mặc, ủy thác ⭢ vừa có ý
mong muốn vừa có ý ép buộc Thúy Vân phải nhận lời
⭢ Câu 3- 4: Thúy Kiều mong muốn, ép buộc Thúy Vân thay mình nối duyên cùng Kim Trọng
- Câu 5 ⭢ 8: kể lại vắn tắt câu chuyện tình yêu
Trang 4- Trong 4 câu “Kể từ vẹn hai”,
Thúy Kiều nói đến điều gì?
Nàng đã thuyết phục em bằng
những lí lẽ như thế nào?
- Qua lời thuyết phục Thúy Vân
của Thúy Kiều, em thấy nàng là
người có phẩm chất gì đặc biệt?
HS thảo luận, phát biểu
Gv nhận xét, bổ sung: Qua cách
nói, lập luận chặt chẽ, hợp lí,
đạt tình của Thúy Kiều, chúng
ta thấy ở nàng vẻ sắc sảo khôn
ngoan ngay cả trong bi kịch lớn
nhất của đời mình Đồng thời,
nàng cũng luôn là người nghĩ
cho người khác đến quên bản
thân mình
của Kiều- Kim
- Câu 9 ⭢12: lời thuyết phục Thúy Vân của Kiều
+ Ngày xuân ⭢ phương thức chuyển nghĩa ẩn
dụ ⭢ tuổi trẻ
⭢ Lí do thứ nhất: Thúy Vân còn trẻ.
+ Tình máu mủ⭢ tình cảm chị em ruột thịt + Lời nước non ⭢ lời nguyện ước trong tình
yêu
⭢ Lí do thứ hai: Viện đến tình cảm chị em
ruột thịt, Kiều mong Vân thay mình trả nghĩa với chàng Kim
+ Thành ngữ “thịt nát xương mòn”, “ngậm cười chín suối” ⭢ chỉ cái chết.
⭢ Lí do thứ ba: Được vậy thì Kiều có chết
cũng được mãn nguyện, thơm lây vì em đã giúp mình sống trọn nghĩa với chàng Kim
🢣 Phẩm chất của Thúy Kiều:
+ Sắc sảo khôn ngoan
+ Luôn nghĩ đến người khác hơn cả bản thân mình ⭢ đức hi sinh, lòng vị tha
4 Củng cố
- Diễn biến tâm trạng Thúy Kiều trong 12 câu đầu của đoạn trích “Trao duyên
5 Dặn dò
Trang 5- Chuẩn bị phần tiếp theo của bài
