VietJack com Facebook Học Cùng VietJack Tiết 22 TẤM CÁM A MỤC TIÊU BÀI HỌC 1 Kiến thức Những mâu thuẫn, xung đột giữa dì ghẻ và con chồng trong gia đình phụ quyền thời cổ, giữa thiện và ác trong xã hộ[.]
Trang 1Tiết 22
TẤM CÁM
A MỤC TIÊU BÀI HỌC
1 Kiến thức
- Những mâu thuẫn, xung đột giữa dì ghẻ và con chồng trong gia đình phụ quyền thời cổ, giữa thiện và ác trong xã hội Sức sống mãnh liệt của con người và niềm tin của nhân dân
- Kết cấu của truyện cổ tích : người nghèo khổ, bất hạnh trải qua nhiều hoạn nạn cuối cùng được hưởng hạnh phúc Sử dụng hợp lí, sáng tạo các yếu tố thần kì
2 Kĩ năng
- Biết cách đọc-hiểu một truyện cổ tích thần kì, phân biệt truyện cổ tích thần
kì qua đặc trưng thể loại
3 Thái độ, phẩm chất
- Có được tình yêu đối với người lao động, củng cố niềm tin vào sự chiến thắng của cái thiện, của chính nghĩa trong cuộc sống
- Biết yêu lẽ phải, công bằng, biết đấu tranh để bảo vệ cái thiện, chính nghĩa, biết lên án diệt trừ cái ác, cái xấu
4 Định hướng phát triển năng lực
- Năng lực tự chủ và tự học
- Năng lực giao tiếp và hợp tác
- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo
- Năng lực thẩm mỹ
- Năng lực tư duy
- Năng lực sử dụng ngôn ngữ
B CHUẨN BỊ
- Giáo viên: SGK, SGV Ngữ văn 10, Tài liệu tham khảo, Thiết kế bài giảng
- Học sinh: SGK, vở soạn, tài liệu tham khảo
C TIẾN TRÌNH THỰC HIỆN CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
1 Ổn định tổ chức
Lớp
Ngày dạy
Sĩ số
Trang 22 Kiểm tra bài cũ
- Kiểm tra phần chuẩn bị bài của học sinh
3 Bài mới
● Hoạt động 1: Khởi động
Nguyễn Khoa Điểm – Nhà thơ của “ Đất nước” đã viết những câu thơ rất xúc động như sau:
Ta lớn lên bằng niềm tin rất thật Biết bao nhiêu hạnh phúc có trên đời Dẫu phải khi cay đắng dập vùi
Rằng cô Tấm cũng về làm hoàng hậu Cây khế chua có đại bang đến đậu Chim ăn rồi trả ngon ngọt cho ta Đất đai cỗi cằn thì người sẽ nở hoa Hoa của đất, người trồng cây dựng của
( Đất nước, trích trường ca “Mặt đường khát vọng”) Những câu truyện cổ tích từ lâu đã thấm nhuần và trở thành tâm hồn người Việt Chúng ta sinh ra và trưởng thành từ những câu chuyện rất đỗi thân quen nhưng cũng rất thiêng liêng đó của dân tộc Chắc hẳn trong các em, mỗi em đều có riêng trong trí tưởng tượng của mình một chị Tấm, một chàng Thạch Sanh với những yếu tố thần kỳ rất hấp dẫn Nhưng những cảm quan ban đầu của các em về truyện
cổ tích chưa hẳn đầy đủ bởi truyện dân gian dù được lưu truyền trong quần chúng nhưng cũng ẩn chứa những đặc trưng nghệ thuật rất đặc thù Hôm nay, cô cùng các em sẽ đi tìm hiểu một văn bản truyện cổ tích rất quen thuộc – truyện cổ tích " Tấm Cám", để các em có thể khám phá được những đặc điểm tiêu biểu nhất trong nội dung và nghệ thuật của thể loại tác phẩm này
● Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới
GV hướng dẫn hs tìm hiểu phần
tiểu dẫn.
- Tìm hiểu thể loại truyện cổ tích
? GV: Nêu khái niệm, phân loại,
đặc trưng, nội dung của truyện cổ
tích ?
I Tìm hiểu chung:
1 Thể loại
- Khái niệm: SGK/18
- Phân loại:
+ Truyện cổ tích thần kì + Truyện cổ tích sinh hoạt
Trang 3HS nhóm 1:
HS: trả lời
- GV: Truyện cổ tích Tấm Cám
được phổ biến ở nhiều dân tộc
trên thế giới Theo thống kê của
nữ sĩ người Anh trên thế giới có
564 kiểu truyện Tấm Cám Ở
Việt Nam có 30 kiểu truyện
Tấm Cám
- GV: HD HS tiếp cận cận văn
bản bằng cách kể chuyện và
diễn xuất ( đóng vai) Chú ý:
giọng kể chuyện chậm rãi, biểu
cảm, phù hợp tính cách các
nhân vật
- HS nhóm 2:
- GV: Truyện cổ tích Tấm Cám
có thể chia mấy phần?
Tóm tắt nội dung mỗi phần?
Chủ đề của truyện là gì?
HS: trả lời
+ Truyện cổ tích loài vật
- Đặc trưng truyện cổ tích thần kỳ:
+ Có sự tham gia của các yếu tố thần kì
+ Đối tượng: Con người nhỏ bé trong xã hội + Kết cấu phổ biến: Nhân vật chính trải qua hoạn nạn cuối cùng được hưởng hạnh phúc thỏa nguyện mơ ước
- Nội dung: Thể hiện mâu thuẫn, xung đột trong gia đình, ngoài xã hội; cuộc đấu tranh giữa thiện – ác, tốt – xấu; đề cao cái thiện phê phán cái ác; thể hiện mơ ước thiện chiến thắng ác, xã hội công bằng hạnh phúc Kết thúc: có hậu
2 Văn bản
- Thể loại: Truyện cổ tích thần kì
→ Được phổ biến ở nhiều dân tộc khác nhau trên thế giới
- Tóm tắt văn bản:
- Bố cục + P1: Cuộc đời và số phận bất hạnh của Tấm, nhưng Tấm luôn được giúp đỡ
+ P2: Hạnh phúc đến với Tấm
+ P3: Cuộc đấu tranh không khoan nhượng qua những kiếp hồi sinh của Tấm để giành lại hạnh phúc
- Chủ đề: phản ánh số phận của cô gái mồ
côi bất hạnh với ước mơ chiến thắng cái ác
để giành và giữ hạnh phúc
GV hướng dẫn HS tìm hiểu văn
bản 1 Nhân vật và mâu thuẫn - xung đột chủ II Đọc – hiểu văn bản
Trang 4- GV: Truyện gồm có những
nhân vật nào? Giữa các nhân
vật có mâu thuẫn – xung đột gì?
- HS: trả lời
- GV: Mâu thuẫn, xung đột giữa
Tấm với Cám và mụ dì ghẻ -có
thể phân thành mấy chặng?
- HS: trả lời
- GV: Tóm tắt các sự việc chính
trong từng chặng?
- HS: trả lời
- GV: Ở chặng 1, em thấy nhân
vật Tấm được giới thiệu với
thân phận và phẩm chất ntn?
- HS: trả lời
- ? Phản ứng của Tấm trước
những âm mưu, việc làm độc ác
của mẹ con Cám?
- HS: trả lời
- ? GV: Bản chất của mẹ con
Cám?
- HS: trả lời
yếu
- Trong quan hệ gia đình: mâu thuẫn gia đình
Tấm >< Cám (hai chị em cùng cha khác mẹ) → Mâu thuẫn Tấm - Cám là chủ yếu, xuyên suốt toàn truyện, liên tục và ngày càng căng thẳng, quyết liệt
Tấm >< Dì ghẻ (Con chồng và dì ghẻ)
→ Mâu thuẫn dì ghẻ - con chồng chỉ đóng vai trò bổ sung, phụ trợ
- Trong quan hệ xã hội:
Tấm và Ông Bụt Cám và dì ghẻ
→ Mâu thuẫn vì quyền lợi xã hội
1 Diễn biến của mâu thuẫn- xung đột giữa Tấm và mẹ con Cám
● Chặng 1: Từ thân phận đau khổ trở thành hoàng hậu.
- Thân phận:
+ Mồ côi, ở với dì ghẻ cay nghiệt
+ Bị bóc lột sức lao động, cướp công vật chất + Bị đày đọa về tinh thần
→ Thân phận bất hạnh, đáng thương, bị cướp đoạt từ công sức lao động đến những khát khao nhỏ bé
- Phản ứng của Tấm trước những âm mưu, việc làm độc ác của mẹ con Cám: khóc
→ Đó là phản ứng tự nhiên của một con người yếu đuối, thụ động vì bất lực trước những trớ
Trang 5trêu của phận mình.
- Bản chất của mẹ con Cám: độc ác, nhẫn tâm hành hạ Tấm
● Hoạt động 3: Luyện tập
Lập bảng tóm tắt các sự việc (SV) và chi tiết thể hiện diễn biến của mâu thuẫn
- xung đột giữa Tấm và mẹ con Cám
Lập bảng tóm tắt các sự việc và chi tiết thể hiện diễn biến của mâu thuẫn- xung đột giữa Tấm và mẹ con Cám theo mẫu
Các chi
tiết
1)
2)
3)
Các chi tiết 1) 2) 3)
Các chi tiết 1) 2) 3)
Các chi tiết 1) 2) 3)
Các chi tiết 1) 2) 3)
● Hoạt động 4: Vận dụng
- GV nêu vấn đề, yêu cầu các nhóm thảo luận và trình bày: Hãy viết 1 đoạn văn với chủ đề: Những con người bất hạnh quanh ta
- Yêu cầu: Trình bày bằng kĩ thuật sơ đồ tư duy (SĐTD) hoặc khăn trải bàn Yêu cầu sản phẩm :
- Trình bày bằng kĩ thuật Sơ đồ tư duy (SĐTD), trên khổ giấy A0 (hoặc bảng)
- Phương tiện: Giấy A0, bút dạ, bút – sáp màu hoặc phấn-bảng
Trang 6- Hình thức: Sáng tạo, sinh động, rõ ràng, không trình bày nhiều chữ.
- Nội dung : hợp lí, thực tế, thuyết phục
4 Củng cố
- Những hiểu biết khái quát về truyện cổ tích
- Mâu thuẫn, xung đột trong truyện cổ tích “Tấm Cám”
5 Dặn dò
- Học bài cũ
- Chuẩn bị tiết tiếp theo của bài này