VietJack com Facebook Học Cùng VietJack Tiết 15 UY LÍT XƠ TRỞ VỀ (TRÍCH Ô ĐI XÊ) I MỤC TIÊU BÀI HỌC 1 Kiến thức Hiểu được trí tuệ và tình yêu chung thuỷ là những phẩm chất cao đẹp mà con người trong t[.]
Trang 1Tiết 15
UY- LÍT- XƠ TRỞ VỀ (TRÍCH Ô- ĐI- XÊ)
I MỤC TIÊU BÀI HỌC
1 Kiến thức
- Hiểu được trí tuệ và tình yêu chung thuỷ là những phẩm chất cao đẹp mà con người trong thời đại Hômerơ khát khao vươn tới
- Thấy được đặc sắc cơ bản của nghệ thuật trần thuật đầy kịch tính, lối miêu tả tâm lí, tính cách nhân vật sử thi của Hômerơ
2 Kĩ năng
- Rèn kĩ năng đọc - hiểu 1 trích đoạn sử thi
- Phân tích nhân vật qua đối thoại
3 Thái độ, phẩm chất
- Nhận thức được sức mạnh của tình cảm vợ chồng, tình cảm gia đình là động lực giúp con người vượt qua mọi khó khăn
- Yêu thương, trân trọng giá trị của gia đình
- Coi trọng người phụ nữ
- Biết đề cao vẻ đẹp trí tuệ
4 Định hướng phát triển năng lực
- Năng lực tự chủ và tự học
- Năng lực giao tiếp và hợp tác
- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo
- Năng lực thẩm mỹ
- Năng lực tư duy
- Năng lực sử dụng ngôn ngữ
B CHUẨN BỊ
- Giáo viên: SGK, SGV Ngữ văn 10, Tài liệu tham khảo, Thiết kế bài giảng
- Học sinh: SGK, vở ghi, vở soạn, tài liệu tham khảo
C TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
1 Ổn định tổ chức
Trang 2Ngày dạy
Sĩ số
2 Kiểm tra bài cũ
- Phân tích bi kịch nước mất nhà tan của An Dương Vương
- Phân tích nhân vật Mị Châu
- Những bài học lịch sử cần rút ra qua truyền thuyết “Truyện An Dương Vương
và Mị Châu – Trọng Thủy”?
3 Bài mới
● Hoạt động 1: Khởi động
- Nền văn hoá Hi Lạp cổ đại được xem là một trong bốn cái nôi lớn của nền văn minh nhân loại, và sử thi Iliat và Ôđixê của Hômerơ là hai bản anh hùng ca hoàn mĩ cả về nội dung và nghệ thuật Bài học hôm nay chúng ta sẽ cùng nhau
tìm hiểu một đoạn trích nhỏ trong sử thi Ôđixê - Uylitxơ trở về.
Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới
HDHS tìm hiểu chung
- GV: Có luồng ý kiến cho rằng Hômerơ
chỉ do người đời sau tưởng tượng.Tác
giả là tập thể nhân dân Hi Lạp
- Tóm tắt ngắn gọn nội dung tác phẩm?
(GV cho HS gạch chân những điểm cần
lưu ý trong SGK)
Chủ đề của sử thi Ôđixê là gì?
- GV yêu cầu HS thực hiện phương
pháp phân vai hoặc đọc sáng tạo (tùy
thuộc vào năng lực HS từng lớp)
(chú ý nhịp đọc chậm rãi, trang trọng trừ
I Tìm hiểu chung
1 Tác giả
- Hômerơ là nhà thơ mù người Hi Lạp sống vào khoảng thế kỉ IX – VIII (trước CN)
- Sinh trưởng trong một gia đình nghèo bên dòng sông Mê Lét
2 Tác phẩm
- Tóm tắt: (SGK 47)
Chủ đề: miêu tả quá trình chinh phục thiên nhiên và biển cả, đồng thời miêu tả cuộc đấu tranh bảo vệ hạnh phúc gia đình của người Hi Lạp cổ đại
3 Đoạn trích
Trang 3mấy câu nói của Têlêmác)
- Nêu bố cục của đoạn trích?
Trình bày đại ý văn bản?
GV hướng dẫn HS Đọc – hiểu văn bản
GV yêu cầu HS thảo luận nhóm
*Nhóm 1: Pênêlốp phải sống trong
hoàn cảnh ra sao?
*Nhóm 2:Khi nghe nhũ mẫu báo tin
chồng nàng đã trở về, đã trừng trị bọn
cầu hôn, thái độ Pênêlốp ra sao?
? Sự lí giải của Pênêlốp nhằm mục đích
gì?
?Khi nhũ mẫu đưa bằng chứng thuyết
- Vị trí: thuộc khúc ca XXIII
- Bố cục: gồm hai đoạn:
+ Đoạn 1: Từ đầu “kém gan dạ” : Tâm trạng của Pênêlốp khi nghe tin chồng trở
về, và khi gặp chồng
+ Đoạn 2: Phần còn lại : Thử thách và sum họp của hai người
- Cảnh gia đình đoàn tụ sau 20 năm xa cách
→ Ý nghĩa: Thể hiện tâm trạng của Pê-nê-lốp trước tác động của nhũ mẫu, Têlêmac và trong cuộc đấu trí với Uy-lít-xơ
II Đọc- hiểu văn bản
1 Tâm trạng Pênêlôp
a Hoàn cảnh Pênêlốp
+ Chờ đợi chồng 20 năm đằng đẵng + Nàng bị 108 bọn cầu hôn thúc bách tái giá, buộc phải ra điều kiện thi bắn cung
để đối phó với chúng
b Tâm trạng Pênêlốp khi nhũ mẫu báo tin
+ Không tin:
- Thời gian đã 20 năm, chàng đã chết
- chuyển sang thần bí hóa câu chuyện
“đây là 1 vị thần đã giết bọn cầu hôn danh tiếng, một vị thần bất bình vì sự láo xược bất kham và những hành động nhuốc nhơ của chúng
Trang 4phục, tâm trạng Pênêlốp như thế nào?
Dẫn chứng?
Nhóm 3: Khi thấy thái độ phân vân của
mẹ, Tê – lê – mác đã trách mẹ như thế
nào ?
(“Tê – lê – mác bèn cất lời trách mẹ gay
gắt “Mẹ ơi, mẹ thật tàn nhẫn…”)
? Trước lời trách cứ của Tê – lê – mác
thái độ của Pê – nê – lốp ra sao?
Nhóm 4: Nhận xét gì về nghệ thuật thể
hiện tâm trạng của nhân vật Pê – nê –
lốp? Qua câu trả lời của Pênêlốp khi
con trai trách cứ ta thấy thêm điều gì
trong tính cách của nàng? (khôn ngoan,
thận trọng của một người đã trải qua
nhiều thử thách)
⇒ sự lí giải của lí trí để trấn an nhũ mẫu, cũng là để tự trấn an mình
+ Khi nhũ mẫu đưa bằng chứng thuyết phục: vết sẹo ở chân ⇒ “rất đỗi phân vân”, “không biết nên đứng xa hay lại gần ôm lấy đầu, cầm lấy tay người mà hôn”
⇒ Tâm trạng mâu thuẫn: vừa hi vọng, vừa sợ thất vọng
c Trước tác động của con trai
- Kinh ngạc quá đỗi, đến mức không nói nên lời
- Tin chắc cha mẹ sẽ nhận ra nhau dễ dàng vì cha mẹ có những dấu hiệu riêng
→ Không mổ xẻ tâm lý nhân vật mà đưa
ra dáng điệu, cử chỉ, 1 cách ứng xử hay xây dựng những đối thoại giữa các nhân vật → Lập luận chất phác đơn sơ nhưng rất hồn nhiên của người Hi Lạp cổ đại
→ Pê – nê – lốp là một người trí tuệ, thông minh, tỉnh táo, thận trọng, biết kìm nén tình cảm và thủy chung
● Hoạt động 3: Luyện tập
GV: Yêu cầu HS thực hành luyện tập thông qua trả lời các câu hỏi
Câu hỏi: Có thể so sánh giữa cách miêu tả tâm lí nhân vật giữa sử thi Đăm Săn của Việt Nam và sử thi cổ điển Ô-đi-xê của Hi Lạp qua hai đoạn trích Chiến thắng Mtao Mxây và đoạn trích Uy-lít-xơ trở về để thấy được sự giống nhau và khác
Trang 5nhau về bút pháp sử thi giữa hai tác phẩm, hai truyền thống văn học, qua đó nắm được những đặc điểm tiêu biểu của bút pháp sử thi
Gợi ý:
- Giống nhau :
+ Dùng cái bên ngoài hay trực tiếp diễn tả từ bên trong tâm lí nhân vật ? Ví dụ ? + Có sử dụng lối miêu tả cụ thể, tỉ mỉ, chi tiết không ? Những đặc điểm miêu tả được lí tưởng hoá như thế nào ? Ví dụ ?
- Khác nhau :
+ Những chi tiết dùng để diễn tả tâm lí nhân vật trong trích đoạn sử thi Đăm Săn
có gì khác so với những chi tiết dùng để diễn tả tâm lí nhân vật trong trích đoạn sử thi Ô-đi-xê ?
+ Chất dân gian trong sử dụng hình ảnh, ngôn ngữ ở trích đoạn Đam Săn khác như thế nào cách sử dụng hình ảnh, ngôn ngữ trau chuốt, trang trọng, cao nhã trong trích đoạn Ô-đi-xê ?
● Hoạt động 4: Vận dụng
- Gv hướng dẫn HS nghiên cứu bài học, vận dụng kiến thức trả lời câu hỏi:
Từ nhân vật Pê nê lốp, hãy cho biết điểm giống nhau nào trong phẩm chất người phụ nữ Việt Nam và Hy Lạp Hãy rút ra bài học cho mình sau khi đọc xong văn bản?
- Gợi ý:
- Điểm giống nhau: Sự chung thủy, bền bỉ
- Phẩm chất cần học tập:
+ Chung thủy
+ Nhẫn nại, thận trọng, bản lĩnh
+ Khôn ngoan
+ Giàu yêu thương
1 Củng cố
- Vẻ đẹp hình tượng nhân vật Pê-nê-lốp
2 Dặn dò
Trang 6- Học bài cũ.
- Chuẩn bị tiết tiếp theo của bài này