Giáo án Vật Lí 7 Bài 18: Hai loại điện tích mới nhất

VietJack com Facebook Học Cùng VietJack BÀI 18 HAI LOẠI ĐIỆN TÍCH I MỤC TIÊU 1 Kiến thức Nêu được dấu hiệu về tác dụng lực chứng tỏ có hai loại điện tích và nêu được đó là hai loại điện tích gì Nêu đư[.]

Trang 1

BÀI 18 HAI LOẠI ĐIỆN TÍCH

I MỤC TIÊU

1 Kiến thức:

- Nêu được dấu hiệu về tác dụng lực chứng tỏ có hai loại điện tích và nêu được đó

là hai loại điện tích gì

- Nêu được sơ lược về cấu tạo nguyên tử: hạt nhân mang điện tích dương, các êlectrôn mang điện tích âm chuyển động xung quanh hạt nhân, nguyên tử trung hoà về điện

- Phân loại được vật mang điện âm nhận thêm êlectrôn, vật mang điện dương mất bớt êlectrôn

2 Kĩ năng: Làm thí nghiệm về nhiễm điện do cọ xát.

3 Thái độ: Trung thực hợp tác trong hoạt động nhóm.

4 Xác định nội dung trọng tâm của bài:

- Nắm được có hai loại điện tích khi các vật nhiễm điện

- Nắm được sơ lược về cấu tạo nguyên tử

5 Định hướng phát triển năng lực

a Năng lực được hình thành chung :

Năng lực giải quyết vấn đề Năng lực thực nghiệm Năng lực dự đoán, suy luận

lí thuyết, thiết kế và thực hiện theo phương án thí nghiệm kiểm chứng giả thuyết,

dự đoán, phân tích, xử lí số liệu và khái quát rút ra kết luận khoa học Năng lực đánh giá kết quả và giải quyết vân đề

b Năng lực chuyên biệt môn vật lý :

- Năng lực kiến thức vật lí

- Năng lực thực nghiệm

- Năng lực trao đổi thông tin

- Năng lực cá nhân của HS

II CHUẨN BỊ

1 GV : Giáo án, SGK, SBT, Tranh vẽ mô hình cấu tạo đơn giản của nguyên tử.

2 HS : (4nhóm): 2 mảnh nilon, 1 bút chì gỗ hoặc đũa nhựa + 1 kẹp nhựa, 1 mảnh

len hoặc dạ,1 mảnh lụa, 1 thanh thuỷ tinh hữu cơ, 2 đũa nhựa có lỗ hổng ở giữa kích thước φ 10, dài 20mm + 1 mũi nhọn đặt trên đế nhựa

III TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

1 Ổn định lớp (1’)

2 Kiểm tra bài cũ (8’):

a Câu hỏi :

Câu 1 : Có thể làm cho một vật nhiễm điện bằng cách nào? Vật nhiễm điện có tính

chất gì?

Trang 2

Câu 2 : Mô tả 02 hiện tượng chứng tỏ vật nhiễm điện do cọ xát?

Câu 3 : Tại sao khi chải tóc bằng lược nhựa, thì lược nhựa lại hút tóc?

Đáp án và biểu điểm :

Câu 1 : Có thể làm một vật nhiễm điện bằng cách cọ xát (1 đ)

- Vật bị nhiễm điện (vật mang điện tích) thì có khả năng hút các vật nhỏ, nhẹ hoặc làm sáng bóng đèn bút thử điện (3 đ)

Câu 2 : Ví dụ: + Thước nhựa sau khi cọ xát vào vải khô có khả năng hút các vật

nhỏ, nhẹ (các vụn giấy, quả cầu bấc treo trên sợi chỉ tơ) (2 đ)

- Sau khi dùng mảnh len cọ xát mảnh phim nhựa nhiều lần có thể làm sáng bóng

đèn của bút thử điện khi chạm bút thử điện vào tấm tôn đặt trên mặt mảnh phim

nhựa.(2 đ)

Câu 3 : Giải thích: Khi chải tóc bằng lược nhựa, lược nhựa cọ xát vào tóc làm cho

lược nhựa và tóc bị nhiễm điện, nên chúng hút nhau (2 đ)

3 Bài mới:

HOẠT ĐỘNG 1: Khởi động (5’) Mục tiêu: HS biết được các nội dung cơ bản của bài học cần đạt được, tạo tâm thế

cho học sinh đi vào tìm hiểu bài mới

Phương pháp dạy học: Dạy học nhóm; dạy học nêu và giải quyết vấn đề; phương

pháp thuyết trình; sử dụng đồ dung trực quan

Định hướng phát triển năng lực: Năng lực thực nghiệm, năng lực quan sát, năng

lực sáng tạo, năng lực trao đổi Phẩm chất tự tin, tự lập, giao tiếp

Chúng ta sẽ cùng tìm hiểu trong bài học hôm nay

GV :

- Ở bài trước ta đã biết có thể làm cho các vật nhiễm điện bằng cách cọ xát Các vật nhiễm điện có thể hút được các vật nhẹ khác

- Vậy nếu 2 vật nhiễm điện để gần nhau chúng có khả năng tương tác với nhau như thế nào? Bài học hôm nay chúng ta cùng tìm câu trả lời cho câu hỏi này

HOẠT ĐỘNG 2: Hình thành kiến thức Mục tiêu: cấu tạo nguyên tử: hạt nhân mang điện tích dương, các êlectrôn mang điện

tích âm chuyển động xung quanh hạt nhân, nguyên tử trung hoà về điện

GV yêu cầu HS đọc TN 1

tìm hiểu các dụng cụ cần - HS đọc TN 1, các nhómchọn dụng cụ và tiến

I Hai loại điện tích:

* Thí nghiệm 1:

Trang 3

thiết và cách tiến hành

TN

GV: Chú ý cọ xát mỗi

mảnh nilon theo một

chiều với số lần như

nhau

Quan xát hiện tượng xảy

ra, rút ra nhận xét

- GV: Hai mảnh nilon khi

cùng cọ xát vào mảnh len

thì nó sẽ nhiễm điện

giống nhau hay khác

nhau? Vì sao?

- GV: Với hai vật giống

nhau khác hiện tượng có

như vậy không? Chúng ta

tiến hành tiếp TN hình

18.2

- GV thông báo người ta

đã tiến hành nhiều TN

khác nhau và đều rút ra

nhận xét như vậy Yêu

cầu HS ghi vở nhận xét

ĐVĐ: Hai vật nhiễm điện

khác nhau chúng hút

nhau hay đẩy nhau

Chúng ta cùng tiến hành

TN để kiểm tra điều này

- GV: Yêu cầu Hs đọc thí

nghiệm 2 và tiến hành

TN theo nhóm

- GV: Đặt đũa nhựa chưa

nhiễm điện lên mũi nhọn,

đưa thanh thuỷ tinh chưa

nhiễm điện lại gần xem

có tương tác với nhau

không? (chưa tương tác

hành TN

- Nêu hiện tượng xảy ra, nhận xét ý kiến của các nhóm khác

+Trước khi cọ xát: 2 mảnh nilon không có hiện tượng gì

+Sau khi cọ xát: 2 mảnh nilon đẩy nhau

- HS: Hai vật giống nhau cùng là nilon cùng cọ xát vào một vật do đó hai mảnh nilon phải nhiễm điện giống nhau

HS đọc TN hình 18.2, chọn dụng cụ TN và tiến hành TN, thảo luận kết quả TN: Hai thanh nhựa cùng cọ xát vào mảnh vải khô → đẩy nhau

-HS các nhóm cùng thống nhất hoàn thành nhận xét tr 50

Thống nhất ý kiến hoàn thành nhận xét

- HS đọc TN 2, làm TN theo nhóm:

Nhận xét: Hai vật giống

nhau, được cọ xát như nhau thì mang điện tích cùng loại và khi được đặt gần nhau thì chúng đẩy nhau

* Thí nghiệm 2:

Nhận xét: Thanh nhựa

Trang 4

với nhau).

+ Cọ xát thanh thuỷ tinh

với lụa đưa lại gần đũa

nhựa quan sát hiện tương

xảy ra ? ( thanh thuỷ tinh

hút thước nhựa)

+ Cọ xát thanh nhựa bằng

mảnh vải khô và cọ xát

thanh thuỷ tinh với lụa và

đưa lại gần nhau quan sát

hiện tượng xảy ra? ( hút

nhau)

- GV:Từ kết quả và nhận

xét rút ra từ 2 thí nghiệm

em có kết luận gì?

- GV thông báo cho HS

điện tích dương (+); điện

tích âm ( - )

Cho các nhóm trả lời câu

C1?

- HS thảo luận nhóm hoàn thành nhận xét

- HS nêu kết luận

sẫm màu và thanh thuỷ tinh khi cọ xát thì chúng

hút nhau do chúng mang điện tích khác loại.

-Thanh thuỷ tinh và thước nhựa nhiễm điện khác loại vì nếu nhiễm điện cùng loại nó phải đẩy nhau

C1: Mảnh vải mang điện

tích dương (+); thanh nhựa sẫm màu khi được

cọ xát bằng mảnh vải khô thì mang điện tích âm (-)

*Kết luận: Có hai loại

điện tích là điện tích dương và điện tích âm Các vật mang điện tích

cùng loại thì đẩy nhau,

mang điện tích khác loại

thì hút nhau.

- GV có thể nêu vấn đề

như phần đầu mục II

trong SGK: “vậy những

điện tích này từ đâu mà

có?”

- GV treo tranh vẽ mô

hình đơn giản của nguyên

tử hình 18.4 Yêu cầu HS

đọc phần II (SGK tr 51)

- GV: Hãy trình bày sơ

lược về cấu tạo của

nguyên tử trên mô hình

nguyên tử - nhận biết kí

hiệu hạt nhân và êlectrôn,

đếm số dấu (+) ở hạt

nhân và số dấu (-) ở các

- HS lên bảng kết hợp với hình vẽ nêu sơ lược về cấu tạo của nguyên tử trên mô hình cấu tạo nguyên tử: - Nhận biết được kí hiệu hạt nhân, êlectôn

- HS trình bày sau khi tìm hiểu thông tin

II Sơ lược về cấu tạo nguyên tử:

- Nguyên tử gồm hạt nhân mang điện tích dương và các electron mang điện tích âm chuyển động xung quanh hạt nhân

- Tổng điện tích âm của các electron có trị số tuyệt đối bằng điện tích dương của hạt nhân Do

Trang 5

êlectrôn để nhận biết

nguyên tử trung hoà về

điện

GV thông báo: Một vật

nhiễm điện âm nếu nhận

thêm êlectrôn; nhiễm

điện dương nếu mất bớt

êlectrôn

GV thông báo thêm

nguyên tử có kích thước

vô cùng nhỏ bé, nếu xếp

sát nhau thành một hàng

dài 1 mm thì có khoảng

10 triệu nguyên tử

- HS cả lớp lắng nghe

đó bình thường ngtử trung hòa về điện

- Electron có thể dịch chuyển từ ngtử này sang ngtử khác, từ vật này sang vật khác

Hoạt động 3: Vận dụng (10’)

Năng lực hình thành cho HS sau hoạt động:Năng lực kiến thức vật lí Năng

lực trao đổi thông tin Năng lực cá nhân của HS.

GV hướng dẫn HS vận

dụng trả lời C2, C3,C4 HS: Một vật nhiễm điện âm nếu nhận thêm

êlectrôn, nhiễm điện dương nếu mất bớt êlectrôn

III.Vận dụng:

C2: Trước khi cọ xát,

trong mỗi vật đều có điện tích dương và điện tích

âm Các điện tích dương tồn tại ở hạt nhân của nguyên tử, còn các điện tích âm tồn tại ở các êlectrôn chuyển động xung quanh hạt nhân

C3: Trước khi cọ xát, các

vật không hút các vụn giấy nhỏ vì rằng các vật

đó chưa bị nhiễm điện, các điện tích dương và

âm trung hoà lẫn nhau

C4: Sau khi cọ xát, như

hình 18.5b, mảnh vải nhiễm điện dương (6 dấu

“+” và 3 dấu “-“); thước nhựa nhiễm điện âm (7 dấu “-” và 4 dấu “+”) Thước nhựa nhiễm điện

Trang 6

âm do nhận thêm êlectrôn; Mảnh vải nhiễm điện dương do mất bớt êlectrôn

HOẠT ĐỘNG 3: Hoạt động luyện tập (10') Mục tiêu: Luyện tập củng cố nội dung bài học

Câu 1: Vật chất được cấu tạo bởi các nguyên tử Nguyên tử gồm:

A Hạt nhân ở giữa mang điện tích âm

B Hạt nhân không mang điện tích

C Hạt nhân mang điện tích dương, các electron mang điện tích âm quay xung quanh hạt nhân

D Hạt nhân ở giữa mang điện tích dương, lớp vỏ không mang điện

Hiển thị đáp án

Vật chất được cấu tạo bởi các nguyên tử Nguyên tử gồm hạt nhân mang điện tích dương, các electron mang điện tích âm quay xung quanh hạt nhân ⇒ Đáp án C

Câu 2: Chọn phát biểu sai:

A Vật bị nhiễm điện có khả năng hút các vật nhẹ

B Hai vật nhiễm điện cùng dấu thì hút nhau

C Hai vật nhiễm điện khác dấu thì hút nhau

D Vật nhiễm điện là vật mang điện tích

Hai vật nhiễm điện cùng dấu thì đẩy nhau ⇒ Đáp án B

Câu 3:: Thanh thủy tinh sau khi cọ xát với lụa thì:

A Thủy tinh mang điện tích dương, lụa mang điện tích âm

B Thủy tinh mang điện tích dương, lụa mang điện tích dương

C Thủy tinh mang điện tích âm, lụa mang điện tích âm

D Thủy tinh mang điện tích âm, lụa mang điện tích dương

Sau khi cọ xát thanh thủy tinh với lụa thì thủy tinh mang điện tích dương, lụa mang điện tích âm ⇒ Đáp án A

Câu 4:Tổng điện tích hạt nhân của nguyên tử sắt là 26 nên khi trung hòa về điện thì

tổng số electron của nguyên tử sắt này là:

A 26 B 52 C 13 D không có electron nào

Trang 7

- Hạt nhân của nguyên tử mang điện dương, lớp vỏ của nguyên tử mang điện âm

- Tổng điện tích âm của các electron có trị số tuyệt đối bằng điện tích dương của hạt nhân

⇒ Đáp án A

Câu 5: Một thanh kim loại chưa bị nhiễm điện được cọ xát và sau đó trở thành vật

mang điện tích dương Thanh kim loại khi đó ở vào tình trạng nào trong các tình trạng sau?

A Nhận thêm electron B Mất bớt electron

C Mất bớt điện tích dương D Nhận thêm điện tích dương

Lúc đầu thanh chưa nhiễm điện, sau đó nhiễm điện dương nên thanh bị mất bớt electron ⇒ Đáp án B

Câu 6: Có 4 vật a, b, c, d đã nhiễm điện Nếu vật a hút b, b hút c, c đẩy d thì:

A vật b và c có điện tích cùng dấu

B vật b và d có điện tích cùng dấu

C vật a và c có điện tích cùng dấu

D vật a và d có điện tích trái dấu

Vì a hút b nên a và b trái dấu

b hút c nên b và c trái dấu ⇒a và c cùng dấu

c đẩy d nên c và d cùng dấu ⇒ a, c, d cùng dấu

Vậy b trái dấu với a, c, d ⇒ Đáp án C

Câu 7:Trong nguyên tử bình thường thì điện tích của hạt nhân so với tổng điện tích

âm của các electron là:

A bằng nhau B lớn hơn

C nhỏ hơn D có lúc lớn, lúc nhỏ

Trong nguyên tử bình thường thì điện tích của hạt nhân so với tổng điện tích âm của các electron là bằng nhau ⇒ Đáp án A

Câu 8: Một vật như thế nào thì gọi là trung hòa về điện?

A vật có tổng điện tích âm bằng tổng điện tích dương

B vật nhận thêm một số electron

C vật được cấu tạo bởi các nguyên tử trung hòa về điện

D vật nhận thêm một số điện tích dương

Vật có tổng điện tích âm bằng tổng điện tích dương gọi là vật trung hòa về điện

⇒ Đáp án A

Câu 9: Thanh thủy tinh tích điện dương khi cọ xát vào lụa, mảnh pôliêtilen tích điện

Trang 8

âm khi cọ xát vào len Đưa mảnh lụa và mảnh len lại gần nhau thì:

A không hút, không đẩy nhau B hút lẫn nhau

C vừa hút vừa đẩy nhau D đẩy nhau

Mảnh lụa và mảnh len nhiễm điện trái dấu nên đưa lại gần nhau thì hút nhau

⇒ Đáp án B

HOẠT ĐỘNG 4: Hoạt động vận dụng (8’) Mục tiêu: Vận dụng làm bài tập

1 Chuyển giao nhiệm vụ học tập

GV chia lớp thành nhiều nhóm

( mỗi nhóm gồm các HS trong 1 bàn) và giao các nhiệm vụ: thảo luận trả lời các câu hỏi sau và ghi chép lại câu trả lời vào vở bài tập

C2: Trước khi cọ xát có phải trong mỗi vậtđều có điện tích dương và điện tích âm hay không? Nếu có thì các điện tích này tồn tại ở những loại nào cấu tạo nên vật?

C3: Tại sao trước khi cọ xát,các vật không hút các vụn giấy nhỏ?

C4: Sau khi cọ xát các vật nào trong hình 18 5b nhận thêm electron, vật nào mất bớt electron? Vật nào nhiễm điện dương và vật nào nhiễm điện âm?

2 Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- HS trả lời

- HS nộp vở bài tập

- HS tự ghi nhớ nội dung trả lời đã hoàn thiện

C2: Trước khi cọ xát các vật đều có mang điện tích âm và điện tích dương tồn tại ở các electron chuyển động xung quanh hạt nhân

C3: Trước khi cọ xát các vật không hề hút các vụn giấy nhỏ là vì các vật chưa nhiễm điện, các điện tích âm và điện tích dương hoà lẫn vào nhau

C4: Sau khi cọ xát mãnh vải nhiễm điện dương (Có 6 dấu + và 3 dấu -) Thước nhựa nhiễm điện âm (7 dấu trừ – và 4 dấu +)

- Thước nhựa nhiễm điện âm do nhận thêm electron

- Mảnh vải nhiễm điện dương do mất bớt electron

HOẠT ĐỘNG 5: Hoạt động tìm tòi và mở rộng (2’) Mục tiêu: Tìm tòi và mở rộng kiến thức, khái quát lại toàn bộ nội dung kiến thức đã

học

Trang 9

Vẽ sơ đồ tư duy bài học

4 Câu hỏi, bài tập củng cố và dặn dò

- Về nhà học bài và làm các bài tập từ 18.1 đến 18.4 SBT

- Đọc thêm mục: “Có thể em chưa biết”

- Xem trước và chuẩn bị cho bài sau

Tiêu đề	Hai loại điện tích mới nhất
Trường học	Trường Đại Học Sư Phạm Hà Nội
Chuyên ngành	Vật Lí 7
Thể loại	Bài giảng
Năm xuất bản	2023
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	9
Dung lượng	26,64 KB