Phương pháp giảng dạy kĩ năng sống bậc tiểu học theo định hướng phát triển năng lực

PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY KĨ NĂNG SỐNG BẬC TIỂU HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC thầy cô tham khảo qua powẻ point để nắm bert được phương pháp giảng dạy kĩ năng sống cho khối học sinh cấp 1........................................................................................................... ..............................................................................................................

UỶ BAN NHÂN DÂN HUYỆN VẠN NINH

TRƯỜNG TIỂU HỌC VẠN THẠNH 2

TẬP HUẤN

PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY KĨ NĂNG SỐNG

BẬC TIỂU HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG

PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC

Vạn Thạnh, ngày 14 tháng 5 năm 2022

PHƯƠNG PHÁP RÈN LUYỆN KĨ NĂNG SỐNG

KĨ THUẬT RÈN LUYỆN KĨ NĂNG SỐNG

NHẬP MÔN KỸ NĂNG SỐNG

Makes it happen!

Thông điệp

- Cuộc sống và nghề nghiệp rất cần phải có những kỹ năng sống Để nhìn nhận và giải quyết vấn đề thì những kỹ năng sống cơ bản sẽ rất có giá trị cho mỗi người

Makes it happen!

-Kỹ năng sống là những kỹ năng tâm lý – xã hội cơ

bản giúp cho cá nhân tồn tại và thích ứng trong cuộc sống Những kỹ năng này còn được xem như một biểu hiện quan trọng của khả năng tâm lý – xã hội giúp cho cá nhân thể hiện được chính mình cũng như tạo ra những nội lực cần thiết để giải quyết những vấn đề trong cuộc sống và phát triển.

-Theo quan niệm mới, kỹ năng tâm lý là kỹ năng thiên về tinh thần là chủ yếu còn kỹ năng tâm lý - xã hội thiên về kỹ năng hành động, kỹ năng quan hệ với người khác Vì vậy, khái niệm kỹ năng sống rộng hơn kỹ năng mềm, kỹ năng thực hành xã hội…

Makes it happen!

MÔ HÌNH KỸ NĂNG SỐNG 4-H (Steve McKinley)

Makes it happen!

1 HEAD (Nhận thức – Trí não)

* Managing: quản lý

Resilience: thể hiện tính kiên cường

Keeping Records: quản lý dữ kiện, sổ

sách

Wise Use of Resources: sử dụng thông

minh nguồn lực

Planning/Organizing: lên kế hoạch

Goal Setting: thiết lập mục tiêu

* Thinking: tư duy

Service Learning: rèn luyện tinh thần phục vụ

Critical Thinking: tư duy phê phán

Problem Solving: giải quyết vấn đề

Decision Making: ra quyết định

Learning to Learn: tự tích lũy tri

thức

Makes it happen!

2 HEART ( Cảm xúc – Rung cảm)

* Caring: Quan tâm

Nurturing Relationships: chăm sóc mối quan hệ thân thuộc Sharing: chia sẻ

Empathy: thấu cảm

Concern for Others: quan tâm đến người khác

* Relating: Liên kết

Accepting Differences: chấp nhận sự khác biệt

Conflict Resolution: giải quyết xung đột

Social Skills: kỹ năng xã hội đặc thù

Cooperation: hợp tác

Communication: giao tiếp

Makes it happen!

3 HAND ( Làm việc – Thực hành)

* Giving: cho đi

Community Service Volunteering: thực hiện dịch vụ công cộng tự nguyện

Managing Feelings: kiểm soát cảm xúc

Self-discipline: tuân thủ kỷ luật

* Living: sống

Healthy Lifestyle Choices: lựa chọn lối sống khỏe mạnh Stress Management: quản lý stress

Disease Prevention: ngăn ngừa bệnh tật

Personal Safety: đảm bảo an toàn cho cá nhân

- Vấn đề không phải và không thể làm liều!!!

- Vấn đề không thể đem con người ra

Makes it happen!

CẤU TRÚC BÀI HỌC

Đọc xong bài này, em sẽ:

- Biết khám phá thế giới xung quanh dưới nhiều góc nhìn hơn

- Hiểu được những yêu cầu quan sát hiệu quả

- Vận dụng để có thể ứng xử nhanh với những tình

huống diễn ra hàng ngày

1 Trải nghiệm

Hoạt động 1: Thử tài quan sát

Hôm nay em được cha mẹ dẫn đi chơi Thảo cầm viên Em thấy được rất nhiều động vật quý hiếm Em hãy đọc các gợi ý phía dưới và thử xem mình cần mấy gợi ý mới đoán được con vật này nhé!

Thân mình của nó giống như một con lạc đà

Nó mới sinh đã nặng khoảng 100kg

Nó rất thích ăn lá cây

Nó khoác lên mình bộ da tựa như con báo

Nó là loài động vật có vú cao nhất thế giới

3 Xử lí tình huống

Hoạt động 3: Ai giỏi hơn

Dưới đây là ảnh sư tử và cá heo Em

sẽ cùng một bạn quan sát và chỉ ra những điểm đặc biệt từ hai con vật này Sau đó so sánh xem ai tìm được nhiều điểm đặc biệt hơn nhé?

4 Rút kinh nghiệm

Hoạt động 4: Siêu kính hiển vi

Sau đây là siêu kính hiển vi với màn hình phẳng là các bước quan sát Em hãy nhớ thật nhanh

và thử tập quan sát một số hình nhé!

và cảm nhận

3

Có tất cả mấy bộ phận?

4

Quan sát

từng bộ phận

5

Quan sát thật kĩ những bộ phận của sự vật mà em thích thú,

ấn tượng

1 Rèn luyện

Hoạt động 5: Căn phòng lộn xộn

Hôm nay cha mẹ đi vắng, em ở nhà bày đồ chơi, chú chó nhỏ cũng “tranh thủ” phá phách nhà cửa làm đồ đạc lộn xộn hết cả Cha mẹ sắp về đến nhà rồi, em hãy mau dọn dẹp lại đồ theo đúng vị trí của nó nhé?

2 Định hướng ứng dụng

Hoạt động 6: Đi du lịch

Tuần sau lớp chúng ta sẽ đi du lịch Các nhóm sẽ đi những nơi khác nhau Nhóm thì đi tắm biển, nhóm thì đi leo núi, nhóm thì đi Suối Tiên Hãy chọn 10 vật dụng cho mỗi nhóm nhé

LEO NÚI

TẮM BIỂN

Hãy chọn 10 món vật dụng cho chuyến đi

Suối Tiên

Em hãy quan sát thế giới xung quanh mỗi ngày ít nhất 30 phút Suy nghĩ, sáng tạo ra những câu hỏi để thách đố cha

mẹ, bạn bè Nhưng em cũng cần suy nghĩ về câu trả lời nhé!

PHƯƠNG PHÁP RÈN LUYỆN

KĨ NĂNG SỐNG

HIỆU QUẢ

Makes it happen!

MẸ ƠI! CON MUỐN ĂN BÁNH QUY

Hoạt động: Bình luận nhanh

Makes it happen!

Ồ KHÔNG TÈO Ạ! HÃY

ĐỢI SAU BỮA ĂN TỐI NHÉ!

Makes it happen!

DỪNG KHÓC NGAY! MẸ ĐÃ NÓI

KHÔNG RỒI MÀ

Makes it happen!

ĐƯỢC RỒI! ĐƯỢC RỒI! CHỈ

NHÉ

Makes it happen!

LẦN SAU MÌNH SẼ XIN

GÌ NHỈ?

CHỈ LẦN NÀY

THÔI!!!

Makes it happen!

- Việc huấn luyện kỹ năng sống đòi hỏi phải tiến hành bằng một hệ phương pháp đa dạng và đồng bộ mà nổi rõ lên là phương pháp: thực hành, trải nghiệm

- Cần hiểu rằng việc huấn luyện kỹ năng sống bằng bất cứ hình thức nào cũng phải để cho người học để trải nghiệm đích thực, để “vỡ” được mô hình kỹ năng cụ thể cần lĩnh hội và biết được các thao tác cần thực hiện trong kỹ năng đấy để thực hiện

- Phương pháp huấn luyện kỹ năng sống cần dựa trên hay hướng về phương pháp “học” của người học: học tích cực, khám phá và trải nghiệm cụ thể

sẽ triệt tiêu niềm vui của việc học.

- Tùy theo độ tuổi và chương trình KNS cần pha chút sắc màu vui chơi để làm “giãn nở” không khí buổi học

-Xen kẽ và lồng ghép hoạt động thích hợp để học viên “trải nghiệm” đích thực kỹ năng sống đó qua hoạt động:

“học bằng trải nghiệm” (learn by doing) – Nhà TLH Mĩ John Dewey

Makes it happen!

* Kết hợp xen kẽ các hoạt động tĩnh và động, cá nhân và tập thể

- Giáo viên phải là “nhạc trưởng” ẩn mình để điều khiển và kiến tạo bầu không khí lớp học lúc trầm lúc bổng bằng cách xen kẽ các hoạt động tĩnh và động

- Hoạt động tĩnh  tiếp thu những tri thức mới mà cần phải có sự tập trung của chú ý và nỗ lực của tư duy

- Hoạt động động sẽ tạo nên không gian sôi nổi để đẩy lớp học lên cao trào của trao đổi, thảo luận

 Sự đan xen các hoạt động tĩnh và động như thế chắc chắn sẽ tạo nên một sắc thái mới cho buổi học

Makes it happen!

* Chú ý đến sự tách bạch

giữa học một mình và học cùng với nhóm:

+ Đôi khi một không gian riêng biệt sẽ giúp cho mỗi học sinh tập trung suy nghĩ và làm việc hiệu quả hơn;

+ Để có cái nhìn đa chiều và tiếp thu nhiều ý kiến, cá nhân cần phải hòa mình vào một tập thể

để có cơ hội trình bày kết quả

và tranh thủ sự góp ý

Makes it happen!

* Học thông qua trò chơi, bài tập thi đua nhằm tạo

sự hào hứng và cạnh tranh lành mạnh giữa các

cá nhân cũng như giữa các nhóm với nhau

- Mỗi người học đều mong muốn thể hiện và khẳng định vị trí của mình trong mắt bạn đồng trang lứa

- Phân chia ranh giới giữa người học sẽ giúp họ ý thức được: họ phải có trách nhiệm để xây dựng và giành thắng lợi về cho phía đội mình

- Chính sự thi đua và cạnh tranh lành mạnh này sẽ là

“bàn tay vô hình” để góp phần nâng cao thành quả học tập của cá nhân nói chung và cả lớp nói riêng đặc biệt khi rèn luyện hay thực hành KNS

Makes it happen!

Xuất phát từ những điều trên:

- Người huấn luyện kỹ năng sống cần thể hiện vai trò là nhà đầu

tư, nhà tổ chức, trọng tài ẩn mình đằng sau kế hoạch giảng dạy hay huấn luyện kỹ năng sống chuyên biệt hay lồng ghép…

- Ngay từ khâu xây dựng kế hoạch huấn luyện kỹ năng sống, người dạy, người huấn luyện phải đầu tư tâm trí, nỗ lực để:

+ khám phá nhu cầu người học,

+ chuyển tải những thông điệp cần thiết về mô hình kỹ năng;

+ xây dựng hoạt động hấp dẫn, sáng tạo nhằm khơi gợi hứng thú cho người học và tự tổ chức trải nghiệm các hoạt động đó cùng nhau để lĩnh hội đặc điểm, mô hình kỹ năng

+ Ứng dụng kỹ năng ngay trong những hoàn cảnh thực tế dù chỉ

là thao tác ban đầu.hay định hướng ứng dụng

Để có thể biên chế những hoạt động logic, hấp dẫn và phù hợp với một bài hay một

buổi huấn luyện kĩ năng sống cần quan tâm

đến những tiêu chí nào?

Makes it happen!

Tiêu chí chọn hoạt động trong kế hoạch HL KNS

1 Một thời lượng 2h nên có số lượng hoạt động vừa phải (6 – 10)

2 Các hoạt động phải đảm bảo hướng đến và vừa sức người học

3 Nên dự trù những hoạt động dự phòng như “phao cứu trợ”

4 Các hoạt động xen kẽ hoạt động động và tĩnh

5 Các hoạt động đan xen giữa trò chơi, bài tập, thực hành, thảo luận

6 Các hoạt động hướng nguời học đến sự trải nghiệm thực sự

7 Cần lồng ghép hoạt động cá nhân, nhóm và tập thể

8 Các hoạt động phải phục vụ cho kiến thức và kỹ năng cần xác lập

9 Các hoạt động cần phải đa dạng để gợi sự hào hứng và thi đua giữa

các cá nhân và giữa các nhóm

• Hãy tìm những hoạt động kết thúc bài huấn luyện kỹ năng sống thật hợp lý

THEO BẠN, TIÊU CHÍ

LỚN NHẤT CẦN ĐẢM

BẢO LÀ

Makes it happen!

VẤN ĐỀ TỐI QUAN TRỌNG

• HIỂU ĐƯỢC “CỐT LÕI” CỦA KỸ NĂNG

• NẮM ĐƯỢC MÔ HÌNH KỸ NĂNG

• THAO TÁC HÓA CÁC “THAO TÁC” CẦN THỰC HIỆN HOẶC CÁC “KỸ NĂNG” RIÊNG LẼ TRONG

KỸ NĂNG ẤY – “MỔ XẺ KỸ NĂNG”

• PHÂN TÍCH ĐƯỢC CÁC “BIỂU HIỆN” HOẶC NHỮNG

YÊU CẦU CỦA KỸ NĂNG TRONG THỰCTIỄN

• XÂY DỰNG ĐƯỢC CÁC HOẠT ĐỘNG ĐỂ NGƯỜI ĐƯỢC HUẤN LUYỆN TRẢI NGHIỆM BẰNG CÁC HÌNH THỨC KHÁC NHAU ĐỂ “THẤM” VÀ “THAY ĐỔI” TRÊN BÌNH DIỆN: HÀNH ĐỘNG, HÀNH ĐỘNG

VÀ HÀNH ĐỘNG

KĨ THUẬT RÈN LUYỆN

KĨ NĂNG SỐNG

HIỆU QUẢ

Makes it happen!

Yêu cầu về kỹ thuật: Trò chơi

• Người học được tham gia trò chơi một cách sinh động và thú vị

• Cần xác định điểm đến của trò chơi hay mục tiêu rõ ràng nhất của trò chơi (gắn với KNS nào, thao tác hay thành phần nào trong KNS)

• Cần cho người học trải nghiệm đích thực qua trò chơi và chốt được ý dựa trên cảm xúc hay vấn đề người học phát hiện hay giải quyết

• Không được khai thác quá sức tính vui đùa, tính khám phá, sự ăn thua, sự phiêu lưu hay kỳ thú của trò chơi mà quên đi trọng điểm cần hình thành: KNS

Makes it happen!

Yêu cầu về kỹ thuật: Mảnh ghép

• Chia thành các nhóm nhỏ, gồm 5 – 6 người Nhiệm vụ

là tìm hiểu về một khía cạnh của chủ đề và trở thành

“chuyên gia” trong lĩnh vực đó Trong nhóm “chuyên gia” này, người học cùng nhau nghiên cứu và hợp tác để xây dựng một báo cáo hoặc bài trình bày.

• Mỗi người học có trách nhiệm khi trình bày về nội dung nghiên cứu Khi người học này trở thành “chuyên gia”, các nhóm sẽ được chia lại Mỗi nhóm mới được tạo ra

từ những “chuyên gia” của nhóm trước đó.

• Yêu cầu cơ bản cần lưu ý đó là sự nỗ lực của “chuyên gia”, sự cộng tác tích cực của chuyên gia dự phòng hướng đến một hiệu quả làm việc mang tính tổng thể.

Makes it happen!

Hoạt động: Hành trình của tôi

• Lương có được: ngày 30

• Tôi muốn đạt được con số

- 1 đến 3 số nguyên liên tiếp

- Không được nhảy cóc

- Không được bỏ qua

Makes it happen!

Yêu cầu về kỹ thuật: Bài toán nhận thức

• Người học chủ động và tự nguyện giải bài toán nhận thức hay vấn đề nhận thức

• Cần xác định ý nghĩa và tính gắn kết của bài toán nhận thức với KNS nào, thao tác hay thành phần nào trong KNS

• Cần cho người học trải nghiệm tính khó khăn của bài toán hay vấn đề người học giải quyết để chuyển tiếp vào thành phần của KNS

• Bài toán nhận thức có thể tìm ra đáp án nhưng không phải lúc nào cũng nhất thiết có đáp án Quan trọng là cảm nhận và hướng đến sự liên tưởng: KNS

Makes it happen!

Yêu cầu về kỹ thuật: Bể cá

• Kĩ thuật này được tiến hành nhằm mục đích chia sẻ thông tin và đánh giá quá trình lĩnh hội hay thảo luận thông tin

• Hình thức cơ bản: một nhóm im lặng lắng nghe nhóm còn lại trao đổi với nhau để tìm hiểu cách mà nhóm này lập luận, giải quyết vấn đề Trong trường hợp nhóm làm việc đang tích cực làm việc thì nhóm quan sát cũng phải hoạt động tích cực và hiệu quả nhằm tích luỹ kinh nghiệm và đánh giá đa chiều

• Sau đó đổi vai giữa hai nhóm Tiếp tục tiến hành theo định hướng đã xác lập trong buổi huấn luyện

Makes it happen!

Yêu cầu về kỹ thuật: Kim tự tháp

Kĩ thuật này nhằm tổ chức lĩnh hội tri thức chắt lọc và nâng cao cho người học.

Chia ra các nhóm nhỏ để thảo luận, nghiên cứu về một vấn đề Tổng kết ý kiến trong nhóm Sau đó vấn đề được thảo luận sâu hơn bằng cách gộp hai nhóm nhỏ thành một nhóm lớn hơn Rồi lại gom hai nhóm thành một nhóm lớn hơn nữa cho đến khi còn một nhóm là cả lớp Càng về sau

ý kiến càng chắt lọc, sâu sắc hơn, chính xác hơn.

Kĩ thuật này đòi hỏi người tổ chức bao quát, sắc sảo Song song đó, cần khai thác tính khái quát và kích thích tối đa nhu cầu khái quát và chọn lọc tri thức của các nhóm sau khi nâng cao yêu cầu – ứng với nâng cao toà tháp.

Makes it happen!

Yêu cầu về kỹ thuật: Thi đua

Kĩ thuật này có thể tổ chức dưới dạng thi đua từng phần hay thi đua tổng hợp

Khi tổ chức thi đua, cần xác định rõ ý nghĩa và hình thức, thi đua, luật chơi, phần thưởng

Nên đảm bảo tính khách quan, có các biện pháp cân bằng

và đừng biến thành đấu trường khốc liệt

Nên có sự bất ngờ và đảm bảo tính tương tác, có phút giây tĩnh lặng, lồng ghép phân tích – trải nghiệm

Cần tạo ra hiệu ứng mang tính thực hành thao tác hay kỹ năng ở dạng sơ khởi, ở kỹ thuật tương tác làm mẫu hay thậm chí rút kinh nghiệm và điều chỉnh trong quá trình thi đua nhóm hay cá nhân hướng đến KNS cần rèn luyện.

Makes it happen!

Xin cảm ơn quý thầy

cô đã chú ý lắng nghe.

Makes it happen!

SỐNG LÀ CỘNG TÁC!

Xin chân thành cảm ơn quý thầy

cô!