tính,.... Môn tin học giúp học sinh hình thành một số phẩm chất và năng lực cần thiết như: Góp phần hình thành ý thức và tư duy máy tính Có ý thức thói quen sử dụng máy tính trong học tập Có thái độ tích cực khi sử dụng máy tính Có ý thức tìm hiểu CNTT trong các hoạt động xã hội Đứng trước sự phát triển như vũ bão của công nghệ thông tin là giáo viên giảng dạy Tin học tôi rất băn khoăn, lo lắng làm sao để giúp các em có thể tiếp thu được bài và học tập tốt hơn trong điều kiện gia đình một số em không có máy tính để các em được làm quen và thực hành thêm. Giúp các em hứng thú tìm tòi học hỏi nhận biết và sử dụng nhanh và linh hoạt các bộ phận của máy tính, đặc biệt là các em học sinh lớp 3, đa số các em đều mới chỉ được làm quen sơ qua hình ảnh hoặc một số em được bố mẹ cho sử dụng máy tính ở nhà nhưng chưa bài bản; các em chưa hiểu rõ về máy tính, chưa biết máy tính hoạt động như thế nào,... Vì vậy tôi mạnh dạn chia sẻ một số ý kiến cũng như suy nghĩ của mình thông qua sang kiến “Một số biện pháp giúp học sinh lớp 3 học tốt môn Tin học trường Tiểu học Thị Trấn” giúp các em bước đầu biết thao tác sử dụng chuột và bàn phím nhanh hơn, tìm kiếm những thông tin, cập nhật kiến thức mới nhất để học tốt môn Tin học nói chung và các môn học khác nói riêng. 2. Mục đích nghiên cứu Nghiên cứu sáng kiến nhằm mục đích giúp học sinh lớp 3: Có hiểu biết ban đầu về Tin học và ứng dụng Tin học trong học tập và trong đời sống. Có khả năng sử dụng tốt chuột, bàn phím và máy tính trong việc học Tin học và những môn học khác, trong hoạt động vui chơi giải trí nhằm nâng cao chất lượng giáo dục và thích ứng với đời sống xã hội hiện đại. Bước đầu làm quen với cách giải quyết vấn đề có sử dụng máy tính. Rèn luyện một số phẩm chất cần thiết cho các em để các em có tâm thế bước chân vào thời kỳ công nghệ số. Qua đó góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy của giáo viên, nâng cao kiến thức cho học sinh. Tạo cho các em học sinh niềm yêu thích môn học Tin học, giúp các em tiếp thu được kiến thức một cách tự nhiên và hiệu quả nhất. 3. Đối tượng nghiên cứu Gồm 110 học sinh lớp 3a1, 3A2, 3A3, 3A4 trường Tiểu học Thị trấn huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên. 4. Giới hạn phạm vi nội dung nghiên cứu. Nghiên cứu Nội dung chương trình môn Tin học lớp 3 chương trình giáo dục phổ thông mới, phương pháp dạy học sinh khối lớp 3 trường Tiểu học Thị trấn huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên. Nội dung nghiên cứu: “Môn Tin học lớp 3” 5. Nhiệm vụ nghiên cứu. Để thực hiện thành công sáng kiến này chúng ta cần thực hiện một số nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể sau: Đổi mới phương pháp dạy học môn Tin học ở Tiểu học theo phương hướng phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh, tăng cường hoạt động cá thể phối hợp với học tập giao lưu. Hình thành và rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức từ lý thuyết vào thực hành. Gây hứng thú học tập môn Tin học cho học sinh, một môn học được coi là phát triển liên tục và nhanh chóng. Khảo sát kiểm chứng kết quả việc thực hiện sáng kiến. 6. Phương pháp nghiên cứu. 6.1. Nghiên cứu tài liệu: Đọc sách giáo khoa, sách giáo viên, các loại sách tham khảo: Tin học trẻ, giúp em vui học Tin học. Đọc các tài liệu sách, báo, tạp chí giáo dục... có liên quan đến nội dung đề tài, môn học. 6.2. Nghiên cứu thực tế: Dự giờ, trao đổi ý kiến với đồng nghiệp về nội dung môn Tin học. Tổng kết rút kinh nghiệm trong quá trình dạy học. Tổ chức và tiến hành thực nghiệm sư phạm (Soạn giáo án đã thông qua các tiết dạy để kiểm tra tính khả thi của sáng kiến). 7. Thời gian nghiên cứu. Thời gian thực hiện từ tháng 9 năm 2022 đến ngày 5 tháng 3 năm 2023. Chương I. CƠ SỞ LÍ TUẬN Công nghệ thông tin mở ra triển vọng to lớn trong việc đổi mới các phương pháp và hình thức dạy học. Những phương pháp dạy học theo cách tiếp cận kiến tạo, phương pháp dạy học theo dự án, dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề càng có nhiều điều kiện để ứng dụng rộng rãi. Các hình thức dạy học như dạy học đồng loạt, dạy theo nhóm, dạy cá nhân cũng có những đổi mới trong môi trường công nghệ thông tin và truyền thông. Chẳng hạn, cá nhân làm việc tự lực với máy tính, với Internet, dạy học theo hình thức lớp học phân tán qua mạng (học online), dạy học qua cầu truyền hình. Nếu trước kia người ta nhấn mạnh tới phương pháp dạy sao cho học sinh nhớ lâu, dễ hiểu, thì nay phải đặt trọng tâm là hình thành và phát triển cho học sinh các phương pháp học chủ động. Nếu trước kia người ta thường quan tâm nhiều đến khả năng ghi nhớ kiến thức và thực hành kỹ năng vận dụng, thì nay chú trọng đặc biệt đến phát triển năng lực sáng tạo của học sinh. Như vậy, việc chuyển từ “lấy giáo viên làm trung tâm” sang “lấy học sinh làm trung tâm”sẽ trở nên dễ dàng hơn. Công nghệ phần mềm phát triển mạnh, trong đó các phần mềm giáo dục cũng đạt được những thành tựu đáng kể như: một số phần mềm tiện ích như Powerpoint, VioLet ... , E learning và một số ứng dụng Trò chơi học tập giúp kiểm tra bài học của học sinh trên online như Quizizz, Kahoot, Gimkit, Blooket, Quizlet, Wordwall.... Do sự phát triển của công nghệ thông tin và truyền thông mà mọi người đều có trong tay nhiều công cụ hỗ trợ cho quá trình dạy học nói chung và phần mềm dạy học nói riêng. Nhờ có sử dụng các phần mềm dạy học này mà học sinh trung bình, thậm chí học sinh trung bình yếu cũng có thể hoạt động tốt trong môi trường học tập. Phần mềm dạy học được sử dụng ở nhà cũng sẽ nối dài cánh tay của giáo viên tới từng gia đình học sinh thông qua hệ thống mạng. Nhờ có máy tính điện tử mà việc thiết kế giáo án và giảng dạy trên máy tính trở nên sinh động hơn, tiết kiệm được nhiều thời gian hơn so với cách dạy theo phương pháp truyền thống, chỉ cần “bấm chuột”, vài giây sau trên màn hình hiện ra ngay nội dung của bài giảng với những hình ảnh, âm thanh sống động thu hút được sự chú ý và tạo hứng thú nơi học sinh. Thông qua giáo án điện tử, giáo viên cũng có nhiều thời gian đặt các câu hỏi gợi mở tạo điều kiện cho học sinh hoạt động nhiều hơn trong giờ học. Những khả năng mới mẻ và ưu việt này của công nghệ thông tin và truyền thông đã nhanh chóng làm thay đổi cách sống, cách làm việc, cách học tập, cách tư duy và quan trọng hơn cả là cách ra quyết định của con người. Do đó, mục tiêu cuối cùng của việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học là nâng cao một bước cơ bản chất lượng học tập cho học sinh, tạo ra một môi trường giáo dục mang tính tương tác cao chứ không đơn thuần chỉ là “thầy đọc, trò chép” như kiểu truyền thống, học sinh được khuyến khích và tạo điều kiện để chủ động tìm kiếm tri thức, sắp xếp hợp lý quá trình tự học tập, tự rèn luyện của bản thân mình. Ngày nay với sự phát triển nhảy vọt của khoa học công nghệ nói chung, của ngành tin học nói riêng, với những tính năng ưu việt của nó là một phần không thể thiếu được của nhiều ngành trong cuộc sống xây dựng và phát triển xã hội. Đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa, mở cửa và hội nhập, hướng tới nền kinh tế tri thức của nước ta nói riêng và thế giới nói chung. Mặc dù Tin học là môn học mới còn rất xa lạ đối với nhiều em học sinh dân tộc trong trường nhưng sau một thời gian học, tiếp xúc các em rất thích học môn này. Tuy nhiên nội dung dạy học môn Tin học ở Tiểu học nói chung và nhất là lớp 3 nói riêng là rất mới mẻ đối với học sinh. Để hỗ trợ việc dạy học tốt các nội dung này, sách giáo khoa cũng có khá nhiều cách tập gõ bàn phím, vẽ tranh, tô màu. Nhiều giáo viên tâm huyết cũng đã sưu tầm và sử dụng thêm các phương tiện bổ trợ như tranh, ảnh, sơ đồ, phần mềm... Giáo viên hướng dẫn học sinh quan sát, kèm theo lời mô tả, giải thích, với mục đích giúp cho học sinh hiểu bài hơn. Tuy nhiên, đối với những nội dung khó, yêu cầu dài, vẽ những hình phức tạp.... Mà giáo viên chỉ dùng lời nói và các hình ảnh để minh họa thì học sinh vẫn rất khó hình dung, việc tiếp thu bài của các em vẫn hạn chế. Chương II: THỰC TRẠNG 1. Thuận lợi Được sự ủng hộ của Phòng Giáo dục và Đào tạo, các ban ngành đoàn thể trong huyện, UBND thị trấn, Ban đại diện cha mẹ học sinh hỗ trợ cơ sở vật chất cho nhà trường. Nhà trường có phòng học tin học riêng với 36 máy tính được kết nối Internet, có máy chiếu cố định và có mạng cáp quang khá ổn định. Tuy môn Tin học mới được đưa vào môn học chính khóa trong năm học 20222023 đối với môn Tin học, nhưng Ban giám hiệu nhà trường đã tạo điều kiện để học sinh có thể học từ khối lớp 3, 4, 5 từ các năm trước, nên tôi thường xuyên sửa máy móc, trang thiết bị phục vụ cho việc dạy và học môn Tin học. Nhà trường và cha mẹ học sinh đã mua đầy đủ: Sách giáo khoa, sách giáo tham khảo, tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên và học sinh giảng dạy và học tập. Bộ Giáo dục v
Trang 1A PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn sáng kiến
Với những tính năng ưu việt thì Tin học là một phần không thể thiếu được trong cuộc sống hiện này Đảng và nhà nước đang xây dựng và phát triển xã hội đã xác định được tầm quan trọng của Tin học và công nghệ thông tin Đất nước ta đang trên đà phát triển, đòi hỏi người lao động phải không ngừng nâng cao về tri thức để đáp ứng với sự thay đổi và phát triển của xã hội Chính vì xác định được tầm quan trọng đó nên ngành giáo dục đã đưa môn Tin học vào trong nhà trường Bắt đầu là môn học tự chọn và hiện nay trong chương trình GDPT 2018 đã đưa môn Tin học vào là môn bắt buộc trong trường tiểu học
Ngay từ bậc tiểu học, học sinh được tiếp xúc với môn Tin học để làm quen dần với lĩnh vực CNTT, tạo nền móng ban đầu để học lên những phần nâng cao trong các cấp học tiếp theo Môn tin học là môn học mới đối với các em học sinh nhưng sau một thời gian học và tiếp xúc với máy tính, các em đã trở nên yêu thích, say mê với môn học này Do vậy tôi luôn kích thích sự tò mò, hứng thú ở các em, đặc biệt là trong giờ lý thuyết và cả trong giờ thực hành Các em biết vận dụng vào các môn học khác, đặc biệt máy tính là phương tiện cực ký hữu ích trong việc tìm tòi kiến thức, thử sức với các cuộc thi online như Trạng nguyên tiếng việt, IOE, Violympic,
Xuất phát từ những yêu cầu thực tiễn, môn tin học lớp 3 ở trường tiểu học bước đầu để học sinh làm quen với một số kiến thức cơ bản về CNTT như: một số
bộ phận của máy tính, một số thuật ngữ thông dụng, rèn kĩ năng sử dụng máy tính, Môn tin học giúp học sinh hình thành một số phẩm chất và năng lực cần thiết như:
- Góp phần hình thành ý thức và tư duy máy tính
- Có ý thức thói quen sử dụng máy tính trong học tập
- Có thái độ tích cực khi sử dụng máy tính
- Có ý thức tìm hiểu CNTT trong các hoạt động xã hội
Đứng trước sự phát triển như vũ bão của công nghệ thông tin là giáo viên giảng dạy Tin học tôi rất băn khoăn, lo lắng làm sao để giúp các em có thể tiếp thu được bài và học tập tốt hơn trong điều kiện gia đình một số em không có máy tính
để các em được làm quen và thực hành thêm Giúp các em hứng thú tìm tòi học hỏi nhận biết và sử dụng nhanh và linh hoạt các bộ phận của máy tính, đặc biệt là các
em học sinh lớp 3, đa số các em đều mới chỉ được làm quen sơ qua hình ảnh hoặc một số em được bố mẹ cho sử dụng máy tính ở nhà nhưng chưa bài bản; các em chưa hiểu rõ về máy tính, chưa biết máy tính hoạt động như thế nào, Vì vậy tôi mạnh dạn chia sẻ một số ý kiến cũng như suy nghĩ của mình thông qua sang kiến
“Một số biện pháp giúp học sinh lớp 3 học tốt môn Tin học trường Tiểu học Thị Trấn” giúp các em bước đầu biết thao tác sử dụng chuột và bàn phím nhanh hơn,
tìm kiếm những thông tin, cập nhật kiến thức mới nhất để học tốt môn Tin học nói chung và các môn học khác nói riêng
Trang 22 Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu sáng kiến nhằm mục đích giúp học sinh lớp 3:
Có hiểu biết ban đầu về Tin học và ứng dụng Tin học trong học tập và trong đời sống
Có khả năng sử dụng tốt chuột, bàn phím và máy tính trong việc học Tin học
và những môn học khác, trong hoạt động vui chơi giải trí nhằm nâng cao chất lượng giáo dục và thích ứng với đời sống xã hội hiện đại
Bước đầu làm quen với cách giải quyết vấn đề có sử dụng máy tính
Rèn luyện một số phẩm chất cần thiết cho các em để các em có tâm thế bước chân vào thời kỳ công nghệ số Qua đó góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy của giáo viên, nâng cao kiến thức cho học sinh
Tạo cho các em học sinh niềm yêu thích môn học Tin học, giúp các em tiếp thu được kiến thức một cách tự nhiên và hiệu quả nhất
3 Đối tượng nghiên cứu
Gồm 110 học sinh lớp 3a1, 3A2, 3A3, 3A4 trường Tiểu học Thị trấn huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên
4 Giới hạn phạm vi nội dung nghiên cứu.
Nghiên cứu Nội dung chương trình môn Tin học lớp 3 chương trình giáo dục phổ thông mới, phương pháp dạy - học sinh khối lớp 3 trường Tiểu học Thị trấn huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên
Nội dung nghiên cứu: “Môn Tin học lớp 3”
5 Nhiệm vụ nghiên cứu
Để thực hiện thành công sáng kiến này chúng ta cần thực hiện một số nhiệm
vụ nghiên cứu cụ thể sau:
- Đổi mới phương pháp dạy học môn Tin học ở Tiểu học theo phương hướng phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh, tăng cường hoạt động cá thể phối hợp với học tập giao lưu Hình thành và rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức từ lý thuyết vào thực hành
- Gây hứng thú học tập môn Tin học cho học sinh, một môn học được coi là phát triển liên tục và nhanh chóng
- Khảo sát kiểm chứng kết quả việc thực hiện sáng kiến
6 Phương pháp nghiên cứu
6.1 Nghiên cứu tài liệu:
- Đọc sách giáo khoa, sách giáo viên, các loại sách tham khảo: Tin học trẻ, giúp em vui học Tin học
- Đọc các tài liệu sách, báo, tạp chí giáo dục có liên quan đến nội dung đề tài, môn học
6.2 Nghiên cứu thực tế:
Trang 3- Dự giờ, trao đổi ý kiến với đồng nghiệp về nội dung môn Tin học.
- Tổng kết rút kinh nghiệm trong quá trình dạy học
- Tổ chức và tiến hành thực nghiệm sư phạm (Soạn giáo án đã thông qua các tiết dạy để kiểm tra tính khả thi của sáng kiến)
7 Thời gian nghiên cứu
Thời gian thực hiện từ tháng 9 năm 2022 đến ngày 5 tháng 3 năm 2023
Chương I
CƠ SỞ LÍ TUẬN
Công nghệ thông tin mở ra triển vọng to lớn trong việc đổi mới các phương pháp và hình thức dạy học Những phương pháp dạy học theo cách tiếp cận kiến tạo, phương pháp dạy học theo dự án, dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề càng có nhiều điều kiện để ứng dụng rộng rãi Các hình thức dạy học như dạy học đồng loạt, dạy theo nhóm, dạy cá nhân cũng có những đổi mới trong môi trường công nghệ thông tin và truyền thông Chẳng hạn, cá nhân làm việc
tự lực với máy tính, với Internet, dạy học theo hình thức lớp học phân tán qua mạng (học online), dạy học qua cầu truyền hình Nếu trước kia người ta nhấn mạnh tới phương pháp dạy sao cho học sinh nhớ lâu, dễ hiểu, thì nay phải đặt trọng tâm là hình thành và phát triển cho học sinh các phương pháp học chủ động Nếu trước kia người ta thường quan tâm nhiều đến khả năng ghi nhớ kiến thức và thực hành kỹ năng vận dụng, thì nay chú trọng đặc biệt đến phát triển năng lực sáng tạo của học sinh Như vậy, việc chuyển từ “lấy giáo viên làm trung tâm” sang “lấy học sinh làm trung tâm”sẽ trở nên dễ dàng hơn
Công nghệ phần mềm phát triển mạnh, trong đó các phần mềm giáo dục cũng đạt được những thành tựu đáng kể như: một số phần mềm tiện ích như Powerpoint, VioLet , E - learning và một số ứng dụng Trò chơi học tập giúp kiểm tra bài học của học sinh trên online như Quizizz, Kahoot, Gimkit, Blooket, Quizlet, Wordwall
Do sự phát triển của công nghệ thông tin và truyền thông mà mọi người đều có trong tay nhiều công cụ hỗ trợ cho quá trình dạy học nói chung và phần mềm dạy học nói riêng Nhờ có sử dụng các phần mềm dạy học này mà học sinh trung bình, thậm chí học sinh trung bình yếu cũng có thể hoạt động tốt trong môi trường học tập Phần mềm dạy học được sử dụng ở nhà cũng sẽ nối dài cánh tay của giáo viên tới từng gia đình học sinh thông qua hệ thống mạng Nhờ
có máy tính điện tử mà việc thiết kế giáo án và giảng dạy trên máy tính trở nên sinh động hơn, tiết kiệm được nhiều thời gian hơn so với cách dạy theo phương pháp truyền thống, chỉ cần “bấm chuột”, vài giây sau trên màn hình hiện ra ngay nội dung của bài giảng với những hình ảnh, âm thanh sống động thu hút được sự chú ý và tạo hứng thú nơi học sinh Thông qua giáo án điện tử, giáo viên cũng
có nhiều thời gian đặt các câu hỏi gợi mở tạo điều kiện cho học sinh hoạt động nhiều hơn trong giờ học Những khả năng mới mẻ và ưu việt này của công nghệ thông tin và truyền thông đã nhanh chóng làm thay đổi cách sống, cách làm việc, cách học tập, cách tư duy và quan trọng hơn cả là cách ra quyết định của con người
Trang 4Do đó, mục tiêu cuối cùng của việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học là nâng cao một bước cơ bản chất lượng học tập cho học sinh, tạo ra một môi trường giáo dục mang tính tương tác cao chứ không đơn thuần chỉ là
“thầy đọc, trò chép” như kiểu truyền thống, học sinh được khuyến khích và tạo điều kiện để chủ động tìm kiếm tri thức, sắp xếp hợp lý quá trình tự học tập, tự rèn luyện của bản thân mình
Ngày nay với sự phát triển nhảy vọt của khoa học công nghệ nói chung, của ngành tin học nói riêng, với những tính năng ưu việt của nó là một phần không thể thiếu được của nhiều ngành trong cuộc sống xây dựng và phát triển
xã hội Đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa,
mở cửa và hội nhập, hướng tới nền kinh tế tri thức của nước ta nói riêng và thế giới nói chung
Mặc dù Tin học là môn học mới còn rất xa lạ đối với nhiều em học sinh dân tộc trong trường nhưng sau một thời gian học, tiếp xúc các em rất thích học môn này Tuy nhiên nội dung dạy học môn Tin học ở Tiểu học nói chung và nhất là lớp 3 nói riêng là rất mới mẻ đối với học sinh Để hỗ trợ việc dạy học tốt các nội dung này, sách giáo khoa cũng có khá nhiều cách tập gõ bàn phím, vẽ tranh, tô màu Nhiều giáo viên tâm huyết cũng đã sưu tầm và sử dụng thêm các phương tiện bổ trợ như tranh, ảnh, sơ đồ, phần mềm Giáo viên hướng dẫn học sinh quan sát, kèm theo lời mô tả, giải thích, với mục đích giúp cho học sinh hiểu bài hơn Tuy nhiên, đối với những nội dung khó, yêu cầu dài, vẽ những hình phức tạp Mà giáo viên chỉ dùng lời nói và các hình ảnh để minh họa thì học sinh vẫn rất khó hình dung, việc tiếp thu bài của các em vẫn hạn chế
Chương II:
THỰC TRẠNG
1 Thuận lợi
Được sự ủng hộ của Phòng Giáo dục và Đào tạo, các ban ngành đoàn thể trong huyện, UBND thị trấn, Ban đại diện cha mẹ học sinh hỗ trợ cơ sở vật chất cho nhà trường Nhà trường có phòng học tin học riêng với 36 máy tính được kết nối Internet,
có máy chiếu cố định và có mạng cáp quang khá ổn định
Tuy môn Tin học mới được đưa vào môn học chính khóa trong năm học
2022-2023 đối với môn Tin học, nhưng Ban giám hiệu nhà trường đã tạo điều kiện để học sinh có thể học từ khối lớp 3, 4, 5 từ các năm trước, nên tôi thường xuyên sửa máy móc, trang thiết bị phục vụ cho việc dạy và học môn Tin học
Nhà trường và cha mẹ học sinh đã mua đầy đủ: Sách giáo khoa, sách giáo tham khảo, tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên và học sinh giảng dạy và học tập
Bộ Giáo dục và đào tạo đã có phân phối chương trình cụ thể, nên giáo viên bám sát được chuẩn kiến thức - kỹ năng đối với môn học Giáo viên nắm vững các mục tiêu chủ đề cho từng bài học trong quá trình soạn bài, giảng dạy cũng như đánh giá học sinh
Giáo viên được đào tạo những kiến thức cơ bản về tin học để đáp ứng yêu cầu cho dạy và học môn tin học ở bậc tiểu học
Trang 5Vì là môn học trực quan, sinh động, môn học khám phá những lĩnh vực mới nên học sinh rất thích học, nhất là những tiết thực hành
2 Khó khăn
Tài liệu tham khảo dành riêng cho bộ môn Tin học còn quá ít Nhất là những tài liệu nói về phương pháp dạy học đặc trưng của môn Tin học
Khi thực hành, máy tính rất hay gặp sự cố hoặc do máy tính cũ, cầu hình máy thấp, phần mềm mới cài không tương thích nên bị lỗi hoặc hỏng, giáo viên chưa xử lý được kịp thời dẫn đến học sinh thiếu máy, không thực hành được
Nhiều gia đình học sinh còn khó khăn, không có máy ở nhà để luyện tập nên các thao tác của học sinh chưa được thành thạo
Rất nhiều học sinh còn nhút nhát, thao tác còn chậm, chưa hoàn thành được nội dung thực hành ngay tại lớp
Việc rèn luyện thói quen gõ 10 ngón tay, thao tác sử dụng chuột cho học sinh còn gặp khó khăn do học sinh không có nhiều thời gian cho việc luyện tập trên lớp
3 Tồn tại cần giải quyết
Qua quá trình tìm hiểu thực trạng học sinh lớp 3 học môn Tin học ở trường tôi thấy có một số vấn đề đáng lưu ý cần giải quyết như
+ Cần chú ý đến từng đối tượng học sinh
+ Lựa chọn phương pháp và hình thức dạy học trong từng tiết học để nâng cao chất lượng trong các tiết thực hành của học sinh
+ Học sinh chưa tự tin, nhất là vận dụng các nội dung bài học từ lý thuyết vào các bài thực hành trên máy chưa nhanh và chưa linh hoạt
Xuất phát từ tình hình thực tế, để các em lớp 3 mới được học và làm quen với môn Tin học nắm vững được nội dung của từng bài học, vận dụng vào thực hành trực tiếp trên các phần mềm máy tính
Từ những tồn tại trên tôi tiến hành khảo sát học sinh vào đầu tháng 9 năm 2022 cho thấy:
Mức độ thao tác
Khối lớp TSHS
Thao tác nhanh, đúng Thao tác đúng Thao tác chậm
Chưa biết thao tác
Qua bảng khảo sát thao tác của học sinh trong tiết học thực hành tô thấy học sinh thao tác sử dụng chuột và bàn phím máy tính tỷ lệ các em thao tác nhanh và đúng rất ít, các em thao tác châm và chưa biết thao tác rất cao, nên tôi muốn Từng bước nâng cao chất lượng bộ môn Tin học giúp học sinh thực hiện các thao tác nhanh, đúng, thành thạo; Hình thành cho học sinh một số phẩm chất và năng lực cần thiết cho học sinh như:
Trang 6+ Góp phần hình thành và phát triển tư duy thuật giải.
+ Bước đầu hình thành năng lực tổ chức và xử lý thông tin
+ Có ý thức thói quen sử dụng máy tính trong hoạt động học tập, lao động trong xã hội hiện đại
+ Giúp học sinh tham gia sân chơi: Thi Trạng nguyên Tiếng Việt, Thi Violympic Toán, Thi Violympic Tiếng Anh các vòng tự do vừa nâng cao chất lượng môn Tin học và bổ trợ, tích hợp rất nhiều các nội dung kiến thức của các bộ môn khác Nội dung môn tin học lớp 3 tiểu học đi sâu vào trình bày giảng dạy học sinh thực hành, đề xuất phương pháp giảng dạy môn tin học bậc tiểu học
Chương III:
GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I Các giải pháp thực hiện:
1 Tôi xây dựng ý tưởng, thiết kế bài dạy phù hợp với từng đối tượng học sinh
Ngay từ bài học đầu tiên trong chương trình học Tin học, tôi phải xác định rõ cho học sinh nhật biết được các bộ phận của máy tỉnh và tác dụng của các bộ phận đó bằng cách cho học sinh quan sát ngay trong giờ giảng lý thuyết Ngoài ra để có thể đạt được hiệu quả cao trong tiết học đầu tiên tôi đã giáo dục ý thức tự giác học và luyện các thao tác thực hành, tạo cho học sinh sự hứng thú trong học tập từ đó sẽ giúp cho học sinh có ý thức vươn lên:
Ví dụ: Bài 1: Làm quen với máy tính
- Khi tôi giới thiệu bộ phận con chuột, tôi mô tả con chuột, trên thân con chuột
có những phím nào, chức năng của các phím đó, tay đặt lên con chuột đó như thế nào,
có mấy loại con chuột thường dùng
- Học sinh quan sát con chuột, nêu tên các bộ phận con chuột, có thể tự nêu các thao tác với chuột
Trang 7Khi giới thiệu bộ phận con chuột, tôi mô tả con chuột, có mấy loại con chuột, trên thân con chuột có những phím nào, chức năng của các phím đó, tay và ngón tay đặt lên con chuột đó như thế nào Học sinh quan sát con chuột, quan sát thao tác của
cô giáo khi sử dụng chuột trong quá trình học tập
Tôi luôn kết hợp giữa giờ lý thuyết và thực hành sao cho phù hợp, không xem nhẹ giờ dạy lý thuyết thì thực hành mới tốt được cũng như khi học sinh thực hành tốt thì sẽ hiểu sâu hơn về lý thuyết
- Tôi nhận xét và thực hiện mẫu các thao tác với chuột
- Tôi kết hợp từ lý thuyết vào luôn thực hành tôi cho học sinh thực hiện luôn các thao tác với chuột trên máy tính theo yêu cầu của bài Ngoài ra tôi kết hợp cho
học sinh trò chơi The Monky Eyes (Ngoài chương trình học) giúp các em rèn luyện
khả năng nhạy bén trong quan sát và sự tinh nhạy trong việc phát hiện các sự vật bằng cách so sánh sự khác nhau giữa các bức tranh Ứng dụng được xây dựng dựa trên các trò chơi quan sát mà bạn vẫn thường thấy trên mạng, vừa có thể chơi lại vừa có thể học hỏi cách quan sát và sử dụng chuột nhanh hơn cho các em
Trong các giờ học tôi lồng ghép giáo dục ý thức tự giác và tự luyện tập các thao tác thực hành Quy định rõ học sinh khi tham gia học môn Tin học cần có ý thức học tập nghiêm túc, trong giờ học các con được tham gia các hoạt động nào, không được làm những việc nào một cách rõ ràng
Ví dụ: Khi học sinh vào phòng học Tin học, tôi yêu cầu học sinh ngồi theo
sự sắp xếp của giáo viên trước đó Học sinh được học tập, thực hành theo sự hướng dẫn của giáo viên Thực hành khởi động máy tính khi có nội dung yêu cầu Và trước khi ra về lớp học sinh phải tắt máy, để gọn ghế ngồi của mình cũng như để ngăn nắp bàn phím và chuột Tất cả những điều này luôn tạo cho học sinh ý thức chấp hành nghiêm túc nội quy phòng học và tạo cho học sinh có thái độ học tập nghiêm túc Tôi luôn kết hợp với giáo viên chủ nhiệm để nhắc nhở các em, giúp các em tiến bộ
Khi mở máy, sử dụng máy, tắt máy cần nhẹ nhàng, cẩn thận, tránh để rơi chuột, hỏng các thiết bị,
Trong mỗi tiết dạy tôi đã liên hệ nhiều kiến thức vào thực tế để học sinh thấy được ứng dụng CNTT và tầm quan trọng của môn Tin học trong thực tiễn và tương lai sau này
2 Hệ thống các bài thực hành, các bài tập phù hợp với nội dung của bài giảng, liên hệ với một số môn học khác trong chương trình học.
Đầu tiên tôi hệ thống toàn bộ các bài tập, các bài tập không quá dài, nâng dần từ mức đơn giản đến phức tạp, phân loại sao cho mỗi dạng bài tập sẽ phù hợp
Trang 8với từng đối tượng học sinh Ngoài ra tôi cũng kết hợp với những bài học trước đó
để học sinh ôn lại và vận dụng vào bài học một cách có hệ thống
VD: Bài 5: Sử dụng bàn phím
Sau khi học lý thuyết, trước khi vào thực hành bài mới tôi cho học sinh chơi trò chơi The Monky Eyes học sinh sẽ rất phấn khởi khi được chơi mà thực chất là đang được thành hành và ôn lại kiến thức đã học trước đó, sau đó tôi chuyển tiếp cho học sinh chơi trò chơi Kiran's typing tutor để các em luyện gõ 10 ngón Vậy qua tiết học học sinh đã được ôn và thực hành cách sử dụng chuột và đã luyện gõ
10 ngón trên phần mềm giúp các em thích thú vừa học vừa chơi, kiến thức tiếp thu nhẹ nhàng và chủ động với các em hơn, các em sẽ thựch hành nhanh và tốt hợn rất nhiều
Bên cạnh đó trong chương trình học tập cho học sinh Trước mỗi bài dạy, tôi luôn chuẩn bị soạn giảng thật chu đáo bằng việc sử dụng phần mềm Microsoft Power Point vào việc thiết kế và trình diễn các bài giảng Microsoft Power Point là chương trình ứng dụng trong bộ phần mềm MS Office của Microsoft dùng để thiết kế và trình chiếu thông tin Các thông tin được thiết kế trên các trang lướt (slide) Mỗi slide có thể chứa nhiều dạng thông tin: chữ, hình ảnh, tranh vẽ, âm thanh, chuyển động… Nhờ vậy
có thể trình diễn các thông tin rất phong phú, sinh động và hấp dẫn Tuy nhiên, để có những slide có chất lượng, vừa thể hiện được những nội dung của bài giảng, vừa đảm bảo được yêu cầu kĩ thuật, các slide cần được thiết kế cẩn thận, hợp lý trên những ý tưởng sư phạm Để có một bài giảng tốt bằng Power Point tôi phải lập kế hoạch và thực hiện theo một quy trình hợp lý với các bước sau:
Bước 1: Lựa chọn những nội dung và thông tin cần trình bày trên các slide
theo trình tự của bài giảng
Bước 2: Phân chia nội dung và thông tin cần đưa vào các slide thành các
phần nhỏ sao cho mỗi phần có thể trình bày gọn trong một slide
Bước 3: Lựa chọn đối tượng Multimedia có thể dùng để minh họa các nội
dung bài giảng
Bước 4: Chuẩn bị các minh họa nội dung: Văn bản, hình ảnh tĩnh, hoạt hình, mô
hình mô phỏng, âm thanh… bằng các công cụ phần mềm khác
Bước 5: Sử dụng Microsoft Power Point để tích hợp các nội dung trên vào
các slide
Bước 6: Quy định cách thức hiển thị thông tin trong mỗi slide.
Bước 7: Quy định hình thức chuyển đổi giữa các slide.
Bước 8: Viết thông tin giải thích cho mỗi slide.
Bước 9: In các nội dung liên quan đến bài giảng.
Bước 10: Trình diễn thử, chỉnh sửa và sử dụng.
- Tôi luôn lưu ý là nội dung trong các slide chỉ là dàn ý, trong quá trình dạy học, cần sử dụng kết hợp với các PPDH một cách tích cực để tăng cường tính chủ động của học sinh trong quá trình dạy học
Trang 9- Trong sách giáo khoa có một số thuật ngữ, tên riêng nước ngoài Cần phải đọc mẫu, giới thiệu cách đọc, hướng dẫn cho học sinh đọc theo
3 Sử dụng phần mềm luyện gõ bàn phím RapidTyping (Ngoài SGK) giúp các em luyện gõ bàn phím.
Trong giảng dạy và nghiên cứu tôi thấy ngoài việc hướng dẫn học sinh gõ bàn phím như sách giáo khoa hiện hành còn nhiều bất cập, rất khó cho học sinh lớp
3, các em lúng túng, chậm chạp dẫn đến tiết dạy mất nhiều thời gian Tôi đã hướng cho học sinh khi bắt đầu làm quen với với máy tính và muốn tập làm quen với cách
gõ 10 ngón trên bàn phím, bạn phải tận dụng hết 10 ngón tay của mình để phối hợp với nhau trên bàn phím Chính vì thế không cách nào khác hơn là luyện tập để các ngón tay hiểu nhau và không tranh giành vị trí với nhau Đây là phần mềm mới và đưa vào thực hiện có hiệu quả cao do đó cần có các yêu cầu sau:
Giáo viên xây dựng kế hoạch bài dạy, lên ý tưởng, thiết kế bài dạy phù hợp: Ngay từ bài học đầu tiên trong chương trình học tin học, giáo viên phải xác định
rõ cho học sinh nhận biết các bộ phận của máy tính và tác dụng của các bộ phận đó bằng cách cho học sinh quan sát ngay trong giờ giảng lý thuyết và thực hành
Phương pháp chung để luyện tập gõ bàn phím là qui định vị trí (các phím) cho các ngón tay của học sinh mới tiếp cận với bàn phím cần phải tuân theo qui định sau:
Bước 1: Đầu tiên phải giúp các em ghi nhớ các vị trí phím của cấu trúc
keyboard tổng quát Thông qua bài học: “Làm quen với bàn phím”
Bước 2: Ghi nhớ 8 vị trí đặt ngón tay quan trọng (quan trọng nhất)
+ Với bàn tay trái : Ngón út đặt lên phím A, ngón áp út đặt lên phím S, ngón giữa đặt lên phím D, ngón trỏ đặt lên phím có gai F
+ Với bàn tay phải : Ngón trỏ đặt lên phím có gai J, ngón giữa đặt lên phím K, ngón áp út đặt lên phím L, ngón út đặt lên phím ;
Hai ngón cái bàn tay trái và bàn tay phải đặt ở phím cách
* Lưu ý trên hai phím F & J có một gờ nhở nổi lên để dễ đặt vào đúng vị thế
ban đầu của hai ngón trỏ (còn gọi là hai phím có gai F & J).
Hình sau mô tả cách đặt tay lên bàn phím:
Trang 10Khi thực hiện, ngón trỏ trái - Út trái và trỏ phải - Út phải không được phép đồng thời rời vị trí nhằm để định vị bàn phím cho các ngón khác
Ví dụ: Nếu ngón út phải rời vị trí thì trỏ phải phải đặt hờ vào vị trí J và ngược lại.
Dao diện màn hình luyện tập gõ bàn phím của phần mềm RapidTyping
Tương tự như phần mềm Mario, RapidTyping cũng cung cấp lần lượt các mức độ khó dễ để dành cho người bắt đầu làm quen