ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM TRẦN THU TRANG Tên chuyên đề THỰC HIỆN CÁC BIỆN PHÁP PHÒNG VÀ TRỊ MỘT SỐ BỆNH CHO CHÓ TẠI PHÒNG KHÁM THÚ CƯNG VI HOÀNG AN KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Hệ đà[.]
TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
Điều kiện cơ sở tại chỗ thực tập
Phòng khám thú cưng Vi Hoàng An tọa lạc tại số 52, đường Hoàng Hoa Thám, phường Hoàng Văn Thụ, thành phố Thái Nguyên, ngay trung tâm thành phố Phòng khám cách trường trung học phổ thông Lương Ngọc Quyến chỉ năm nhà, thuận tiện cho việc di chuyển.
Phòng khám thú cưng Vi Hoàng An tọa lạc tại thành phố Thái Nguyên, nơi có khí hậu nhiệt đới gió mùa đặc trưng Thời tiết tại đây được chia thành bốn mùa: Xuân, Hạ, Thu và Đông, nhưng chủ yếu tập trung vào hai mùa chính là mùa mưa và mùa khô.
Về mùa Đông còn có gió mùa Đông Bắc gây rét và có sương muối ảnh hưởng xấu sức khỏe của vật nuôi
Thành phố Thái Nguyên có tổng dân số 362.921 người, trong đó phường Hoàng Văn Thụ có 27.018 người Khu vực này hiện có hơn 1.000 hộ kinh doanh cá thể, gần 200 cơ quan, doanh nghiệp, trường học, cùng nhiều công trình kiến trúc văn hóa, tín ngưỡng và di tích lịch sử.
Thành phố Thái Nguyên nổi bật với sự tập trung của nhiều trường đại học, cao đẳng và trung cấp nghề, cùng các viện nghiên cứu khoa học Tại phường Hoàng Văn Thụ, có một số cơ sở giáo dục quan trọng như Trường Chính trị tỉnh Thái Nguyên, Trung tâm Giáo dục thường xuyên tỉnh và thành phố, Trường trung học Bưu Chính Viễn Thông và Công Nghệ Thông Tin, Trường trung học phổ thông Lương Ngọc Quyến, Trường trung học cơ sở Nguyễn Du, Trường trung học cơ sở Chu Văn An, và Trường tiểu học Đội Cấn.
Thương mại là khu vực nổi bật với nhiều tòa nhà lớn của thành phố, bao gồm tòa nhà Victory, Đông Á, trung tâm thương mại Sao Việt, Quang Đạt New World và FCC.
2.1.3 Mô tả sơ lược về phòng khám thú cưng
Phòng khám thú cưng Vi Hoàng An, hoạt động từ năm 2016, cung cấp dịch vụ chăm sóc và làm đẹp cho thú cưng Phòng khám chuyên khám và điều trị cho chó, mèo, phục vụ nhu cầu của người dân tại thành phố Thái Nguyên.
- Phục vụ thực hành, thực tập cho sinh viên, học viên
- Tư vấn, khám chữa bệnh và các dịch vụ về chăn nuôi thú y cho vật nuôi, đặc biệt là thú cảnh
- Tuyên truyền, tư vấn cho người dân về công tác chăm sóc, nuôi dưỡng, phòng và trị bệnh cho vật nuôi, đặc biệt là thú cảnh
- Cung cấp, buôn bán vật tư, thức ăn, thuốc, phục vụ nhu cầu chăn nuôi
* Cơ cấu tổ chức của phòng mạch:
- Chủ cơ sở : chị Vi Thị An
- 1 nhân viên quản lý : chị Phùng Hồng Ngọc
- 3 nhân viên bán hàng part time
* Cơ sở vật chất: Phòng mạch được xây dựng trên tổng diện tích 200m 2 Gồm các phòng:
+ Phòng bày bán hàng hóa
+ Phòng lưu trú chó mèo bệnh
Phòng khám được trang bị đầy đủ thiết bị hiện đại như máy siêu âm, tủ lạnh, đèn mổ và dụng cụ ngoại khoa, nhằm phục vụ hiệu quả cho việc chẩn đoán bệnh cho thú cưng.
Kể từ năm 2016, phòng mạch không chỉ tập trung vào chẩn đoán, phòng ngừa và điều trị bệnh mà còn cung cấp các dịch vụ spa làm đẹp cho thú cưng, bao gồm tạo mí, cắt tai, tắm, tỉa lông, cắt móng và vệ sinh tai Ngoài ra, phòng mạch còn cung cấp dịch vụ ký gửi thú cưng, khám sức khỏe định kỳ, phối giống, mổ đỡ đẻ, triệt sản, cùng với việc buôn bán vật tư, thức ăn và thuốc cho thú cưng.
* Dịch vụ Đến nay, phòng khám có các dịch vụ sau:
+ Khám và điều trị các bệnh như: nội khoa, sản khoa, bệnh ngoài da + Dịch vụ tiêm vacxin phòng bệnh
+ Siêu âm để chẩn đoán hình ảnh như: siêu âm thai, sỏi bàng quang, + Phẫu thuật: mổ đẻ, triệt sản, sỏi bàng quang, cắt mộng mắt,
+ Hướng dẫn kĩ thuật nuôi dưỡng và chăm sóc vật nuôi
+ Phòng khám nhận các ca cấp cứu cho vật nuôi 24/7.
Cơ sở khoa học
2.2.1 Hiểu biết chung về loài chó
2.2.1.1 Giống chó nội Ở nước ta có tập quán nuôi chó thả rông rất phổ biến vì thế sự phối giống một cách tự nhiên giữa các giống chó khác nhau kết quả là tạo ra nhiều các chó con lai với đặc điểm ngoại hình rất đa dạng và nhiều tên gọi dựa vào màu sắc bộ lông và từng địa phương để gọi tên a) Giống chó Ta (Chó Cỏ)
Chó ta có bộ lông ngắn sát da với nhiều màu sắc như đen, vàng, đen trắng, vàng trắng, xám, trắng và nâu nhạt Đôi tai của chúng có thể dựng hoặc cụp tùy từng con, chân cao và dài, cơ thể săn chắc, không quá mập hay vạm vỡ Dáng vẻ của chó ta dong dỏng cao, không quá to, với chiều dài mõm bằng nửa chiều dài đầu và đầu thon gọn Tổng thể, chúng rất nhanh nhẹn và cứng cáp, mắt thường có màu đen hoặc nâu đen.
* Ngoài ra còn một số giống chó ta khác như : Chó bắc hà, chó lào, chó phú quốc,…
2.2.1.2 Một số giống chó nhập ngoại a Giống chó Poodle (Toy)
Chó cảnh có đặc điểm đầu tròn, nhỏ, tai dài rủ xuống và lông mượt hơi xoăn Đuôi của chúng thẳng cao hoặc có thể bị cắt ngắn Chúng có màu lông đa dạng như đen, nâu, vàng, trắng và được nuôi phổ biến tại Việt Nam với ba kích cỡ khác nhau.
Chó Toy Poodle có chiều cao tối đa khoảng 25 cm và trọng lượng từ 2 - 5 kg, rất được ưa chuộng ở Việt Nam nhờ kích thước nhỏ gọn, phù hợp làm thú cưng Giống chó Chihuahua, hay còn gọi là “chó phốc hươu” hoặc “chó bỏ túi”, có trọng lượng từ 2,1 - 2,7 kg, chiều cao 16 - 20 cm và chiều dài 30 cm Chó Chihuahua khỏe mạnh, với mỏ dài, tai dựng đứng, bụng thon, chân mảnh và đuôi ngắn, thường không thích người lạ và có thể tỏ ra hung dữ, nên rất thích hợp để nuôi làm cảnh và giữ nhà Chó Phốc sóc cũng là một lựa chọn thú vị cho những ai yêu thích giống chó nhỏ.
Chó Phốc Sóc là một giống chó nhỏ với ba kích thước phổ biến: tiêu chuẩn (cao khoảng 25 - 30 cm), mini (cao khoảng 20 cm) và teacup (cao dưới 15 cm) Cân nặng của loại mini và tiêu chuẩn dao động từ 1 - 3 kg Đặc điểm nhận diện của chúng bao gồm mặt hơi giống mặt cáo, hai má hóp, mắt to màu sẫm và mõm nhỏ dài Lông của Phốc Sóc thường dài và màu trắng là phổ biến, nhưng chúng cũng có thể có các màu khác như vàng, kem và nâu.
* Ngoài ra còn một số giống chó ngoại khác như : chó Pug, chó Husky, chó becgie, chó PitBull,
2.2.2 Cấu tạo và sinh lý của chó
Thân nhiệt của gia súc được đo qua trực tràng khi chúng yên tĩnh và thường ổn định, chỉ thay đổi trong phạm vi hẹp tùy thuộc vào tuổi, trạng thái sinh lý, bệnh lý, trạng thái thần kinh và theo mùa Giống gia súc cao sản có thân nhiệt cao hơn so với giống thấp sản, trong khi gia súc non có thân nhiệt cao hơn gia súc trưởng thành do cường độ trao đổi chất mạnh hơn Thân nhiệt cũng tăng lên sau khi ăn, trong thời gian động dục và khi có thai Sự điều hòa thân nhiệt phụ thuộc vào sự cân bằng giữa quá trình sinh nhiệt và tỏa nhiệt, được điều khiển bởi hệ thần kinh và thể dịch.
Theo Vũ Như Quán (2011), thân nhiệt bình thường của chó dao động từ 38 - 39 o C, và có thể thay đổi trong tình trạng bệnh lý tùy thuộc vào tính chất và mức độ của bệnh Giảm thân nhiệt thường do mất máu, nhiễm lạnh, giảm quá trình sinh nhiệt, sốc, hoặc sau cơn kịch phát của bệnh nhiễm khuẩn Ngược lại, tăng nhiệt độ thường xảy ra khi môi trường quá nóng hoặc trong các bệnh truyền nhiễm, gây ra sốt cao Thân nhiệt của chó cũng bị ảnh hưởng bởi các yếu tố như tuổi tác, giới tính, hoạt động thể chất, và tình trạng mang thai Theo Nguyễn Thị Ngân và cs (2016), việc kiểm tra thân nhiệt giúp xác định tình trạng sốt của chó; nếu thân nhiệt tăng 1 - 2 o C là sốt nhẹ, còn tăng 2 - 3 o C là sốt cao, từ đó có thể sơ chẩn nguyên nhân và đánh giá hiệu quả điều trị.
Da là cơ quan lớn nhất của cơ thể chó, thực hiện nhiều chức năng quan trọng để duy trì cân bằng nội môi và đóng vai trò tích cực trong phản ứng miễn dịch thông qua hệ thống miễn dịch bẩm sinh và mắc phải.
Da được cấu tạo từ nhiều lớp tế bào, tuyến nhờn, mạch máu, dây thần kinh và các nang lông, đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa thân nhiệt và cảm nhận khi tiếp xúc.
Da có 3 lớp chính: Lớp biểu bì (hay lớp ngoài cùng), lớp trung bì và lớp hạ bì
Phần quan trọng khác của da bao gồm phần phụ da - như lông và móng vuốt, các cơ dưới da và mỡ
Lớp biểu bì là lớp ngoài cùng của da, có chức năng bảo vệ da khỏi tác động bên ngoài và các chất lạ Nó bao gồm các tế bào như keratinocytes, melanocytes, tế bào Langerhans và tế bào Merkel, mỗi loại đều có vai trò đặc biệt Khu vực đầu và lưng có lớp biểu bì dày hơn so với nách và bụng Khi tế bào sừng hóa chết, các tế bào trưởng thành sẽ thay thế chúng, dẫn đến hiện tượng vẩy nhỏ trắng bong ra trong mùa hanh khô, đó là tế bào lớp ngoài cùng đã chết và hóa sừng.
Lớp trung bì: Một số bệnh về da, trong đó có một số bệnh tự miễn, có thể làm hỏng lớp trung bì của da
Lớp hạ bì trên da đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ và nuôi dưỡng lớp biểu bì cùng các phần phụ của da Các mạch máu trong lớp hạ bì cung cấp chất dinh dưỡng cho biểu bì và cũng giúp điều chỉnh nhiệt độ cơ thể.
Dây thần kinh cảm giác nằm trong lớp hạ bì và nang lông của da chó, giúp da phản ứng với các cảm giác như đau, ngứa, nóng và lạnh.
Lớp hạ bì đóng vai trò quan trọng trong việc sản xuất collagen và elastin, giúp duy trì độ đàn hồi cho da Bên cạnh đó, lớp hạ bì còn chứa các tế bào miễn dịch, bảo vệ da khỏi các tác nhân gây bệnh qua lớp biểu bì.
* Phần phụ khác cấu tạo nên da chó
Ngoài ba lớp chính thì da của chó được cấu thành nhờ các yếu tố sau đây:
Lông là đặc điểm quan trọng của động vật có vú, giúp bảo vệ cơ thể theo nhiều cách Chiều dài và mật độ lông cung cấp khả năng cách nhiệt, trong khi màu sắc và độ bóng của lông có vai trò điều chỉnh nhiệt độ Ngoài ra, lông xúc giác đã được biến đổi cấu trúc để nhận biết các kích thích từ môi trường.
Sợi lông được bao bọc bởi lớp keratin đã hóa sừng bên ngoài, trong khi tuỷ chứa keratin lỏng lẻo Mỗi loại keratin đảm nhận chức năng riêng biệt Nang lông có một sợi lông trung tâm và được bao quanh bởi từ 3 đến 15 sợi lông thứ cấp nhỏ hơn.
Tất cả đều được mọc ra từ một lỗ chân lông Chó được sinh ra với các nang lông đơn giản sau đó phát triển thành nang lông ghép
Một số bệnh ngoài da và bệnh sinh lý thường gặp ở chó
2.3.1 Bệnh mò bao lông (do Demodexcanis)
2.3.1.2 Đặc điểm hình thái và cấu tạo
Hình 2.1 Mò bao lông Demodexcanis
Theo Bùi Khánh Linh và c.s (2014) [7]: mò bao lông là loại mò nhỏ, dài 0,1 - 0,39 mm, cơ thể dài không có lông, kí sinh ở tuyến nhờn bao lông
Bệnh mò bao lông ở chó (Demodicosis) là một bệnh ngoài da phổ biến, với các triệu chứng như ngứa, tổn thương da, và rụng lông Bệnh thường xuất hiện quanh vùng mắt, hai chân trước, hoặc có thể lan ra toàn bộ cơ thể Các dấu hiệu khác bao gồm viêm da sâu, có dịch rỉ viêm, mủ, mùi hôi tanh, và đóng vảy.
Bệnh ghẻ ở chó do ký sinh trùng Demodex canis gây ra, sống trong lông và tuyến bã dưới da Chúng phát triển và sinh sản trên cơ thể chó, với vòng đời kéo dài từ 20 đến 35 ngày.
Hình dạng của ký sinh trùng này là mũi nhọn, chuyên gia đào khoét và hút các chất dinh dưỡng, gây ra những vết thương nghiêm trọng trên da chó Điều này khiến cho chó cảm thấy ngứa ngáy và khó chịu Những khu vực ẩm ướt trên cơ thể chó, như mí mắt, kẽ bàn chân và gang bàn chân, là nơi trú ngụ ưa thích của loài ký sinh này.
2.3.1.4 Đặc điểm hình thái và cấu tạo
Hình thái của D.canis trưởng thành: thanh mảnh và thon dài, chiều dài phần bụng là 91 - 115 μm, chiều rộng cơ thể là 40 - 45 μm và tổng chiều dài cơ thể là
Kích thước của D.canis dao động từ 167 đến 244 μm (theo Sakulploy và Sangvaranond, 2010) Theo Phạm Văn Khuê và Phan Lục (1996), thân của D.canis dài khoảng 0,25 mm, với đầu giả rộng và lồi cạn Phần phụ miệng bao gồm một đôi xúc biện, kìm và một tấm dưới miệng, trong đó xúc biện có hai đốt, với đốt cuối ngắn, và kìm có hình trâm, dẹp và mỏng.
Bệnh Demodex ở chó thường xảy ra ở những chú chó có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, đặc biệt là ở chó từ 12 đến 18 tháng tuổi Khi chó trưởng thành, hệ miễn dịch của chúng sẽ cải thiện, nhưng những chú chó trưởng thành mắc bệnh thường có hệ miễn dịch yếu Bệnh này cũng có thể xuất hiện ở chó lớn tuổi do sự suy giảm chức năng miễn dịch theo tuổi tác Những chú chó có hệ miễn dịch suy yếu thường là do bệnh tật hoặc sử dụng một số loại thuốc nhất định.
Ghẻ Demodex canis là loại ký sinh trùng sống trong bao lông và tuyến mỡ dưới da của chó Toàn bộ vòng đời của ghẻ này diễn ra trên cơ thể chó.
Rụng lông ở chó thường bắt đầu từ vùng mặt, đặc biệt là quanh mắt Khi chỉ có một vài mảng lông bị rụng, tình trạng này được gọi là bệnh ghẻ lở Demodex cục bộ Nếu bệnh lan rộng ra nhiều vùng da khác trên cơ thể chó, nó được gọi là bệnh ghẻ lở.
Thường xuất hiện ở hai dạng:
Ghẻ khô là giai đoạn đầu của bệnh, khi chó bắt đầu rụng lông ở vùng trán, mí mắt và bốn chân, với da dày cộm và có màu đỏ sẫm Chó thường cảm thấy ngứa và hay dùng chân để gãi.
Ghẻ mủ là tình trạng trên da chó xuất hiện những mụn mủ sưng mọng, chứa đầy mủ màu vàng xám Ở những vùng này, da trở nên nhăn nheo và lông rụng, lâu ngày dẫn đến sự chết của các tổ chức và dịch viêm, tạo thành các vảy khô cứng và dày cộm.
Việc không được điều trị tại các cơ sở uy tín có thể dẫn đến tình trạng suy kiệt nhanh chóng Hơn nữa, sự suy mòn và nhiễm khuẩn mãn tính có thể trở thành nguyên nhân gây tử vong.
Vệ sinh thân thể cho chó thường xuyên là rất quan trọng, và tốt nhất là tắm cho chó bằng các loại lá tự nhiên như lá bồ kết, nước lá chát, lá đắng như lá ổi, lá xoan, hạt mùi, hoặc quả chanh Nên tránh sử dụng xà phòng thông thường để tắm cho chó.
Tiêu độc chỗ ở và chuồng chó bằng dung dịch sát trùng chloramin B 0,5% và nước vôi 10% Sau khi phun sát trùng, cần phơi khô chuồng và cũi chó dưới ánh nắng mặt trời.
Có thể sử dụng các loại thuốc như dep, extopa, trinaghe, tribeloda để bôi lên vùng da bị ghẻ Ngoài ra, có thể tiêm các dung dịch hanmectin, ivermectin, detolac dưới da cho chó, với liều tiêm 2 lần, cách nhau từ 10 đến 15 ngày.
* Một số lưu ý khi điều trị:
Phải rọ mõm chó trước khi bôi thuốc để không cho chó liếm thuốc tránh trúng độc
Bệnh ghẻ ở chó cần được điều trị lâu dài và thực hiện qua nhiều đợt, với khoảng cách giữa các đợt từ 3 đến 5 ngày Khi bôi thuốc trị ghẻ, chỉ nên bôi lên từng phần của cơ thể chó thay vì bôi toàn thân để tránh gây độc hại cho chúng.
Chuồng nuôi và các dụng cụ cần được tiêu độc khử trùng bằng dung dịch chloramin B 0,5% hoặc nước vôi 10% Sau khi phun sát trùng, cần phơi khô dưới ánh nắng mặt trời để đảm bảo hiệu quả.
2.3.2.1 Phân loại, đặc điểm hình thái và cấu tạo
Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước
2.4.1 Tình hình nghiên cứu trong nước
Theo nghiên cứu của Nguyễn Phước Trung (2002) và Bùi Thị Tho (2003), thuốc amitraz 0,025% có thể được sử dụng để bôi lên da ghẻ, trong khi ivermectin nên được tiêm với liều 0,2 mg/kg, thực hiện 2-4 lần, mỗi lần cách nhau 14 ngày Ngoài ra, việc bôi DEP (diethyl-phthalate) lên vùng da bị ghẻ ở chó cũng cho thấy hiệu quả điều trị cao.
Theo Phạm Sỹ Lăng và cs (2006) [5], Đỗ Dương Thái và Trịnh Văn Thịnh
(1975) [13], nấm thường xuất hiện ở cổ, u vai, bề mặt của lưng và chân gồm những mảng tròn, đường kính 2 - 3 cm
Theo Phạm Sỹ Lăng và cs (2009) [5] cho biết: Chó bị ghẻ hay gãi, cắn chỗ ngứa, cọ xát nền chuồng, nền nhà
Nghiên cứu của Đặng Quỳnh Như và cộng sự (2017) cho thấy tỷ lệ chó nhiễm ngoại ký sinh cao nhất ở độ tuổi 1 - 2 năm, đạt 34,88% Tiếp theo là nhóm chó dưới 1 năm tuổi với tỷ lệ 14,28%, sau đó là chó từ 2 - 5 tuổi (8,82%) và chó trên 5 tuổi có tỷ lệ nhiễm thấp nhất, chỉ 4,87%.
Tỷ lệ mắc bệnh da, bao gồm cả ngoại ký sinh, ở chó tại thành phố Thái Nguyên là 22,78%, thấp hơn so với mức 42,11% được công bố bởi Nguyễn Phi Bằng và cộng sự (2018) tại An Giang.
Một số ngoại ký sinh trùng trên chó, như bọ chét, có khả năng lây lan sang người, gây ra tổn thương da và đóng vai trò là vật chủ trung gian truyền bệnh.
2.4.2 Tình hình nghiên cứu ngoài nước
Theo Currier R W (2011) [16], nhiễm Demodex dạng cục bộ thường gặp ở chó nhỏ, đặc biệt là trong độ tuổi từ 3 đến 6 tháng Trong khi đó, dạng toàn thân có thể xuất hiện ở cả chó nhỏ và chó lớn.
Theo Mueller R.S và cộng sự (2011) cho biết, trong trường hợp Demodicosis nặng, có thể xuất hiện hạch to, hôn mê và sốt do nhiễm khuẩn da kế phát nghiêm trọng, khiến cho con vật trải qua cơn đau đớn.
Theo nghiên cứu của Sudan V và cộng sự (2013), chó có thể gặp phải tình trạng tổn thương da ở các vùng như mặt, tai, cổ, chân, bụng và lưng, kèm theo mùi hôi tanh Chó sẽ trở nên đờ đẫn, không còn nhanh nhẹn, mệt mỏi, ủ rũ và gầy đi mặc dù ăn uống vẫn nhiều.
Theo nghiên cứu của Fiorucci Fogel và Paradis (2015), 78% trong số 23 con chó được khảo sát có sự hiện diện của Demodex canis trên da, trong khi chỉ có 22% là Demodex cornei Điều này cho thấy số lượng Demodex canis luôn cao hơn so với Demodex cornei.
Theo Halit Umar M (2005) cho biết, tại các vị trí Demodex ký sinh, thường xuất hiện ban đỏ và vẩy, kèm theo dịch viêm và huyết tương Nếu không được điều trị kịp thời, tình trạng có thể tiến triển thành mủ, máu và mùi hôi.
Theo Ron Hines (2013), việc phát hiện sớm, cách ly và điều trị triệt để là rất quan trọng Cần thực hiện vệ sinh chăm sóc tốt cho chó, bao gồm việc tắm chải hàng tuần và vệ sinh môi trường xung quanh Đối với chó bị ghẻ, cần tắm rửa sạch sẽ và cắt lông vùng ghẻ trước khi sử dụng thuốc điều trị.
Theo nghiên cứu của Theo Singh S.K và cộng sự (2011), thuốc Ivermectin được sử dụng với liều khởi đầu là 50 mg/kg/ngày, sau đó tăng dần liều lên 50 μg/kg trong những ngày điều trị đầu tiên cho đến khi bệnh nhân hồi phục.
ĐỐI TƯỢNG VÀ NỘI DUNG, CÁC PHƯƠNG PHÁP TIẾN HÀNH
Đối tượng
Đối tượng là chó đến khám và chữa bệnh tại phòng khám Vi Hoàng An.
Địa điểm, thời gian
- Địa điểm: phòng khám thú cưng Vi Hoàng An, phường Hoàng Văn Thụ, thành phố Thái Nguyên
Nội dung thực hiện
- Thực hiện các công việc khám, chữa bệnh ngoài da và một số bệnh hô hấp cho chó tại phòng khám
- Xác định tỉ lệ chó mắc các bệnh về da và bệnh hô hấp tại phòng khám
- Điều trị bệnh cho chó đến khám và chữa bệnh ngoài da, bệnh hô hấp tại phòng khám.
Chỉ tiêu, phương pháp thực hiện
3.4.1 Các chỉ tiêu theo dõi
- Tình hình chó đến khám, chữa bệnh tại phòng khám thú cưng Vi Hoàng
- Kết quả tiêm phòng vắc-xin cho chó tại phòng khám
- Tình hình mắc bệnh ngoài da và bệnh hô hấp ở chó đến khám chữa bệnh
- Kết quả khám và điều trị bệnh ngoài da và bệnh hô hấp cho chó tại phòng khám
3.4.2.1 Phương pháp đánh giá tình hình chó được đưa đến khám chữa bệnh tại phòng khám thú cưng Vi Hoàng An
*Phương pháp xác định bệnh tại phòng khám Vi Hoàng An
- Chó mèo bị nấm rất dễ nhầm với bệnh ghẻ, vì vậy cần tiến hành làm xét nghiệm soi kính hiển vi để chẩn đoán nấm, ghẻ
- Chó mèo bị một số bệnh hô hấp nên cần điều trị lưu trú để theo dõi triệu chứng và sử dụng thuốc đúng cách
Khi chó mèo bị nấm, việc cạo lông là cần thiết để xác định mức độ nấm ghẻ Nếu tình trạng nhẹ, sau khi cạo lông, có thể sử dụng thuốc xịt chứa Miconazole và Ketoconazole để điều trị hiệu quả.
- Đối với trường hợp bị nặng thì cần kết hợp tắm ngâm thuốc Protec nano từ 10-15 phút, hoặc có thể sử dụng lá chè đun đặc để ngâm
Để điều trị chó mèo bị nấm, cần tắm cho chúng bằng sữa tắm nấm ghẻ nhằm ngăn chặn tình trạng lây lan Sau khi tắm, đặc biệt chú ý sấy khô lông cho chó mèo để đạt hiệu quả điều trị tốt nhất.
Đối với chó mắc bệnh hô hấp, việc xác định mức độ nặng hay nhẹ của bệnh là rất quan trọng Trong trường hợp bệnh nặng, cần cho chó nằm dưới đèn sưởi và sử dụng thuốc kháng sinh liều cao để điều trị hiệu quả.
Đối với chó mắc bệnh nhẹ, nên kết hợp cho chó nằm dưới đèn sưởi và sử dụng kháng sinh liều thấp Để đánh giá tình hình sức khỏe của chó, tôi đã ghi chép số liệu hàng ngày vào nhật ký thực tập Từ đó, tôi thống kê tổng số lượt chó được đưa đến khám chữa bệnh trong thời gian thực tập.
3.4.2.2 Kết quả tiêm phòng cho chó tại phòng khám
Hàng ngày, chúng tôi ghi chép số liệu về chó đến tiêm phòng vắc xin, bao gồm loại vắc xin, lứa tuổi, giống chó và mức độ an toàn sau tiêm Mỗi chó khi đến khám tại phòng mạch đều có sổ theo dõi sức khỏe và thông tin được lưu giữ cẩn thận.
3.4.2.3 Xác định tình hình nhiễm bệnh, cách phòng trị bệnh cho chó
Trong quá trình thực tập xác định bệnh cho chó, tôi đã theo dõi các ca bệnh đến khám hàng ngày Tôi ghi chép lại thông tin và tham khảo chẩn đoán của bác sĩ phụ trách để hiểu cách kết luận bệnh Sau đó, tôi đã học cách kê đơn thuốc và điều trị cho chó.
3.4.3 Phương pháp và cách xử lý số liệu
Các số liệu thu thập được xử lý bằng Microsoft Excel
Tỷ lệ con mắc bệnh (%) Tổng con mắc bệnh x 100%
Tổng số con theo dõi
Tỷ lệ con khỏi bệnh (%) Tổng con khỏi bệnh x 100%
Tổng số con điều trị
KẾT QUẢ VÀ PHÂN TÍCH KẾT QUẢ
Kết quả theo dõi tình hình chó đến khám chữa bệnh tại phòng khám thú cưng Vi Hoàng An
Để nắm bắt tình hình dịch bệnh trên chó tại Thái Nguyên, phòng khám thú cưng Vi Hoàng An đã tiến hành điều tra, theo dõi và ghi chép hồ sơ bệnh án từ ngày 10/12/2021 đến 04/06/2022.
Các bệnh được theo dõi bao gồm bệnh nội khoa, ngoại khoa, tiêm phòng vắc xin
Trong quá trình thực tập tại phòng khám thú y Vi Hoàng An, tôi đã theo dõi số lượng chó được đưa đến khám và chữa bệnh Kết quả được trình bày trong bảng 4.1.
Bảng 4.1 Thống kê số chó được đưa đến khám chữa bệnh tại phòng khám thú y (từ tháng 12/2021 - tháng 06/2022)
Tổng số chó đến khám (con)
Kết quả bảng 4.1 cho thấy: trong thời gian từ tháng 12/2021 đến đầu tháng 6/2022, phòng khám đã tiếp nhận 899 chó đến khám và chữa bệnh Trong đó có
326 con là chó nội, chiếm 40,64% và có 476 con là chó ngoại, chiếm 59,35%
Số lượng chó ngoại đến khám bệnh cao hơn chó nội, cho thấy người nuôi vẫn chú trọng và phân biệt giữa hai loại chó này Điều này dẫn đến tỷ lệ mắc bệnh ở chó ngoại cũng cao hơn.
Kết quả theo dõi số chó được đưa đến tiêm phòng vắc-xin phòng bệnh tại phòng khám thú cưng Vi Hoàng An
tại phòng khám thú cưng Vi Hoàng An
Trong quá trình thực tập tại phòng khám thú cưng, em đã theo dõi số lượng chó được đưa đến tiêm phòng vắc-xin phòng bệnh Kết quả ở bảng 4.2
Bảng 4.2 Kết quả theo dõi số chó được đưa đến tiêm phòng vắc-xin tại phòng khám thú cưng Vi Hoàng An
Tổng số chó tiêm phòng
Vắc-xin dại Vắc-xin 5 bệnh Vắc-xin 7 bệnh Chó nội Chó ngoại Chó nội Chó ngoại Chó nội Chó ngoại
Kết quả từ bảng 4.2 cho thấy, trong số 250 chó được đưa đến phòng khám tiêm phòng, chủ yếu được tiêm 3 loại vắc-xin: vắc-xin dại, vắc-xin phòng 5 bệnh (bao gồm bệnh carê, parvo, viêm gan truyền nhiễm, ho cũi chó, phó cúm) và vắc-xin phòng 7 bệnh (gồm các bệnh giống như vắc-xin 5 bệnh và thêm bệnh do leptospria và coronavirus) Số lượng chó tiêm vắc-xin 5 bệnh là cao nhất, tiếp theo là vắc-xin 7 bệnh, trong khi vắc-xin dại có số lượng tiêm thấp nhất.
Trong quá trình đến tiêm phòng, chủ nuôi chó thường kết hợp tiêm phòng
5 bệnh hoặc 7 bệnh để phòng tránh các bệnh khác cho chó, trong đó có bệnh dại
Theo bảng 4.2, số lượng chó được đưa đến tiêm phòng chủ yếu là chó ngoại, trong khi tỷ lệ chó nội rất thấp Điều này cho thấy chó nội vẫn chủ yếu được nuôi theo cách dân dã và chưa được quan tâm nhiều, dẫn đến số lượng chó nội đến phòng mạch không đáng kể Mặc dù các địa phương thường tổ chức tiêm phòng dại hàng năm, nhưng tỷ lệ tiêm phòng bệnh này tại phòng mạch vẫn còn khá thấp.
Tuy nhiên, trong quá trình tiêm vắc-xin cho chó cũng cần lưu ý:
Chúng tôi cung cấp tư vấn cho chủ vật nuôi về các loại vắc-xin cần thiết, bao gồm tác dụng phòng ngừa các bệnh nguy hiểm, các tác dụng phụ có thể xảy ra, cũng như những trường hợp xấu có thể xảy ra sau khi tiêm.
- Tiêm phòng đúng cách, có biện pháp xử lý nếu chúng có phản ứng lại với thuốc hay sốc phản vệ
- Trước khi tiêm cần kiểm tra thông tin đầy đủ về sức khỏe và lịch sử tiêm phòng của vật nuôi
- Không tiêm vắc-xin khi thú cưng có biểu hiện bệnh lý, khi vật nuôi bị sốt (phải kiểm tra sức khỏe và nhiệt độ trước khi tiêm phòng)
Sau khi tiêm xong, chủ vật nuôi cần được tư vấn về cách chăm sóc chó hiệu quả hơn Cần kiêng tắm và tránh cho chó ăn các loại thực phẩm có chứa nhiều mỡ, sữa, và đồ tanh ít nhất trong vòng 1 tuần.
- Một số trường hợp tiêm phòng sai có thể làm thú cưng mắc bệnh
- Tiêm không đúng cách vắc-xin sẽ không có tác dụng, gây ảnh hưởng xấu tới sức khỏe của thú cưng.
Kết quả chẩn đoán một số bệnh ngoài da thường gặp ở chó được đưa đến khám tại phòng khám
4.3.1 Tình hình mắc bệnh ngoài da ở chó đến khám chữa bệnh tại phòng khám
Bệnh ngoài da ở chó là một vấn đề phổ biến, ảnh hưởng đến sức khỏe và thẩm mỹ của thú cưng, đồng thời có khả năng lây lan sang con người Dữ liệu từ phòng khám thú cưng cho thấy số lượng chó mắc bệnh ngoài da từ tháng 12/2021 đến đầu tháng 06/2022 được ghi nhận trong bảng 4.3.
Bảng 4.3 Tình hình mắc bệnh ngoài da ở chó trong thời gian thực tập
Số con theo dõi (con)
Số con mắc bệnh (con)
Số con theo dõi (con)
Số con mắc bệnh (con)
Từ ngày 10/12/2021 đến 04/06/2022, phòng mạch đã tiếp nhận 49 con chó nội và 193 con chó ngoại đến khám bệnh ngoài da Trong số đó, 22 con chó nội mắc bệnh ngoài da, chiếm 44,89%, và 86 con chó ngoại mắc bệnh ngoài da, chiếm 44,55% tổng số chó ngoại được theo dõi.
Bảng 4.4 Tỷ lệ mắc bệnh ngoài da trên chó tại phòng khám thú cưng
Bệnh ngoài da Số con theo dõi
Số con mắc bệnh (con)
Theo bảng 4.4, trong tổng số 205 con chó được theo dõi, có 53 con mắc bệnh do Demodex, chiếm 85,48%; 116 con mắc bệnh do nấm, chiếm 90,62%; và 3 con mắc bệnh do Sarcoptes, chiếm 20%.
Bệnh do nấm chiếm tỷ lệ cao nhất (90,62%), ngoài ra bệnh do Demodex cũng chiếm tỷ lệ khá cao (85,48%), bệnh do Sarcoptes chiếm tỷ lệ rất thấp (20%)
Bệnh nấm da ở chó ngoại gia tăng do chúng thích nghi kém với khí hậu Việt Nam, ảnh hưởng đến sức khỏe và sức đề kháng Khí hậu nóng ẩm miền Bắc tạo điều kiện thuận lợi cho nấm phát triển, làm yếu sức đề kháng của da, từ đó tạo cơ hội cho nấm xâm nhập và gây bệnh.
Hiện nay, số lượng chó mắc bệnh ngoài da do nhiều nguyên nhân như dị ứng, chấn thương, ve, ghẻ, nấm và ký sinh trùng đang gia tăng Điều này cho thấy sự đa dạng của các bệnh ngoài da, làm cho việc xác định nguyên nhân gây bệnh trở nên khó khăn hơn.
4.3.2 Kết quả theo dõi chó mắc bệnh ngoài da theo kiểu lông (lông ngắn, lông dài)
Bệnh ngoài da ở chó thường gia tăng do độ ẩm cao ở Việt Nam, đặc biệt là ở những giống chó lông dài, vì chúng giữ độ ẩm trên da nhiều hơn so với chó lông ngắn Trong quá trình thực tập, tôi đã theo dõi các trường hợp chó bị bệnh ngoài da được đưa đến khám và điều trị tại phòng mạch, với kết quả được trình bày trong bảng 4.5.
Bảng 4.5 Kết quả theo dõi chó mắc bệnh ngoài da theo kiểu lông tại phòng khám thú cưng
Kiểu lông Số con theo dõi
Kết quả từ bảng 4.5 cho thấy tỷ lệ mắc bệnh ngoài da ở chó lông dài cao hơn, với 102 con mắc bệnh, chiếm 59,30%, trong khi chó lông ngắn chỉ có 70 con mắc, chiếm 50,72% Điều này cho thấy mối liên hệ giữa bệnh ngoài da và đặc điểm lông của chó Nguyên nhân có thể do chó lông dài thường được thả rông trong thời tiết ẩm ướt hoặc không được vệ sinh đúng cách, dẫn đến lông bết lại, tạo điều kiện cho vi sinh vật gây bệnh phát triển.
Kết quả điều trị bệnh ngoài da cho chó đến khám tại phòng khám
Sau khi được chẩn đoán và lấy mẫu xét nghiệm, em đã sử dụng phác đồ điều trị bệnh ngoài da cho 172 con chó bị bệnh Kết quả ở bảng 4.6
Bảng 4.6 Kết quả điều trị một số bệnh ngoài da cho chó tại phòng khám thú cưng Chỉ tiêu
Số con điều trị (con)
Trong 53 con chó mắc bệnh ghẻ Demodex có triệu chứng ban đầu là rụng lông, da đóng vảy và tiết dịch, sau khi điều trị theo phác đồ của phòng mạch sử dụng thuốc nexgard cho uống 1 viên duy nhất theo trọng lượng của chó nexgard 11 mg afoxolaner dùng cho chó rất nhỏ (2 - 4 kg), nexgard 28 mg afoxolaner dùng cho chó nhỏ (> 4 - 10 kg), nexgard 68 mgafoxolaner dùng cho chó kích cỡ trung bình (> 10 - 25 kg), nexgard 136 mg afoxolaner dùng cho chó lớn (> 25 - 50 kg) Kết quả điều trị cả 53 con chó đều khỏi bệnh (tỷ lệ khỏi đạt 100%) và chó mọc lông trở lại sau khoảng 1 tháng
Trong số 116 con chó mắc bệnh nấm da, biểu hiện chủ yếu là rụng lông theo mảng tròn và bộ lông lốm đốm Các vùng da tổn thương thường đỏ hoặc loét, và khi khô lại sẽ tróc vảy giống như gàu Để điều trị, chúng tôi tiến hành cạo lông và bôi thuốc vào vùng da bị nấm, đồng thời vệ sinh bề mặt da bằng dung dịch cồn i-ốt ít nhất 2 lần/ngày Sử dụng sữa tắm kháng nấm 3 ngày/lần và bôi thuốc trị nấm thảo dược miconazole hoặc xịt nấm mitecyn 2 lần/ngày Kết quả điều trị cho thấy 116 con chó đều khỏi bệnh, đạt tỷ lệ 100%.
Trong 3 con chó mắc bệnh ghẻ ngầm, sau khi điều trị theo phác đồ của phòng mạch sử dụng thuốc bravecto cho uống 1 viên duy nhất theo trọng lượng của chó Kết quả điều trị cả 3 con chó đều khỏi bệnh (tỷ lệ khỏi đạt 100%).
Kết quả chẩn đoán và điều trị bệnh đường hô hấp ở chó đến khám chữa bệnh tại phòng khám Thú y
4.5.1 Kết quả điều trị bệnh đường hô hấp ở chó đến khám chữa bệnh tại phòng khám Thú y
Bảng 4.7 Kết quả điều trị một số bệnh đường hô hấp ở chó tại phòng khám Thú y
Tên bệnh Thuốc điều trị
Liều lượng (ml/kgTT) Đường tiêm
Thời gian dùng thuốc (ngày)
Số con điều trị (con)
Kết quả từ bảng 4.7 cho thấy, trong số 28 con chó mắc viêm phế quản cata, các triệu chứng khi đến khám bao gồm lừ đừ, bỏ ăn, và ho ngắn, sâu Sau khi điều trị theo phác đồ tại phòng khám với mycotin (doxycyclin, tiamulin) để trị ho và hen suyễn, cùng với Bio-sone (prednisolone, oxytetracycline, thiamphenicol, bromhexine) cho chó bỏ ăn và vitamin ADE B Complex, liệu trình kéo dài 3 tuần.
5 ngày có 22/28 (78,57%) con khỏi bệnh hoàn toàn
Trong 17 con chó mắc phế quản phế viêm, khi đến khám có biểu hiện khó thở, thở nhanh và nông, thở thể bụng, phồng môi để thở Quan sát thấy chó tím tái, nhất là lúc vận động Mũi chảy mủ màu vàng, sốt cao Sau khi điều trị theo phác đồ tại phòng khám sử dụng BX100 (G20, canxi, cafein, vitamin C, urotropin), mycotin (doxycyclin, tiamulin), Bio - sone (prednisolone, oxytetracycline, thiamphenicol, bromhexine), Brom có tác dụng trị ho, khó thở và vitamin ADE B Complex liệu trình 5 - 7 ngày có 12/17 (70,59%) con khỏi bệnh hoàn toàn Trên thực tế, tùy theo bệnh nguyên, diễn biến và triệu chứng lâm sàng của bệnh mà dùng các loại thuốc khác nhau cho phù hợp.
Kết quả thực hiện một số công tác khác tại phòng khám
Trong thời gian thực tập, em không chỉ tham gia chẩn đoán và điều trị bệnh ngoài da cho chó mà còn hỗ trợ các công việc thường xuyên tại phòng mạch Kết quả chi tiết được trình bày trong bảng 4.8.
Bảng 4.8 Kết quả thực hiện một số công việc khác tại phòng khám
Công việc Số lần thực hiện
Hỗ trợ mổ đẻ 3 100 Đỡ đẻ 2 100
Dọn vệ sinh phòng mạch 150 100
Ngoài ra còn các công việc hàng ngày như :
Vệ sinh chuồng nuôi chó, quét dọn khu nhốt chó, quét dọn trong và ngoài phòng khám, lau khử trùng và phun sát trùng định kỳ,…