BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP HỒ CHÍ MINH HỌC PHẦN GIÁO DỤC HỌC ĐẠI CƯƠNG BÀI TẬP NHÓM LÀM SÁNG TỎ QUAN ĐIỂM “HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC CÓ TÍNH HAI MẶT” Thực hiện Nhóm 1 TP Hồ Chí Minh, 0[.]
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP HỒ CHÍ MINH
HỌC PHẦN GIÁO DỤC HỌC ĐẠI CƯƠNG
BÀI TẬP NHÓM:
LÀM SÁNG TỎ QUAN ĐIỂM:
“HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC CÓ TÍNH HAI MẶT”
Thực hiện: Nhóm 1
TP Hồ Chí Minh, 07/2020
Trang 2CÂU HỎI THẢO LUẬN
Anh/ chị hãy làm sáng tỏ quan điểm hoạt động giáo dục có tính hai mặt dựa vào khái niệm, các thành tố, bản chất và nguyên tắc
Trang 3MỤC LỤC
CÂU HỎI THẢO LUẬN 2
1 Dựa vào khái niệm 4
2 Dựa vào các thành tố 5
2.1 Mục tiêu, nhiệm vụ giáo dục 5
2.2 Nội dung giáo dục 5
2.3 Phương pháp, phương tiện giáo dục 5
2.4 Quan hệ giữa nhà giáo dục với hoạt động giáo dục 5
2.5 Quan hệ giữa người được giáo dục với hoạt động tự giáo dục 6
2.6 Kết quả giáo dục 6
3 Dựa vào bản chất 6
4 Dựa vào các nguyên tắc 7
4.1 Nguyên tắc đảm bảo tính mục đích của hoạt động giáo dục 7
4.2 Nguyên tắc đảm bảo giáo dục gắn với cuộc sống và lao động 8
4.3 Nguyên tắc đảm bảo giáo dục trong tập thể và bằng tập thể 9
4.4 Nguyên tắc đảm bảo kết hợp tôn trọng nhân cách với yêu cầu hợp lý đối với người được giáo dục 10
4.5 Nguyên tắc đảm bảo thống nhất giữa tính vừa sức chung và tính cá biệt trong hoạt động giáo dục 10
4.6 Nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất giữa vai trò chủ đạo của nhà giáo dục và vai trò tự giáo dục của người được giáo dục 11
4.7 Đảm bảo tính liên tục và hệ thống của hoạt động giáo dục 11
4.8 Nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất giữa giáo dục nhà trường, giáo dục gia đình và giáo dục xã hội 12
KẾT LUẬN 14
BẢNG PHÂN CÔNG NHIỆM VỤ 15
Trang 4Người được giáo
dục (Chủ động, tự giác, tích cực)
1 Dựa vào khái niệm
Để làm sáng tỏ quan điểm hoạt động giáo dục có tính hai mặt, trước tiên chúng ta cần dựa vào khái niệm của hoạt động giáo dục Khái niệm hoạt động giáo dục được tìm hiểu và nêu ra ở đây là hoạt động giáo dục theo nghĩa hẹp là một bộ phận của hoạt động giáo dục theo nghĩa rộng (giáo dục theo nghĩa rộng
là hoạt động được tổ chức có mục đích, có kế hoạch nhằm hình thành và phát triển toàn diện nhân cách con người)
Hoạt động giáo dục (theo nghĩa hẹp) là hoạt động phối hợp, thống nhất hoạt động chủ đạo của nhà giáo dục và hoạt động tự giác, tích cực, chủ động tự giáo dục của người được giáo dục nhằm hình thành và phát triển những phẩm chất nhân cách phù hợp với yêu cầu xã hội như đức, thể, mỹ, lao động
Hoạt động giáo dục mang tính toàn vẹn, vận động và phát triển liên tục, được thực hiện thông qua tất cả các hoạt động trong nhà trường, và các hoạt động bên ngoài nhà trường với môi trường giáo dục thích hợp Qua đó, học sinh trải nghiệm, tích lũy vốn sống, kinh nghiệm để phát triển nhân cách
Tính hai mặt của hoạt động giáo dục được thể hiện ở chỗ: một mặt là sự tác động có tổ chức, có mục đích của nhà giáo dục (người giáo dục) thông qua các yếu tố trung gian tới người được giáo dục, mặt khác là sự hưởng ứng tích cực, chủ động từ người được giáo dục (người được giáo dục) đối với các yêu cầu và tác động từ người giáo dục, nhằm hiện thực và đạt được mục đích là hình thành và phát triển những phẩm chất nhân cách
Nhà giáo dục
(Chủ đạo)
Trang 52 Dựa vào các thành tố
2.1 Mục tiêu, nhiệm vụ giáo dục
Mục tiêu, nhiệm vụ giáo dục có vai trò định hướng cho sự vận động và phát triển của các nhân tố khác trong hoạt động giáo dục, từ đó định hướng cho sự vận động và phát triển của toàn bộ hoạt động giáo dục
2.2 Nội dung giáo dục
Nội dung giáo dục quy định hệ thống những chuẩn mực xã hội cần giáo dục cho học sinh Từ đó tạo nên nội dung hoạt động của giáo viên và học sinh nhằm đạt được mục tiêu giáo dục Nội dung giáo dục chịu sự chi phối của mục tiêu và nhiệm vụ giáo dục Nội dung giáo dục trong nhà trường bao gồm giáo dục đạo đức – công dân, giáo dục thẩm mỹ, giáo dục thể chất, giáo dục lao động
và hướng nghiệp, giáo dục môi trường, giáo dục giới tính và sinh sản,…
2.3 Phương pháp, phương tiện giáo dục
Phương pháp, phương tiện, hình thức tổ chức giáo dục là cách thức, phương tiện, hình thức hoạt động của nhà giáo dục và người được giáo dục nhằm thực hiện những nhiệm vụ giáo dục và đạt tới mục đích giáo dục đã định
Ví dụ như việc giáo dục cho học sinh có tính tiết kiệm thì nhà giáo dục hay cụ thể ở đây là giáo viên có thể sử dụng nhiều hình thức tổ chức, phương pháp và phương tiện khác nhau như: tổ chức phong trào “kế hoạch nhỏ”, thu gom giấy vụn, các buổi nói chuyện tuyên truyền Đơn cử việc tổ chức một buổi chuyên
đề “Tính tiết kiệm ở học sinh” thôi thì ta đã thấy có nhiều phương pháp có thể
sử dụng được như: thuyết trình, thảo luận nhóm, động não, sắm vai Cũng như người giáo viên sử dụng rất nhiều phương tiện như: máy chiếu, hình ảnh trực quan, giấy, bút
2.4 Nhà giáo dục (GV) với hoạt động giáo dục
Là chủ thể đóng vai trò chủ đạo trong hoạt động giáo dục Hay nói cụ thể hơn nhà giáo dục là người điều khiển, điều chỉnh, định hướng và giúp đỡ
Trang 6người được giáo dục trong hoạt động giáo dục Ví dụ như để giáo dục cho học sinh lòng yêu thiên nhiên thì người giáo viên phải xác định được mình phải làm
gì để giáo dục cho các em, hay nói cách khác là phải có định hướng Việc giáo dục không chỉ dừng lại ở có ý tưởng, có suy nghĩ, bởi lẽ nếu như người giáo viên có ý tưởng hay đến đâu, hiệu quả đến đâu mà không biết tổ chức nó thành những hoạt động thực tiễn để từng bước điều khiển sự hình thành ý thức, hành động và thói quen của học viên thì mãi mãi những ý tưởng đó chỉ nằm trong đầu giáo viên và nó không tác động gì đến học sinh Quay lại ví dụ trên, để có được lòng yêu thiên nhiên học sinh phải trải qua một quá trình dài từ nhận thức, thái độ đến hành vi, thói quen Có những học viên không có lòng yêu thiên nhiên từ trước, nên việc đồng hành, nâng đỡ và điều chỉnh của nhà giáo dục là điều rất quan trọng để các học viên có thể hình thành lòng yêu thiên nhiên
2.5 Người được giáo dục (HS) với hoạt động tự giáo dục
Vừa là chủ thể vừa là khách thể đóng vai trò chủ động trong hoạt động giáo dục Điều này có thể được hiểu là người được giáo dục vừa đóng vai trò là người được giáo dục vừa đóng vai trò là chủ thể tự giáo dục mang tính chủ động Nhờ đó mà ta có thể lý giải cho việc cũng một nhà giáo dục, cùng một môi trường giáo dục mà kết quả lại là sự tiếp nhận các phẩm chất nhân cách ở mức độ khác nhau Ví dụ như học sinh của một lớp 9 được giáo dục về thái độ đối với ma túy, cùng được tham gia, được hướng dẫn như nhau Nhưng sau giờ giáo dục đó, mỗi học sinh sẽ có những thái độ khác nhau hoặc là có cùng một thái độ nhưng ở những mức khác nhau như: sợ hãi, cực kỳ sợ hãi, bình thường, căm ghét Điều này là do tính chủ thể của mỗi học sinh Trong giờ giáo dục đó tùy theo tư chất, vốn sống hay sự chủ động, tích cực làm theo hướng dẫn của nhà giáo dục mà các em sẽ hình thành những thái độ khác nhau Chính vì thế
mà một nhà giáo dục tốt là người biết gợi lên tính chủ động tích cực của người được giáo dục là vậy
Trang 72.6 Kết quả giáo dục
Bất cứ hoạt động nào cũng có kết quả tương ứng và hoạt động giáo dục cũng không ngoại lệ Vậy kết quả giáo dục là kết quả tổng hợp của toàn bộ hoạt động giáo dục nhưng thể hiện tập trung nhất ở mức độ phát triển nhân cách của con người được giáo dục sau mỗi hoạt động giáo dục nhất định Ví dụ như sau khi được giáo dục về tính khiêm tốn thì người học viên nhận thức được tính khiêm tốn, có thái độ đúng đắn với tính khiêm tốn và hơn nữa là có cách sống khiêm tốn hơn so với trước khi được giáo dục Tuy mức độ đạt được ở mỗi học viên là khác nhau nhưng đó vẫn là kết quả của hoạt động giáo dục tính khiêm tốn mà nhà giáo dục và người được giáo dục đã cùng nhau thực hiện
3 Dựa vào bản chất
Bản chất hoạt động giáo dục là quá trình chuyển hóa tự giác, tích cực những yêu cầu của các chuẩn mực xã hội đã quy định thành ý thức, thái độ, hành vi và thói quen hành vi tương ứng của người được giáo dục dưới tác động chủ đạo của nhà giáo dục
Vì vậy, hoạt động giáo dục là sự thống nhất biện chứng giữa tác động sư phạm của nhà giáo dục và hoạt động tự giác, tích cực, chủ động của người được giáo dục
Hoạt động giáo dục là hoạt động chung của nhà giáo dục và người được giáo dục bao gồm 2 mặt:
- Nhà giáo dục: là chủ thể đóng vai trò chủ đạo: định hướng, tổ chức, điều khiển, chỉ đạo quá trình hình thành, phát triển, hoàn thiện nhân cách của học sinh
- Nguời được giáo dục: vừa là khách thể vừa là chủ thể của hoạt động giáo dục Khách thể – đối tượng vì người được giáo dục tiếp nhận và hưởng ứng tích cực những tác động của nhà giáo dục Chủ thể vì người được giáo dục tự cải biến, tự điều chỉnh, tự hoàn thiện những thuộc tính nhân cách của cá nhân
Trang 8Ví dụ:
Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp cụ thể là hoạt động ngoại khoá về
an toàn giao thông cho học sinh THCS thì, nhà giáo dục là chủ thể tổ chức, định hướng ý thức về an toàn giao thông để hình thành và duy trì nếp văn hoá giao thông cho học sinh, từ đó góp phần nâng cao ý thức của học sinh khi tham gia giao thông Còn học sinh vừa là khách thể vừa là chủ thể của hoạt động này Là khách thể - đối tượng vì học sinh là người được tiếp nhận và hưởng ứng tích cực những nội dung, tác dộng của nhà giáo dục, là chủ thể vì học là người chủ động học hỏi, chia sẻ những kiến thức của mình về an toàn giao thông từ đó rèn luyện kỹ năng sống và các hành vi ứng xử có văn hóa khi tham gia giao thông trong đời sống hằng ngày
4 Dựa vào các nguyên tắc
4.1 Nguyên tắc đảm bảo tính mục đích của hoạt động giáo dục
Định nghĩa:
Hoạt động giáo dục là hoạt động có ý thức, có mục đích của con người nhằm hình thành và phát triển toàn diện nhân cách con người Vì vậy, nguyên tắc này phản ánh tính định hướng của hoạt động giáo dục Qua đó, nguyên tắc này cho chúng ta thấy các hoạt động giáo dục phong phú, đa dạng và linh hoạt luôn phải hướng đến việc thực hiện mục đích giáo dục chính là hình thành và phát triển phẩm chất là năng lực của nhân cách học sinh
Mục đích:
Các hoạt động giáo dục phải góp phần đào tạo thế hệ trẻ thành những người công dân, những người lao động giàu lòng nhân ái, năng động, sáng tạo, biết sống và làm việc theo hiến pháp và pháp luật, có tiềm năng, thích ứng với cuộc sống đang đổi mới toàn diện và sâu sắc
Những điểm lưu ý của nhà giáo dục:
Trang 9- Hình thành cho học sinh những cơ sở của thế giới quan khoa học và nhân sinh đúng đắn, chủ động, sáng tạo trong quá trình học tập, rèn luyện
- Biết học tập, tiếp thu có chọn lọc, sáng tạo, kết hợp được các giá trị truyền thống, tinh hoa văn hóa đạo đức của dân tộc và nhân loại
- Trong cuộc sống, biết phân biệt cái đúng, cái sai, cái thiện, cái ác Qua đó tỏ thái độ không đồng tình với cái xấu, góp phần xây dựng đạo đức, văn hóa lành mạnh, đem lại lợi ích và hạnh phúc cho xã hội
- Thường xuyên tạo cơ hội cho học sinh tham gia các hoạt động giao lưu trong
xã hội phù hợp với lứa tuổi và đặc điểm tính cách cá nhân
- Trong giáo dục, tránh áp đặt thô bạo, cứng nhắc, trái với bản chất của hoạt động giáo dục
4.2 Nguyên tắc đảm bảo giáo dục gắn với cuộc sống và lao động
Định nghĩa:
Hoạt động giáo dục nhằm giáo dục người công dân, người lao động thích ứng với cuộc sống lao động và sinh hoạt xã hội Thực tiễn giáo dục cho thấy rằng, hiệu quả giáo dục phụ thuộc vào kiến thức và sự trải nghiệm của bản thân học sinh Muốn có kiến thức và kinh nghiệm, con người phải tham gia các hoạt động trong môi trường, hoàn cảnh, với các tình huống khác nhau
Mục đích:
Chính cuộc sống lao động là môi trường, là phương tiện góp phần vào việc hình thành và phát triển nhân cách cho những con người đang sống và làm việc trong đó
Những điểm lưu ý của nhà giáo dục:
- Tổ chức cho học sinh tìm hiểu về cuộc sống và hoạt động lao động, sáng tạo của người lao động : đặt ra yêu cầu giáo dục cụ thể, rõ ràng
Trang 10- Tổ chức cho học sinh tự giác tham gia một cách vừa sức vào sự nghiệp xây dựng đất nước thông qua các hoạt động lao động hữu ích, tạo điều kiện để phát huy được tính tích cực, chủ động của học sinh
- Tận dụng vai trò của các tổ chức Đoàn, Đội, các hoạt động ngoại khóa vào việc thực hiện mục tiêu giáo dục
- Không nên tách rời hoạt động giáo dục với cuộc sống và sự nghiệp lao động xây dựng đất nước
4.3 Nguyên tắc đảm bảo giáo dục trong tập thể và bằng tập thể
Định nghĩa:
Tập thể là một cộng đồng người liên kết với nhau bằng mục đích chung, bằng những hoạt động cùng nhau nhằm thực hiện mục đích, nhờ vậy vừa mang lợi ích chung vừa mang lợi ích riêng trong sự thống nhất với nhau
Tập thể học sinh vừa là môi trường, vừa là phương tiện để giáo dục học sinh, trong đó học sinh được hỗ trợ, giúp đỡ để hình thành và phát triển các năng lực, hình thành những phẩm chất cần thiết của người công dân mới
Mục đích:
Trong quá trình thực hiện yêu cầu, mục tiêu của nhà giáo dục, tập thể học sinh giúp đỡ lẫn nhau bằng kinh nghiệm, bài học tự rút ra của chính mình Qua đó thấy được học sinh vừa là đối tượng của tác động vừa là chủ thể, thể hiện tính hai mặt của hoạt động giáo dục
Những điểm lưu ý của nhà giáo dục:
- Lôi cuốn mọi học sinh vào hoạt động tập thể, giáo dục cho học sinh tự giác tham gia vào các công việc của hoạt động tập thể
- Xây dựng các mối quan hệ và giao lưu đúng đắn, lành mạnh trong tập thể
- Xây dựng dư luận tập thể lành mạnh, khuyến khích nhận thức, thái độ hành vi đúng đắn, ngăn chặn lên án các hành vi sai trái
Trang 11- Coi trọng đúng mức lợi ích của các thành viên trong sự thống nhất với lợi ích chung
- Tránh tuyệt đối các tình trạng cực đoan hóa lợi ích cá nhân hoặc lợi ích chung, không được chèn ép nguyện vọng chính đáng của cá nhân
4.4 Nguyên tắc đảm bảo kết hợp tôn trọng nhân cách với yêu cầu hợp lý đối với người được giáo dục
Định nghĩa:
Trong hoạt động giáo dục, học sinh (người được giáo dục) vừa là đối tượng vừa là chủ thể tự giáo dục, cho nên mỗi học sinh đều có mong muốn được tôn trọng và tự khẳng định mình
Những điểm lưu ý của nhà giáo dục:
- Ở nguyên tắc này, hoạt động giáo dục thành công khi nhà giáo dục đảm bảo kết hợp tôn trọng nhân cách người được giáo dục, coi họ là chủ thể tích cực, tin tưởng, lạc quan đối với họ và đồng thời phải đề ra những yêu cầu hợp lý để phát huy trí tuệ, tài năng, phẩm giá của người được giáo dục
- Trong giáo dục, càng tôn trọng nhân cách học sinh bao nhiêu, càng phải đưa ra những yêu cầu hợp lí đối với họ bấy nhiêu Ngược lại, việc đưa ra các yêu cầu cao và hợp lí là thể hiện sự tôn trọng đối với học sinh
- Kịp thời phát huy ưu điểm, động viên, kích thích học sinh phấn đấu vươn lên đồng thời nghiêm khắc và kiên quyết với những nhược điểm, sai lầm, giúp họ phấn đấu trở thành người tốt
4.5 Nguyên tắc đảm bảo thống nhất giữa tính vừa sức chung và tính cá biệt trong hoạt động giáo dục
Định nghĩa:
Hiệu quá của hoạt động giáo dục phụ thuộc khá nhiều vào việc nhà giáo dục hiểu biết đầy đủ hay không các đặc điểm lứa tuổi và đặc điểm cá nhân từng
Trang 12Những điểm lưu ý của nhà giáo dục:
- Chú ý tạo ra những hoạt động, tác động sao cho vừa sức với sự phát triển chung của học sinh
- Chú ý đến sự phát triển cá biệt của mỗi em, vì mỗi học sinh có những đặc điểm phát triển tâm lý, sinh lý, môi trường sống,… riêng biệt tạo nên những nét nhân cách khác biệt
4.6 Nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất giữa vai trò chủ đạo của nhà giáo dục và vai trò tự giáo dục của người được giáo dục
Định nghĩa:
Nguyên tắc này đòi hỏi nhà giáo dục trên cơ sở theo dõi khéo léo và chặt chẽ quá trình cũng như kết quả hoạt động của tập thể học sinh và của mỗi học sinh mà phát huy được tính tự giác, tự nguyện, năng động, sáng tạo của họ trong việc xác định nhiệm vụ và lựa chọn các biện pháp giáo dục
Những điểm lưu ý của nhà giáo dục:
- Đề cao vai trò làm chủ của học sinh và các tổ chức của họ
- Cần trao đổi, bàn bạc dân chủ với học sinh về nội dung, biện pháp và hình thức giáo dục
- Ủng hộ những giải pháp tích cực và những sáng kiến đúng đắn của họ
- Thuyết phục họ và biết chờ đợi việc từ bỏ cách làm sai của họ
- Từng bước xây dựng chế độ tự quản của học sinh trong lớp và trong trường Cần tránh lối giáo dục tự do chủ nghĩa, để mặc học sinh muốn làm gì thì làm theo hứng thú của học sinh
4.7 Đảm bảo tính liên tục và hệ thống của hoạt động giáo dục
Định nghĩa: