TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG CƠ SỞ II TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH *** BÀI TIỂU LUẬN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ VẤN ĐỀ GIỮ GÌN VÀ PHÁT HUY BẢN SẮC VĂN HÓA TRUYỀN THỐNG DÂN TỘC Nhóm 14 lớp K54E MSSV 1) Phạm H[.]
TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ VĂN HÓA VÀ VẤN ĐỀ GIỮ GÌN VÀ PHÁT HUY BẢN SẮC VĂN HÓA DÂN TỘC
Tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa
1.1 Khái niệm về văn hóa theo quan điểm của Hồ Chí Minh
1.1.1 Định nghĩa văn hóa của Hồ Chí Minh
Văn hóa là tổng hợp của mọi sáng tạo và phát minh của loài người, bao gồm ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, và nghệ thuật Những yếu tố này được hình thành nhằm đáp ứng nhu cầu sinh tồn và cải thiện chất lượng cuộc sống Văn hóa không chỉ phản ánh các phương thức sinh hoạt hàng ngày mà còn thể hiện sự thích ứng của con người với những thách thức trong cuộc sống.
Cùng với định nghĩa về văn hóa, Hồ Chí Minh còn nêu ra 5 điểm lớn định hướng cho việc xây dựng nền văn hóa dân tộc:
“1 Xây dựng tâm lý: tinh thần độc lập tự cường
2 Xây dựng luân lý: biết hi sinh, làm lợi cho quần chúng
3 Xây dựng xã hội: mọi sự nghiệp liên quan đến phúc lợi của nhân dân trong xã hội
4 Xây dựng chính trị: dân quyền
(Hồ Chí Minh toàn tập, t.3)
1.1.2 Quan điểm của Hồ Chí Minh về các vấn đề chung của văn hóa
1.1.2.1 Quan điểm của Hồ Chí Minh về vị trí và vai trò của văn hóa trong đời sống xã hội a) Văn hóa là đời sống tinh thần của xã hội, thuộc kiến trúc thượng tầng
Văn hóa, chính trị, kinh tế và xã hội là bốn vấn đề chủ yếu của đời sống xã hội, có mối quan hệ chặt chẽ và được coi trọng ngang nhau.
Chính trị và xã hội có vai trò quan trọng trong việc giải phóng văn hóa Khi chính trị và xã hội được tự do, văn hóa mới có cơ hội phát triển mạnh mẽ Chính trị chính là yếu tố mở đường cho sự tiến bộ của văn hóa.
Kinh tế là nền tảng của văn hóa, vì vậy việc xây dựng cơ sở hạ tầng và phát triển kinh tế là rất quan trọng để tạo điều kiện cho văn hóa phát triển Văn hóa không thể tách rời khỏi kinh tế và chính trị; nó cần phục vụ cho nhiệm vụ chính trị và thúc đẩy sự phát triển kinh tế Hơn nữa, văn hóa có vai trò tích cực và chủ động, đóng góp lớn vào việc thúc đẩy sự phát triển của cả kinh tế và chính trị.
Văn hóa phải ở trong kinh tế và chính trị, nghĩa là:
Văn hóa đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện các nhiệm vụ chính trị và thúc đẩy sự phát triển kinh tế Quan điểm này hướng tới việc xây dựng một nền văn hóa mới tại Việt Nam, định hình cho tất cả các hoạt động văn hóa trong xã hội.
Kinh tế và chính trị cần phải được gắn liền với văn hóa Dựa trên tư tưởng Hồ Chí Minh, Đảng ta khẳng định tầm quan trọng của việc tích hợp các giá trị văn hóa vào phát triển kinh tế và chính trị, nhằm biến văn hóa thành mục tiêu và động lực cho sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước.
1.1.2.2 Quan điểm về tính chất của nền văn hóa
Tính chất dân tộc: Cốt cách dân tộc, tinh túy bên trong, đặc trưng của văn học.
Tính khoa học là sự phù hợp với xu hướng tiến hóa của tư tưởng hiện đại, bao gồm hòa bình, độc lập, dân chủ và tiến bộ xã hội Nó đòi hỏi đấu tranh chống lại những yếu tố trái ngược với khoa học, như phản tiến bộ, duy tâm, thần bí và mê tín dị đoan Đồng thời, cần gạn đục khơi trong, kế thừa những truyền thống tốt đẹp của dân tộc và tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại.
Tính chất đại chúng: phục vụ nhân dân, hợp với nguyện vọng, đâm đà tính nhân văn, là nền văn hóa do quần chúng xây dựng.
1.1.2.3 Quan điểm về chức năng của văn hóa: Gồm 3 chức năng chủ yếu: Bồi dưỡng lý tưởng, tư tưởng đúng đắn, tình cảm cao đẹp: Lý tưởng lớn: Độc lập dân tộc gắn với chủ nghĩa xã hội, Tình cảm lớn: Yêu nước thương dân, yêu con người,…
Mở rộng hiểu biết và nâng cao dân trí bắt đầu từ việc biết đọc, biết viết, giúp người dân hiểu biết về các lĩnh vực khác trong đời sống xã hội, từ đó tham gia sáng tạo và hưởng thụ văn hóa.
Bồi dưỡng phẩm chất và lối sống tốt đẹp, lành mạnh là cần thiết để hướng con người tới chân, thiện, mỹ, từ đó hoàn thiện bản thân Văn hóa cần thấm sâu vào tâm lý quốc dân, giúp sửa đổi những thói quen tiêu cực như tham nhũng, lười biếng, phù hoa và xa xỉ, đồng thời soi đường cho quốc dân phát triển.
1.1.3 Quan điểm của Hồ Chi1 Minh về một số lĩnh vực chính của văn hóa 1.1.3.1 Văn hóa giáo dục
Nền văn hóa phong kiến bị phê phán vì tính chất tầm chương, kinh viện, xa rời thực tế, và sự bất bình đẳng, đặc biệt là trong việc trọng nam khinh nữ Đồng thời, nền văn hóa thực dân cũng bị chỉ trích vì sự ngu muội, đồi bại và xảo trá của nó.
Mục tiêu của giáo dục là thực hiện ba chức năng văn hóa thông qua quá trình dạy và học Nội dung giáo dục cần phù hợp với thực tiễn Việt Nam, đảm bảo tính toàn diện, bao gồm văn hóa, chính trị, khoa học – kỹ thuật, chuyên môn nghề nghiệp và lao động.
Phương châm: Học đi đôi với hành, học ở mọi nơi, mọi lúc, mọi người, học suốt đời, coi trọng việc tự học, tự đào tạo và đào tạo lại.
Phương pháp: Phù hợp với trình độ, mục tiêu,…
Về đội ngũ giáo viên: quan tâm xây dựng, bồi dưỡng có đức, có tài, yêu nghề.
Văn hóa và văn nghệ đóng vai trò quan trọng trong cuộc đấu tranh cách mạng, với nghệ sĩ như những chiến sĩ và tác phẩm văn nghệ là vũ khí sắc bén Chúng góp phần xây dựng xã hội mới và hình thành con người mới.
Văn nghệ gắn liền với thực tiễn của đời sống nhân dân.
Phải có những tác phẩm văn nghệ xứng đáng với thời đại mới của đất nước và dân tộc.
1.1.3.3 Văn hóa đời sống: Đạo đức mới: Thực hành “cần, kiệm, liêm, chính” Hồ Chí Minh nhiều lần khẳng định: “Nếu không giữ đúng Cần, Kiệm, Liêm, Chính thì dễ trở nên hủ bại, biến thành sâu mọt của dân”, “Nêu cao và thực hành Cần, Kiệm, Liêm, Chính tức là nhen lửa cho đời sống mới” (Hồ Chí Minh toàn tập, t.5).
TÌNH HÌNH THỰC TIỄN VỀ VẤN ĐỀ GIỮ GÌN BẢN SẮC VĂN HOÁ DÂN TỘC HIỆN NAY
Thực trạng việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hoá truyền thống dân tộc
Việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hoá truyền thống dân tộc đang là một thách thức lớn đối với các nhà lãnh đạo và nhà nghiên cứu văn hoá Đây là trách nhiệm không chỉ của cá nhân mà còn của toàn xã hội, vì bản sắc văn hoá và truyền thống dân tộc đã được hình thành và tích luỹ qua nhiều thế hệ Tuy nhiên, vấn đề này đang trở thành một hồi chuông cảnh báo không chỉ cho từng dân tộc mà còn cho toàn bộ đất nước Việt Nam Để hiểu rõ hơn, cần xem xét thực trạng hiện nay về việc bảo tồn và phát huy bản sắc văn hoá truyền thống.
Hiện nay, mối quan hệ giữa phát triển kinh tế và bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc trong quá trình phát triển vẫn chưa được nhận thức đầy đủ.
Kinh tế đang tăng trưởng liên tục và tỷ lệ đói nghèo giảm, nâng cao vị thế quốc gia trên trường quốc tế Tuy nhiên, sự phát triển này chưa bền vững do thiếu nền tảng văn hóa vững chắc Đầu tư chủ yếu tập trung vào phát triển kinh tế, trong khi văn hóa và bản sắc dân tộc chưa được chú trọng Sự phát triển kinh tế đôi khi chỉ chú trọng lợi ích ngắn hạn, dẫn đến việc bản sắc văn hóa dân tộc bị mai một và kém đa dạng Sự "thương mại hóa" trong phát triển kinh tế, thương mại và du lịch là một biểu hiện rõ nét của vấn đề này.
Sự phát triển kinh tế hiện nay vẫn còn phụ thuộc vào việc khai thác tiềm năng thiên nhiên, trong khi ngành công nghiệp văn hóa chưa được chú trọng đúng mức Điều này dẫn đến sự trì trệ trong công nghiệp văn hóa, gây ra hệ quả tiêu cực cho cả hiệu quả kinh tế và việc gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc Hệ quả là sự hình thành văn hóa “ăn theo”, “bắt chước” phương Tây một cách thiếu chọn lọc, tạo điều kiện cho “văn hóa xấu” xâm nhập vào đời sống Nguy cơ này có thể làm nghèo kiệt bản sắc văn hóa dân tộc và làm mất đi sức sáng tạo của dân tộc trong thời hiện đại.
Ở Việt Nam hiện nay, có ba dạng thức văn hóa tồn tại song song: văn hóa truyền thống, văn hóa hàn lâm và văn hóa “chạy” theo thị trường, trong đó văn hóa “chạy” theo thị trường, được phương Tây ưa chuộng, có ảnh hưởng lớn nhất Văn hóa này chủ yếu vì lợi nhuận, thể hiện qua các sản phẩm giải trí thu hút sự chú ý của người tiêu dùng, nhưng lại chứa đựng yếu tố không phù hợp với thuần phong mỹ tục Sự chấp nhận rộng rãi của những sản phẩm này, đặc biệt trong bối cảnh người Việt có xu hướng sính ngoại, dẫn đến thói quen xấu và hình thành tư tưởng ưa chuộng cái “mới mẻ”, “hiện đại” Hệ quả là sự suy giảm tình thương đồng loại và cảm xúc văn hóa chân chính Đồng thời, nghệ thuật văn hóa truyền thống Việt Nam đang bị mai một, với nhiều thể loại và loại hình đứng trước nguy cơ biến mất Văn hóa truyền thống của các dân tộc thiểu số cũng đang gặp thách thức lớn, khi hàng nghìn buôn, bản, làng truyền thống có giá trị văn hóa lâu đời đang có nguy cơ biến dạng Trang phục, kiến trúc, phong tục tập quán, lễ hội và ngôn ngữ đang đứng trước nguy cơ biến mất, trong khi các loại hình nghệ thuật dân gian truyền thống không còn được giới trẻ ưa chuộng.
Các thể loại văn hóa truyền thống như tuồng, chèo, và hát ca trù đã tồn tại lâu đời nhờ vào nền tảng nông nghiệp lúa nước, nhưng hiện nay, sự phát triển của công nghiệp đã làm giảm sức hấp dẫn của chúng đối với thanh niên và tầng lớp trung lưu Họ không còn hứng thú với những hình thức nghệ thuật này do diễn tiến chậm chạp, không phù hợp với nhịp sống hiện đại Mặc dù Đảng, Nhà nước, Bộ Văn hóa và các nghệ sĩ đang nỗ lực bảo tồn và phát triển văn hóa truyền thống, nhưng nếu không có sự quan tâm từ nhiều ngành, cấp và cộng đồng, thì những mong muốn này khó có thể thành hiện thực.
Sức khỏe của nền văn hóa dân tộc chưa được chú trọng đúng mức, bởi công tác bảo tồn bản sắc văn hóa chưa thể hiện rõ mục tiêu và nhiệm vụ cụ thể trong quá trình xây dựng và phát triển.
Khi sức khỏe tinh thần của dân tộc chưa được chăm sóc, việc giữ gìn văn hóa chưa được chú trọng, những yếu tố mới từ bên ngoài dễ dàng xâm nhập vào văn hóa truyền thống Điều này dẫn đến nguy cơ mất bản sắc dân tộc trong phát triển kinh tế và văn hóa Lòng tự tôn dân tộc và ý thức bảo tồn cốt cách dân tộc chưa thực sự vững chắc trong đời sống cộng đồng Các biện pháp giáo dục và tuyên truyền hiện tại chỉ là giải pháp tạm thời, chưa đi vào chiều sâu, khiến việc tạo dựng giá trị văn hóa thực sự gặp khó khăn Việc bảo tồn bản sắc văn hóa còn thiếu tính toàn diện và kịp thời, dẫn đến sự xuất hiện của những sản phẩm văn hóa không rõ nguồn gốc Thực trạng này cho thấy sức khỏe văn hóa dân tộc đang suy giảm, và nếu không kịp thời khôi phục bản sắc truyền thống, việc mất đi bản sắc dân tộc chỉ còn là vấn đề thời gian.
Trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay, việc tiếp thu những giá trị văn hóa từ các quốc gia khác là cần thiết, nhưng một số người lại lạm dụng điều này để bắt chước một cách thái quá, đặc biệt là trong cách ăn mặc Họ cho rằng việc ăn mặc gợi cảm, hở hang là biểu hiện của sự tiến bộ, nhưng thực tế lại đi ngược lại với những giá trị truyền thống của người Việt Việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc là rất quan trọng, và cần phải cân nhắc kỹ lưỡng khi tiếp nhận ảnh hưởng từ bên ngoài.
Việc tiếp nhận "sành điệu" không chỉ đơn thuần là sự chọn lọc mà còn cần phù hợp với văn hóa Việt Nam Hành động này nếu không cẩn thận có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến bản sắc văn hóa truyền thống của dân tộc Việt Nam.
Thực trạng thứ ba, việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc còn mang tính
“bao cấp”, dựa trên sự hỗ trợ của Nhà nước là chính
Tính chủ động và tích cực của các chủ thể văn hóa dân tộc vẫn chưa được khơi dậy, dẫn đến sự tự giác trong việc bảo tồn văn hóa chưa được đánh thức Việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc phụ thuộc vào vai trò của các chủ thể sinh ra và lưu giữ chúng Công ước UNESCO năm 2003 nhấn mạnh rằng di sản văn hóa cần được chuyển giao qua các thế hệ, nhưng thực tế cho thấy những bản sắc văn hóa truyền thống chưa được truyền lại đầy đủ cho thế hệ trẻ Thế hệ trẻ ngày nay trở nên bận rộn và có quan niệm khác về cái đẹp, dẫn đến việc họ dần lãng quên những giá trị văn hóa truyền thống Hệ quả là, di sản văn hóa và bản sắc dân tộc có nguy cơ mai một và có thể biến mất vĩnh viễn nếu không có ý thức và tự giác trong việc gìn giữ.
Chiếc áo dài tân thời, biểu tượng văn hóa kết hợp giữa Đông và Tây, cần được nhận thức và gìn giữ như một phần bản sắc Việt Nam Tuy nhiên, với sự cải thiện trong điều kiện sống, nhiều phụ nữ không còn ưa chuộng áo dài, ngay cả trong các dịp lễ tết Bên cạnh đó, các nhạc cụ độc đáo như đàn đá Tây Nguyên đang có nguy cơ mai một, khi chỉ ít người biết sử dụng, trong khi nhạc hiện đại tràn ngập Đô thị hóa nông thôn, mặc dù là một bước tiến, cũng làm suy giảm giá trị văn hóa truyền thống và mối quan hệ làng xã Thực tế cho thấy, các thế hệ sau chưa dành đủ nỗ lực để bảo tồn và phát huy những truyền thống quý báu của dân tộc, do chưa hiểu hết ý nghĩa và vẻ đẹp sâu sắc của chúng.
Mặc dù có những thách thức trong việc bảo tồn bản sắc văn hóa truyền thống như xu hướng sính ngoại và nhận thức chưa sâu sắc, không thể khẳng định rằng tất cả thanh niên hiện nay đều bị cuốn vào thực trạng tiêu cực đó.
Kết quả điều tra năm 2010 của Viện Nghiên cứu thanh niên cho thấy thanh niên đô thị có thái độ tích cực và ý thức trách nhiệm với xã hội Họ thể hiện sự quan tâm đến các vấn đề xã hội, kinh tế, và các sự kiện chính trị, văn hóa nổi bật, đặc biệt là những vấn đề ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống hàng ngày của mình.
Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh)
Nhiều bạn trẻ hiện nay vẫn giữ gìn và phát huy những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam Họ khéo léo tiếp thu các tinh hoa văn hóa nhân loại, kết hợp với bản sắc Việt để tạo ra những sản phẩm văn hóa độc đáo, được yêu mến cả trong và ngoài nước Thanh niên ngày nay vẫn thể hiện tinh thần nhân văn, nhân ái qua các câu tục ngữ như “Uống nước nhớ nguồn” và “Lá lành đùm lá rách”.
Các yếu tố tác động
2.1 Truyền thống giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc trong quá khứ
Việt Nam là một quốc gia với nền văn hiến lâu đời, có văn hóa và phong tục độc lập, khác biệt so với các nước láng giềng Mặc dù từng sử dụng chung chữ Hán, văn chương Việt Nam vẫn mang đậm bản sắc dân tộc Sự sáng chế chữ Nôm và việc sáng tác văn học bằng chữ Nôm thể hiện tinh thần tự chủ trong việc gìn giữ bản sắc văn hóa Việt Nghiên cứu cho thấy văn hóa Việt Nam có nguồn gốc từ khu vực Đông Nam Á, và nhiều hình tượng trong văn hóa Trung Hoa thực chất có nguồn gốc từ người Việt Văn hóa Trung Quốc, giống như Ấn Độ và phương Tây, chỉ là sự giao thoa của các luồng văn hóa, nhưng chất đất bản địa của Việt Nam vẫn giữ được sự nguyên vẹn qua ngàn năm.
Nhiều ý kiến cho rằng văn hóa Việt Nam không có bản sắc riêng, chỉ là một nhánh nhỏ của văn hóa Trung Hoa, với sự khác biệt chủ yếu ở trình độ Văn hóa Việt Nam được cho là không ổn định và liên tục biến đổi, dẫn đến việc giữ gìn bản sắc gặp nhiều khó khăn, đặc biệt khi văn hóa phương Tây tràn vào giữa thế kỷ 19 Nhà phê bình văn học Hoài Thanh đã chỉ ra sự thay đổi mạnh mẽ trong đời sống vật chất, khi người Việt bắt đầu sử dụng các sản phẩm và phong cách phương Tây, từ trang phục đến các thiết bị hiện đại, khiến cho cuộc sống không còn như trước.
Lịch sử văn hoá Việt Nam phản ánh sự hình thành và phát triển lối sống của người Việt qua thời gian dài, bao gồm sản xuất, học tập, lao động và chiến đấu, cùng với sự sáng tạo trong giao lưu văn hoá Văn hoá Việt Nam, qua quá trình tiếp nhận và tiếp biến, ngày càng phong phú và đa dạng, nhưng vẫn giữ bản sắc truyền thống nhẹ nhàng, tế nhị, kín đáo và giản đơn, hòa nhập với thiên nhiên Sự giao thoa giữa các nền văn hoá phương Đông, phương Tây và văn hoá xã hội chủ nghĩa đã làm nổi bật những nét đặc sắc của lối sống dân tộc Việt Nam, phát huy sức mạnh trong bối cảnh hiện đại Lối sống người Việt được làm giàu từ tinh hoa văn hoá của 54 dân tộc anh em, tạo nên một phong cách sống vừa mang tính nhân loại, vừa đậm đà bản sắc Việt Nam.
Giá trị văn hoá lịch sử và truyền thống lâu đời đang thúc đẩy người Việt kế tục những bản sắc tươi đẹp Tuy nhiên, trong xã hội hiện đại, sự thờ ơ với bản sắc dân tộc ngày càng gia tăng, khiến cho những truyền thống không còn nguyên vẹn Quan niệm về cái đẹp cũng đang thay đổi để phù hợp với xu hướng hiện đại, trong khi truyền thống giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc chỉ còn là ký ức trong tâm trí mỗi người.
2.2 Lòng tự tôn dân tộc
Tự tôn dân tộc là việc đề cao vai trò và tầm vóc của quê hương, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, thể hiện lòng tự hào và ý thức tự tôn Điều này không chỉ làm nổi bật những giá trị văn hóa mà còn là hành động cụ thể thể hiện sự đoàn kết trong những lúc khó khăn Hành động quyên góp cho Chính phủ trong thời kỳ khủng hoảng kinh tế và sử dụng sản phẩm nội địa là minh chứng cho ý thức tự tôn dân tộc Trong bối cảnh tranh chấp biển Đông với Trung Quốc, tinh thần yêu nước của người Việt Nam lại bùng lên mạnh mẽ, khẳng định chủ quyền và lãnh thổ của đất nước, cho thấy rằng Việt Nam, dù nhỏ bé, vẫn có quyền tự quyết không thể xâm phạm.
Bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam thể hiện qua lòng yêu nước, ý chí tự cường, tinh thần đoàn kết và ý thức cộng đồng Hồ Chí Minh đã khắc họa rõ nét những giá trị này trong tác phẩm "Lòng yêu nước của nhân dân ta", nhấn mạnh lòng nhân ái, sự cần cù, sáng tạo trong lao động, và tính giản dị trong lối sống Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc là điều cần thiết, đồng thời tạo cơ hội cho Việt Nam giao lưu văn hóa và nâng cao vị thế trên trường quốc tế.
Lòng tự tôn của người dân Việt Nam hiện nay đang bị ảnh hưởng bởi tinh thần “sính ngoại” trong quá trình hội nhập toàn cầu Nhiều người đã dần đánh mất niềm tự hào về dân tộc, cho rằng sự tiến bộ là điều tất yếu nhưng lại thiếu giới hạn Họ thường chạy theo lối sống “hiện đại hoá” và bắt chước các xu hướng từ phương Tây, dẫn đến việc không giữ vững lập trường về dân tộc và truyền thống Kết quả là, những bản sắc văn hoá quý báu của dân tộc đang bị lãng quên, và lòng tự tôn không còn được gìn giữ như trước, trong khi tinh thần “hướng ngoại” ngày càng gia tăng.
Thế giới luôn thay đổi, và con người cũng cần thích nghi với những biến động này, đặc biệt là trong văn hóa Văn minh nhân loại hiện nay yêu cầu người Việt phải biết đổi thay, nhưng sự thay đổi đó cần phù hợp với bản sắc và thuần phong mỹ tục Một nền văn hóa sẽ thụt lùi nếu không học hỏi và giao lưu với các nền văn hóa khác, nhưng không nên sao chép nguyên xi Đứng trước thách thức toàn cầu, không nền văn hóa nào có thể tồn tại vĩnh cửu mà không giao lưu Chúng ta không thể sống khép kín mà không giao tiếp với thế giới bên ngoài Trong bối cảnh hiện tại, các hoạt động giao lưu kinh tế và văn hóa diễn ra sôi nổi, đòi hỏi chúng ta phải giữ vững tinh thần tự cường Cần học hỏi nhưng cũng phải có tâm lý phòng thủ để mở rộng giao lưu mà không đánh mất bản sắc Theo tư tưởng Hồ Chí Minh, bảo vệ bản sắc văn hóa dân tộc và tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại là điều cần thiết, với bản sắc văn hóa làm nền tảng để tự tin hội nhập và làm phong phú thêm văn hóa dân tộc.
Bản lĩnh và tư tưởng chính trị hiện nay đang trở thành vấn đề đáng quan tâm, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam theo chế độ Xã hội chủ nghĩa, một trong năm quốc gia còn lại trên thế giới theo thể chế này Chúng ta chọn chủ nghĩa Mác – Lê làm kim chỉ nam cho tư tưởng chính trị, mặc dù có nhiều tranh cãi về độ tin cậy và chính xác trong thời đại mới Nhiều ý kiến trái chiều và phân tích về con đường mà chúng ta đang theo đuổi, liệu có đúng hay không, trong khi con đường mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dày công xây dựng vẫn tiếp tục vận hành, mặc cho những chông gai và khó khăn.
Chúng ta cần chủ động tiếp nhận những điều tốt đẹp từ các quốc gia khác, nhưng phải giữ vững lập trường tư tưởng của mình và cảnh giác trước những kẻ lợi dụng chính trị để chống phá nhà nước Việc giáo dục và xây dựng tư tưởng chính trị cho lớp trẻ là rất quan trọng, với những định hướng rõ ràng Ý thức chính trị và tính nhạy bén trước sự thay đổi của tình hình chính trị thế giới cần được nâng cao liên tục.
Sự phát triển của khoa học kỹ thuật, đặc biệt là truyền thông và Internet, đã tác động mạnh mẽ đến lối sống và thói quen của con người Khối lượng trí tuệ nhân loại không ngừng gia tăng, nâng cao khả năng tổ chức và quản lý, đồng thời làm thay đổi cơ cấu xã hội Thông tin và tri thức ngày càng được thu hẹp về không gian nhưng lại tăng tốc về thời gian Việc thúc đẩy giao lưu hợp tác là cần thiết để loại bỏ sự chèn ép và tù túng, từ đó hình thành lối sống hiện đại và công nghiệp, giúp gia tăng sự thành công và hiệu quả.
Toàn cầu hoá đã tác động mạnh mẽ đến lối sống xã hội hiện nay, đồng thời đặt ra nhiều thách thức nan giải Việc tiếp cận những điều mới mẻ từ bên ngoài đã làm phá vỡ nhiều giá trị truyền thống của Việt Nam Lối sống tiêu thụ của phương Tây, với việc tối ưu hoá vai trò của tiêu dùng, đã dẫn đến sự thay đổi trong thói quen tiêu dùng và tạo ra áp lực tăng cầu để thúc đẩy cung Tuy nhiên, điều này cũng mang lại những hệ lụy tiêu cực, khi mà nhiều yếu tố phi nhân văn ảnh hưởng đến ý thức và hành vi của người Việt, dẫn đến khủng hoảng lối sống Trong bối cảnh nền kinh tế còn nghèo và thu nhập bình quân thấp, việc tiêu dùng hợp lý và có kế hoạch là cần thiết để phát triển bền vững, tránh nguy cơ khủng hoảng kinh tế.
Lối chơi thời thượng hiện nay, với việc đề cao vai trò của đồng tiền và sùng bái hàng ngoại, đã tạo ra một cách sống xa lạ với truyền thống dân tộc Nhu cầu hưởng thụ và khẳng định bản thân khiến một bộ phận người Việt tin rằng sử dụng hàng ngoại là biểu tượng của sự chất lượng và thời thượng, dẫn đến sự phát triển của các dịch vụ xa xỉ, thậm chí phi pháp Lối sống lạnh lùng, coi trọng tiền bạc đã làm suy giảm những giá trị truyền thống về tình nghĩa và nhân phẩm, đồng thời làm lu mờ các giá trị đạo đức Tình trạng lười lao động và kiếm tiền dựa vào công sức của người khác đang ngày càng gia tăng.
Việc bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc là rất quan trọng cho sự phát triển của mỗi quốc gia, thể hiện tinh thần và nét đẹp riêng của từng vùng lãnh thổ Thay vì so sánh văn hóa nước ngoài với văn hóa dân tộc, chúng ta nên tự hỏi về hiểu biết của mình về truyền thống văn hóa quê hương Việc tìm hiểu văn hóa không khó khăn, chỉ cần một cú click chuột Tìm hiểu văn hóa nước mình không chỉ thể hiện lòng yêu nước mà còn nâng cao niềm tự hào về giá trị văn hóa đặc sắc của tổ tiên Chúng ta không nên chạy theo những thứ xa hoa khi có những giá trị đẹp đẽ ngay bên cạnh Hiện nay, đất nước đang đối mặt với thách thức lớn: làm thế nào để gìn giữ và phát huy nét đẹp văn hóa truyền thống? Dưới đây là những biện pháp tổng quan để bảo tồn bộ mặt văn hóa của đất nước.
2.4.Củng cố và tiếp tục xây dựng môi trường văn hoá lành mạnh, phong phú, đa dạng Đẩy mạnh xây dựng nếp sống văn hoá trong các môi trường gia đình, trường học, khu dân cư, doanh nghiệp… thể hiện trong mọi hành động, sinh hoạt hằng ngày, cách ứng xử và các mối quan hệ giữa con người với nhau góp phần làm cho các giá trị văn hoá thấm nhuần vào trong tư tưởng con người và trong mọi mặt của đời sống Đảng, Nhà nước và các cấp chỉ đạo cần có kế hoạch cụ thể đưa phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá” vào chiều sâu, thực hiện nghiêm túc, không được lơ là.Bên cạnh đó phải có biện pháp xử lý đối với những hành vi làm suy thoái đạo đức văn hoá, ngăn chặn và đẩy lùi các hủ tục mê tín dị đoan, bạo lực, gây rối trật tự công cộng, mại dâm, ma tuý, cờ bạc… Đẩy mạnh công cuộc nuôi dưỡng giáo dục học sinh và sinh viên – thế hệ tương lai của đất nước, đưa vào chương trình học nhiều nội dung liên quan đến thực tiễn về văn hoá Việt Nam, kêu gọi thế hệ trẻ biết giữ gìn và phát huy những truyền thống văn hoá Xã hội hoá các hoạt động văn hoá, chú trọng nâng cao đời sống văn hoá ở nông thôn, vùng khó khăn, thu hẹp dần khoảng cách hưởng thụ văn hoá giữa các vùng, các nhóm xã hội, giữa đô thị và nông thôn Nhà nước cần đề ra các chính sách tăng cường kiểm tra, giám sát, đánh giá hiệu quả công tác tuyên truyền văn hóa đến người dân Có thể đề ra các mức phạt cho những hành vi xuyên tạc, bôi xấu nền văn hóa nước nhà tùy theo mức độ nặng nhẹ
2.5 Đẩy mạnh công tác giáo dục chính trị tư tưởng và xây dựng lối sống văn hóa cho học sinh sinh viên thông qua các hoạt động xã hội
Giải pháp đề xuất
2.7 Phát triển hệ thống thông tin đại chúng
Chúng ta đang sống trong thời đại công nghệ thông tin phát triển, cần tận dụng mạnh mẽ chức năng của các phương tiện thông tin đại chúng vì lợi ích của nhân dân và đất nước Thông qua truyền thông và internet, chúng ta có thể chia sẻ văn hóa vùng miền đến các nước bạn, khuyến khích người dân tìm hiểu về nghệ thuật văn hóa nước nhà Cần khắc phục xu hướng thương mại hóa trong báo chí, đồng thời tập trung đào tạo đội ngũ báo chí vững vàng về chính trị và nghiệp vụ Phát triển internet cần đi đôi với biện pháp quản lý để hạn chế tiêu cực và ngăn chặn các hoạt động lợi dụng internet truyền bá tư tưởng phản động.
Ý NGHĨA TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH TRONG VIỆC GIẢI QUYẾT CÁC VẤN ĐỀ THỰC TIỄN
CÁC VẤN ĐỀ THỰC TIỄN
Đảng ta khẳng định rằng chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh là nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho mọi hành động, đồng thời là động lực lớn lao giúp nhân dân phát huy nội lực và xây dựng đất nước phát triển Một quốc gia vững mạnh không chỉ dựa vào nền kinh tế phát triển mà còn cần có nền văn hóa tốt đẹp, đậm đà bản sắc dân tộc Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh rằng để tiến lên chủ nghĩa xã hội, cần có cả vật chất lẫn tinh thần, trong đó con người là yếu tố quyết định Kinh tế cần được đặt trọng tâm, nhưng chủ thể của hoạt động kinh tế chính là con người, và văn hóa là thước đo trình độ của con người Văn hóa được coi là linh hồn và diện mạo của dân tộc, với nhiệm vụ phục vụ Tổ quốc và nhân dân.
"Cách mạng là sự nghiệp của quần chúng" và "nước ta là một nước dân chủ, địa vị cao nhất là dân" nhấn mạnh rằng văn hóa phải phục vụ nhân dân và phát huy sứ mạng của toàn dân Tư tưởng về văn hóa trong hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh giữ vị trí quan trọng, phản ánh sự trăn trở và tình yêu quê hương đất nước của Người Qua nhiều năm đấu tranh và tích lũy kinh nghiệm, Hồ Chí Minh đã xây dựng một hệ thống tư tưởng sâu sắc, thể hiện tinh thần tự tôn dân tộc Tư tưởng của Người luôn là kim chỉ nam cho hành động của người Việt, khẳng định rằng văn hóa là niềm tự hào lớn lao của dân tộc.
Tư tưởng Hồ Chí Minh không chỉ có giá trị lịch sử mà còn mang ý nghĩa thời đại sâu sắc, được ca ngợi bởi nhiều trí thức và chính khách trên thế giới Trong bối cảnh hiện nay, khi thế giới đang đối mặt với nhiều thách thức và cơ hội, tư tưởng của Người càng trở nên quan trọng hơn Qua hàng ngàn năm lịch sử, ông cha ta đã chiến đấu bảo vệ Tổ quốc, và trong thời bình hiện tại, chúng ta đang phải đối mặt với sự xâm lăng văn hóa Tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa trở nên quý giá hơn bao giờ hết, khi toàn cầu hóa đang ảnh hưởng đến lối sống và giá trị đạo đức của dân tộc Theo Người, văn hóa là sự kết hợp giữa các giá trị truyền thống và hiện đại, giữa dân tộc và quốc tế, với cốt lõi là sự hòa quyện giữa chủ nghĩa Mác – Lênin và bản sắc văn hóa dân tộc.
“Phương Đông hay Phương Tây có cái hay, cái tốt mà ta cần học hỏi, nhưng điều quan trọng là không nên trở thành kẻ bắt chước, vì gốc rễ của văn hóa chính là dân tộc Trần Hưng Đạo đã từng nhấn mạnh rằng sự xâm lăng văn hóa cũng nguy hiểm như giặc tấn công, và mỗi cá nhân, tập thể cần nhanh chóng định hướng lối sống theo tư tưởng Hồ Chí Minh để trân trọng và gìn giữ nền văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc.”
Tư tưởng Hồ Chí Minh nhấn mạnh vai trò quan trọng của văn hóa trong sự phát triển quốc gia, coi văn hóa là ánh sáng dẫn đường cho dân tộc Để văn hóa thấm nhuần vào đời sống xã hội và các mối quan hệ con người, cần sự tham gia tích cực và liên tục từ mọi tầng lớp nhân dân, các tổ chức chính trị, xã hội, tôn giáo, nhà trường và gia đình Chính vì vậy, Đảng và Nhà nước đã triển khai các chính sách tích cực nhằm xây dựng một xã hội văn minh với nền văn hóa dân tộc phong phú.
Chủ tịch Hồ Chí Minh là một nhà tư tưởng vĩ đại, với tư tưởng về văn hóa giữ vai trò quan trọng trong việc xây dựng nền văn hóa Việt Nam Tư tưởng của Người là hệ thống quan điểm lý luận khoa học và cách mạng, kết tinh những giá trị văn hóa từ cả phương Tây và phương Đông, cũng như từ truyền thống và hiện đại, hòa quyện giữa dân tộc và quốc tế.
Mục tiêu "tất cả vì nhân dân phục vụ" là phương châm hành động của cán bộ ngành văn hóa Để trở thành công sở văn hóa, cần hoàn thành nhiệm vụ chuyên môn, nâng cao trình độ và tự trau dồi bản thân về chính trị tư tưởng, phẩm chất đạo đức Cán bộ công chức phải có mặt đầy đủ, đúng giờ, mặc trang phục đồng bộ và mang phù hiệu Thái độ giao tiếp nhã nhặn, lịch sự tạo ấn tượng tốt cho người dân khi đến giao dịch Nét đẹp văn minh thể hiện qua quy trình tiếp nhận hồ sơ, công khai đầy đủ giấy tờ và trả lời đúng hẹn, tránh gây phiền hà và chờ đợi không cần thiết.
Tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa là định hướng quan trọng cho sự phát triển văn hóa Việt Nam Nó tiếp tục là ánh sáng dẫn đường cho công cuộc xây dựng nền văn hóa đất nước Thế hệ trẻ, với trách nhiệm và phẩm chất của công dân Việt Nam thời kỳ mới, cần noi theo tấm gương của Hồ Chí Minh để quyết tâm xây dựng đất nước Mục tiêu là xây dựng một xã hội công bằng, dân chủ và văn minh, góp phần vào sự giàu mạnh của dân tộc.