Sáng kiến kinh nghiệm hướng dẫn học sinh lớp 6 so sánh phân số

SỜ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HÀ NỘI MÀ SKKN (Dùng cho HĐ chấm của Sờ) SANG KIEN KINH NGHIÊM Tên đề tài HƯỚNG DẢN HỌC SINH LỚP 6 SO SÁNH PHÂN SÓ Môn Toán Cấp học THCS NĂM HỌC 2016 2017 MỤC LỤC Trang PHẦN 1 Đ[.]

SỜ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HÀ NỘI

NĂM HỌC: 2016 - 2017

MỤC LỤC

Trang

1 Lí do chọn đề tài 1

2 Mục tiêu, nhiệm vụ cùa đề tài 1

3 Đối tượng nghiên cứu 2

4 Kháo sát thực tế 2

5 Phương pháp nghiên cứu 2

6 Phạm vi và kế hoạch nghiên cứu 2

PHẦN 2:NỘI DUNG 3

I NỘI DUNG LÍ LUẬN 3

1 Vai trò và vị trí cùa việc dạy Toán so sánh phân số ờ lớp 6 3

2 Nội dung chương trình so sánh phân số 3

II THỰC TRẠNG VẤN ĐẺ NGHIÊN cứu 3

1 về phía giáo viên 3

2 về phía học sinh 4

III MÔ TÀ QUÁ TRÌNH CẤC GIẢI PHẤP 4

IV KÉT QUẢ THỤC HIỆN 16

1 Đối VỚI Giáo viên 16

2 Đối VỚI học sinh 16

PHẦN 3: KÉT LUẬN 17

I. Kết luận 17

II. Đe xuất 17

VỚI đối tượng học sinh khá giòi ờ lớp 6 mả tòi đang giăng dạy, các em cần được biết các cách sosánh phân số và biết cách vận dụng vào giãi Toán

Đó là lí do tòi viết đề tài: ‘Hướng dẫn học sinh lóp 6 so sánh phân sổ"

Đe tài đà dược tòi thực hiện trong 2 tiết dạy chuyên đề cùa tò Tự nhiên trong năm hoc 2016-2017Qua nội dung đề tài, tòi muốn học sinh biết cách so sánh phân sổ, so sánh bang cách hợp lí nhất,vận dụng các em giài được các bải nàng cao phối hợp nhiêu kiến thức Các em được rèn luyện kì năngtính toán chính xác, khả năng lựa chọn tôt, có tư duy tòng hợp

2 Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài.

Kiến thức:

- Học sinh hiên được các cách so sánh phân số

- Học sinh giài đirợc bài tập so sánh phân số, giãi đirợc các bài tập vận dụng, bài tập nàng cao

Kĩ năng:

- Học sinh có kì năng so sánh hai phân số

- Học sinh biết lựa chọn phương pháp so sánh phân số hợp lí

- Có kì năng tính nhàm nhanh, chính xác

Thái độ:

-Rèn tính cân thận, khả năng phàn tích, dự đoán, tòng hợp kiên thức

-Có tù’ duy sáng tạo khả năng nhanh nhạy, phát triển năng lực cộng tác

-Vận dụng kiến thức trong bài vào thực tế cuộc sống

3 Đoi tượng nghiên cứu.

- Đối tượng là học sinh lớp 6

- Đặc diêm: 80% học sinh đạt học lực loại giói

20% học sinh đạt học lực loại khá

4 Khảo sát thực tế.

Dạng toán so sánh phân số không quá phức tạp, song trong quá trinh giảng dạy tòi thấy một số emthường nhầm lẫn giữa số lớn hơn VỚI giá trị lớn hơn Bên cạnh đó, VỚI kiến thức sách giáo khoa, họcsinh khó khăn khi giài một số bài toán phức tạp dẫn đến tàm lí chán nào, bò không làm Qưa bài kiêm tra

1 tiết của học sinh, tòi thay về phương pháp giài các em vận dụng chưa hợp lý, chưa phù hợp, chi cókhoáng 30% học sinh làm bài tốt

VỚI nhừng khúc mac cừa học sinh, đà thúc đây tòi nghiên cứu, viết chuyên đề và thực hiện trong 2tiết học

5 Phương pháp nghiên cứu.

Trong quá trình nghiên cứu bàn thân tôi đà vận dụng phương pháp nghiên cứu theo hướng đôimới, phương pháp đàm thoại gợi mở đê giãi qưyết vấn đề, khuyến khích kliâ năng tự học cùa học sinh

Hệ thống hoá tài liệu, đối chiếu, nghiên cứu thêm nhiêu tài liệu có lên quan đê chọn lọc nhùngkiến thức trọng tàm làm tư liệu mới Học hỏi thêm nhùng đồng nghiệp đi trước đê làm kinh nghiệm chobàn thân

6 Phạm vi và kế hoặch nghiên cứu.

- Cứng cố tính chất cừa phân sổ, hệ thống phương pháp so sánh phân số, giãi bài toán dạng cơbân từ đó nàng cao mờ rộng một số bải tập tòng hợp

- Phát triển bài tập bất đãng thức, cực trị

- Đe tải được thực hiện trong 2 tiết chuyên đề năm học 2016-2017

PHÀN 2: NỘI DƯNG

I NỘI DUNG LÍ LUẬN

1 Vai trò và vị trí của việc dạy Toán so sánh phân so ở lớp 6

Mòn Toán là một môn học có một vị trí rất quan trọng trong nội dung chương trình các mòn họctrung học cơ sờ Giáo dục số học 6 giúp học sinh có những kiến thức cơ bân về các số tự nhiên, sốnguyên, số thập phàn, phàn số, các đại lượng NỘI dưng kiến thức về so sánh phân số trong chương trình

mòn Toán lớp 6 là một kiến thức quan trọng, có nhiều dạng bài vận dụng và ứng dụng dược trong thực tế.Thòng qua các kiến thức này giúp học sinh biết: so sánh phân số, so sánh phàn số bang các cách khácnhan, lựa chọn phương pháp so sánh phàn số hợp lí giãi được các bải tập như: Tim phân số tìm từ hoặcmẫu của phân số thoà màn điều kiện, so sánh phân số phức tạp so sánh biên thức đê tiếp cận VỚI bấtdăng thức, toán cực trị

Trên cơ sở nam chắc cách giãi các bài toán về so sánh phân số còn nham giúp học sinh vận dụngkiến thức vào giài quyết các bài toán trong thực te cuộc sống Thòng qua đó còn giúp các em cũng cố cáckiến thức số học khác

2 Nội dung chương trình so sánh phân so

Trong chương trình mòn Toán lớp 6 sau khi học sinh học xong tính chất cơ bân cùa phân số, rứt gọnquy đồng mẫu phàn số, các em bat đầu dược học các kiến thức về so sánh phân số Kiến thức này dượcgiới thiệu ờ tuần thứ 27, và được dạy trong ltiết VỚI một cách so sánh Các dạng bài chi đơn giãn là sosánh phân số

II THỤC TRẠNG VẤN ĐÊ NGHIÊN cứu.

Qua thực tế giăng dạy chuyên đề so sánh phân số , tòi thấy quá trình dạy của giáo viên và học cùahọc sinh còn một số vướng mac sau đây:

1 về phía giáo viên:

- Như trên đà nói việc mờ rộng và nâng cao kiến thức cho học sinh là rất cần thiết xong phải trên cơ

sở học sinh đà nam chắc các kiến thức cơ bàn trong SGK nhirng thực tế nhiều giáo viên chưa thực sựCOI trọng.Có khi còn có quan diêm thông qua dạy nâng cao đê cũng cố kiến thức cơ bân cho học sinh

- Trong giăng dạy giáo viên còn lúng túng hoặc clnra COI trọng việc phàn loại kiến thức Do đóviệc tiếp thu cùa học sinh không được hình thành một cách hệ thống nên các em rất mau quên

- Giáo viên chua thật triệt đê trong việc đôi mới PPDH học sinh clnra thục sự dược tự mình tìmđến kiến thức, mà giáo viên còn cung cấp kiến thức một cách áp đặt không phát huy được tính tích cực ,chù động cùa học sinh

- Khi dạy mỗi dạng bài nâng cao chúng ta còn clnra tuân thù nguyên tac hr bài dễ đến bài khó, hrbài đơn giãn đen bài phức tạp nên học sinh tiếp thu bài không đirợc hệ thống Trong quá trình đánh giábài làm cùa học sinh nhiêu khi chúng ta còn đòi hỏi quá cao, dẫn đến tình trạng chỉ có một số ít học sinhthục hiện được

- Khi hướng dẫn học sinh giãi các bài toán phức tạp giáo viên còn clura chú trọng đến việc giúphọc sinh biến đòi các bài toán đó về các bải toán dạng cơ bân đà được học

2 về phía học sinh:

So sánh phàn số là kiến thức không quá phức tạp nhirng học sinh phải có vốn kiến thức cơ bàn vừngchác, biết sử dụng linh hoạt và sáng tạo các kiến thức đó Trong quá trình tiếp thu các em còn hay macphái một số trờ ngại sau đây:

- Việc nam bat các kiến thức cơ bân về phàn số, so sánh phân số cùa các em còn chua sâu, đòi khicòn nhầm lẫn giữa nhàn chia cà tử và mẫu VỚI cùng một số với cộng trừ câ tử và mẫu VỚI cùng một số

- Việc vận dụng các kiến thức cơ bân vào thục hành còn gặp nhiêu hạn chế

Cụ thê như sau:

T Khi qui đồng mẫu còn đê mẫu âm

T Qui đồng từ khi so sánh mẫu các em có thê thay mẫu lớn hơn thì phân số lớn hơn

T Lụa chọn phương pháp clnra họp lí

T Tính toán còn nhầm lẫn

III MÔ TẢ QUÁ TRÌNH CÁC GIẢI PHẤP.

Sau đây là các hoạt động dạy và học tòi đà thục hiện chuyên đề “Hướng dân học sinh ỉớp 6 so sánh phân so”

Hoạt động 1 (Sphút): Kiêm tra bài cũ Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh

-Giáo viên kiêm tra bài cù qua trò chơi “Tiếp

sức”

+MỖ1 dầy là một đội: Dầy bên tay trái là đội

xanh: Dày bên phải là đội đó Mồi đội cữ ra 4 bạn

đại diện tham gia trò chơi Thời gian cho trò chơi

là 2 phút

+Yêu cầu của trò chơi: mỗi học sinh lần hrợt lên

bàng trà lời 1 câu cùa bải

Hầy so sánh hai phân số:

?Một bạn đội xanh nhận xét bài đội đò? ?Một bạn

đội đò nhận xét bài đội xanh? -Giáo viên đua ra

đáp án

-Giáo viên nhận xét 2 đội

-Các em đà biết cách so sánh 2 phân số, chac

Hoạt động 2 (35 phút): Một số phương pháp so sánh phân số.

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của HS Ghi bảng

?Phân số = — kill nào?

b d

?Hai phân sổ san có bằng

nhan không? Vi sao?

(Qưi tắc đối dấn cừa phân số)

2 Tính chat cơ bản của phân số

?Muốn so sánh 2 phân số không

cùng mẫu ta làm như thế nào?

9Hày so sánh phân số:

Học sinh trà lời

Học sinh trà lời

Học sinh trà lời

II So sánh hai phân so.

1 Phương pháp qui đồng mâu dương.

+ Tòng qưát:

— > — (c>0) nến a > b

c c

+ Ví dụ: So sánh

5 9 9

— và — !

-Qui đồng mẫn dương đê so sánh 2

phân số.Vậy ta có thê qni đồng từ

cần chất của bất đăng thức Như

vậy ta có thê so sánh phân số qưa

4 So sảnh với sô trung gian

phân so thông qua so sánh

giá trị thập phân của nó

-Hai trường hợp đó ta gọi là phương

?E111 có thê tìm đuợc bao nhiêu

phân sổ xen giừa

1 Uọ

— và — :

-Nhu vậy giữa 2 phàn số khác nhau

có vô sổ phân số xen giữa

Hoạt động 3 (45 phút): Luyện tập Hoạt động của giáo viên Hoạt động của HS Ghi bâng

Giáo viên giới thiệu bài 1:

Giáo viên gọi học sinh lên bâng

Học sinh nhận xét bài bạn

Giáo viên chừa và nhận xét bài cùa

học sinh

Giáo viên giới thiệu bài 2:

-Giáo viên yêu cầu học sinh làm

càu a

?Các em hầy sánh phân số

- và — băng các cách có thê? 8 20

?Hày so sánh bang phương pháp

qui đồng mẫu dương?

? Hầy so sánh bang phương pháp

-Như vậy đê so sánh phân sò ta có thê

làm bang nhiều cách khác nhan

-Cò yên cần các em tiếp tục làm các

càu còn lại bang hình thức hoạt động

nhóm Cô chia lớp làm 6 nhóm

Nhiệm vụ cùa các nhóm như sau: So sánh phàn số bang phương pháp họp lí

?Các em hãy tiếp tục so sánh bang

thời gian thào luận nhóm là 3 phút

-Giáo viên yêu cầu mỗi nhóm nhận

xét chéo các nhóm khác -Giáo viên

kết luận và sửa lỗi cho các nhóm

Giáo viên yêu cầu làm bài 3

đòi mỗi phàn số như thế nào? -Giáo

viên yêu cầu 1 học sinh lên bàng

sổ A VỚI 10 hãy so sánh VỚI ừr và

nhóm, mỗi nhóm có 50 phân sổ, rồi thay mỗi phân số trong

tùng nhóm bang phàn số nhó nhất trong nhóm ấy, ta được:

-Tương tự càu a, mời 1 em H _ ,

10 lố +1 10 17 +1

9 .

10 16 +1 ’ 9 .

2_.

1 1 ĨÕ2 + ĨÕĨ 1 1 Ĩ5Ĩ + Ĩ52 20C 1

A > -TT-50 + — .50 = - + - = — 150

b Tách A thành bốn nhóm rồicùng làm như trên, ta được:

25 25 25 25 <11

> ———• “I—-— H——— + — -— — 4 -

125 150 175 200 ‘<5 6

107 1 1 1 5 = -210 8 2 8 8

Bài 6: Tim sô tự nhiên có hai chừ số sao cho ti số của số đó và tòng các chừ số cùa nó là: a nhó nhất;

cùa nó bằng 10.

Hoạt động 4 (5 phút): Củng cố

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của HS Ghi bâng

-Giáo viên tòng hợp và hệ thống

kiến thức trong bài

-Trên cơ sờ các dạng toán, các em

có thê làm các bải toán tương tự

khác

Học sinh trà lời

IV KẾT QUÃ THỰC HIỆN.

1 Đoi vói Giáo viên.

- Tìm hiên khai thác, tập hợp và pháp triên các bài toán về so sánh phân số là một qná tình tíchlũy không ngừng và thường xuyên VỚI cách làm này, vốn kiến thức toán học của thầy cò khôngngừng được bô xung, nàng cao kinh nghiệm và phương pháp giảng dạy cùa thầy cô thêm phong phú

2 Đối vói học sinh.

- Thường xuyên được bồi dường, đào sâu các dạng cơ bân học sinh hiên sàn, hiên rộng các vấn

đề, vừa làm quen VỚI các phương pháp tìm tòi tòng hợp, tích lũy tự nghiên cứu, học tập

- Đối chứng so sánh kết quà

SỐ lượng học

sinh bồi dưỡng

kết quà khảo sát trước khi học

-Bồi dường học sinh giòi là một việc làm quan trọng và cần thiết Thòng qua hướng dẫn họcsinh so sánh phân số sè giúp cho giáo viên phát hiện dược năng lực của học sinh, đê có kế hoạch bồidường tài năng cho các em.

-Giàng dạy phương pháp so sánh phân số sẽ cưng cấp cho học sinh kiến thức một cách hệthống theo dứng qưy định cùa chương trình Thòng qưa đó giúp học sinh củng cố dược các kiến thức

số học mà các em đà dược trang bị trước đó

-Được trang bị đầy dữ và hệ thống phương pháp so sánh phàn số sẽ giúp cho tư dưy của họcsinh thêm mềm dẻo, sáng tạo.Các em sè biết vận dụng các kiến thức một cách năng động Phát triền

óc tư duy khoa học, biết nhìn nhận vấn đề một cách toàn diện , theo nhiều hướng khác nhan

-Thòng qưa phương hướng giãi các bải toán về so sánh phân số sè dần hình thành cho học sinhcác phương pháp tự học, tự nghiên cứu Biết phát hiện vấn đề trên cơ sở làm việc độc lập hay biếtcách hợp tác trong nhóm hay trong tổ

-Việc đôi mới nội dung, phương pháp, các hình thức tò chức dạy học và đôi mới cách đánhgiá học sinh được áp dụng trong qưá trình giăng dạy chuyên đề so sánh phân số sè giúp cho học sinhtiếp thu bài một cách tự nhiên Tạo cho các em một tàm lí vui vẻ, phấn chấn, có hào hứng tìm hiêndạng Toán mới, sè tạo cho các em một sức bật mới trong nhận thức và hành động.Từ đó sẽ đem lạimột kết quà học tập cao hơn

II Đề xuất.

- Trên đây lả một vài kinh nghiệm cùa cá nhân trong việc giúp học sinh giói Toán Như đànói ờ phan đầu, đày là một loại toán đa dạng phức tạp, nên trong qưá trình tiếp thư, học sinh cònnhiều vướng mac nhất định Do đó, đè đề

Sảng kiến kinh nghiệm: Hướng dẫn học sinh ỉóp 6 so sánh phân sổ tài trên được triên khai có hiệu quà, xuất phát từ những vấn đề cơ bàn được trình bày ờ trên, tòi có một số đề nghị sau đày:

- Trước khi giảng dạy về một chuyên đề nào đó, giáo viên cần nghiên cứu kì từng bài dạy, lật

đi lật lại vấn đề, tìm ra chỗ hay mac sai lầm đê học sinh hiên sàn bài và đi vào trọng tâm cùa vấn đềcần truyền thụ Thường xuyên kết hợp và tìm tòi các phương pháp hay, phù hợp VỚI từng tiết dạy,từng bài toán cụ thê

- Trong quá trình giăng dạy số học 6 phải COI trọng việc cùng cố khắc sâu kiến thức cơ bàn vitrên cơ sờ đó học sinh mới giãi quyết được bải toán, nam được nội dung chương trình Dựa trên kiếnthức cơ bàn trong sách giáo khoa, giáo viên đào sàn khai thác, nâng cao không ngừng đê phát huy tríthòng minh sáng tạo cho học sinh Là người giáo viên, chúng ta phải biết kết hợp các dạng toán hayhơn khó hơn dành cho đối tượng học sinh khá giỏi

- Điều quan trọng là người dạy phải thường xuyên học giòi, sưu tầm tích lũy học hỏi qua sách

vở, tài liệu, đồng nghiệp, đê không ngừng vươn lên tự nàng cao trí thức, ựr hoàn thiện mình Có nhưvậy mới đáp ứng được sự đi lên cùa đất nước và yêu cầu cùa sự nghiệp giáo dục hiện nay

- Ban giám hiệu, tò chuyên môn trong các nhà trường cần tích cực đày mạnh và nâng cao hiệuquà các buòi sinh hoạt chuyên mòn bang việc cài tiến nội dung, hình thức, cần tạo ra một mòi trường

mà ờ đó giáo viên có thè trao đôi bàn bạc, phò biến kinh nghiệm dạy học, cách tháo gờ khó khăn ờtừng tiết, từng bài dạy,

- Các nhà trường cần tò chức các phong trảo thi đua đôi mới PPDH có nhiêu hình thức nhamkhích lệ giáo viên tích cực đúc lứt các sáng kiến kinh nghiệm giăng dạy các mòn học Tô chức phôbiến những kinh nghiệm hay, những cách lảm sáng tạo nham nâng cao hiệu quà giăng dạy, khắc phụckhó khăn, tồn tại thường gặp trong các tiết học Toán

Trên đây là những suy nghi biện pháp, những bài học trong quá trình giảng dạy chuyên đề sosánh phân số Tôi rất mong được sự trao đòi đóng góp cùa các đồng chí và các bạn đòng nghiệp