PAGE 6 I MỞ ĐẦU Tham nhũng là một hiện tượng xã hội, tồn tại tất yếu khách quan trong xã hội có phân chia giai cấp, có nhà nước Tham nhũng tồn tại ở mọi quốc gia, hiện diện trên mọi lĩnh vực khác nhau[.]
Trang 1Tham nhũng là một hiện tượng xã hội, tồn tại tất yếu khách quan trong
xã hội có phân chia giai cấp, có nhà nước Tham nhũng tồn tại ở mọi quốc gia,hiện diện trên mọi lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội, không phân biệt chế
độ chính trị, trình độ phát triển Tham nhũng là hành vi của người có chức vụ,quyền hạn đã lợi dụng chức vụ, quyền hạn đó vì vụ lợi Đặc điểm chung củatham nhũng là người thực hiện hành vi có chức quyền, sử dụng chức quyền nhưmột phương tiện để trục lợi cho mình, gia đình mình hoặc cho người thân về lợiích vật chất hoặc lợi ích tinh thần
Tham nhũng đang là vấn nạn, có xu hướng gia tăng và gây thiệt hại nặng
nề về nhiều mặt, ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển của đất nước, làm giảmniềm tin của nhân dân vào các cơ quan công quyền và đội ngũ cán bộ, đảng viênđảm nhiệm các vị trí “có quyền” Công tác phòng, chống tham nhũng đượcĐảng ta xác định là nhiệm vụ quan trọng, thường xuyên, vừa cấp bách vừa khókhăn, phức tạp và lâu dài Ngay từ khi Cách mạng Thang Tám thành công, Đảng
và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã coi Tham ô, lãng phí và bệnh quan liêu là kẻ thùcủa nhân dân, và của Chính phủ, là “giặc ở trong lòng”, là “giặc nội xâm” Bướcvào thời kỳ đổi mới, tình trạng tham nhũng, tiêu cực bộc lộ ngày càng rõ nét,diễn biến hết sức phức tạp, “làm giảm lòng tin của quần chúng đối với sự lãnhđạo của Đảng và sự điều hành của các cơ quan nhà nước” và phòng, chống thamnhũng là công việc quan trọng, cấp bách của công tác xây dựng Đảng, xây dựngchính quyền nhà nước Trải qua các giai đoạn lịch sử và đặc biệt qua hơn 30 nămĐổi mới, Đảng ta đã đề ra nhiều chủ trương, đường lối khẳng định quyết tâm đẩylùi tệ nạn tham nhũng
Do đó, em chọn đề tài “Thực trạng và đề xuất các giải pháp để phòng, chống tham nhũng ở Việt Nam hiện nay” làm đề tài bài thu hoạch môn Nhà nước
và pháp luật Việt Nam trong Chương trình hoàn chỉnh kiến thức Cao cấp Lý luậnchính trị của mình Mặc dù đã có sự tìm tòi, học hỏi, nghiên cứu, tìm hiểu xongcũng không tránh khỏi những thiếu sót Kính mong được sự góp ý của các thầy, cô
để bài thu hoạch của em được hoàn thiện hơn Em xin chân thành cảm ơn!
Trang 2II NỘI DUNG 2.1 Thành tựu và nguyên nhân trong phòng, chống tham nhũng
2.1.1 Thành tựu đạt được
Cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng trong bộ máy nhà nước ở ViệtNam trong những năm qua đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận, thể hiệntrên 1 số nội dung chính sau:
Thứ nhất, về thực hiện công khai, minh bạch trong hoạt động của cơ
quan, tổ chức, đơn vị Thực hiện quyết định của Thủ tướng Chính phủ về quychế phát ngôn và cung cấp thông tin cho báo chí, Chính phủ và nhiều bộ, ngành,địa phương đã tổ chức họp báo định kỳ để cung cấp thông tin cho báo chí Nhiều
bộ, ngành, địa phương đã công khai trên trang thông tin điện tử về các văn bảnquy phạm pháp luật, tổ chức các buổi giao lưu trực tuyến để giải đáp những thắcmắc, kiến nghị của người dân, doanh nghiệp, các cơ quan, tổ chức, nắm bắtthông tin, tham gia kiểm tra, giám sát hoạt động của nhà nước góp phần phòng,chống tham nhũng Theo thống kê, từ năm 2007 đến năm 2013, các bộ, ngành,địa phương đã tiến hành kiểm tra việc thực hiện các quy định về công khai,minh bạch tại 38.468 cơ quan, đơn vị; đã phát hiện và xử lý 1.914 cơ quan, dơn
vị có vi phạm quy định về công khai, minh bạch trong hoạt động.1 Năm 2018,công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế về PCTN tiếp tục được đẩy mạnh Trêncác lĩnh vực quản lý kinh tế, xã hội, nhiều quy định của pháp luật đã được xâydựng, ban hành, hoàn thiện kịp thời, nhất là các văn bản quy định chi tiết, hướngdẫn thi hành các luật, pháp lệnh, nghị quyết đã có hiệu lực Chính phủ đã trìnhQuốc hội thông qua 13 luật và 15 Nghị quyết; ban hành 190 nghị định, 185 nghịquyết Thủ tướng Chính phủ ban hành 52 quyết định về quản lý, điều hành Các
Bộ, ngành, địa phương ban hành 6.277 văn bản; sửa đổi, bổ sung 589 văn bảnnhằm cụ thể hoá, hướng dẫn thực hiện chính sách, pháp luật trên các lĩnh vực,qua đó nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, hiệu quả hoạt động của bộ máy nhànước, góp phần hạn chế những sơ hở, bất cập trong quản lý dễ làm nảy sinh
1 Ban Nội chính Trung ương: Tổng kết một số vấn đề lý luận thực tiễn 30 đổi mới (19862016) về Tư pháp Nội chính - Phòng, chống tham nhũng, lãng phí, Nxb.Chính trị quốc gia, H.2014.
Trang 3-tham nhũng, tiêu cực.2
Thứ hai, về xây dựng và thực hiện các chế độ, định mức, tiêu chuẩn.
Thực hiện Luật Phòng, chống tham nhũng, các bộ, ngành, địa phương đã đẩymạnh việc rà soát để sửa đổi, bổ sung, ban hành mới các quy định về chế độ,định mức, tiêu chuẩn trong các lĩnh vực, nhằm phòng ngừa tham nhũng Trongkhoảng thời gian từ 2007 - 2013, cả nước đã ban hành 14.541 văn bản; sửa đổi,
bổ sung, hủy bỏ 9.169 văn bản quy phạm về chế độ, định mức, tiêu chuẩn trongcác lĩnh vực.3 Trong năm 2018, các bộ, ngành, địa phương đã ban hành mới 4.128văn bản, huỷ bỏ hoặc sửa đổi, bổ sung 2.135 văn bản về chế độ, định mức, tiêuchuẩn; tiến hành 3.441 cuộc kiểm tra việc thực hiện, phát hiện 443 vụ việc vi phạm,
số người vi phạm là 382 người, kiến nghị xử lý kỷ luật 89 người, kiến nghị thu hồi
và bồi thường 92,9 tỷ đồng (đã thu hồi 74,08 tỷ đồng, đạt 79,7%).4
Thứ ba, về minh bạch tài sản, thu nhập của cán bộ, công chức Minh
bạch tài sản và thu nhập là một trong những giải pháp quan trọng trong phòngchống tham nhũng và đang được triển khai rộng rãi trong các cơ quan Đảng,Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội, doanh nghiệp nhà nước, lực lượng vũ trang
Theo Báo cáo của Chính phủ: số người kê khai tài sản, thu nhập năm
2017 là 1.113.422 người (tăng 10,8% so với năm 2016), đạt tỉ lệ 99,8% so với sốngười phải kê khai Trong quá trình xác minh tài sản, thu nhập của các cán bộ,công chức, các cơ quan có thẩm quyển đã phát hiện các vi phạm trong kê khaitài sản và xử lý 5 trường hợp, trong đó có cán bộ cao cấp.5 Có thể nói, việc kêkhai tài sản đã dần đi vào nền nếp và có tác động tích cực đến nhận thức, ý thức,trách nhiệm của các cấp, các ngành và cán bộ, công chức về minh bạch tài sản,thu nhập
Thứ tư, thực hiện Luật Phòng, chống tham nhũng, nghị định của Chính
phủ, thông tư hướng dẫn của Bộ Nội vụ về việc xử l ý trách nhiệm của người
2 Báo cáo số: 481/BC-CP, ngày 12/10/2018, Báo cáo công tác Phòng, chống tham nhũng năm 2018.
3 Ban Nội chính Trung ương: Tổng kết một số vấn đề lý luận thực tiễn 30 đổi mới (19862016) về Tư pháp Nội chính - Phòng, chống tham nhũng, lãng phí, Nxb.Chính trị quốc gia, H.2014, tr205.
2018.
năm 2017.
Trang 4đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị khi để xảy ra tham nhũng Từ năm 2005 đếnnăm 2013, có 739 trường hợp người đứng đầu cấp phó của người đứng đầu bị xử
lý trách nhiệm do để xảy ra tham nhũng trong cơ quan, tổ chức, đơn vị do mìnhquản lý, phụ trách.6
Thứ năm, về việc đổi mới công nghệ quản lý và phương thức thanh toán
nhằm phòng ngừa tham nhũng Chương trình phần mềm quản lý, đăng ký tài sảnnhà nước đã được xây dựng và triển khai thực hiện trong phạm vi cả nước Hệthống cơ sở dữ liệu quốc gia về tài sản nhà nước đã thu thập thông tin về tài sảncác bộ, cơ quan Trung ương va 63 tỉnh, thành phố với 97.345 cơ quan, tổ chức,đơn vị
Thứ sáu, về công tác xử lý các vụ việc tham nhũng tịch thu sung công tài
sản tham nhũng, tài sản có nguồn gốc từ tham nhũng Trong những năm qua,nhiều vụ việc, vụ án tham nhũng nghiêm trọng, phức tạp đã được phát hiện vàđưa ra xét xử nghiêm minh theo đúng quy định của pháp luật đã được dư luận xãhội đồng tình ủng hộ, đánh giá cao Qua phát hiện, xử lý ác vụ án tham nhũng,
cơ quan chức năng đã phát hiện và kiến nghị khắc phục những sơ hở, thiếu sóttrong quản lý kinh tế - xã hội, góp phần phòng chống tham nhũng có hiệu quả,thu về ngân sách nhà nước
Thứ bảy, về công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục đấu tranh phòng,
chống tham nhũng Nhiều hình thức tuyên truyền, phổ biến, giáo dục được thựchiện như tổ chức các cuộc họp, các lớp học để tuyên truyền, phổ biến, giáo dục
để phòng, chống tham nhũng; phát hành các tài liệu hỏi đáp về phòng, chốngtham nhũng Phát sóng các chương trình về phòng, chống tham nhũng trên đàiphát thanh truyền hình; xây dựng phim tài liệu, phóng sự, các chuyên trang,chuyên mục về phòng, chống tham nhũng Năm 2018, hơn 3,7 triệu lượt cán bộ,công chức, viên chức, người dân được phổ biến, giới thiệu, giáo dục pháp luật vềPCTN với hơn 74 nghìn lớp tuyên truyền, quán triệt pháp luật về PCTN được tổchức và trên 277 nghìn cuốn sách, tài liệu về PCTN được phát hành Nhiều hình
(1986-2016) về Tư pháp - Nội chính - Phòng, chống tham nhũng, lãng phí, Nxb.Chính trị quốc gia, H.2014, tr208.
Trang 5thức tuyên truyền phong phú được triển khai, gắn với tuyên truyền thực hiện Nghịquyết Trung ương 4 khóa XI, Nghị quyết Trung ương 4 khóa XII về xây dựngĐảng; Chỉ thị 05-CT/TW của Bộ Chính trị về học tập và làm theo tư tưởng, đạođức, phong cách Hồ Chí Minh.7
Thứ tám, trong thời gian gần đây, Đảng ta và nhất là Tổng Bí thư - Chủ
tịch nước Nguyễn Phú Trọng đã lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt việc đấu tranhphòng, chống tham nhũng Ủy ban Kiểm tra Trung ương đã lãnh đạo, chỉ đạoquyết liệt việc đấu tranh phòng, chống tham nhũng Ủy ban Kiểm tra Trungương đã vào cuộc, tiến hành kiểm tra các bộ, ngành, như: Bộ Công thương, BộTài chính, Bộ Tài Nguyên và Môi trường, Bộ Công An,… và các tỉnh, thànhnhư: Hà Tĩnh, Đà Nẵng, Vĩnh Phúc, đã xử lý kỷ luật nhiều cán bộ lãnh đạo,được dư luận xã hội đồng tình ủng hộ Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, côngtác phát hiện, xử lý tham nhũng ở các địa phương có nhiều tiến bộ, khắc phụcdần tình trạng “trên nóng, dưới lạnh” trong PCTN; tình trạng nhũng nhiễu, gâyphiền hà cho người dân, doanh nghiệp trong giải quyết công việc, “tham nhũngvặt" được quan tâm chỉ đạo, tạo chuyển biến bước đầu trong nhận thức và hànhđộng của cán bộ, đảng viên Trong 6 tháng đầu năm 2019, các địa phương đã
khởi tố 176 vụ án/425 bị can về các tội tham nhũng, chức vụ (tăng 13,5% về vụ
và 32,8% về số bị can so với cùng kỳ năm 2018) Thủ tướng Chính phủ đã ban
hành và tổ chức Hội nghị toàn quốc triển khai Chỉ thị 10/CT-TTg, ngày22/4/2019 về tăng cường xử lý, ngăn chặn có hiệu quả tình trạng nhũng nhiễu,gây phiền hà cho người dân, doanh nghiệp trong giải quyết công việc
Công tác kiểm tra, thanh tra, kiểm toán tiếp tục được chỉ đạo đẩy mạnh,
xử lý nghiêm minh, kịp thời các tổ chức đảng, đảng viên sai phạm, siết chặt kỷluật, kỷ cương trong Đảng, củng cố thêm niềm tin của cán bộ, đảng viên và nhândân Trong 6 tháng đầu năm 2019, cấp ủy, ủy ban kiểm tra các cấp đã thi hành
kỷ luật 123 tổ chức đảng và 7.923 đảng viên; trong đó có 256 đảng viên bị kỷ
luật do có hành vi tham nhũng, cố ý làm trái (tăng 21 trường hợp so với cùng kỳ năm 2018) Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Ủy ban Kiểm tra Trung ương đã kỷ luật
năm 2018.
Trang 6đối với một tổ chức đảng, 13 đảng viên thuộc diện Bộ Chính trị, Ban Bí thưquản lý, cả đương chức và đã nghỉ hưu Từ đầu nhiệm kỳ đến nay, hơn 70 cán
bộ, đảng viên thuộc diện Bộ Chính trị, Ban Bí thư quản lý, bị thi hành kỷ luậtđảng và xử lý hình sự Cơ quan thanh tra, kiểm toán kiến nghị thu hồi, xử lý61.392 tỷ đồng và 142 ha đất; kiến nghị xử lý kỷ luật hành chính 692 tập thể vànhiều cá nhân; chuyển cơ quan điều tra xem xét xử lý 46 vụ, 73 đối tượng.Thanh tra Chính phủ tập trung thanh tra, ban hành kết luận thanh tra các dự án,
vụ việc theo Kế hoạch của Ban Chỉ đạo
2.1.2 Nguyên nhân của các thành tựu
Một là, Đảng ta đã đề ra những chủ trương, đường lối đúng đắn vềphòng, chống tham nhũng, được thể hiện trong văn kiện Đại hội đại biểu toàn
quốc lần thứ XII của Đảng và trong Nghị quyết Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp
hành Trung ương khóa XII Đặc biệt, Đảng đã lãnh đạo, chi đạo quyết liệt vàtrực tiếp tham gia vào công cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng
Hai là hệ thống pháp luật về phòng, chống tham nhũng và các văn bản
liên quan ngày càng được hoàn thiện Trong những năm qua, Quốc hội đã sửađổi, bổ sung Luật Phòng, chống tham nhũng, và hiện nay đang tiếp tục sửa đổi.Các văn bản hướng dân thi hành Luật Phòng, chống tham nhũng ngày càng đượchoàn thiện Bên cạnh đó, các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan tớiphòng, chống tham nhũng như Bộ luật Hình sự, Tố tụng hình sự, Luật Đất đai vàmột số đạo luật khác đã được sửa đổi, bổ sung tạo cơ sở pháp lý cho việc đấutranh phòng, chống tham nhũng
Ba là, trình độ, năng lực, phẩm chất và bản lĩnh của các cán bộ, công
chức đấu tranh phòng, chống tham nhũng được nâng cao
Bốn là, cơ chế kiểm soát quyền lực nhà nước từng bước được cải thiện Năm là, sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan của đảng, các cơ quan
trong bộ máy nhà nước và các tổ chức chính trị - xã hội trong đấu tranh phòng,chống tham nhũng Trong những năm qua, các cơ quan Đảng như: Ban Nộichính, ủy ban Kiểm tra đã phối hợp khá chặt chẽ với các cơ quan Công an, ViệnKiểm sát, Tòa án và cac to chức chính trị - xã hội để thực hiện các nhiệm vụ
Trang 7trong đâu tranh phòng, chống tham nhũng.
Sáu là, huy động được các cơ quan báo chí, truyền thông và toàn thể
nhân dân tham gia vào đấu tranh phòng, chống tham nhũng Báo chí và các cơquan truyền thông có vai trò đặc biệt trong phòng, chống tham nhũng Trongnhững năm gàn đây, Đảng vặ Nhà nước đã huy động các cơ quan này và độngviên, khuyên khích toàn thể nhân dân tham gia vào việc đấu tranh phòng, chôngtham nhũng góp phần tạo nên những thành tựu trên
2.2 Hạn chế và nguyên nhân trong phòng, chống tham nhũng
2.2.1 Hạn chế trong phòng, chống tham nhũng
Bên cạnh những thành tựu đạt được trong đấu tranh phòng, chống thamnhũng, vẫn còn tồn tại một số bất cập, hạn chế:
Thứ nhất, cho đến nay, quyền tiếp cận thông tin của người dân, doanh
nghiệp chưa được bảo đảm Một số cán bộ, công chức lợi dụng quy định về bímật nhà nước để che giấu thông tin, nhằm mục đích tham nhũng Nhiều quyđịnh của Luật Phòng, chống tham nhũng về công khai, minh bạch chưa đượcthực hiện đày đủ như: công khai quy hoạch sử dụng đất; công khai dự phòngngân sách; công khai đầu tư, mua sắm công; công khai công tác cán bộ; côngkhai tài sản cán bộ; công khai hoạt động thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo
và kết luận thanh tra; công khai, minh bạch các quyết định trong điều tra, truy
tố, xét xử, thi hành án,
Thứ hai, chế độ, định mức, tiêu chuẩn vẫn còn nhiều nội dung chưa phù
hợp với thực tế, nhất là chế độ lương, phụ cấp, công tác phí cho cán bộ, côngchức, viên chức; định mức chi tiêu hành chính, định mức kinh tế - kỹ thuật
Thứ ba, việc kê khai tài sản, thu nhập còn nặng vê hình thức; hầu hết các
bản kê khai chưa được kiểm tra, xác minh, kiêm chứng; chưa giúp cho các cơquan chức năng kiểm soát được những biến động về tài sản của người có chức
vụ, quyền hạn; nhiêu cơ quan, đơn vị chưa nắm đầy đủ trình tự, thủ tục kê khai
và công khai giải trình
Thứ tư, số người đứng đầu bị xứ lý trách nhiệm khi để xày ra tham
nhũng ở các cơ quan, đơn vị còn ít so với số vụ việc tham nhũng được phát hiện
Trang 8Nguyên nhân là do sự thiếu kiên quyết, nề nang, né tránh trong xử lý; chủtrương cán bộ lanh đạo, quàn lý “chù động tù chức vì lý do trách nhiệm” theotinh thần Nghi quyết Trung ương 3 khóa X chưa đi vào cuộc sống.
Thứ năm,việc xứ lý tham nhũng trong nhiều trường hơp cồn chua
nghiêm, chưa kịp thời; các biện pháp hỗ trợ hoạt động tư pháp còn hạn chế,chưa đáp úng được yêu cầu, nhất là công tác giám định tư pháp trên các lĩnh vựctài chính, ngân hàng, đầu tư xây dựng cơ bản, khoa học - công nghệ Hành vitham nhũng ngày càng tinh vi, phức tạp, vl vậy việc phát hiện và xử lý thamnhũng gặp nhiều khố khăn Việc tự kiểm tra, phát hiện tham nhũng trong các cơquan, tổ chức, đơn vị còn rất yếu, một số trường hợp chưa xử lý triệt để, muốn
xử lý nhẹ, xử lý nội bộ, không muốn chuyến cơ quan chức năng xem xét để xử
lý theo quy định pháp luật Một so vụ việc đình chỉ vụ án, đình chỉ bị can, miễntrách nhiệm hình sự chưa đúng quy định của pháp luật
Thứ sáu, việc thu hồi tài sản do tham nhũng còn gặp rât nhiêu khó khăn
do một số nguyên nhân như: chưa kiểm soát được tài sản, thu nhập của xã hộinên tài sản có nguồn gốc tham nhũng dễ dàng bị tẩu tán, không thể thu hồi được;
đa số các tội phạm tham nhũng là tội phạm có tổ chức, người phạm tội thường làngười có chức vụ, có trình độ chuyên môn cao, vì vậy, việc phạm tội có sựchuẩn bị kỹ càng, thủ đoạn và che giấu tội phạm tinh vi; quá trình xử lý tin báo,
tố giác tội phạm còn thiếu chặt chẽ, một số trường họp để tin báo quá hạn lâu màkhông được xử lý đã tạo điều kiện cho tội phạm tham nhũng cố tình che giấuhành vi, tẩu tán tài sản Do đó, khối lượng tài sản trong các vụ án tham nhũngrất lớn, lên tới hàng nghìn tỷ đồng nhưng tỷ lệ thu hồi rất thấp Đặc biệt, một số
vụ án tiền, tài sản tham nhũng thu hồi được nhỏ hon rất nhiều so với tổng sốthiệt hại do các đối tượng chiếm đoạt, như: vụ án Nguyễn Đức Kiên (Bầu Kiên);
vụ án Huỳnh Thị Huyền Như; vụ án Phạm Thanh Bình và Trần Văn Liêm tạiTập đoàn Vinashin; hoặc vụ án Nguyễn Xuân Son nguyên Tổng Giám đốcOceanbank V.V Theo một số báo chí, các vụ án lớn, như vụ án Dương ChiDũng, vụ án Phạm Công Danh, vụ án Hà Văn Thắm, vụ án Đinh La Thăng thìviệc thu hồi tài sản tham nhũng về cho Nhà nước là rất khó khăn và tỷ lệ không
Trang 9cao về việc nộp lại quà tặng, qua theo dõi cho thấy, quy định về việc nộp lại quàtặng còn hỉnh thức, không quy định về chế tài, thiếu khả thi Việc thực hiện quyđịnh này chưa nghiêm, hiệu quả thâp và trên thực tế cũng rất khó kiểm soát dophụ thuộc nhiều vào tính tự giác, đạo đức của cán bộ, công chức.
Thứ bảy, nội dung tuyên truyền, giáo dục về phòng chống tham nhũng
thật sự phong phú, đa dạng, hấp dẫn
2.2.2 Nguyên nhân của hạn chế trong phòng, chống tham nhũng
Một là, việc đổi mới hệ thống chính trị nói chung và tổ chức bộ máy nhà
nước nói riêng chưa đồng bộ và chưa theo kịp với đổi mới kinh tế Chậm đôimới, nên hạn chế đối với việc phòng, chống tham nhũng, thể hiện:
- Kinh tế thị trường phải đi cùng một bộ máy nhà nước đủ mạnh, trong
đỏ phải có sự phân công quyền lực một cách minh bạch và kiểm soát quyền lực
có hiệu quả (đây là nhân tố hàng đầu để phòng, chống tham nhũng) Nhưng việcthiết lập cơ chế kiểm soát quyền lực chưa kịp thời, chưa đảm bảo hiệu lực, hiệuquả, đặc biệt là kiểm soát việc thực hiện quyền hành pháp Việc kiểm soát quyềnlực kém hiệu quả làm cho tình trạng tham nhũng có đất để phát triển mạnh
- Kinh tế thị trường đi liền với việc đề cao trách nhiệm của những người
có thẩm quyền trong bộ máy nhà nước và quan hệ giữa những người này với cácdoanh nghiệp phải minh bạch, rõ ràng đê hạn chế sự móc ngoặc giữa họ vớidoanh nghiệp Song, các thể ché pháp lý về trách nhiệm của người đứng đầu,người có thẩm quyền trong bộ máy nhà nước chưa đầy đủ và cụ thể
- Kinh tế thị trường phải đưa vào lưu thông một lượng tiền lớn, tài sàn cỏnhiều nhưng chúng ta lại giao dịch bằng tiền mặt, nên không quản lý được tàisản tăng lên của cán bộ, công chức
- Trong kinh tế thị trường, các pháp nhân phát triển rất mạnh, đa dạng vàphức tạp, nhưng đến nay Bộ luật Hình sự năm 2015 chưa quy định tội đưa hối lộđối với pháp nhân, nên pháp nhân đưa hối lộ cho cán bộ, công chức trong bộmáy nhà nước vẫn chưa bị truy cứu về tội hối lộ
- Kinh tế thị trường và Nhà nước pháp quyền của nhân dân, do nhân dân,
vì nhân dân là những trụ cột tác động qua lại lẫn nhau trong xã hội ở nước ta
Trang 10hiện nay Tuy nhiên, đến nay chúng ta chưa phát huy đây đủ quyên làm chủ củanhân dân và các tổ chức chính trị-xã hội cũng như người đại diện cho họ trongphòng, chống tham nhũng.
- Đồi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với phòng, chống thamnhũng còn chậm Tư tưởng dựa dẫm vào chủ trương cùa Đảng trong phòng,chống tham nhũng còn nặng nê Đảng chưa cho chủ trương, định hướng thì chưatiến hành các hoạt động phòng, chống tham nhũng Một số đàng viên suy thoái,biến chất xử lý còn chậm
Hai là, pháp luật về phòng, chống tham nhũng còn một sô hạn chế, bất cập.
- Cho đến nay, cơ chế pháp lý về kiểm soát quyền lực theo Hiến phápnăm 2013 vẫn chưa được ban hành cụ thể, chi tiết Một số chủ trương của Đảng
về phân công, phân nhiệm và đề cao trách nhiệm của người có thẩm quyền vẫnchưa được thể chế hóa kịp thòi thành pháp luật
- Việc bỏ chức năng kiểm sát chung của Viện Kiểm sát nhân dân năm
2001 và giao lại chức năng này cho Thanh tra các cấp và giám sát của Quốc hội
và Hội đồng nhân dân trong kiểm soát việc tuân theo pháp luật của các bộ và ủyban nhân dân các cấp hiệu quả thực hiện chưa cao Trên thực tế, các cơ quan tưpháp không kiểm soát được cơ quan hành pháp
- Pháp luật về giám sát và phản biện xã hội chậm được hoàn thiện, thiêumột số quy định cụ thể nên không phát huy được vai trò của công dân và các tổchức xã hội trong đấu tranh phòng, chống tham nhũng và trong kiểm soát quyềnlực nhà nước
- Pháp luật về tổ chức hoạt động của các cơ quan tư pháp cũng còn một
số bất cập, hạn chế nên rất khó cho việc đấu tranh phòng chống tham nhũngữong lĩnh vực này Chẳng hạn, chưa có quy định cụ thể, chi tiết những hành vitiêu cực của thẩm phán, cán bộ tòa án kiểm sát viên, điều tra viên, và các biệnpháp cũng như mức độ xử lý Do đó, những hành vi tham nhũng khó phát hiện
- Pháp luật Việt Nam chưa có quy định buộc các cán bộ, cong chức cỏthẩm quyền trong bộ máy nhà nước phải giải trình khoi tai sàn riêng của mìnhtăng lên một cách nhanh chóng và to lớn, chưa co cơ chế xử lý đối với các khối tài
Trang 11sản táng lên không rõ nguôn goc của cán bộ, công chức có chức vụ, quyền hạn.
- Pháp luật về kinh tế, tài chính còn một sô khe hở hoặc không phù hợpnên một số cán bộ, công chức lợi dụng để tham nhũng; pháp luật cần phải quyđịnh chặt chẽ để không thể tham nhũng được Pháp luật chưa có quy định cụ thể
về xử lý vấn đề lợi ích nhóm, nên rất khó cho việc xử lý hành vi tham nhũng củamột nhóm người
- Pháp luật Hình sự chưa ban hành đầy đủ các quy định để làm chonhững kẻ tham nhũng sợ mà không dám tham nhũng Ví dụ: Bắt đi tù suốt đờikhông giảm án Việc tổ chức thực hiện pháp luật để xử lý hành vi tham nhũngtrong một số trường hợp còn nương nhẹ, hoặc trước nặng, sau nhẹ
Ba là, hiện nay chúng ta chưa đề cao vấn đề phòng tham nhũng mà chủ
yếu đề cao chống tham nhũng
Phòng tham nhũng là rất quan trọng để tham nhũng không thể diễn ra,hoặc diễn ra thì chưa gây thiệt hại lớn đã bị phát hiện và xử lý Vừa qua, nhiều
vụ việc tham nhũng gây hậu quả lớn cho xã hội rồi chúng ta mới phát hiện, do
đó thiệt hại rất lớn cho Nhà nước cho nhân dân mà không thể khắc phục được
Bốn là, một số vụ việc, vụ án chưa có sự phối hợp tốt giữa cơ quan
Thanh tra với cơ quan tiến hành tố tụng (như việc chuyển giao vụ việc có dấuhiệu tham nhũng sang cơ quan điều tra để xem xét khởi tố hình sự), hoặc giữa các
cơ quan tiến hành tố tụng (như nhận định, đánh giá chứng cứ, tội danh, quan điểm
xử lý vụ án ) dần đến việc xử lý một số vụ việc, vụ án thiếu kiên quyết kéo dài
Năm là, chế độ tiền lương đối với cán bộ, công chức còn bất hợp lý,
chậm được cải cách
Sáu là, giữa quyết tâm chính trị của Đảng và Nhà nước với hành động
thực tiễn của nhiều cấp ủy, tổ chức đảng, cơ quan, tô chức, đơn vị trong phòng,chống tham nhũng còn có khoảng cách, một số trường hợp nói không đi đôi vớilàm Một sô câp ủy, tô chức đảng, cơ quan, tổ chức, đơn vị và người đứng đầuchưa thực sự quan tâm đúng mức tới việc lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện vàkiểm tra, đôn đốc công tác phòng, chống tham nhũng Còn có sự bao che, thiếukiên quyết, nể nang, né tránh trong xử lý các hiện tượng tham nhũng Mặt khác,