Bệnh giun tóc ở lợn nuôi tại một số xã thuộc huyện phú bình, tỉnh thái nguyên và biện pháp phòng trị

Khóa Luận cực hay và bổ ích !!!!!!!

DANH MỤC CÁC BẢNG

DANH MỤC CỤM TỪ VIẾT TẮT

TR : Trang

Cs : Cộng sự

% : Tỷ lệ phần trăm ≤ : Nhỏ hơn hoặc bằng < : Nhỏ hơn

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC HÌNH

Chăn nuôi lợn cung cấp một khối lượng lớn thực phẩm có giá trị cho con người Ở nước ta thịt lợn tiêu thụ chiếm từ 75-80% tổng khối lượng thịt tiêu thụ còn trên thế giới tỷ lệ này khoảng 40% và đang có xu hướng tăng lên (Vũ Đình Tôn, 2009 [38]) Chăn nuôi lợn phát triển không chỉ cung cấp nguồn thực phẩm cho xã hội mà còn cung cấp nguyên liệu cho ngành công nghiệp chế biến và phân bón cho ngành trồng trọt Hiện nay, phân lợn còn được dùng làm nguyên liệu đẻ sản xuất khí đốt (bioga) vừa đem lại hiệu quả kinh tế cao vừa có tác dụng chống ô nhiễm môi trường, đặc biệt là những khu vực đông dân cư Để đạt được hiệu quả kinh tế cao trong chăn nuôi lợn, ngoài các yếu tố như giống, thức ăn, chế độ chăm sóc nuôi dưỡng… biện pháp phòng và trị bệnh, đặc biệt là biện pháp phòng và trị bệnh ký sinh trùng cho lợn cũng có ý nghĩa hết sức quan trọng.

Thực tế ngành chăn nuôi lợn cho thấy, có nhiều loại dịch bệnh vẫn thường xuyên xảy ra gây tổn thất kinh tế cho người chăn nuôi lợn Ngoài những bệnh truyền nhiễm thường gặp như: dịch tả, tụ huyết trùng, phó thương hàn… còn phải kể đến các bệnh ký sinh trùng Vì vậy, ngành chăn nuôi lợn muốn tiếp tục phát triển thì bên cạnh việc thực hiện tốt công tác giống, thức ăn… còn phải quan tâm nhiều hơn đến công tác thú y, đặc biệt với xu hướng chăn nuôi tập trung, quy mô trang trại như hiện nay

Việt Nam là một nước nằm trong vùng Đông Nam Á có khí hậu nhiệt đới nóng ẩm, có rất nhiều loài ký sinh trùng phát triển, ký sinh và gây bệnh

cho vật nuôi, trong đó có loài giun tròn Trichocephalus suis ký sinh và gây

bệnh o lợn Trichocephalus suis ký sinh đã gây ra các tổn thương và viêm

nhiễm kế phát do vi khuẩn xâm nhập vào các nội quan của lợn, ảnh hưởng tới quá trình sinh trưởng, đặc biệt là tiêu tốn thức ăn, giảm tăng trọng từ 15-20%

so với lợn không bị bệnh (Phạm Sỹ Lăng và cs (2006) [16])

Thái Nguyên là một tỉnh trung du miền núi phía Bắc Việt Nam có nghề chăn nuôi lợn khá phát triển Tuy nhiên, công tác phòng chống bệnh giun

Trichocephalus suis chưa được chú ý và nghiên cứu một cách đầy đủ, toàn diện.

Xuất phát từ nhu cầu thực tế sản xuất chăn nuôi lợn ở tỉnh Thái

Nguyên, chúng tôi thực hiện đề tài: “Bệnh giun tóc nuôi tại một số xã thuộc

huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên và biện pháp phòng trị”.

1.2 Mục đích nghiên cứu

- Nghiên cứu tình hình nhiễm giun tóc Trichocephalus suis ở lợn tại

một số xã của huyện Phú Bình

- Nghiên cứu sự phát tán trứng và ấu trùng giun tóc Trichocephalus

suis ở ngoài ngoại cảnh.

- Xác định những biểu hiện lâm sàng của bệnh

- Xác định một số loại thuốc điều trị bệnh giun tóc Trichocephalus suis

1.3.2 Ý nghĩa trong nghiên cứu khoa học

- Tạo điều kiện cho sinh viên được tiếp xúc, làm quen với thực tế công tác nghiên cứu khoa học

- Góp phần hoàn chỉnh dữ liệu về đặc điểm dịch tễ của bệnh

Trichocephalus suis ở lợn.

- Là cơ sở khoa học để lựa chọn các biện pháp phòng và trị bệnh

Trichocephalus suis có hiệu quả nhất.

1.3.3 Ý nghĩa thực tiễn

Trên cơ sở xác định tình hình nhiễm, đặc điểm dịch tễ bệnh

Trichocephalus suis đưa ra lời khuyến cáo thiết thực đối với các hộ chăn nuôi

lợn để người dân có biện pháp phòng trị bệnh có hiệu quả Từ đó, góp phần đảm bảo sức khỏe đàn lợn góp phần tăng năng suất chăn nuôi

PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU

2.1 Cơ sở khoa học của đề tài

2.1.1 Những hiểu biết về giun tròn Trichocephalus suis ký sinh ở lợn

2.1.1.1 Vị trí của giun tròn Trichocephalus suis trong hệ thống phân loại động vật

Theo Nguyễn Thị Lê và cs (1996) [19], vị trí của Trichocephalus suis

(T suis) trong hệ thống phân loại động vật như sau:

Lớp Nematoda Rudolphi, 1808

Phân lớp Enoplia Chitwood, 1933

Bộ Trichocephalida Skrjabin et Schulz 1928

Phân bộ Trichocephalata Skrjabin et Schulz 1928

Họ Trichocephalidae Baird, 1953

Phân họ Trichocephaliae Ranson, 1911

Giống Trichocephalus Schrank, 1788

Loài Trichocephalus suis Schrank, 1788

2.1.1.2 Đặc điểm hình thái, cấu tạo

Theo Nguyễn Thị Lê và cs (1996) [19]; Giun đực: Dài 37.52 – 40,63

mm, rộng nhất 0,634 – 0,713 mm Phần trước cơ thể dài 23,48 – 25,75 mm; phần sau dài 14,00 – 15,00 mm; có dạng xoắn lò xo Gai sinh dục dài 1,70 – 2,55 mm; rộng 0,07 – 0,10 mm; mút cuối gai nhọn Bao gai phủ đầy gai nhỏ

Lỗ huyệt nằm ở mút cuối đuôi

Con cái: Cơ thể dài 37,89 – 50,60 mm; rộng 0.734 – 1,012 mm; phần trước cơ thể dài 23 – 33 mm Ống sinh dục đơn Âm đạo có thành cơ dày, chứa đầy trứng Kích thước trứng 0,024 – 0.027 x 0,056 – 0,061mm

Theo Phạm Sỹ Lăng và cs (2009) [17]: Giun có màu trắng đục; thân chia

ra làm hai phần rõ rệt: phần đầu nhỏ, trông giống như sợi tóc; phần sau ngắn

và to, bên trong là ruột và cơ quan sinh sản

Giun đực dài 37,52 – 40,63 mm, rộng 0,634 – 0,713 mm, đuôi hơi tù, cuộn tròn lại,có một gai giao hợp dài 1,70 – 2, , lỗ huyệt thông ra ngoài ở phần cuối của giun

Giun cái dài 37,89 – 50,6mm, đuôi thẳng, hậu môn ở vào đoạn cuối thân,

âm hộ ở đoạn cuối cùng của thực quản

Trứng giun hình giống hạt chanh, có hai núm ở hai đầu; kích thước (0,024 – 0,027) x (0,056 – 0,061) mm, màu vàng nhạt

Theo Phan Địch Lân và cs (2005) [18]: Hình thể giống roi ngựa hoặc sợi tóc màu trắng, cơ thể chia thành hai phần rõ rệt, thực quản có các tế bào xếp thành chuỗi hạt dài 2/3 cơ thể Phần sau ngắn và to, bên trong là ruột và cơ quan sinh sản Giun đực dài 20 – 52 mm đuôi hơi tù, phần đuôi cuộn tròn lại chỉ có một gai giao hợp rất dài 5 -7 mm, gai giao hợp được bọc trong một cái màng có nhiều gai nhỏ bao phủ Lỗ sinh tiết thông với ngoài ở phần cuối của giun Giun cái dài 39 – 53 mm, đuôi thẳng, hậu môn ở vào đoạn cùng, âm hộ

ở vào đoạn cuối cùng của thực quản

Theo Trịnh Văn Thịnh (1966) [26], trứng màu vàng thẫm, vỏ dày, cónút ở mỗi cực, kích thước 50 - 56 x 21 - 25 μm Tuy nhiên, những trứng tácgiả đo được thấy tương đối to hơn (66 x 30 - 37 μm) Trứng không phân chiakhi đẻ

2.1.1.3 Vòng đời của giun T suis

Theo Nguyễn Thị Kim Lan và cs (1999) [10], cho biết, vòng đời phát triển của giun tóc diễn ra như sau:

Trichocephalus suis phân t0, A0, pH

Thời gian hoàn thành vòng đời trong cơ thể tùy loài giun tóc nhưng đối

với T suis cần 30 ngày.

Theo Phạm Sỹ Lăng và cs (2006) [16] :

Điều kiện thuận lợi nhất cho sự phát triển của trứng giun T suis thành

trứng có sức cảm nhiễm ở ngoài môi trường là nhiệt độ từ 18 – 300C, ẩm độ

80 - 85%

Skrjabin K.I (1979) [35] cho rằng giun T.suis phát triển vòng đời không

cần vật chủ trung gian Trứng được bài tiết cùng với phân lợn ra môi trường ngoại cảnh Ở môi trường thuận lợi, thời gian để trứng phát triển thành dạng cảm nhiễm từ 3 – 4 tuần Trong thời gian này, có thể thấy ấu trùng đã hình thành hoàn toàn và chuyển động bên trong trứng

Trịnh Văn Thịnh (1985) [32] cho biết, chu kỳ sinh học của giun T suis

gồm hai giai đoạn: Một giai đoạn ở ngoài ngoại cảnh, phát triển từ trứng đến

ấu trùng cảm nhiễm; giai đoạn thứ hai ở ký chủ, ấu trùng cảm nhiễm phát triển thành giun trưởng thành Không có thời kỳ di hành trong cơ thể ký chủ.Theo Phạm Văn Khuê và cs (1976) [8], Phan Địch Lân và cs (2005) [18],

thời gian hoàn thành vòng đời của giun T suis là 30 ngày.

Trịnh Văn Thịnh và cs (1985) [29], Đào trọng Đạt và cs (1996) [3] cho

rằng , tuổi thọ của giun T suis ở lợn từ 4 – 5 tháng Theo Lương Văn Huấn

và cs (1990) [5], giun T.suis sống được trong cơ thể lợn 114 ngày

2.1.1.4 Sức đề kháng của trứng giun T.suis

Sức đề kháng là khả năng chống lại những tác nhân ngoại cảnh tác động

đến sự sinh trưởng và phát triển bình thường của trứng giun T suis, Việc nghiên cứu sức đề kháng của trứng giun T suis ở môi trường ngoại cảnh có ý nghĩa quan trọng trong dịch tễ học bệnh giun T suis, đồng thời là cơ sở khoa học để đề ra những biện pháp phòng trị của bệnh giun T suis có hiệu quả.

Ở môi trường ngoại cảnh , trứng giun T suis phát triển thuận lợi nhất ở

nhiệt độ từ 18 – 30 0C, ẩm độ 80 - 85%

Theo Phạm Sỹ Lăng và cs (2006) [16], các chất sát trùng như dung dịch

NaOH – 2%, Cresyl 3%, nước vôi 10% diệt được trứng T suis Theo Nguyễn Thị Lê và cs (1996) [19], trứng giun T suis bị diệt dưới tác dụng của

ủ phân nhiệt sinh học Sau 3 – 4 tuần, nhiệt độ hố ủ tăng lên tới 450C sẽ làm hủy trứng giun T suis Tuy nhiên, trứng non có khả năng chịu đựng các điều kiện nhiệt độ cao hơn trứng ở giai đoạn ấu trùng

Đỗ Dương Thái và cs (1975) [24] cho rằng, trứng giun T suis và trứng giun Trichuris trichiura (giun tóc người) bịu hủy hoại nếu ẩm độ dưới 30 %

kéo dài Mặt khác, trứng giun T suis có thể bị diệt bởi những tia tử ngoại của

ánh sáng mặt trời (Chicobanlova và Garo – dilova, 1950) Ở Việt Nam, số giờ

nắng rất nhiều nên trong mùa hè trứng giun T suis dễ bị hủy hoại ở ngoại

cảnh Trong cùng một thời gian dưới tác dụng của tia tử ngoại thì trứng đã phát triển thành ấu trùng bị diệt nhanh hơn trứng non

2.1.2 Bệnh do giun tròn Trichocephalus suis gây ra ở lợn

2.1.2.1 Những thiệt hại kinh tế do bệnh giun Trichocephalus suis gây ra

Bệnh ký sinh trùng ở gia súc gia cầm nói chung và bệnh ký sinh trùng ở đường tiêu hóa lợn nói riêng không tạo thành các ổ dịch lớn như những bệnh truyền nhiễm do vi rút, vi khuẩn gây ra Nhưng bệnh thường kéo dài âm ỉ, ảnh hưởng đến thể trạng và sức khỏe vật chủ, làm hạn chế sự sinh trưởng và phát triển của lợn, tăng tiêu tốn thức ăn và các chi phí khác như thuốc điều trị, thuốc sát trùng, công chăm sóc, nuôi dưỡng và đặc biệt là yếu tố mở đường cho các mần bệnh khác xâm nhập

Theo Trịnh Văn Thịnh và cs (1982) [28], bệnh ký sinh trùng thường là những bệnh mãn tính, làm giảm mức sinh trưởng và sinh sản của gia súc, ảnh hưởng đến sản phẩm chăn nuôi Mức độ sinh trưởng của lợn con bị nhiễm

Ascaris suum, Trichocephalus suis, Strongyloides ransomi có thể giảm 30%

so với bình thường Lợn nuôi lấy thịt chậm lớn, sụt cân, phẩm chất thịt giảm

Theo Phạm Sỹ Lăng và cs (2006) [16], Trichocephalus suis ký sinh là

một trong những nguyên nhân làm giảm năng suất chăn nuôi và tạo điều kiện

cho các bệnh khác xâm nhập Lợn bị nhiễm giun T suis giảm tăng trọng từ 15

– 20 %so với lợn khỏe

2.1.2.2 Dịch tễ học bệnh giun Trichocephalus suis

Bùi Quý Huy (2006) [7] cho biết, giun T.suis ở lợn và giun Trichuris

trichiura ở người có nhiều điểm giống nhau về hình thái, hóa học và kháng

nguyên, do đó bệnh giun T.suis ở lợn dễ lây sang người Theo Nguyễn Phước Tương (2002) [32], người nhiễm bệnh khi nuốt phải trứng giun T suis lẫn

trong nước hay thức ăn thực vật chưa được nấu chín Sau khi vào ruột người,

ấu trùng phát triển thành giun T.suis trưởng thành, khu trú ở ruột thừa và gây

bệnh cho người Giun đẻ trứng, trúng này được bài xuất ra ngoài qua phân người, sau khi phát triển và chứa ấu trùng thì có khả năng gây nhiễm lại lợn

(tuy nhiên tỷ lệ trứng phát triển chỉ có 11%, trong khi trứng giun T.suis ở lợn

có tỷ lệ phát triển là 86%)

* Tuổi mắc bệnh

Theo Phạm Sỹ Lăng và cs (2006) [16], bệnh giun T.suis ở lợn phân bố

trên toàn thế giới Tại Việt Nam, bệnh cũng đã được phát hiện ở tất cả các tỉnh

miền Bắc, miền trung và miền Nam Ở Hà Nội, lợn bị nhiễm giun T suis từ

4,3 – 30% (ở lứa tuổi từ 2 – 6 tháng tuổi) và 0,56 – 7,8 % (ở lứa tuổi trên 6 tháng tuổi)

Lương Văn Huấn và cs (1990) [5], cho biết, tỷ lệ nhiễm giun T suis theo

tuổi lợn như sau:

Dưới 3 tháng tuổi nhiễm 20,4%

Từ 3 – 4 tháng tuổi nhiễm 21,2%

Từ 5 – 6 tháng tuổi nhiễm 8,5%

Trên 6 tháng tuổi nhiễm 6,4%

Theo Đào Trọng Đạt và cs (1996) [3], lợn ở giai đoạn 2 – 6 tháng tuổi

nhạy cảm nhất với giun T suis Kết quả tại hợp tác xã Tiền Phong (Hà Nội) nuôi lợn Ỉ lai Yorkshire, Berkshire tỷ lệ nhiễm giun T suis ở lợn dưới 2 tháng

tuổi là 16%, trong khi lợn 5 tháng tuổi nhiễm 13,5% và lợn 7 tháng tuổi nhiễm 6,2 % Tại hợp tác xã Đông Mỹ (Hà Nội) tỷ lệ lợn dưới 2 tháng tuổi

nhiễm giun T suis là 20,8 % Ngày tuổi bình quân phát hiện trứng giun T suis

trong phân lợn nội là 74 ngày (từ 58 – 89 ngày), lợn lai Landrace 56 ngày (43 – 64 ngày), lợn lai Berkshire 61 ngày (56 – 75 ngày) và lợn ngoại 62 ngày (38 – 81 ngày)

Theo Trịnh Văn Thịnh và cs (1978) [27], kết quả điều tra ở 37 nông trường quốc doanh (1965 – 1968) trên 372 lợn mổ khám thấy tỷ lệ nhiễm một

số loài giun sán là: Ascaris suis 55 – 100% (22 – 88 giun/ lợn);

Trichocephalus suis cao nhất 100% (từ 155 đến vô số giun trên một con lợn).

Tại Hải Phòng, Ngô Quang Tuyến, Trần Lâm Quang (1972) mổ khám 40

lợn và xét nghiệm phân của 2000 con lợn, thấy tỷ lệ nhiễm Trichocephalus

suis là 27,5% (dẫn theo Trịnh Văn Thịnh và cs 1978 [27]).

Phạm Văn Khuê (1982) [9] nghiên cứu biến động nhiễm giun sán theo tuổi lợn tại khu vực đồng bằng sông Cửu Long; theo tác giả điều này rất quan trọng vì qua đó có thể nắm được lứa tuổi nào nhiễm giun sán cao, lứa tuổi nào nhiễm thấp để có cơ sở khoa học xây dựng các biện pháp phòng trừ Qua kiểm tra 289 lợn ở 4 lứa tuổi (dưới 2 tháng, 3 – 4 tháng, 5 – 7 tháng và trên 8 tháng), kết quả cho thấy: Lợn con dưới 2 tháng tuổi đã nhiễm tới 12 loài trong

số 13 loài giun sán, có một số loài có sức gây bệnh mạnh, tỷ lệ nhiễm cao như

A suum (48,7%); A dentata (12,8%) và T suis (30,7%) Trong 13 loài giun

sán có một số loài có chiều hướng tăng dần theo tuổi của vật chủ như: T

hydatigena, M elongatus, M salmi, O dentatum Ngược lại A suum và T suis có tỷ lệ cao giới hạn ở lứa tuổi từ 2 – 5 tháng tuổi, sau đó giảm dần.

* Đường lây nhiễm

Theo Phạm Sỹ Lăng và cs (2009) [17], bệnh lây nhiễm qua đường tiêu hóa do lợn nuốt phải trứng có sức cảm nhiễm lẫn trong thức ăn nước uống

+ Lây nhiễm trực tiếp: lợn bệnh bài xuất trứng giun tóc qua phân,

những trứng này phát tán trên nền chuồng, máng ăn, máng uống Vì vậy lợn

khoẻ dễ dàng bị nhiễm trứng giun tóc Lây nhiễm trực tiếp chủ yếu giữa lợnbệnh và lợn khoẻ trong cùng một ô chuồng Lợn con nhiễm bệnh chủ yếu khi

bú sữa mẹ, nuốt phải trứng bám ở đầu vú lợn mẹ

+ Lây nhiễm gián tiếp: dụng cụ chăn nuôi, người chăm sóc cũng là tác

nhân mang mầm bệnh Đây là những yếu tố trung gian góp phần lây nhiễm giun tóc từ lợn bệnh sang lợn khoẻ từ ô chuồng này sang ô chuồng khác

Ngoài ra ruồi, chuột cũng có thể phân tán trứng giun, gió cuốn trứnggiun theo bụi, mang trứng giun tóc từ chuồng này sang chuồng khác gây phát tán mầm bệnh

* Mùa vụ

Theo Phạm Sỹ Lăng và cs (2009) [17], bệnh giun T suis lây nhiễm

quanh năm nhưng tập trung từ mùa xuân tới mùa thu Mùa đông, thời tiết lạnh, ẩm độ thấp, không thích hợp cho trứng phát triển thành dạng trứng cảm nhiễm nên tỷ lệ nghiễm giun trong đàn lợn giảm đi

Nguyễn Đăng Khải, Nguyễn Đăng Nhượng (1975) mổ khám 89 con lợn

ở vùng đồng bằng và miền núi thuộc các tỉnh Quảng Ninh, Quảng Ngãi, Bình

Định cho biết: Tỷ lệ và cường độ nhiễm giun T suis có sự khác nhau giữa các

vùng, trong đó sự khác nhau này có liên quan đến khí hậu giữa các vùng Vùng đồng bằng, do mùa khô hạn kéo dài, nhiều ánh sáng (tổng số giờ nắng

2000 – 2300 giờ/ năm) nhiệt độ những tháng nóng có thể lên tới 38 – 400C nên tỷ lệ nhiễm các loài giun sán nói chung đều thấp, đặc biệt là các loài giun

sán nhiễm trực tiếp như T suis (dẫn theo Trịnh Văn Thịnh và cs 1978 [27]).

* Phương thức nuôi

Phương thức chăn nuôi là một trong những yếu tố quan trọng có ảnh

hưởng tới khả năng nhiễm giun T suis của lợn Phạm Sỹ Lăng và cs (2009)

[17] cho rằng các cơ sở chăn nuôi mà điều kiện vệ sinh kém, lợn bị nhiễm bệnh với tỷ lệ cao, gây thiệt hại đáng kể cho đàn lợn con

Phạm Văn Khuê (1967) đã mổ khám 141 lợn và xét nghiệm 619 mẫu phân ở tỉnh Hà Bắc, thấy 13 loài giun sán Trong đó, những loài phổ biến là:

Fasciolopsis buski, Ascaris suum, Trichocephalus suis, Taenia hydatigena

Những loài giun tròn phát triển như Trichocephalus suis thì tỷ lệ nhiễm đến

100% Những loài giun sán phải qua ký chủ trung gian như sán lá ruột, giun đầu gai thì tỷ lệ nhiễm khác nhau tùy theo điều kiện đất đai, thức ăn (trồng ở nước hay ở cạn), sự tồn tại hay không của các ký chủ trung gian và điều kiện

vệ sinh chăn nuôi (dẫn theo Trịnh Văn Thịnh và cs 1978 [27])

Phan Văn Lan (1970) mổ khám 57 lợn và xét nghiệm 1000 mẫu phân tại

xã Yên Nguyên (Tuyên Quang) cho thấy tỷ lệ nhiễm các loài giun tròn ở lợn

nuôi thả rông là 96,5% Trong đó, tỷ lệ nhiễm giun T suis ở lợn nuôi nhốt là

30%; lợn nuôi thả rông là 47% (dẫn theo Trịnh Văn Thịnh và cs (1978) [27]) Bornay F.J và cs (2003) [42] cho biết: Kiểm tra 5 trại lợn chăn nuôi theo phương thức công nghiệp tại tỉnh Alicante (Tây Ban Nha) thấy tỷ lệ nhiễm

giun T suis là 11%.

* Yếu tố Stress

Các yếu tố stress (chuồng trại chật chội, thức ăn kém dinh dưỡng, nhiệt

độ và ẩm độ môi trường thay đổi ) đóng vai trò thúc đẩy mức đọ và tốc độ

lây lan bệnh giun T suis ở lợn.

2.1.2.3 Cơ chế sinh bệnh

* Đường bài xuất mầm bệnh

Lợn mắc bệnh sau một thời gian thì bài xuất trứng theo phân ra ngoại cảnh Vì vậy, trứng được phát tán rộng rãi ở ngoài tự nhiên và quá trình phát triển bắt đầu để tạo thành các trứng có sức gây bệnh (trứng có chứa ấu trùng bên trong)

* Đường xâm nhập vào cơ thể

Nguyễn Thị Kim Lan và cs (1999) [10] cho biết: Bệnh lây nhiễm trực tiếp không qua vật chủ trung gian Trứng có sức gây bệnh xâm nhập vào cơ thể vật chủ qua đường tiêu hóa do lợn ăn phải thức ăn nước uống có chứa trứng giun

- Tác hại mang trùng: Theo Đào Trọng Đạt và cs (1996) [3], giun T suis

ký sinh gây tổn thương, tạo điều kiện cho các nhân tố khác xâm nhập Nhân

tố gây bệnh kế phát là xoắn khuẩn và phẩy khuẩn

- Tác hại tiết độc tố: Độc tố là những sản phẩm mà giun bài tiết ra cho ký chủ trúng độc, gầy còm, thiếu máu gây rối loạn tiêu hóa

2.1.1.4 Triệu chứng lâm sàng và bệnh tích của lợn bị bệnh Trichocephalus suis

* Triệu chứng lâm sàng

Triệu chứng lâm sàng của bệnh thay đổi tùy thuộc vào tuổi con vật, số lượng giun ký sinh trong từng cơ thể lợn Ở những lợn trưởng thành không thấy biểu hiện triệu chứng lâm sàng nhưng khi kiểm tra phân mới thấy lợn

nhiễm giun T suis.

Theo Phạm Sỹ Lăng và cs (2001) [14], Pham Địch Lân và cs (2005) [18], khi lợn nhiễm nhẹ thì triệu chứng không rõ ràng Khi nặng thì con vật gầy yếu, thiếu máu, trong phân có lẫn máu và niêm mạc ruột, có khi con vật bị kiết lỵ Nếu nhiễm bệnh nhân tạo với lượng trứng lớn (20.000 – 200.000 trứng), thì triệu chứng biểu hiện rất nặng: Ỉa chảy, hô hấp khó, lợn có thể chết Lợn bị nhiễm bệnh mãn tính còi cọc, thiếu máu, tăng trọng giảm.

Phạm Sỹ Lăng và cs (2009) [17] cho biết: Lợn ở lứa tuổi 2 – 4 tháng tuổi nhiễm bệnh xuất hiện các dấu hiệu như ỉa chảy, lúc đầu phân lỏng, sau phân sệt có nhiều chất nhầy, lẫn máu Mỗi lần thải phân, lợn bệnh phải cong lưng rặn nhưng lượng phân thải ra ít Nếu không được điều trị, lợn bệnh sẽ kiệt sức

và chết sau 6 – 10 ngày

Theo Đào Trọng Đạt và cs (1996) [3], lợn bị bệnh giun T suis có những

biểu hiện lâm sàng giống chứng hồng lỵ Vì vậy, nhiều trường hợp nghi bệnh

lỵ điều trị bằng kháng sinh không khỏi Khi xét nghiệm phân mới phát hiện

giun T suis ký sinh.

Theo Skrjabin K.I (1979) [35], triệu chứng bệnh giun T suis phụ thuộc

vào cường độ cảm nhiễm Khi nhiễm nặng, lợn có biểu hiện da khô, xù lông,

ỉa chảy rồi bị táo bón Độc tố do T suis tiết ra có tác động gây bệnh mạnh,

làm cho vi nhung mao và các tế bào biểu mô mất đi tính chất cấu tạo và bị phân hủy

* Bệnh tích:

Phan Địch Lân và cs (2005) [18] cho biết: Xác lợn chết gầy, có nhiều giun ở ruột già (nhất là ở manh tràng) Một số giun vẫn cắm sâu đầu vào niêm mạc ruột Trên niêm mạc ruột có nốt loét to bằng hạt đậu xanh

Khi bị nhiễm nặng, toàn bộ manh tràng xuất huyết màu hồng sẫm Niêm mạc ruột bị bong ra (Trịnh Văn Thịnh và cs 1982 [28])

Đào Trọng Đạt và cs (1996) [3] cho biết: Về mặt tổ chức học, giun T

suis ký sinh gây viêm niêm mạc, thâm nhiễm tế bào, hình thành nhiều vết loét

và tạo ra nhiều niêm dịch

Theo Rutter J M và Beer R J S (1974) [41], khi mổ khám những con

con bị bệnh giun T suis thấy: Viêm ruột tăng lên trong hầu hết các trường

hợp, thành ruột già dày lên và phù thũng, trong ruột chứa chất nhầy, máu và các tế bào hoại tử bong ra từ lớp niêm mạc

2.1.2.5 Chẩn đoán

Việc chẩn đoán bệnh giun T suis ở lợn có thể dựa vào đặc điểm dịch tễ,

triệu chứng lâm sàng của bệnh, xét nghiệm phân lợn và kiểm tra bệnh tích

* Với lợn còn sống:

Theo Nguyễn Thị Kim Lan và cs (1999) [11], để chẩn đoán bệnh có thể

áp dụng hai phương pháp là chẩn đoán lâm sàng kết hợp với đặc điểm dịch tễ

và chẩn đoán trong phòng thí nghiệm Chẩn đoán trong phòng thí nghiệm lại gồm: Nghiên cứu định tính và nghiên cứu định lượng Nghiên cứu định tính

nhằm xác định có hoặc không có giun T suis ký sinh Đây là phương pháp thông dụng để nghiên cứu tình hình nhiễm giun T suis ở lợn Nghiên cứu định

lượng nhằm xác định số lượng trứng trong phân để đánh giá mức độ nhiễm và hiệu quả của một số thuốc tẩy giun

Phương pháp chẩn đoán lâm sàng kết hợp với đặc điểm dịch tễ: Những biểu hiện lâm sàng cần chú ý là lợn ăn kém, gầy yếu, da khô lông xù, ỉa chảy

Về đặc điểm dịch tễ học, cần căn cứ vào lứa tuổi mắc bệnh, mùa vụ, tình trạng vệ sinh thú y Tuy nhiên, nếu căn cứ vào các đặc điểm nói trên để chẩn đoán thì sẽ không chính xác Bởi vì các bệnh ký sinh trùng thường có những triệu chứng lâm sàng tương tự nhau (rối loạn tiêu hóa, thể trạng gầy, da khô, lông xù ) Vì vậy, để chẩn đoán chính xác bệnh phải tiến hành xét nghiệm

phân tìm trứng giun T suis.

Theo Phan Lục (2006) [22], có 4 phương pháp xét nghiệm phân:

- Phương pháp trực tiếp

Dùng đũa thủy tinh lấy 1 mẫu phân của con vật định xét nghiệm, để mẫu phân lên phiến kính sạch: Nhỏ 1 – 2 giọt glycerin, gạt cặn bã ra 2 đầu phiến kính Dung dịch phân được giàn mỏng trên phiến kính và kiểm tra dưới kính

hiển vi tìm trứng giun T suis.

- Phương Pháp Fullerborn

Nguyên lý của phương pháp này dựa trên sự chênh lệch về tỷ trọng của dung dịch muối NaCl bão hòa (D = 1,18 – 1,20) lớn hơn tỷ trọng của trứng

giun T suis, do trứng sẽ nổi lên trên, ta có thể tìm thấy trứng giun T suis dưới

kính hiển vi (độ phóng đại x 100 hoặc x 400)

Dung dịch muối bão hòa được pha bằng cách: Lấy 1 lít nước sôi, cho 380

g muối NaCl vào (hoặc đun sôi nước, cho từ từ muối vào), khuấy đều đến khi muối không tan được nữa, khi để nguội trên mặt có lớp muối kết tinh là được Lọc qua vải màn hoặc bông, bỏ cặn

Cách xét nghiệm như sau: dùng đũa thủy tinh lấy một mẫu phân khoảng

5 – 10 gam của con vật cần xét nghiệm, chẩn đoán Để phân vào cốc thủy tinh, cho tiếp nước muối bão hào vào cốc với lượng thể tích gấp 10 lần khối lượng phân Dùng đũa thủy tinh khuấy nát phân và lọc qua lưới lọc Phần cặn

bã bỏ đi, dung dịch lọc được đổ vào ống penicillin sao cho đầy đến miệng, đậy phiến kính sạch lên cho tiếp xúc với mặt nước, để khoảng 15 phút rồi lấy

phiến kính ra soi trên kính hiển vi tìm trứng giun T suis.

- Phương pháp Darling

Nguyên lý chung của phương pháp này là dựa trên sự chênh lệch về tỷ trọng

giữa dung dịch NaCl bão hòa và trứng giun T suis nhẹ hơn ra khỏi phân Khi đó dùng vòng sắt vớt lớp váng phía trên, ta sẽ tìm được trứng giun T suis.

Cách xét nghiệm: Lấy mẫu phân khoảng 5 – 10 gam của con vật cần chẩn đoán, cho vào cốc thủy tinh Cho vào cốc đó lượng nước sạch bằng 10 lần thể tích khối lượng phân, dùng đũa thủy tinh khuấy tan phân và lọc qua lưới lọc Phần cặn bã bỏ đi, dung dịch lọc được cho vào các ống ly tâm và ly tâm với tốc độ 3000 vòng/ phút trong thời gian 3 – 5 phút Sau đó, đổ bỏ lớp nước phía trên và giữ lại cặn trong các ống ly tâm Tiếp theo cho nước muối bão hòa vào các ống ly tâm, đậy nắp miệng ống và lắc đều cho cặn hòa đều trong dung dịch, tiến hành ly tâm lần 2 với tốc độ và thời gian như trên Dùng vòng sắt vớt lớp váng nổi trên bề mặt, đặt lên phiến kính sạch và soi dưới

kính hiển vi tìm trứng giun T suis.

- Phương pháp Cherbovich: Phương pháp này hoàn toàn giống phương

pháp Darling, chỉ khác dung dịch bão hòa sử dụng ở đây là MgSO4

Để xác định cường độ nhiễm, có thể dùng phương pháp đếm số trứng giun T

suis trong buồng đếm Mc Master nhằm xác định số trứng giun T suis/g phân.

Phương pháp đếm trứng trên buồng đếm Mc Master gồm các bước sau:

- Bước 1: Cân 4g phân vào cốc thủy tinh, thêm nước lã sạch ( khoảng

100 – 150 ml), khuấy tan phân, lọc bỏ cặn bã thô Nước lọc để lắng trong 1 –

2 giờ, gạt bỏ nước, giữ lại cặn

- Bước 2: Cho 56 ml dung dịch nước muối bão hòa vào, khuấy đều cho tan cặn Trong khi đang khuấy, lấy công tơ hút hút 1 ml dung dịch phân nhỏ đầy hai buồng đếm Mc Master Để yên 5 phút rồi kiểm tra dưới kính hiển vi (độ phóng đại 10 x 10)

Đếm toàn bộ số trứng trong những ô của hai buồng đếm, rồi tính theo công thức sau:

Số trứng/ 1 gam phân = Tổng số trứng ở hai buồng đếm x 604

* Với lợn chết:

Đối với nhiều bệnh giun sán, phương pháp chẩn đoán khi con vật chết là

chính xác nhất Việc chẩn đoán bệnh giun T suis được tiến hành qua phương pháp mổ khám, kiểm tra bệnh tích ở ruột già và tìm giun T suis Khi phát hiện

nhẹ nhàng lấy giun ra và để chết tự nhiên trong nước sạch, sau đó bảo quản trong dung dịch Barbagallo (dung dịch barbagallo gồm 30 ml Formol; 7,5 g NaCl; nước cất 100ml) và có ghi nhãn đầy đủ (Chu Thị Thơm và cs, 2006 ) [30]

2.1.2.6 Phòng trị bệnh giun Trichocephalus suis cho lợn

* Điều trị

Theo Phạm Khắc Hiếu (2009) [4], hiện nay trên thị trường có nhiều thuốc

trị bệnh giun T suis và được chia thành các nhóm:

Nói chung thuốc ít độc, tích lũy tốt Tuy nhiên, một số thuốc như

Albendazol, Cambendazol, Oxfendazol…đều có thể là nguyên nhân sinh ra

quái thai

* Albendazol (chế phẩm là Vermitan): Là các dẫn xuất Sunfit Trong cơ

thể chuyển thành dạng Sulfocid, sau đó Oxy hóa thành Sulfol.

+ Tác dụng tốt, chống được nhiều loài giun tròn ở lợn (T suis, A

suum…) và các loài giun ở trâu, bò, ngựa.

+ Ứng dụng: Dùng để tẩy giun T suis ở lợn với liều lượng 10 mg/ kg TT.

* Fenbendol (chế phẩm là Panacur): Thuốc có nhóm Sulfid Quá trình

chuyển hóa trong cơ thể cũng tương tự như Albendazol.

+ Tác dụng tốt với giun T suis (cả giai đoạn ấu trùng).

+ Ứng dụng: Thuốc có thể dung ở dạng bột hoặc nhũ dịch để tẩy giun T

suis và các loài giun tròn đường tiêu hóa khác ở lợn Liều lượng 5 – 10 mg/

kg TT

* Mebendazol (chế phẩm là Telmin, Mebenvet): Trong phân tử có nhóm

Ceto Ít phân hủy trong cơ thể, sản phẩm phân hủy không còn hoạt tính sinh học + Tác dụng tốt với giun tròn và sán dây Thuốc không gây quái thai cho súc vật

+ Ứng dụng: Dùng để tẩy giun T suis ở lợn với liều lượng: 20 mg/ kg TT

hoặc 30 mg/ kg thức ăn x 5 – 10 ngày

*Oxfendazol (chế phẩm là Synanthic): Là sản phẩm chuyển hóa

Sulfocid của Fenbendazol.

+ Phổ tác dụng: Hoạt lực chống giun T suis cơ bản giống Fenbendazol

nhưng có tác dụng phụ gây quái thai ở liều cao

+ Liều lượng: Lợn và loài nhai lại 5mg/ kg TT

* Pro – Benzimidazol: Đây là các chất không có tác dụng chống ký sinh

trùng nói chung và giun T suis nói riêng ở các thí nghiệm invitro Nhưng khi

ở trong cơ thể (invivo) các Benzimidazol tương ứng sẽ được hình thành và có

hoạt tính Do đó về cơ chế tác dụng, phổ tác dụng, tác dụng phụ giống như

những Benzimidazol đã đề cập ở trên.

Một số thuốc dung trong thú y: Febantel (Rital), Netobinmin (Hapadex).

b/ Các Imidazothiazol

Các thuốc nhóm này tan trong nước, phổ chống giun tròn rộng

Tác dụng chống ký sinh trùng nhanh hơn so với các Benzimidazol.

Cơ chế tác dụng giống như Nicotin, nghĩa là thuốc có tác dụng đối kháng với hệ Cholinergic

* Tetramisol, Levamisol (Chế phẩm là Biverm, Ripercol)

Tetramisol có hai đồng phân:

S (-) tetramisol (tức là L – tetramisol = Levamisol)

S (+) tetramisol (tức là D – tetramisol = Dexamisol).

Theo Phạm Khắc Hiếu (2009) [4], chế phẩm chống ký sinh trùng có thể

là hỗn hợp hai đồng phân trên Tuy nhiên hoạt tính cho ký sinh trùng chỉ ở

dạng quay trái S (-) tức là Levamisol.

- Liều lượng: Tetramisol 12 mg/ kg TT

Levamisol 5 mg/ kg TT

c/ Các Tetrahydropirimidin

Có 3 thuốc trong nhóm này được dùng để điều trị bệnh giun tròn là Pirantel,

Morantel và Oxantel Trong đó, Oxantel chỉ có tác dụng với giun T suis.

d/ Các Piperazin

Piperazin base tan tốt trong nước nhưng tác dụng chống giun T suis

kém ổn định Phạm Khắc Hiếu (2009) [4] cho rằng các muối của Piperazin ổn định hơn Do đó sử dụng các muối Citrat, Phosphat và Adipat Trong 3 muối này, muối Citrat tan tốt trong nước nhưng vị đắng Muối Phosphat và Adipat

tan ít hơn và ít vị đắng hơn

Liều lượng Piperazin Adipat: 200 - 400 mg/kg TT lợn.

bán tổng hợp của Avermectin B 1 , đó là Ivermectin (hỗn hợp của 22,23

-Dihydro - Avermectin B 1a và B 1b)

Dùng Ivermectin để tẩy giun T suis cho lợn đạt hiệu quả cao và an toàn.

Theo Phạm Sỹ Lăng và cs (2009) [17], có thể dùng một trong các hóa

dược sau để tẩy giun T suis cho lợn:

Mebenvet: Dùng liều 50 mg/kg TT, trộn thức ăn cho lợn ăn một lần.

Fenbendazol: Liều 30 mg/kg TT, trộn thức ăn cho lợn ăn từ 6 - 15 ngày Levamisol: Liều 7,5 mg/kg TT, trộn thức ăn hoặc tiêm cho lợn.

Febentel: Liều 20 mg/kg TT thuốc dùng dạng uống.

Ivermectin: Liều 0,2 - 0,3 mg/kg TT, thuốc dùng tiêm cho lợn 2 lần,

cách nhau 1 - 2 ngày

Phan Lục và Nguyễn Đức Tâm (2000) [21] cho biết: Levamisol tên thương phẩm là Tramisol hay Ripercol, thuốc có thể trộn vào thức ăn hay pha nước uống có phổ tác dụng rộng với giun T suis Ngoài ra, Fenbendazol tên thương phẩm là Safe Guard, thuốc có thể trộn vào thức ăn dùng liên tục trong

3 ngày, không tồn dư trong cơ thể, có hiệu quả mạnh đối với giun T suis Thuốc Ivocip - sản phẩm của công ty CIPLA LTD sử dụng tẩy giun T

suis cho lợn đạt hiệu quả cao chỉ với một liều duy nhất Ivocip có thành phần

chính là Ivermectin base (trong 1 ml Ivocip có chứa 10 mg Ivermectin base và

tá dược vừa đủ), sử dụng Ivocip tẩy giun T suis ở lợn với liều 1 ml/33 kg TT Nguyễn Thị Lê và cs (1996) [19] đã khuyến cáo, để tẩy giun T suis có

hiệu quả cần thực hiện tốt một số yêu cầu sau:

+ Trước tiên phải chẩn đoán bệnh chính xác Sau đó tẩy cho những lợn bị nhiễm nặng và có biểu hiện lâm sàng Với mục đích phòng bệnh thì nên tẩy cho

cả đàn vì có những con đang mang mầm bệnh nhưng chưa phát hiện được + Xác định thời điểm tẩy thích hợp Tốt nhất là tẩy vào mùa xuân

(tháng 3 - 4) và mùa thu (tháng 8 - 9) Lượng phân lợn thải ra phải đem ủnhiệt sinh học để diệt mầm bệnh, sau 15 - 20 ngày kiểm tra để đánh giá hiệuquả của thuốc

* Phòng bệnh:

Hagsten Dr (2000) [34] cho rằng, thực chất của bất kỳ chương trìnhkhống chế giun sán nào thì việc phá vỡ vòng đời của chúng là cần thiết Vàđiều này phụ thuộc trước hết vào sự ô nhiễm nơi đó Mức độ ô nhiễm cao lànhững nơi lợn nuôi trong tình trạng vệ sinh thú y kém, ít sử dụng các thuốcphòng và trị bệnh cho lợn

Việc phòng bệnh giun T suis nói riêng và các bệnh ký sinh trùng đường

tiêu hóa ở lợn nói chung có ý nghĩa quan trọng Vì vậy để nâng cao hiệu quả

trong việc phòng ngừa bệnh giun T suis, cần thực hiện tốt các giải pháp sau:

- Vệ sinh chuồng trại, thiết bị sạch sẽ Không sử dụng chung các dụng

cụ chăn nuôi khi chưa qua khử trùng Cơ sở chăn nuôi phải được xây ở nơi cao ráo, có nhiều ánh sáng mặt trời chiếu trực tiếp Chuồng trại khi xây dựngphải đảm bảo đông ấm, hè mát

- Chất thải từ đàn gia súc phải được thu gom hàng ngày và ủ kỹ đúngnơi quy định Thường xuyên có biện pháp tiêu diệt côn trùng, chuột và độngvật hoang dã vì chúng là những động vật môi giới mang mầm bệnh phát tántrong tự nhiên

- Không nuôi chung lợn ở nhiều lứa tuổi khác nhau trong cùng một

khu vực

- Thức ăn phải đảm bảo, nước uống sạch sẽ

- Có kế hoạch tẩy giun T suis định kỳ cho lợn.

Theo Vũ Tứ Mỹ (1999) [23], trước đây nhiều tác giả đã nghiên cứu cácbiện pháp phòng trị bệnh giun sán ký sinh như Trịnh Văn Thịnh, Phan Địch Lân, Phạm Sỹ Lăng, Đoàn Văn Phúc, Bùi Lập, Phan Thế Việt, Phạm Văn Khuê, Lương Văn Huấn

Trong cuốn sách: “Bệnh giun tròn của vật nuôi ở Việt Nam” các tác giả

(Phan Địch Lân, Phạm Sỹ Lăng, Đoàn Văn Phúc, 1996) đã giới thiệu một

cách có hệ thống những bệnh giun tròn phổ biến gây hại cho vật nuôi và những tiến bộ khoa học kỹ thuật về phòng trị các bệnh này có hiệu quả trongđiều kiện thực tế của Việt Nam.

Tất cả các nghiên cứu trước đây cho thấy việc phòng ngừa các bệnh

giun tròn cho lợn gồm: Diệt giun trong cơ thể lợn, mục đích làm cho con vậtkhỏe mạnh và ngăn ngừa ngoại cảnh không bị ô nhiễm; diệt trứng giun ở

ngoại cảnh mục đích đề phòng cho lợn không bị nhiễm bệnh

Hiện nay trên thế giới, nhiều nước đã áp dụng những tiến bộ kỹ thuậtmới là phòng bệnh giun tròn cho đàn lợn bằng vacxin chế tạo bằng phươngpháp phóng xạ

Theo Phạm Sỹ Lăng và cs (2006) [16], để phòng bệnh Trichocephalus

suis cần thực hiện tốt các biện pháp sau:

Thực hiện vệ sinh chuồng trại và khu vực xung quanh chuồng nuôi

để hạn chế sự phát tán trứng giun; đồng thời sử dụng hoá chất phun vào

chuồng trại theo định kỳ như: Dung dịch NaOH - 2%, Cresyl 3%, nước vôi10% để diệt trứng giun

Ở các cơ sở bị ô nhiễm, có thể sử dụng một trong những hoá dược đặc hiệu tẩy dự phòng cho lợn nái trước khi sinh và cho lợn lứa tuổi từ 2 - 4 tháng

Ủ phân cũng là biện pháp diệt trứng giun có hiệu quả Đào Trọng Đạt và Phan Thanh Phượng (1986) [2] cho biết ủ phân theo phương pháp nhiệt sinh

học là cách tốt nhất để tiêu diệt trứng giun T suis Nhiệt độ môi trường xung

quanh có ảnh hưởng trực tiếp đến nhiệt độ trong hố ủ Trong cùng một hố ủ,

về mùa hè có thể duy trì ở nhiệt độ 500C Nhưng vào mùa đông, nhiệt độ chỉ

là 370 C Tuy nhiên, nếu ủ phân kín với lá xanh, rắc vôi, lân thì nhiệt độ trong

hố ủ có thể lên tới 500C, khi đó trứng giun T suis sẽ bị diệt bởi nhiệt độ cao.

Nguyễn Thị Lê và cs (1996) [19] cho rằng: Biện pháp hữu hiệu để phòng

chống bệnh giun T suis là biện pháp phòng trừ tổng hợp, nghĩa là ở những

vùng sinh thái nhất định, đồng thời sử dụng nhiều biện pháp có hiệu quả đối với tất cả các giai đoạn phát triển của trứng ở môi trường ngoài ký chủ.

1.2 Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước

1.2.1 Tình hình nghiên cứu trong nước

Theo Trịnh Văn Thịnh (1963) [25], tỷ lệ nhiễm giun T suis ở lợn từ 2

-6 tháng tuổi là 4,3 - 30%; lợn trên -6 tháng tuổi nhiễm 0,5-6 - 7,8% Tỷ lệ

nhiễm thấp nhất trong những điều kiện chăn nuôi tốt, vệ sinh và ăn đủ (2,5%), điều kiện chăn nuôi kém thì tỷ lệ tăng cao (23%)

Phạm Văn Khuê, Trịnh Văn Thịnh, Phan Lục (1982) cho biết, tỷ lệ

nhiễm T suis ở lợn của một số tỉnh phía Bắc: Nghĩa Lộ nhiễm 40,3%; Quảng

Ninh 33,7%; Bắc Giang, Bắc Ninh 27,3%; Thanh Hoá 12,5%; Hưng Yên 15,1%; Nam Định, Hà Nam 33,3%; Hà Tĩnh 19,4%; cường độ nhiễm cao, có

trường hợp thấy 1219 giun T suis ở ruột già của một lợn.

Ở một số tỉnh phía Nam, Lương Văn Huấn, Lê Hữu Khương (1990) [5]

cho biết: Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế lợn nhiễm T suis với tỷ lệ

14%; Quảng Nam - Đà Nẵng 8,75%; Quảng Ngãi, Bình Định 27,5%; PhúYên, Khánh Hoà 8,3%; Lâm Đồng 10%; Đồng Nai 26,3%; Bình Dương, Bình Phước 10%; Tây Ninh 8,6%; thành phố Hồ Chí Minh 39,0%; Long An 11%, Tiền Giang 2%; Cần Thơ, Sóc Trăng 8,69 - 30%

Lương Văn Huấn (1995) [6] mổ khám 493 lợn thuộc 9 huyện của 4 tỉnhthành miền Đông Nam bộ (Đồng Nai, Tây Ninh, Sông Bé, thành phố Hồ Chí

Minh) cho biết, tỷ lệ nhiễm giun T suis là 13%.

Phạm Sỹ Lăng và cs (2006) [16] cho rằng, giun T suis phát triển vòng

đời không cần vật chủ trung gian Thời gian hoàn thành vòng đời là 30 ngày.Theo Nguyễn Thị Lê và cs (2000) [20], ở trong đất ẩm và nhiệt độ 15 - 370C

trứng giun T suis phát triển thành trứng có sức cảm nhiễm sau 2 - 4 tuần Nguyễn Thị Kim Lan và cs (2006) [12] khi nghiên cứu Trichocephalus

suis và các loại ký sinh trùng đường tiêu hóa lợn tại Thái Nguyên thấy: Đàn

lợn nuôi ở Thái Nguyên nhiễm Trichocephalus suis, Oesophagostomum sp

Fasciolopsis buski Trong đó, lợn bình thường nhiễm Trichocephalus suis

23,01%; Oesophagostomum 20,86%; Fasciolopsis buski 18,71%; tỷ lệ nhiễm

tương ứng ở lợn tiêu chảy là 27,01%; 23,85% và 16,95%, mức độ nhiễm

Trichocephalus suis ở lợn tiêu chảy lớn hơn lợn bình thường.

Theo Nguyễn Thị Kim Lan và cs (2009) [13], giun sán ở đường tiêu

hóa có vai trò rõ rệt trong hội chứng tiêu chảy ở lợn sau cai sữa Lợn sau caisữa tại Thái Nguyên mắc tiêu chảy là 11,81% Ở lợn bình thường và lợn bị

tiêu chảy đều nhiễm các loại Ascaris suum, Oesophagostomum sp.,

Strongyloides, Fasciolopsis buski và Trichocephalus suis nhưng ở lợn tiêu

chảy nhiễm tỷ lệ cao hơn và mức độ nặng hơn.

Phạm Đức Chương và cs (2003) [1] cho biết: Cơ chế tác dụng của

Ivermectin là ức chế nhu động, làm tăng giải phóng γ acid aminobutyric

(GABA) từ synap thần kinh Chức năng bình thường của GABA là ức chế sự dẫn truyền thần kinh Tăng giải phóng GABA làm tăng điện thế nghỉ bình thường của các tế bào sau synap làm cho sự dẫn truyền các kích thích đến cơkhó khăn hơn Như vậy các tế bào cơ không co bóp dưới tác dụng của

Ivermectin sẽ làm giun T suis bị liệt và bị đẩy ra ngoài.

Theo Phạm Sỹ Lăng và cs (2005) [15], sử dụng Tetramisol để tẩy giun

T suis cho lợn có hiệu quả cao và an toàn Thuốc hầu như không thấm qua

đường tiêu hóa, bài tiết nhiều qua phân, ít thấm vào sữa; thuốc dung nạp tốtđối với gia súc có chửa và gia súc non, không gây ảnh hưởng cảm quan đốivới thịt

1.2.2 Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài

Theo Hale O M và Stewart T B (1979) [38], T suis thuộc lớp giun tròn

được tìm thấy ở khắp nơi trên thế giới Kết quả nghiên cứu của Powers (1959) cho biết có từ 30,9% đến 85% lợn ở các lứa tuổi khác nhau ở vùng Wisconsin

bị nhiễm T suis.

Batte và Moncol (1972) chỉ ra rằng, lợn thịt ở một số vùng thuộc miền

nam nước Mỹ cũng thường xuyên bị nhiễm giun T suis Bệnh giun T Suis

trong tự nhiên hay trong thực nghiệm đều có những biểu hiện như ỉa chảy kèm theo sụt cân, sinh trưởng chậm, mất nước, gầy còm Khi nhiễm nặng

giun T suis có thể làm cơ thể lợn thiếu máu.

Theo Dwight D Bowman (1995) [37], lợn con bị bệnh giun T Suis

thường có những biểu hiện lâm sàng như viêm ruột, tiêu chảy, mất nước, bỏ

ăn, khả năng tăng trọng giảm

Leland S Shapiro (2005) [40] cho rằng, T suis ký sinh ở lợn làm niêm

mạc ruột bị tổn thương, gây xuất huyết, lợn bệnh thường có biểu hiện rối loạn

tiêu hóa Ngoài ra, trứng giun T suis có thể tồn tại trong đất Khi lợn ăn phải

trứng này, ở trong ruột trứng nở ra và ấu trùng phát triển thành giun trưởng thành sau 4 đến 5 tuần Vì vậy, lợn cần phải được tẩy giun định kỳ

Theo Bowman D.D (1999) [36], biện pháp tẩy giun trước khi chúng trưởng thành có tác dụng phòng bệnh rất tốt Hầu hết các tác giả đều thống

nhất: Phenothiazin là một trong những thuốc ức chế giun trưởng thành đẻ

trứng và có tác dụng tẩy cả giun non nên được khuyến cáo dùng mang tínhchất phòng bệnh

Johanes Kaufmann (1996) [39] cho biết: Ivermectin với liều 0,3 mg/kg

TT cho hiệu quả tốt trong 1 - 2 tuần Tuy nhiên, cần chú ý tới lượng sữa củalợn mẹ khi sử dụng thuốc tẩy

Mejer H và Roepstorff A (2001) [44] cho biết: Ngoài Ascaris suum thì

Oesophagostomum và Trichocephalus suis cũng rất phổ biến ở lợn tại Đan

Mạch Oesophagostomum và Trichocephalus suis ký sinh ở ruột già (manh tràng) nhưng những tác động bệnh lý do chúng gây ra là rất đáng kể T suis

nhiễm ở mức nặng ảnh hưởng đến tăng trọng và có thể gây chết nhiều lợn con

Pedersen S và cs (2001) [45] đã nghiên cứu ảnh hưởng của giun T suis

và A suum ký sinh đến sự thiếu sắt của cơ thể lợn 62 lợn ở 10 tuần tuổi được chia làm 2 lô: Lô 1 gây nhiễm đồng thời 4500 trứng giun T suis và 1200 trứng giun A suum Lô 2: Đối chứng Khẩu phần ăn của lợn ở 2 lô là như nhau Kết quả cho thấy, giun T suis và A suum ký sinh đã làm cho cơ thể lợn

thiếu sắt, ngoài ra số lượng hồng cầu trong máu của những lợn này giảm thấp Jarvis Toivo, Magi Erika (2007) [43] nghiên cứu về nội ký sinh trùnglợn tại một trang trại nuôi lợn rừng ở Estonia, thấy tỷ lệ nhiễm các loài như

sau: Oesophagostomum spp 64%, Trichocephalus suis 21%, Metastrongylus

sp 7% và Eimeria spp 100%.