MỞ ĐẦU Ở nước ta, khái niệm “Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa”, lần đầu tiên được nêu ra tại Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá VII (ngày 29111991) và tiếp tục được khẳng định tại Hội nghị toàn quốc giữa nhiệm kỳ khóa VII của Đảng (năm 1994) cũng như trong các văn kiện khác của Đảng và Nhà nước. Với Hiến pháp năm 2013, bản chất và đặc điểm của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở nước ta đã được thể chế hóa rõ hơn. Về bản chất, đó là Nhà nước của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân (Điều 2 Hiến pháp năm 2013). Thời gian qua, việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam có tiến bộ trên cả ba lĩnh vực lập pháp, hành pháp và tư pháp. Sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc một trong những nhân tố quyết định thắng lợi của cách mạng Việt Nam ở bất kỳ giai đoạn nào, đã được phát huy ở mọi cấp, mọi ngành. Dân chủ ngày càng được mở rộng. Dân chủ xã hội chủ nghĩa vừa là mục tiêu vừa là động lực của công cuộc đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, thể hiện mối quan hệ gắn bó giữa Đảng, Nhà nước và nhân dân. Quốc hội đã có nhiều đổi mới quan trọng, tập trung vào thực hiện chức năng lập pháp, quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước và quyền giám sát tối cao. Điều này được thể hiện rất rõ ở cách thức Quốc hội lấy ý kiến rộng rãi của các tầng lớp nhân dân trong xây dựng và ban hành pháp luật. Thông qua hình thức dân chủ trực tiếp và gián tiếp, nhân dân được tham gia quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước. Cơ cấu và hoạt động của bộ máy hành pháp, tư pháp được phân định ngày càng rõ ràng, cụ thể hơn và có nhiều chuyển biến tích cực. Với Quy chế dân chủ ở cơ sở, hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể chính trị xã hội ngày càng có hiệu quả thông qua các cuộc vận động xã hội đầy ý nghĩa, thu hút được đông đảo các tầng lớp nhân dân tham gia, đóng góp tích cực vào công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Với tầm quan trọng như vậy và qua những kiến thức được trang bị khi học tập, nghiên cứu học phần nhà nước và pháp luật, tôi quyết định chọn nội dung“QUAN ĐIỂM ĐỊNH HƯỚNG TIẾP TỤC XÂY DỰNG VÀ HOÀN THIỆN NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM HIỆN NAY” để làm tiểu luận kết thúc học phần nhà nước và pháp luật, lớp hoàn chỉnh cao cấp lý luận chính trị.
Trang 1MỞ ĐẦU
Ở nước ta, khái niệm “Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa”, lần đầutiên được nêu ra tại Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảngkhoá VII (ngày 29-11-1991) và tiếp tục được khẳng định tại Hội nghị toànquốc giữa nhiệm kỳ khóa VII của Đảng (năm 1994) cũng như trong các vănkiện khác của Đảng và Nhà nước Với Hiến pháp năm 2013, bản chất và đặcđiểm của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở nước ta đã được thể chếhóa rõ hơn Về bản chất, đó là Nhà nước của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhândân (Điều 2 Hiến pháp năm 2013)
Thời gian qua, việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩaViệt Nam có tiến bộ trên cả ba lĩnh vực lập pháp, hành pháp và tư pháp Sứcmạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc - một trong những nhân tố quyết địnhthắng lợi của cách mạng Việt Nam ở bất kỳ giai đoạn nào, đã được phát huy ởmọi cấp, mọi ngành Dân chủ ngày càng được mở rộng Dân chủ xã hội chủnghĩa vừa là mục tiêu vừa là động lực của công cuộc đổi mới, xây dựng vàbảo vệ Tổ quốc, thể hiện mối quan hệ gắn bó giữa Đảng, Nhà nước và nhândân Quốc hội đã có nhiều đổi mới quan trọng, tập trung vào thực hiện chứcnăng lập pháp, quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước và quyềngiám sát tối cao Điều này được thể hiện rất rõ ở cách thức Quốc hội lấy ýkiến rộng rãi của các tầng lớp nhân dân trong xây dựng và ban hành pháp luật.Thông qua hình thức dân chủ trực tiếp và gián tiếp, nhân dân được tham giaquyết định những vấn đề quan trọng của đất nước Cơ cấu và hoạt động của
bộ máy hành pháp, tư pháp được phân định ngày càng rõ ràng, cụ thể hơn và
có nhiều chuyển biến tích cực Với Quy chế dân chủ ở cơ sở, hoạt động của
Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể chính trị - xã hội ngày càng cóhiệu quả thông qua các cuộc vận động xã hội đầy ý nghĩa, thu hút được đông
Trang 2đảo các tầng lớp nhân dân tham gia, đóng góp tích cực vào công cuộc xâydựng và bảo vệ Tổ quốc.
Với tầm quan trọng như vậy và qua những kiến thức được trang bị khihọc tập, nghiên cứu học phần nhà nước và pháp luật, tôi quyết định chọn nội
dung“QUAN ĐIỂM ĐỊNH HƯỚNG TIẾP TỤC XÂY DỰNG VÀ HOÀN THIỆN NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM HIỆN NAY” để làm tiểu luận kết thúc học phần nhà nước và pháp luật, lớp
hoàn chỉnh cao cấp lý luận chính trị
Trang 3Một là, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của
dân, do dân, vì dân phải dựa trên nền tảng tư tưởng lý luận là quan điểm củachủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước, pháp luật kiểumới; quán triệt, vận dụng quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về xâydựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam
Hai là, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của
dân, do dân, vì dân là quá trình khám phá, xây dựng mô hình nhà nướcthích hợp với Việt Nam, vì thế phải thường xuyên tổng kết thực tiễn, rút kinhnghiệm, sửa đổi, điều chỉnh tổ chức, hoạt động của nhà nước
Ba là, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của
dân, do dân, vì dân nhưng phải giữ vững bản chất giai cấp của nhà nước xãhội chủ nghĩa, nghĩa là giữ vững và tăng cường sự lãnh đạo của Đảng Cộngsản Việt Nam đối với Nhà nước; bảo đảm quyền lực nhà nước thuộc về nhândân, tất cả vì hạnh phúc của nhân dân, đồng thời chuyên chính với các thế lựcthù địch, với những âm mưu, hành động đi ngược lai lợi ích của Tổ quốc vànhân dân
Bốn là, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam
phải xây dựng hoàn thiện Hiến pháp và hệ thống pháp luật, bảo đảm tính tốicao của Hiến pháp, bảo đảm cho bộ máy nhà nước được tổ chức, hoạt độngtheo Hiến pháp, pháp luật, quản lý xã hội bằng pháp luật
Năm là, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam
phải xây dựng được đội ngũ cán bộ, công chức đủ năng lực, phẩm chất đáp
Trang 4ứng yêu cầu thực hiện chức năng, nhiệm vụ; trung thành với Đảng, tận tụyphục vụ nhân dân.
Sáu là, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của
dân, do dân và vì dân là vấn đề rộng lớn, phức tạp, nhạy cảm, các thế lực thùđịch và cơ
hội dễ lợi dụng, vì thế phải hết sức thận trọng, phải tiến hành từng bước,chuẩn bị các điều kiện cần thiết, giữ vững ổn định chính trị, ổn định kinh tế xãhội, ngăn chặn được những âm mưu, hành động lợi dụng của các thế lực thùđịch và bọn cơ hội
Bảy là, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của
dân, do dân, vì dân phù hợp với thực tiễn Việt Nam, phù hợp với điều kiệnkinh tế, văn hóa xã hội, kết hợp các yếu tố dân tộc và thời đại; học tập, tiếpthu có chọn lọc những kinh nghiệm, thành tựu, tinh hoa trí tuệ của nhân loạitrong xây dựng Nhà nước pháp quyền
2 Định hướng tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện nay
2.1 Phát huy dân chủ, bảo đảm quyền làm chủ của nhân dân trong xây dựng nhà nước và quản lý xã hội, mọi quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân
Phát huy dân chủ, bảo đảm quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân, bảođảm quyền làm chủ của nhân dân là phương hướng, đồng thời là mục tiêu baotrùm trong hoạt động xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ởnước ta hiện nay
- Trong xây dựng Nhà nước: dân chủ và quyền làm chủ của nhân dân
được thể hiện ở những nội dung chủ yếu sau đây:
+ Nhân dân tham gia bầu cử các đại biểu của mình vào Quốc hội, Hộiđồng nhân dân các cấp
Trang 5+ Nhân dân tham gia các công việc quản lý nhà nước ở địa phương và
cơ sở
+ Nhân dân tham gia xây dựng, đánh giá chủ trương, chính sách củaNhà nước Trung ương và chính quyền các cấp ở địa phương, góp ý kiến điềuchỉnh, bổ sung, sửa chữa các chủ trương, chính sách cho phù hợp với thựctiễn
+ Nhân dân có quyền giám sát và chất vấn về hoạt động của các cơquan, tổ chức nhà nước, các đại biểu Quốc hội, Hội đồng nhân dân
+ Nhân dân thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo, phát hiện và đề nghịthanh tra, xử lý các biểu hiện quan liêu, tham nhũng, tiêu cực, các vụ việc viphạm chính sách, luật pháp, đạo đức của cán bộ công chức
+ Nhân dân có quyền đòi hỏi các cơ quan, tổ chức nhà nước và cán bộcông chức có thẩm quyền phải công khai mọi hoạt động của mình, cung cấpthông tin kip thời theo quy định để dân biết, dân bàn, dân làm và dân kiểm tra
Trong lĩnh vực xây dựng nhà nước, quyền dân chủ và làm chủ của nhândân
được thực hiện bằng phương thức dân chủ đại diện và dân chủ trực tiếp.
- Trong quản lý xã hội: Việc phát huy dân chủ và bảo đảm quyền làm
chủ của nhân dân được thể hiện ở những nội dung và phương thức chủ yếusau đây:
+ Nhân dân tham gia quản lý xã hội bằng phương thức tự nguyện, dựa vào những thể chế đã được ban hành, kết hợp với nhà nước, đồng thời nhà
nước dựa vào dân để cùng nhau huy động và phối hợp các nguồn lực nhằmgiải quyết các vấn đề trong đời sống xã hội, gắn với lợi ích, nhu cầu của nhândân
+ Nhân dân tham gia quản lý xã hội thông qua các tổ chức, thiết chế phi nhà nước, Đó là các đoàn thể, các tổ chức chính trị - xã hội trong hệ thống
chính trị xã hội và các tổ chức xã hội khác mang tính xã hội, tự nguyện, tự
Trang 6quản, tự quyết định, với những hình thức hoạt động đa dạng, linh hoạt, hỗ trợcho hoạt động quản lý nhà nước, giải quyết các vấn đề xã hội phát sinh trongđời sống cộng đồng.
+ Nhân dân tham gia quản lý xã hội bằng sự kết hợp, phối hợp các tổchức, các phong trào, các nguồn lực để thực hiện phát triển kinh tế - văn hóa;xây dựng môi trường xã hội lành mạnh; xóa đói, giảm nghèo; phòng chống tệnạn xã hội, giữ gìn an ninh trật tự, ổn định chính trị, xã hội; xây dựng đờisống văn hóa mới, đạo đức, lối sống mới v.v
2.2 Đẩy mạnh xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật và tổ chức thực hiện pháp luật
Yêu cầu khách quan, cấp bách của việc hoàn thiện hệ thống pháp luật
và tổ
chức thực hiện pháp luật xuất phát từ chính yêu cầu của việc xây dựng Nhànước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của dân, do dân và vì dân, bảođảm phát huy quyền làm chủ của nhân dân, thực hiện được yêu cầu quản lý xãhội bằng pháp luật; từ đòi hỏi xây dựng và phát triển thị trường định hướng xãhội chủ nghĩa và chủ động hội nhập kinh tế khu vực và thế giới; từ đó đòi hỏiphải khắc phục những yếu kém, hạn chế, bất cập của hệ thống pháp hiện hành
và công tác tổ chức thực hiện pháp luật của Nhà nước ta
Xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật và tổ chức thực hiện phápluật phải quán triệt những quan điểm có tính nguyên tắc là bảo đảm sự phùhợp giữa ý chí chủ quan với yêu cầu khách quan trong xây dựng và hoàn thiện
hệ thống pháp
luật; bảo đảm tính dân chủ, pháp chế, khoa học trong xây dựng pháp luật, bảođảm tính hiệu quả của việc điều chỉnh pháp luật, đồng thời phải bảo đảm sựtương thích giữ pháp luật quốc gia với pháp luật quốc tế mà nhà nước đã thamgia, ký kết hoặc gia nhập Trong điều kiện Đảng cầm quyền phải bảo đảm
Trang 7tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động xây dựng và hoàn thiện
hệ thống pháp luật, tổ chức thực hiện pháp luật
Mục tiêu của hoạt động xây dựng pháp luật trong thời gian tới là phấnđấu đến năm 2020 xây dựng được hệ thống pháp luật tương đối đầy đủ, đồng
bộ, thống nhất, khả thi, đủ số lượng, đảm bảo chất lượng, có tính ổn định, tất
cả các lĩnh vực quan trọng của đời sống xã hội đều được điều chỉnh trực tiếpbằng các bộ luật và luật nhằm phát huy vai trò của pháp luật trong quản lý nhànước và quản lý xã hội, trong phát triển kinh tế nhiều thành phần, hoạt độngtheo cơ chế thị trường, nhưng đảm bảo định hướng xã hội chủ nghĩa và pháttriển bền vững, đồng thời đảm bảo chủ động hội nhập và mở cửa, đẩy mạnhcông nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước
Để đạt được mục liêu trên đây cần xây dựng được chiến lược, chươngtrình, kế hoạch xây dựng pháp luật cho cả giai đoạn 2005 - 2020 và từng khóaQuốc hội, từng kỳ họp Quốc hội, đổi mới quy trình lập pháp, lập quy, tăngcường năng lực xây dựng dự thảo luật của Chính phủ, đổi mới và nâng caochất lượng hoạt động lập pháp của Quốc hội
Căn cứ vào mục tiêu và những định hướng nói trên, xây dựng và hoànthiện hệ thống pháp luật trong thời gian tới cần tập trung thể chế hóa đầy đủ
nội dung, tinh thần của Hiến pháp 2013 và tập trung vào những nội dung cơ bản sau đây:
- Trong lĩnh vực kinh tế: cần tập trung hoàn thiện pháp luật doanh
nghiệp, pháp luật đầu tư của đối tác nước ngoài và các doanh nghiệp ViệtNam, pháp luật về sở hữu; xây dựng và hoàn thiện pháp luật về tài chínhcông, pháp luật về thuế; pháp luật vê bảo vệ tài nguyên, môi trường; pháp luật
về thị trường vốn, thị trường lao động, thị trường bất động sản v.v
- Trong lĩnh vực giáo dục, đào tạo, khoa học công nghệ: Tiếp tục xây dựng và hoàn thiện pháp luật về giáo dục, đào tạo nhằm tạo ra cơ sở pháp lý
cho việc cải cách một cách căn bản, toàn diện nền giáo dục quốc gia phù hợp
Trang 8với thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Hoàn thiện pháp luật về khoa học và công nghệ nhằm thúc đẩy thị trường khoa học và công nghệ phát
triển, khuyến khích đầu tư cho nghiên cứu khoa học, gắn nghiên cứu với ứngdụng
- Trong lĩnh vực xã hội: trước hết coi trọng hoàn thiện pháp luật về chăm sóc
và bảo vệ sức khỏe cho nhân dân, hoàn thiện pháp luật về an sinh xã hội, pháp luật
về dân tộc và tôn giáo; hoàn thiện pháp luật về báo chí và xuất bản; quan tâm
việc
xây dựng và ban hành các văn bản quy phạm pháp luật đảm bảo thực hiện cácchính sách công bằng xã hội, về xóa đói giảm nghèo, về bảo vệ người tiêudùng, về giúp đỡ và tư vấn pháp luật Đồng thời tiếp tục hoàn thiện pháp luậtđểđể đấu tranh phòng chống các tệ nạn xã hội có hiệu lực và hiệu quả hơn
- Trong lĩnh vực an ninh, quốc phòng: Cần coi trong việc xây dựng và
hoàn
thiện pháp luật về xây dựng, bảo vệ biên giới, biển, đảo, pháp luật trong việc đấu tranh phòng chống tội phạm và vi phạm pháp luật,rà soát và pháp điển hóa pháp luật về trật tự, an toàn giao thông.
- Trong lĩnh vực tổ chức và hoạt động của bộ máy Nhà nước: Tiếp tục
hoàn thiện pháp luật về tổ chức và hoạt động của bộ máy Nhà nước bao gồmpháp luật về tổ chức Quốc hội, Luật Tổ chức Chính phủ, Luật Tổ chức Việnkiểm soát nhân dân, Luật Tổ chức Toà án nhân dân, Luật Tổ chức chínhquyền địa phương Gắn với các văn bản luật nêu trên cần tiếp tục hoàn thiệnpháp luật về tổ chức, hoạt động của các cơ quan điều tra, cơ quan thi hành án,
bổ trợ tư pháp Tất cả nội dung đổi mới tổ chức hoạt động của bộ máy nhànước phải đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam xã hộichủ nghĩa của dân, do dân, vì dân
Trang 9Cùng với việc đẩy mạnh công tác xây dựng, hoàn thiện hệ thống phápluật, trong một Nhà nước pháp quyền, điều quan trọng hơn là đảm bảo chocác quy định của pháp luật phải được thi hành trên thực tế Muốn vậy phải
đẩy mạnh các hoạt động tổ chức thực hiện pháp luật mà trước hết là công tác
phổ biển, tuyên truyền, giáo dục, giải thích, hướng dẫn thực hiện pháp luật;
mở rộng các hoạt động dịch vụ và tư vấn pháp lý trong xã hội Chấn chỉnh các
tổ chức và hoạt động của luật sư, công chứng, giám định, hộ tịch, thi hành án.Đương nhiên việc đổi mới tổ chức hoạt động của các cơ quan tư pháp bảođảm cho các cơ quan này thực hiện đúng chức năng luật định có ý nghĩa quantrọng và quyết định trong tổ chức thực hiện pháp luật
2.3.Tiếp tục đổi mới tổ chức và hoạt động của Quốc hội theo yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa
Tiếp tục đổi mới tổ chức và phương thức hoạt động của Quốc hội theo
phương hướng chung là: Xây dựng Quốc hội đảm bảo thực hiện được vai trò, chức năng, nhiệm vụ quyền hạn do Hiến pháp và luật quy định; bảo đảm hiệu
lực, hiệu quả tính chuyên nghiệp, hiện đại, tính minh bạch, công khai trong tổchức, hoạt động của Quốc hội
Theo những hướng chung nêu trên cần thực hiện các giải pháp sau đây:
Một là, tiếp tục nâng cao chất lượng, hiệu quả của việc thực hiện các chức năng của Quốc hội.
Quốc hội là cơ quan duy nhất có quyền lập pháp, vì vậy kiện toàn tổchức, đổi mới phương thức và nâng cao hiệu quả hoạt động của Quốc hội,trước hết phải xác định trọng tâm là nâng cao chất lượng và hiệu quả của hoạtđộng của lập pháp; đồng thời làm tốt hơn chức năng quyết định các vấn đềquan trọng của đất nước; thực hiện có hiệu lực và hiệu quả chức năng giámsát
Cần tiếp tục hoàn thiện hoạt động làm luật của Quốc hội trong tất cảcác khâu, các công đoạn của quá trình lập pháp; tổ chức thi hành tốt Luật
Trang 10Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân năm 2015, mà trọngtâm là tập trung
thực hiện Luật Khiếu nại, Luật tố cáo và giám sát việc thực hiện kiến nghị của
cử tri; tiếp tục hoàn thiện các hình thức giám sát của Quốc hội tại các kỳ họp
Đổi mới chế độ bầu cử Đại biểu Quốc hội nhằm bảo đảm tính đại diệntrong cơ cấu nhưng chất lượng của đại biểu phải được đưa lên hàng đầu.Trong hoạt động cùa mình các đại biểu Quốc hội phải phát huy vai trò tráchnhiệm của người đại biểu nhân dân, nâng cao năng lực, nhất là bản lĩnh vànghiệp vụ hoạt động đại biểu
Ba là, tiếp tục kiện toàn các cơ quan của Quốc hội.
Đổi mới hoạt động của Quốc hội còn đòi hỏi kiện toàn và nâng cao vaitrò của các ủy ban và Hội đồng Dân tộc Công việc của Quốc hội tại kỳ họpsau phải chủ yếu được thảo luận và chuẩn bị kỹ tại các ủy ban và Hội đồngdân tộc trong thời gian Quốc hội không họp bằng việc phát huy vai trò của đạibiểu Quốc hội chuyên trách hiện nay Đồng thời phát huy vai trò của cácthành viên kiêm nhiệm của các ủy ban và Hội đồng dân tộc
Bốn là, tăng cường mối quan hệ giữa Quốc hội với Nhân dân.
Trang 11Quốc hội là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, vì vậy tăng cườngmối quan hệ giữa Quốc hội với nhân dân là yêu cầu khách quan cấp bách.
Cần thông tin đầy đủ, kịp thời cho nhân dân biết những việc Quốc hộibàn bạc và quyết định; tạo điều kiện cho nhân dân được dự hoặc theo dõi các
kỳ họp, hoạt động của Quốc hội Đồng thời phải có cơ chế phản ánh kịp thờitâm tư nguyện vọng và ý chí của nhân dân với Quốc hội
Năm là, bảo đảm các điều kiện thuận lợi cho hoạt động của Quốc hội.
Để tiếp tục đổi mới mô hình tổ chức và phương thức hoạt động củaQuốc hội cần phải có các điều kiện đảm bảo như; tăng cường các điều kiện vềđội ngũ cán bộ tham mưu giúp việc; đảm bảo kinh phí, cơ sở vật chất, trụ sởlàm việc của Quốc hội, thông tin tài liệu cung cấp cho các cơ quan của Quốchội, các đại biểu; thư viện Quốc hội v.v trong đó chú trọng sử dụng côngnghệ thông tin hiện đại v.v
2.4 Đẩy mạnh cải cách nền hành chính nhà nước theo yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chứ nghĩa
Nền hành chính nhà nước là hệ thống các cơ quan hành chính nhà nước ở Trung ương và chính quyền địa phương, cơ sở, gắn với hệ thống thể chế hành chính, đội ngũ cán bộ công chức và hệ thông quản lý tài chính công, tài sản công, thực thi quyền hành pháp để quản lý, điều hành các lĩnh vực của đời sống xã hội.
a Vị trí, vai trò quan trọng của nền hành chính nhà nước
Thứ nhất, nền hành chính nhà nước là bộ phận lớn nhất trong hệ thống
các cơ quan của bộ máy nhà nước, được tổ chức thành hệ thống chặt chẽ theongành và cấp từ Trung ương đến cơ sở
Thứ hai, nền hành chính nhà nước có vai trò là hệ thống trực tiếp tổ
chức thực hiện đường lối, chính sách và pháp luật bảo đảm cho đường lối,chính sách pháp luật đi vào cuộc sống; góp phần vào việc cụ thể hóa và sửađổi, điều chỉnh, bổ sung, hoàn thiện đường lối, chính sách và pháp luật
Trang 12Thứ ba, hệ thống các cơ quan hành chính nhà nước, nhất là ở địa
phương, cơ sở có vai trò trực tiếp xử lý công việc hàng ngày, thường xuyêntiếp xúc trực tiếp với nhân dân, là cầu nối trực tiếp giữa Đảng, Nhà nước vớinhân dân
Thứ tư, nền hành chính nhà nước bảo đảm cho hoạt động quản lý nhà
nước đối với các lĩnh vực đời sống xã hội được thực hiện theo chương trình,
kế hoạch đã được dự kiến; xử lý các tình huống, diễn biến phát sinh trong đờisống xã hội, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội; từng bước nâng cao đời sống vậtchất, tinh thần của nhân dân
b Mục tiêu và nội dung cải cách nền hành chính nhà nước
Cải cách nền hành chính nhà nước phải hướng đến mục tiêu chung là:
“Xây dựng một nền hành chính dân chủ, trong sạch, vững mạnh, chuyên nghiệp, hiện đại hóa, hoạt động có hiệu lực, hiệu quả theo nguyên tắc của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa dưới sự lãnh đạo của Đảng, xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức có phẩm chất, năng lực đáp ứng yêu cầu của công cuộc xây dựng, phát triển đất nước”
Nội dung cải cách nền hành chính nhà nước: Cải cách nền hành
chính nhà nước đòi hỏi cải cách đồng bộ 4 yếu tố của nền hành chính nhànước
Một là, tiếp tục đẩy mạnh cải cách thể chế của nền hành chính.
Bao gồm các nội dung cụ thể sau đây:
Về xây dựng và hoàn thiện các thể chế, trước tiên tập trung cải cách thểchế kinh tế của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, thể chế về
tổ chức và hoạt động của hệ thống hành chính nhà nước
Trong những năm tới, chú trọng một số thể chế then chốt sau đây:
- Thể chế liên quan đến hoạt động kinh tế, trong đó chú ý thể chế về thịtrường vốn và tiền tệ, thị trường chứng khoán, thị trường bất động sản, thitrường khoa học và công nghệ, thi trường lao động, thị trường dịch vụ
Trang 13- Thể chế về tổ chức hoạt động của hệ thống hành chính, trước hết là tổchức và hoạt động, của Chính phủ, các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộcChính phủ và Uỷ ban nhân dân các cấp.
- Thể chế quan hệ giữa Nhà nước với nhân dân, các thể chế liên quanđến quyền và nghĩa vụ công dân
- Thể chế về thầm quyền quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp nóichung và doanh nghiệp nhà nước nói riêng
Về tiếp tục cải cách thủ tục hành chính: Tiếp tục cải cách thủ tục hành
chính nhằm bảo đảm tính pháp lý, hiệu quả, minh bạch và công bằng trongkhi giải quyết công việc hành chính, loại bỏ những thủ tục rườm rà, chồngchéo dễ bị lợi dụng để tham nhũng, gây khó khăn cho dân
Hai là, cải cách tổ chức hoạt động của bộ máy hành chính nhà nước ở trung ương và chính quyền địa phương.
Bao gồm các giải pháp sau đây:
- Điều chỉnh chức năng, nhiệm vụ của Chính phủ, các Bộ, cơ quanngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và chính quyền địa phương các cấp chophù hợp với yêu cầu quản lý nhà nước trong tình hình mới;
- Từng bước điều chỉnh những công việc mà Chính phủ, các Bộ, cơquan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và chính quyền địa phương đảmnhiệm để khắc phục những chồng chéo, trùng lặp về chức năng, nhiệm vụ,hoặc hiệu quả còn thấp;
- Bố trí lại cơ cấu tổ chức của Chính phủ;
- Điều chỉnh cơ cấu tổ chức bộ máy bên trong của các Bộ, cơ quanngang Bộ thuộc Chính phủ;
- Cải cách tổ chức bộ máy chính quyền địa phương, chú ý những đặcđiểm của đô thị hải đảo, nông thôn để tổ chức chính quyền hợp lý;
- Cải tiến phương thức quản lý, lề lối làm việc của cơ quan hành chínhcác cấp;
Trang 14- Thực hiện từng bước hiện đại hóa nền hành chính.
Ba là, đối mới, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức.
Ngoài những nội dung, yêu cầu đổi mới đội ngũ cán bộ, công chức của
bộ máy nhà nước nói chung, đối với đội ngũ cán bộ, công chức hành chínhcần tiến hành những công việc trọng điểm sau đây:
- Xác định rõ và cụ thể chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệmpháp lý của từng chức danh, nhất là biểu hiện của người đứng đầu các cơquan hành chính;
- Đổi mới công tác quản lý cán bộ, công chức;
- Cải cách tiền lương và các chế độ chính sách đãi ngộ đối với cán bộ,công chức;
- Nâng cao chất lượng công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức;
- Nâng cao tinh thần trách nhiệm và đạo đức cán bộ, công chức;
Bốn là, tiếp tục đổi mới chế độ tài chính công và tài sản công.
Bảo đảm thu, chi hợp lý; quản lý chặt chẽ; sử dụng tiết kiệm, côngbằng, minh bạch, có hiệu quả
2.5 Tiếp tục đẩy mạnh cải cách tư pháp theo yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa
Tư pháp là một nội dung quyền lực nhà nước, trong đó các cơ quan nhànước có thẩm quyền áp dụng pháp luật để phát hiện, xem xét, đánh giá cáchành vi vi phạm pháp luật hoặc các sự kiện, các tranh chấp pháp luật để phánxét và đưa ra các phán quyết, tổ chức thi hành các phán quyết đối với các cánhân và tổ chức có liên quan.
Trong điều kiện xây đựng Nhà nước pháp quyền, cải cách tư pháp phảiquán triệt các nguyên tắc của việc thực hiện quyền tư pháp như nguyên tắckhách quan, vô tư, công bằng, độc lập và chỉ tuân theo pháp luật của các chứcdanh tư pháp khi thực hiện quyền tư pháp; nguyên tắc tranh tụng trong xét xử;