Thực hiện các biện pháp phòng và trị một số bệnh cho chó tại phòng khám thú cưng vi hoàng an

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM TRẦN THU TRANG Tên chuyên đề: THỰC HIỆN CÁC BIỆN PHÁP PHÒNG VÀ TRỊ MỘT SỐ BỆNH CHO CHÓ TẠI PHÒNG KHÁM THÚ CƯNG VI HOÀNG AN KHÓA LUẬN TỐT

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

TRẦN THU TRANG

Tên chuyên đề:

THỰC HIỆN CÁC BIỆN PHÁP PHÒNG VÀ TRỊ MỘT SỐ BỆNH

CHO CHÓ TẠI PHÒNG KHÁM THÚ CƯNG VI HOÀNG AN

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo: Chính quy Chuyên ngành: Thú y Khoa: Chăn nuôi Thú y Khóa học: 2017 - 2022

Thái Nguyên, năm 2022

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

TRẦN THU TRANG

Tên chuyên đề:

THỰC HIỆN CÁC BIỆN PHÁP PHÒNG VÀ TRỊ MỘT SỐ BỆNH

CHO CHÓ TẠI PHÒNG KHÁM THÚ CƯNG VI HOÀNG AN

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo: Chính quy Chuyên ngành: Thú y

Khóa học: 2017 - 2022 Giảng viên hướng dẫn: ThS Nguyễn Thị Minh Thuận

Thái Nguyên, năm 2022

LỜI CẢM ƠN

Sau thời gian 6 tháng thực tập tại trường và thực tập tại cơ sở, đến nay

em đã thực hiện xong khóa luận tốt nghiệp của mình Ngoài sự nỗ lực của bản thân, và nhận được sự giúp đỡ tận tình của nhà trường, khoa đã tận tình giảng dạy, giúp đỡ và chỉ đạo em trong suốt thời gian thực tập và rèn luyện tại trường

để có được kết quả tốt

Sau đây em xin chân thành bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới:

Ban Giám hiệu nhà trường, Ban Chủ nhiệm Khoa và các thầy, cô giáo, cán bộ khoa Chăn nuôi Thú y, Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên đã tận tình giúp đỡ em trong suốt thời gian học tập tại trường

Đặc biệt em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới cô giáo hướng dẫn Ths Nguyễn Thị Minh Thuận đã tận tình chỉ bảo hướng dẫn, giúp đỡ em trong suốt

quá trình em thực hiện khóa luận này

Em xin cảm ơn chị Vi Thị An - chủ phòng khám thú cưng đã tạo điều kiện, giúp đỡ em trong quá trình thực tập

Em xin kính chúc các thầy, cô và cán bộ công nhân viên của khoa, của trường luôn mạnh khỏe, hạnh phúc và thành công

Do trình độ bản thân còn hạn chế và thời gian thực tập có hạn nên đề tài không tránh khỏi những thiếu sót Em rất mong nhận được sự đóng góp của các thầy cô, các bạn để đề tài của em được hoàn thiện hơn

Em xin chân thành cảm ơn!

Thái Nguyên, ngày tháng năm 2022

Sinh viên

Trần Thu Trang

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN i

MỤC LỤC ii

DANH MỤC CÁC BẢNG iv

DANH MỤC CÁC HÌNH v

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT vi

Phần 1 MỞ ĐẦU 1

1.1 Đặt vấn đề 1

1.2 Mục tiêu và yêu cầu 2

1.2.1 Mục tiêu 2

1.2.2 Yêu cầu 2

Phần 2 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 3

2.1 Điều kiện cơ sở tại chỗ thực tập 3

2.1.1 Điều kiện tự nhiên 3

2.1.2 Kinh tế - xã hội 3

2.1.3 Mô tả sơ lược về phòng khám thú cưng 4

2.2 Cơ sở khoa học 5

2.2.1 Hiểu biết chung về loài chó 5

2.2.2 Cấu tạo và sinh lý của chó 7

2.3 Một số bệnh ngoài da và bệnh sinh lý thường gặp ở chó 12

2.3.1 Bệnh mò bao lông (do Demodexcanis) 12

2.3.2 Nấm da 15

2.3.3 Bệnh ghẻ ngầm (Sarcoptes) 19

2.3.4 Bệnh hệ hô hấp 22

2.4 Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước 24

2.4.1 Tình hình nghiên cứu trong nước 24

2.4.2 Tình hình nghiên cứu ngoài nước 24

Phần 3 ĐỐI TƯỢNG VÀ NỘI DUNG, CÁC PHƯƠNG PHÁP TIẾN HÀNH 26

3.1 Đối tượng 26

3.2 Địa điểm, thời gian 26

3.3 Nội dung thực hiện 26

3.4 Chỉ tiêu, phương pháp thực hiện 26

3.4.1 Các chỉ tiêu theo dõi 26

3.4.2 Phương pháp theo dõi 26

3.4.3 Phương pháp và cách xử lý số liệu 28

Phần 4 KẾT QUẢ VÀ PHÂN TÍCH KẾT QUẢ 29

4.1 Kết quả theo dõi tình hình chó đến khám chữa bệnh tại phòng khám thú cưng Vi Hoàng An 29

4.2 Kết quả theo dõi số chó được đưa đến tiêm phòng vắc-xin phòng bệnh tại phòng khám thú cưng Vi Hoàng An 30

4.3 Kết quả chẩn đoán một số bệnh ngoài da thường gặp ở chó được đưa đến khám tại phòng khám 32

4.3.1 Tình hình mắc bệnh ngoài da ở chó đến khám chữa bệnh tại phòng khám 32

4.3.2 Kết quả theo dõi chó mắc bệnh ngoài da theo kiểu lông (lông ngắn, lông dài) 33

4.4 Kết quả điều trị bệnh ngoài da cho chó đến khám tại phòng khám 34

4.5 Kết quả chẩn đoán và điều trị bệnh đường hô hấp ở chó đến khám chữa bệnh tại phòng khám Thú y 36

4.5.1 Kết quả điều trị bệnh đường hô hấp ở chó đến khám chữa bệnh tại phòng khám Thú y 36

4.6 Kết quả thực hiện một số công tác khác tại phòng khám 37

Phần 5 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ 39

5.1 Kết luận 39

5.2 Đề nghị 39

TÀI LIỆU THAM KHẢO 41 MỘT SỐ HÌNH ẢNH TẠI CƠ SỞ THỰC TẬP

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 4.1 Thống kê số chó được đưa đến khám chữa bệnh tại phòng khám thú

y (từ tháng 12/2021 - tháng 06/2022) 29 Bảng 4.2 Kết quả theo dõi số chó được đưa đến tiêm phòng vắc-xin tại phòng

khám thú cưng Vi Hoàng An 30 Bảng 4.3 Tình hình mắc bệnh ngoài da ở chó trong thời gian thực tập 32 Bảng 4.4 Tỷ lệ mắc bệnh ngoài da trên chó tại phòng khám thú cưng 33 Bảng 4.5 Kết quả theo dõi chó mắc bệnh ngoài da theo kiểu lông tại phòng

khám thú cưng 34 Bảng 4.6 Kết quả điều trị một số bệnh ngoài da cho chó tại phòng khám thú cưng 34 Bảng 4.7 Kết quả điều trị một số bệnh đường hô hấp ở chó tại phòng khám

Thú y 36 Bảng 4.8 Kết quả thực hiện một số công việc khác tại phòng khám 37

DANH MỤC CÁC HÌNH

Hình 2.1 Mò bao lông Demodexcanis 12

Hình 2.2 Microsporum canis soi dưới kính hiển vi 15

Hình 2.3 Trichophyton mentagrophyte 16

Hình 2.4 Hình ảnh nấm da ở chó 18

Hình 2.5 Bệnh ghẻ là do sự phá hoại trên da của một loại ve ghẻ có tên Sarcoptes scabiei 19

Hình ảnh 2.6 Ghẻ do Sarcoptes scabiei ở chó 21

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Tên viết tắt Tên đầy đủ

I.M Intramuscular, tiêm bắp

I.V Intravenous injection, tiêm tĩnh mạch

S.C Subcutaneous injection, tiêm dưới da

Phần 1

MỞ ĐẦU 1.1 Đặt vấn đề

Từ lâu, chó đã được con người thuần hóa và coi như là người bạn gần gũi, thân thiện Do vậy, chó được nuôi phổ biến ở khắp nơi trên thế giới, phục vụ các mục đích khác nhau Những năm gần đây, nền kinh tế ngày càng phát triển, đời sống dân trí được nâng cao và cải thiện, do vậy việc nuôi chó để giữ nhà, làm cảnh và làm kinh tế được quan tâm chú ý trong nhiều gia đình Nhiều giống chó ngoại quý hiếm được nhập làm phong phú thêm về số lượng và chủng loại chó ở nước ta Song chó là loài động vật rất mẫn cảm với các tác nhân gây bệnh Bệnh truyền nhiễm do vi khuẩn, virus và bệnh do ký sinh trùng đã và đang làm chết nhiều chó hoặc làm cho chó còi cọc, giảm sức đề kháng, gây thiệt hại kinh

tế cho nhiều hộ chăn nuôi, đặc biệt là các hộ chăn nuôi những giống chó quý hiếm Đi cùng với sự phát triển ngành chăn nuôi nói chung, chăn nuôi chó đã ngày càng được quan tâm Nhưng bệnh dịch là mối quan tâm hàng đầu của chủ vật nuôi Mặc dù đã có vắc xin phòng bệnh, thuốc điều trị rất nhiều và phổ biến nhưng bệnh trên chó vẫn xảy ra và ngày càng có những diễn biến phức tạp

Ngoài các bệnh truyền nhiễm và các bệnh liên quan đến hô hấp ra thì các bệnh

về da cũng đang là vấn đề được nhiều chủ nuôi quan tâm và tìm cách chữa trị cho vật nuôi Như: Bệnh ghẻ ngầm, bệnh mò bao lông, nấm da là một trong những bệnh thường xảy ra trên chó, chó khi mắc bệnh thường ngứa ngáy, khó chịu, viêm nhiễm kế phát kèm theo Các bệnh về hô hấp cũng đang là nỗi lo rất lớn đối với người nuôi vì Việt Nam là nước có độ ẩm cao và thời tiết thay đổi thất thường dẫn đến việc các con chó dễ mắc các bệnh về đường hô hấp như: Bệnh viêm mũi, viêm phế quản, phổi nếu không được phát hiện và chữa trị kịp thời sẽ dẫn đến nguy cơ tử vong cao

Phòng khám thú y Vi Hoàng An được xây dựng ngày 18 tháng 10 năm

2016 để khám chữa bệnh cho động vật cảnh trên địa bàn thành phố Thái Nguyên mặc dù mới hoạt động nhưng đã được rất nhiều chủ các thú cưng biết đến và đưa thú cưng vào chăm sóc, khám chữa bệnh tại đây ngày một đông

Từ tình hình thực tế trên, được sự đồng ý của BCN khoa, Cô giáo hướng

dẫn và cơ sở thực tập em tiến hành thực hiện chuyên đề: “Thực hiện các biện

pháp phòng và trị một số bệnh cho chó tại phòng khám thú cưng Vi Hoàng An”.

1.2 Mục tiêu và yêu cầu

- Làm quen với công việc tại phòng khám thú cưng

- Tìm hiểu các cách chăm sóc thú cưng, nuôi dưỡng, vệ sinh phòng bệnh khi đến khám chữa bệnh tại phòng khám thú cưng

- Xác định được tỷ lệ nhiễm một số bệnh ngoài da và hô hấp thường gặp trên chó đến khám tại phòng khám thú cưng

- Biết cách phòng và trị bệnh ngoài da và bệnh hô hấp cho chó đến khám tại phòng khám thú cưng

- Biết cách cho chó uống thuốc, tiêm truyền cho chó đến khám tại phòng khám thú cưng

- Biết cách tắm, vệ sinh cho chó khi đến spa tại phòng khám thú cưng

Phần 2 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU

2.1 Điều kiện cơ sở tại chỗ thực tập

2.1.1 Điều kiện tự nhiên

2.1.1.1 Vị trí địa lý

Phòng khán thú cưng Vi Hoàng An, thành phố Thái Nguyên, nằm ở trung tâm thành phố Thái Nguyên Phòng khám nằm ở số nhà 52, đường Hoàng Hoa Thám, phường Hoàng Văn Thụ, thành phố Thái Nguyên, cách trường trung học phổ thông Lương Ngọc Quyến năm nhà

2.1.1.2 Điều kiện khí hậu

Phòng khám thú cưng Vi Hoàng An, nằm trên địa bàn thành phố Thái Nguyên, do đó khí hậu của phòng khám mang tính chất đặc trưng của tỉnh Thái Nguyên, đó là khí hậu nhiệt đới gió mùa, thời tiết chia làm 4 mùa: Xuân - Hạ - Thu - Đông song chủ yếu là hai mùa chính: mùa mưa và mùa khô

Về mùa Đông còn có gió mùa Đông Bắc gây rét và có sương muối ảnh hưởng xấu sức khỏe của vật nuôi

2.1.2 Kinh tế - xã hội

2.1.2.1 Tình hình xã hội

- Dân cư: Thành phố Thái Nguyên có tổng dân số là 362.921 người trong

đó phường Hoàng Văn Thụ dân số 27.018 người, trên địa bàn hiện có hơn 1.000

hộ kinh doanh cá thể, gần 200 cơ quan, doanh nghiệp, trường học và nhiều công trình kiến trúc văn hóa, tín ngưỡng, di tích lịch sử

- Giáo dục: Thành phố Thái Nguyên là nơi tập trung rất nhiều các trường đại

học, cao đẳng chuyên nghiệp và các trường trung cấp dạy nghề, viện nghiên cứu khoa học,… Địa bàn phường Hoàng Văn Thụ có một số trường như: Trường Chính trị tỉnh Thái Nguyên, trung tâm Giáo dục thường xuyên tỉnh Thái Nguyên

và thành phố Thái Nguyên, trường trung học Bưu Chính Viễn Thông và Công Nghệ Thông Tin, trường trung học phổ thông Lương Ngọc Quyến, trường trung học cở sở Nguyễn Du, trường trung học cở sở Chu Văn An, trường tiểu học Đội Cấn

- Thương mại: Đây là nơi tập trung nhiều tòa nhà lớn của thành phố như

toà nhà Victory, tòa nhà Đông Á, tòa nhà trung tâm thương mại Sao Việt, tòa nhà Quang Đạt new world, tòa nhà FCC,

2.1.3 Mô tả sơ lược về phòng khám thú cưng

Phòng khám thú cưng Vi Hoàng An được đưa vào hoạt động từ năm 2016 Ngoài dịch vụ chăm sóc, làm đẹp cho thú cảnh, phòng khám còn thực hiện khám, điều trị cho động vật đặc biệt là cho chó, mèo trong khu vực thành phố Thái Nguyên

* Chức năng, nhiệm vụ:

- Phục vụ thực hành, thực tập cho sinh viên, học viên

- Tư vấn, khám chữa bệnh và các dịch vụ về chăn nuôi thú y cho vật nuôi, đặc biệt là thú cảnh

- Tuyên truyền, tư vấn cho người dân về công tác chăm sóc, nuôi dưỡng, phòng và trị bệnh cho vật nuôi, đặc biệt là thú cảnh

- Cung cấp, buôn bán vật tư, thức ăn, thuốc, phục vụ nhu cầu chăn nuôi

* Cơ cấu tổ chức của phòng mạch:

- Chủ cơ sở : chị Vi Thị An

- 1 nhân viên quản lý : chị Phùng Hồng Ngọc

- 4 sinh viên thực tập

- 3 nhân viên bán hàng part time

Gồm các phòng:

+ Quầy chính

cụ ngoại khoa và nhiều dụng cụ hỗ trợ khác

Từ năm 2016, ngoài công tác chẩn đoán, phòng và điều trị bệnh, phòng mạch còn thực hiện các dịch vụ spa làm đẹp cho thú cưng như tạo mí, cắt tai, tắm, tỉa lông, cắt móng, vệ sinh tai, dịch vụ ký gửi thú cưng, dịch vụ khám sức khỏe định kỳ, phối giống, mổ đỡ đẻ, triệt sản, buôn bán vật tư, thức ăn, thuốc,

+ Hướng dẫn kĩ thuật nuôi dưỡng và chăm sóc vật nuôi

+ Phòng khám nhận các ca cấp cứu cho vật nuôi 24/7

bộ lông và từng địa phương để gọi tên

a) Giống chó Ta (Chó Cỏ)

- Chó ta có bộ lông ngắn, thường sát da Lông có những màu như đen, vàng, đen trắng, vàng trắng, xám, trắng, nâu nhạt….Đôi tai của chúng lúc dựng lúc cụp tùy từng con, chân khá cao và dài Cơ thể thường săn chắc không quá mập, không quá vạm vỡ Thân hình của những con chó ta khá là giống nhau Dáng dong dỏng cao, không quá to Không có cơ bắp nhưng người rất săn chắc, khỏe mạnh Chiều dài của mõm chó ta dài bằng nửa chiều dài của đầu, đầu khá thon gọn Nhìn tổng thể rất nhanh nhẹn và cứng cáp Mắt thường có màu đen hoặc nâu đen

* Ngoài ra còn một số giống chó ta khác như : Chó bắc hà, chó lào, chó phú quốc,…

2.2.1.2 Một số giống chó nhập ngoại

a Giống chó Poodle (Toy)

Là giống chó cảnh đầu tròn, nhỏ, tai dài rũ xuống, lông mượt hơi xoăn, đuôi thẳng cao hoặc bị cắt ngắn Màu lông đa dạng : đen, nâu, vàng, trắng, và

có 3 size được nuôi phổ biến tại Việt Nam

Toy Poodle có chiều cao tối đa khoảng 25 cm khi đứng, nặng từ 2 - 5 kg Loại này được chuộng nhất ở Việt Nam vì nhỏ nhắn thích hợp làm thú cưng

b Giống chó Chihuahua

Ở nước ta , giống chó này còn được gọi là “chó phốc hươu” vì hình dáng

nó giống con hươu thu nhỏ hoặc còn gọi là “chó bỏ túi” vì chó tầm vóc rất nhỏ, chỉ nặng 2,1 - 2,7 kg, cao 16 - 20 cm, dài 30 cm Loài chó này khỏe mạnh, mỗm dài, tai dài dựng đứng, bụng thon nhỉ, chân mảnh chắc, đuôi ngắn, không thích người lạ, thậm chí tỏ ra hung dữ nên nuôi vừa làm cảnh vừa giữ nhà rất tốt

c Chó Phốc sóc

Là loài chó nhỏ, cũng có loại kích thước phổ biến loại tiêu chuẩn (cao khoảng 25 - 30 cm), loại mini (cao khoảng 20 cm), loại teacup (cao dưới 15

cm) Cân nặng của loại mini và tiêu chuẩn khoảng 1 - 3 kg Mặt chó phốc sóc hơi giống mặt cáo, 2 má hóp, mắt to màu sẫm, chiếc mõm nhỏ và dài Phốc

sóc có lông dài với màu trắng là phổ biến, tuy nhiên chúng cũng có các màu lông khác: vàng, kem, nâu,…

* Ngoài ra còn một số giống chó ngoại khác như : chó Pug, chó Husky, chó becgie, chó PitBull,

2.2.2 Cấu tạo và sinh lý của chó

2.2.2.1 Thân nhiệt

Thân nhiệt là nhiệt độ cơ thể gia súc được đo qua trực tràng trong lúc con vật yên tĩnh Thân nhiệt của gia súc ổn định, chỉ thay đổi trong phạm vi hẹp tùy thuộc vào tuổi, trạng thái sinh lý, bệnh lý, trạng thái thần kinh, theo mùa Giống cao sản có thân nhiệt cao hơn giống thấp sản, gia súc non có thân nhiệt cao hơn gia súc trưởng thành vì cường độ trao đổi chất mạnh hơn, sau khi ăn, trong thời gian động dục, khi có thai thì thân nhiệt tăng lên Sự điều hòa thân nhiệt phụ thuộc vào tương quan giữa hai quá trình sinh nhiệt và tỏa nhiệt dưới sự điều khiển của hệ thần kinh và thể dịch

Theo Vũ Như Quán (2011) [9], ở trạng thái sinh lý bình thường thân nhiệt của chó là 38 - 39 oC Trong tình trạng bệnh lý thân nhiệt có sự thay đổi tùy vào tính chất và mức độ của bệnh Sự giảm thân nhiệt thường do mất máu, bị nhiễm lạnh do một số hóa chất tác dụng, do giảm quá trình sinh nhiệt, sốc hoặc sau cơn kịch phát của bệnh nhiễm khuẩn làm hạ huyết áp, trụy tim mạch, gặp trong các bệnh thần kinh bị ức chế nặng như thủy thũng não Sự tăng nhiệt độ thường gặp khi nhiệt độ môi trường quá cao, gặp trong bệnh cảm nắng, cảm nóng, các bệnh truyền nhiễm do vi khuẩn, virus, do ký sinh trùng gây nên trạng thái sốt cao Nhiệt độ của cơ thể chó bình thường còn thay đổi bởi các yếu tố như tuổi (con non có thân nhiệt cao hơn con trưởng thành), tính biệt (con cái có thân

nhiệt cao hơn con đực), khi vận động nhiều hay có thai thân nhiệt của chó cũng cao hơn bình thường

Ý nghĩa chẩn đoán: Theo Nguyễn Thị Ngân và cs (2016) [8], thông qua việc kiểm tra thân nhiệt của chó ta có thể xác định được con vật có bị sốt hay không Nếu thân nhiệt tăng 1 - 2 oC là sốt nhẹ Nếu thân nhiệt tăng 2 - 3 oC là hiện tượng sốt cao Qua đó có thể sơ chẩn được nguyên nhân, tính chất và mức

độ tiên lượng, đánh giá được hiệu quả điều trị tốt hay xấu

2.2.2.2 Cấu tạo da chó

Da là cơ quan lớn nhất của cơ thể, cấu tạo da của chó thực hiện rất nhiều chức năng quan trọng để duy trì trạng thái cân bằng nội môi Và đóng vai trò tích cực trong phản ứng miễn dịch thông qua hệ thống miễn dịch bẩm sinh và mắc phải

Da được cấu tạo từ các lớp tế bào, tuyến nhờn, mạch máu, dây thân kinh

và các nang lông Giúp điều hòa thân nhiệt và là cơ quan cảm nhận khi chúng

Lớp trung bì: Một số bệnh về da, trong đó có một số bệnh tự miễn, có thể làm hỏng lớp trung bì của da

Lớp hạ bì trên da: Lớp hạ bì hỗ trợ và nuôi dưỡng lớp biểu bì và các phần phụ của da Các mạch máu cung cấp biểu bì với chất dinh dưỡng nằm ở lớp hạ

bì Các mạch máu cũng điều chỉnh da và nhiệt độ cơ thể

Dây thân kinh cảm giác cũng nằm ở lớp hạ bì và nang lông Làn da của chó có phản ứng vì những cảm giác đau, ngứa, nóng và lạnh

Các lóp hạ bì tiết ra các protein collagen, elastin cung cấp và hỗ trợ tính đàn hồi của da Ngoài ra còn có tế bào miễn dịch ở lớp hạ bì để bảo vệ và chống lại tác nhân gây bệnh qua lớp biểu bì trên da

* Phần phụ khác cấu tạo nên da chó

Ngoài ba lớp chính thì da của chó được cấu thành nhờ các yếu tố sau đây: Nang lông: Lông là một đặc tính của động vật có vú và bảo vệ cơ thể theo nhiều cách Chiều dài và mật độ của áo lông cung cấp cách nhiệt, trong khi màu sắc và độ bóng đóng vai trò điều nhiệt Lông xúc giác đã được thay đổi cấu trúc

để có thể nhận biết các kích thích giác quan

Bên ngoài sợi lông là lớp keratin đã hóa sừng, trong tuỷ là keratin lỏng lẻo Mỗi loại đều có chức năng riêng biệt Nang lông có một sợi lông trung tâm

và được bao quanh từ 3 - 15 sợi lông thứ cấp nhỏ hơn

Tất cả đều được mọc ra từ một lỗ chân lông Chó được sinh ra với các nang lông đơn giản sau đó phát triển thành nang lông ghép

Lông được hình thành bởi nang lông trong một chu kỳ tăng trưởng được kiểm soát bởi cả các yếu tố bên trong và bên ngoài Các nang lông được hình thành trong quá trình phát triển phôi Nhiệm vụ của nang lông là sản xuất lông theo chu kỳ tăng trưởng được xác định rõ ràng, thay thế lông bị mất do thay lông hoặc điều kiện bệnh lý

Sự phát triển của lông ảnh hưởng bởi chế độ dinh dưỡng của chó, kích thích tố và sự thay đổi của thời tiết Lông cũng có thể thay đổi để đáp ứng với

những thay đổi về nhiệt độ hay lượng ánh sáng Lông của chó được thay thế theo kiểu khảm với các đỉnh điểm là vào mùa xuân và mùa thu Thời tiết lạnh,

bộ lông của chó dày hơn và tốt hơn nhằm giữ nhiệt cho cơ thể Thời tiết ấm, nóng bộ lông của chó ngắn hơn và ít lông thứ cấp hơn Thay đổi này giúp không khí có thể di chuyển dễ dàng qua da và tạo điều kiện làm mát cơ thể Bộ lông

sẽ bảo vệ da khỏi tác hại của ánh sáng mặt trời và tia cực tím, giúp điều chỉnh nhiệt độ cơ thể Bệnh tật, thuốc điều trị cũng ảnh hưởng đến lông và sự phát triển của nó Kích thước, hình dạng và độ dài của lông bị ảnh hưởng bởi di truyền và nội tiết tố

Tuyến dầu (hay tuyến bã nhờn): Tuyến dầu còn gọi là tuyến bã nhờn, tiết

ra một chất dầu gọi là bã nhờn vào nang lông và lên da Các tuyến bã nhờn là các tuyến phế nang đơn giản với các ống dẫn mở trực tiếp lên bề mặt da hoặc vào vùng kín Ống trước được gọi là tuyến bã nhờn tự chủ và ống sau là tuyến pilosebaceous

Các tuyến bã nhờn chuyên biệt có thể tạo ra pheromone và do đó đóng một vai trò trong hành vi Bã nhờn là một hỗn hợp của các axit béo, được lưu trữ trong các tuyến bã nhờn và được kiểm soát bởi 2 yếu tố nội tiết và không nội tiết

Mật độ và kích thước của chúng phụ thuộc vào vị trí giải phẫu của chúng

Bã nhờn có cả vai trò bảo vệ và hành vi Bã nhờn rất giàu este sáp và bằng cách phủ lên bề mặt da và lông, giữ cho da của chó mềm mại, ẩm ướt và đàn hồi, kiểm soát độ ẩm và cung cấp cho động vật một lớp lông bóng có thể hỗ trợ phản xạ nhiệt

Mô dưới da

Các mô dưới da là lớp trong cùng của da Nó chứa các chất béo dưới da

và cơ bắp Các chất béo dưới da giúp cơ thể cách nhiệt chứa chất lỏng, chất điện giải, năng lượng, tránh nhiễm khuẩn da,

Tuyến mồ hôi

Các tuyến mồ hôi là các tuyến ống đơn giản hoặc các ống tuyến cuộn của

da Những tuyến có ống dẫn mở ra đi vào ống có hình phễu được gọi là tuyến epitrichium (trước đây là apocrine), trong khi những ống có ống dẫn trực tiếp trên bề mặt da được gọi là tuyến atrichia (trước đây là eccrine)

Mặc dù mồ hôi không có chức năng tổng quát, nhưng nó bảo vệ da và các cấu trúc chuyên biệt của nó, chẳng hạn như mí mắt và bàn chân, khỏi tổn thương

do ma sát, nâng cấp độ đàn hồi của da và cung cấp khả năng bảo vệ vi khuẩn thông qua sự hiện diện của globulin miễn dịch, cytokine, protein liên kết sắt ferrin và các ion vô cơ như natri clorua

Mồ hôi không đóng một vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh nhiệt ở chó mèo và sự tiết mồ hôi thay đổi theo loài Các dây thần kinh giao cảm kiểm soát hoạt động của tuyến mồ hôi ở một số loài, chẳng hạn như chó và mèo

2.2.2.2 Chức năng sinh lý của da

- Chức năng bài tiết:

+ Tiết mồ hôi: điều hòa thân nhiệt

+ Tiết chất béo: ức chế sự phát triển của vi khuẩn

Chủ yếu là thiếu biotin, vitamin B2, niacin

Thiếu đồng

Thiếu kẽm

2.3 Một số bệnh ngoài da và bệnh sinh lý thường gặp ở chó

2.3.1 Bệnh mò bao lông (do Demodexcanis)

2.3.1.2 Đặc điểm hình thái và cấu tạo

/

Hình 2.1 Mò bao lông Demodexcanis

Theo Bùi Khánh Linh và c.s (2014) [7]: mò bao lông là loại mò nhỏ, dài 0,1 - 0,39 mm, cơ thể dài không có lông, kí sinh ở tuyến nhờn bao lông

Bệnh mò bao lông ở chó (Demodicosis) là một trong những căn bệnh ngoài

da chó nhiễm bệnh có biểu hiện như: Ngứa, tổn thương ngoài da, rụng lông, thường xuất hiện quanh mắt, hai chân trước hay toàn bộ cơ thể, viêm da sâu có dịch rỉ viêm, có mủ, mùi hôi tanh, đóng vảy

Bệnh ghẻ ở chó được gây ra bởi loại ghẻ ký sinh Demodex có tên khoa học đầy đủ là Demodexcanis Chúng ký sinh trong năng lông và tuyến bã dưới

da của chó Chúng tồn tại và phát triển, sinh sản đều xảy ra trên cơ thể Quá trình sống của ghẻ kéo dài từ 20 đến 35 ngày

Hình dạng là mũi nhọn, chuyên gia đào khoét và hút các chất dinh dưỡng, gây nên những vết thương vô cùng nghiêm trọng, nặng nề trên da chó của chúng

ta Khiến các con chó vô cùng ngứa ngáy và khó chịu Bên cạnh đó, những nơi trú ngụ mà loài ký sinh này thích nhất đó chính là: những vùng ẩm ướt trên cơ

thể cún như mí mắt, kẽ bàn chân hoặc gang bàn chân,…

2.3.1.4 Đặc điểm hình thái và cấu tạo

Hình thái của D.canis trưởng thành: thanh mảnh và thon dài, chiều dài phần

bụng là 91 - 115 μm, chiều rộng cơ thể là 40 - 45 μm và tổng chiều dài cơ thể là

167 - 244 μm (theo Sakulploy và Sangvaranond, 2010 [22]) Theo Phạm Văn

Khuê và Phan Lục (1996) [3] thân D.canis dài khoảng 0,25 mm Đầu giả rộng và

lồi cạn Phần phụ miệng gồm một đôi xúc bin, kìm và một tấm dưới miệng Xúc biện có hai đốt, đốt cuối ngắn Kìm hình trâm, dẹp, mỏng

* Nguyên nhân gây bệnh:

Bệnh Demodex ở chó thường xảy ra ở một chú chó có hệ miễn dịch chưa

hoàn thành xong, chính vì hệ miễn dịch chưa hoàn thành xong, nên số lượng ve trên khung hình đã tăng một cách nhanh gọn Kết quả là, căn bệnh ghẻ lở này xảy ra hầu hết ở chó dưới 12 đến dưới 18 tháng tuổi Khi chú chó của bạn trưởng thành, hệ miễn dịch của nó cũng dần hoàn hảo hơn Những chú chó trưởng thành mắc bệnh ghẻ lở thường là những chú chó có hệ miễn dịch bị suy

yếu Bệnh Demodex ở chó hoàn toàn có thể xảy ra cả ở những chú chó lớn tuổi,

do tại công dụng của hệ miễn dịch thường suy giảm theo tuổi Những chú chó

bị suy giảm hệ miễn dịch thường là do bệnh tật hoặc chúng đang sử dụng 1 số

ít loại thuốc khiến chúng dễ mắc bệnh

Do cái ghẻ Demodexcansi gây ra, ghẻ kí sinh ở bao lông (màng bọc xung

quanh chân lông) hoặc trong tuyến mỡ dưới da của chó Toàn bộ vòng đời ghẻ bao lông đều phát dục trên cơ thể chó

* Triệu chứng:

Việc rụng lông thường khởi đầu từ trên mặt, đặc biệt quan trọng là quanh mắt Khi chỉ khởi đầu có một vài mảng lông bị rụng, thì thực trạng này được

gọi là bệnh ghẻ lở Demodex cục bộ Nếu bệnh lây lan ra nhiều vùng da khác

nhau trên khung hình của chó, thì thực trạng này được gọi là bệnh ghẻ lở

Demodex body toàn thân

Thường xuất hiện ở hai dạng:

+ Ghẻ khô: thời kỳ đầu của bệnh thấy chó rụng lông trên da trán, mí mắt, bốn chân da dày cộm thành màu đỏ sẫm Chó bị ngứa thường đưa chân lên gãi

+ Ghẻ mủ: Trên da chó xuất hiện những mụn mủ sưng mọng, bên trong chứa đầy mủ sách, màu vàng xám Tại những vùng này da nhăn nheo, lông rụng, lâu ngày các tổ chức chết cùng các dịch viêm bết lại tạo thành các vảy khô cứng và dày cộm lên

Nếu không được mang đến những cơ sở uy tín để chữa trị, thì có thể suy kiệt rất nhanh chóng Thậm chí, tình trạng suy mòn và nhiễm khuẩn mãn tính còn là nguyên nhân tử vong

* Biện pháp phòng bệnh:

Thường xuyên vệ sinh thân thể cho chó, tốt nhất là tắm cho chó bằng lá

bồ kết, nước lá chát, lá đắng như lá ổi, lá xoan, hạt mùi, quả chanh Không nên dùng xà phòng thông thường để tắm chó

Tiêu độc chỗ ở, chuồng, cũi chó bằng các dung dịch sát trùng chloramin

b 0,5%, nước vôi 10% Sau khi phun sát trùng cũi, chuồng chó cần phơi khô dưới ánh nắng mặt trời

* Biện pháp trị bệnh:

Có thể dùng một trong các loại thuốc sau : dep, extopa, trinaghe, tribeloda

bôi lên vùng da bị ghẻ hoặc dùng các dung dịch hanmectin, ivermectin, detolac tiêm dưới da chó, tiêm 2 lần, cách nhau 10 - 15 ngày

* Một số lưu ý khi điều trị:

Phải rọ mõm chó trước khi bôi thuốc để không cho chó liếm thuốc tránh trúng độc

Bệnh ghẻ cần được điều trị lâu dài, điều trị làm nhiều đợt, mỗi đợt cách nhau khoảng 3 - 5 ngày Mỗi lần bôi thuốc trị ghẻ không nên bôi lên toàn thân chó mà nên bôi từng phần tránh gây độc cho chó

Chuồng nuôi, đệm nằm và các dụng cụ khác phải được tiêu độc khử trùng bằng các dung dịch chloramin b 0,5% , nước vôi 10% , sau khi phun sát trùng cần phơi khô dưới ánh mặt trời

2.3.2 Nấm da

2.3.2.1 Phân loại, đặc điểm hình thái và cấu tạo

Theo Tô Minh Châu và Trần Thị Bích Liên (2001) [2], bệnh nấm da bao

gồm 4 giống như trong đó có 2 giống quan trọng trong thú y: Microsporum,

Trichophyton Nấm da có thể xâm nhập mọi lớp của da nhưng thường giới hạn

ở hai lớp: sừng và vùng mô lân cận như lông, móng

+ Giống Microsporum:

Hình 2.2 Microsporum canis soi dưới kính hiển vi

Microsporum canis: là bệnh nấm da thường gặp ở chó và mèo, loài nấm

này thường ký sinh trên lông ở vùng đầu, chân, đuôi và một số nơi khác của cơ

thể Loài nấm này thường sinh bào tử lớn, khi trưởng thành chúng có dạng trứng hay con thoi, có mấu gai, bên trong chia thành 6 - 15 vách ngăn

Microsporum gyseum: loài nấm này thường ký sinh ở chó, ngựa, mèo

Thường ký sinh ở vùng đầu, cổ, chân Mọc tương đối nhanh, bề mặt khuẩn lạc bằng phẳng, có dạng bột Mặt trên khuẩn lạc màu vàng sẫm, mặt dưới có màu nâu cam đến vàng, sinh nhiều bào tử lớn và thô, có dạng hình elip, bên trong chứa 2 - 6 vách ngăn Loài nấm này thường ký sinh ở những vùng da mịn và lông tơ, có nhiều loài, một số loài không hoặc sinh bào tử rất ít Bào tử thường

có hình điếu thuốc, thành mảng nhẵn, bên trong chia thành 3 - 8 vách ngăn Bào

tử nhỏ hình thành nhiều, có thể dạng đoạn hay tập trung thành từng chùm như chùm nho dọc theo sợi nấm

+ Giống Trichophyton

Hình 2.3 Trichophyton mentagrophyte

Trichophyton mentagrophyte: thường gây bệnh ở loài gặm nhấm, chó,

ngựa, thỉnh thoảng gặp trên những thú khác và người, chúng thường phân lập

từ da không lông, da mịn Bệnh tích trong giai đoạn đầu là những nốt sần, mụn nước hay mụn mủ Mặt dưới biến đổi từ màu trắng sang đến nâu đỏ Phương pháp để nhận biết khuẩn lạc có dạng hạt là bào tử hình điếu thuốc, vách ngoài rìa mỏng, bên trong chia ra 3 - 7 vách ngăn, kích thước 4 - 8 μm x 20 - 50 μm

Trichophyton rubrum: là bệnh nấm thường gây bệnh trên chó, trong giai

đoạn này bệnh tích thường dạng ban đỏ Trên đỉnh đầu, mũi, xung quanh mắt

bị rụng lông, chân và tai có những đốm tròn không đều Khuẩn lạc bắt đầu mọc

từ 5 - 6 ngày nuôi cấy, mặt trên màu trắng như bông, mặt dưới khuẩn lạc màu

đỏ tía Nấm sinh bào tử hình chùy

* Nguyên nhân gây nấm da

Bệnh nấm da trên chó có nguyên nhân chính là do chủ nhân của các chú chó không giữ gìn vệ sinh cho chó nhất là luôn để da chó hoặc lông chó trong tình trạng ẩm ướt nhiều ngày làm cho da chó bị ẩm và phát ra mùi hôi do bề mặt da bị bụi bẩn bám vào đồng thời lại gặp môi trường ẩm là điều kiện thích hợp cho vi khuẩn sinh sôi nhất là virus nấm mọc và phát triển rất mạnh mẽ trong môi trường này Bệnh nấm da trên chó do nguyên nhân này thường là các

chú chó lông dài, rậm

Thời kỳ ủ bệnh 1 - 4 tuần Nấm gây bệnh thông qua sự thủy phân keratin trên da, làm hư hại nang lông, gãy lông, viêm da, rụng lông thành từng đốm dạng vòng tròn do sự nhiễm trùng gây lây lan qua vùng bên cạnh theo hình tròn Các vùng bị nhiễm nấm, do da bị tổn hại sẽ là nguồn lây lan bệnh và là nơi hoạt động tốt của những vật ký sinh cơ hội Nấm ngoài da phát triển ở lớp biểu bì của lông, móng, da, chúng không xâm nhập qua lớp mô sống và không có mặt trong những vùng viêm nặng và dài

* Triệu chứng, bệnh tích

Bệnh thường xuất hiện ở cổ, u vai, bề mặt của lưng và chân gồm những mảng tròn, đường kính 2 - 3 cm Trong những trường hợp bị bệnh do

Microsporum thường được phủ bởi nhiều lông gãy, nhú ra khỏi mặt da Trong

trường hợp bị nấm Trichophyton nấm mọc thường ở dưới bụng

Hình 2.4 Hình ảnh nấm da ở chó

* Điều trị:

+ Kháng sinh:

Theo Phạm Ngọc Thạch (2006) [10], không dùng kháng sinh trị vi khuẩn

để điều trị nấm, phải dùng các kháng sinh đặc trị cho nấm Các loại kháng sinh trị nấm gồm: griseofulvin, amphotericin B, nystatin, cyclohecimit, piramicin, Các kháng sinh này kết hợp với sterol ở trong màng tế bào của nấm, tế bào các loài hữu nhũ và tế bào hồng cầu Việc sử dụng liều cao và thời gian dài có thể gây ra thiếu máu do khả năng gây tiêu huyết, nhiễm độc thận Do vậy kháng sinh trị nấm chỉ dùng khi bị nhiễm nặng

+ Các hoá chất trị nấm:

Iod có tác dụng kích thích những phản ứng phản vệ của cơ thể và diệt nấm Các loại thuốc bào chế có iot gồm KI dùng cho uống, tiêm vào tĩnh mạch để trị bệnh nấm lông Dung dịch cồn iod 2% bôi lên da trị cục bộ, các loại pommar iod 25% trị ngoài da, axit caprylic 15%, axit propionic 5 - 10%, axit salicylic 10% Các axit này được pha trong hỗn hợp với axeton dùng trị nấm da, nấm lông, bôi lên da và trị cục bộ Các loại thuốc nhuộm như: tím gentian, tím kết tinh, xanh malachite, nồng độ 2% bôi lên da

+ Tác dụng của yếu tố vật lý:

Tia Rơnghen (còn gọi là tia X): có chiều dài sóng X = 10 nm có tác dụng lên nhân tế bào Dùng trị bệnh nấm lông

Nhiệt độ: đốt nấm trên da, lông bằng cách nung nóng dao đốt rồi đặt lên chỗ nấm

2.3.3 Bệnh ghẻ ngầm (Sarcoptes)

2.3.3.1 Đặc điểm hình thái và cấu tạo

Hình 2.5 Bệnh ghẻ là do sự phá hoại trên da của một loại ve ghẻ

có tên Sarcoptes scabiei

Ghẻ Sarcoptes có kích thước con đực dài 0,2 - 0,35 mm, con cái dài 0,35

- 0,5 mm Màu xám bóng hoặc vàng nhạt Thân hình bầu dục hay tròn Không

có mắt Lỗ âm môn của con cái ở sau đôi chân III Lỗ sinh dục của con đực ở giữa đôi chân III Lỗ hậu môn ở phía sau mặt lưng Có 4 đôi chân, mỗi đôi chân gồm 5 đốt Chân có nhiều tơ rất dài

Cái ghẻ mang tên Sarcoptes ký sinh ở biểu bì da của thú cưng nhà ta chính

là nguyên nhân chính gây bệnh ghẻ ở chó Đây là loại ghẻ thuộc họ ghẻ

Sarcoptidae, bộ ghẻ Sarcoptiformes

Những con cái ghẻ đáng ghét tấn công vào lớp biểu bì của chó, chúng đào rãnh để lấy dịch tế bào vật chủ và dịch lympho để lấy các chất dinh dưỡng cần thiết cho chúng phát triển Tiếp đó, ghẻ cái và ghẻ đực trưởng thành sẽ thực hiện quá trình giao cấu với nhau tại rãnh Sau khi hoàn thành giao phối, con ghẻ đực sẽ chết, con cái tiếp tục sống sót và đào rãnh để đẻ trứng

* Nguyên nhân:

Nguyên nhân gây bệnh ghẻ trên chó: Bệnh ghẻ được lây truyền thông qua động vậy trung gian là ve chó Ve chó hút máu của động vật bị bệnh và lưu giữ mầm bệnh.Ve sẽ di chuyển từ cơ thể động vật mắc sang cơ thể của động vật

khỏe mạnh tiến hành hút máu và vô tình truyền mầm bệnh sang động vật khỏe mạnh

* Triệu chứng:

Mụn ghẻ thường xuất hiện ở chỗ da mỏng như bụng, nách , bẹn, gốc tai, xung quanh bầu vú Chó luôn ngứa ngáy, khó chịu, chó thường phải dùng chân gãi hay dùng răng gặm, cắn vào chỗ ngứa, rụng lông và đóng vảy

Có hiện tượng dịch rỉ viêm tiết ra trên bề mặt da, lâu dần khô lại đóng vẩy két lại có mủ đặc bên trong Chó ngứa ngáy, gãi liên tục làm mụn mủ vỡ loét

ra

Biểu hiện của bệnh ghẻ được thể hiện theo 3 thời kỳ liên tiếp: thành từng điểm lỗ chỗ, tiếp đến là những mảng lớn, rồi nó xuất hiện ở toàn thân của chó Ngứa là triệu chứng do ghẻ cái đào hang và độc tố của ghẻ kích thích gây nên tình trạng viêm da dị ứng Các cún cưng sẽ vô cùng ngứa ngáy, và gãi bằng chân, chúng sẽ dùng răng của mình để cắn vào chỗ ngứa và cọ xát điên cuồng vào bất cứ thứ gì

Biểu hiện viêm bao lông hình thành khi các bé bị rộng lông do gãi và cọ xát Ban đầu, lông chỉ rụng thành những đám tròn nhỏ, tầm 2 đến 3 mm mỗi chiều, sau đó do ghẻ cái để nhiều nên chúng lan rộng ra xung quanh Ghẻ trưởng thành không chỉ dừng lại ở một chỗ trên cơ thể của chú cún cưng mà chúng còn lan rộng ra những bộ phận khác Dẫn đến tình trạng rụng lông, viêm da vô cùng nghiêm trọng

Chó sẽ rụng lông đều, lan ra chậm từ nơi này sang nơi khác Có những chỗ lông rụng không đều, hoặc không hết, gây ra tình trạng lởm chởm chính là nguyên nhân của rận ăn lông

Khi gãi, cọ xát làm vỡ các mụn nước, dẫn đến tình trạng chảy tương dịch

và máu, những mảng thượng bì lần lượt bị bong trước và xuất hiện vảy có màu nâu nhạt Ở những nơi bị rụng lông lớp vảy sẽ dày từ 3 đến 4 mm

Những vùng rụng lông bắt đầu lan rộng và tăng thêm, dẫn đến tình trạng xảy ra những mảng lớn Da bắt đầu nhăn nheo và dày, chó sẽ có mùi hôi hám

* Phòng bệnh

Thường xuyên vệ sinh thân thể cho chó, tốt nhất là tắm cho chó bằng nước

bồ kết, nước lá chát, lá đắng như lá ổi, lá xoan, hạt mùi, quả chanh,

Tiêu độc chỗ ở, chuồng trại, cũi chó bằng dung dịch sát trùng cloramin B 0,5%, nước vôi 10% Sau khi phun sát trùng cũi, chuồng chó cần phơi dưới ánh nắng mặt trời

* Điều trị

Để điều trị có hiệu quả, cần chú ý những vấn đề sau:

Cạo lông, cậy các mụn ghẻ, tắm xà phòng đặc trị trước khi bôi thuốc Tránh không để con ghẻ vương vãi ra xung quanh

Phải chữa lần thứ hai, thứ ba thì ghẻ mới chết hết

Tắm kỹ, trà xát kỹ vùng ghẻ

Chữa thí nghiệm trước khi chữa trên diện rộng

Sau khi chữa, vệ sinh và tiêu độc chuồng nuôi

Dùng một trong các thuốc sau để tắm Có thể dùng lá cây khế, lá đào đun nước tắm; tắm nước muối cho con vật

Có thể dùng một trong những loại sau:

+ Benzyl benzoat (ascabiol, scabitox, zylate): là thuốc rất tốt, độ an toàn cao Bôi hoặc xịt ngày 2 lần, cách nhau 15 phút Sau 24 giờ, tắm cho vật nuôi + Eurax (crotamintan) 10%: thuốc có tác dụng chống ngứa và diệt ghẻ Cứ

6 - 10 giờ bôi 1 lần Thuốc an toàn đối với vật nuôi

+ Permethrin cream 5% (elimite): là thuốc chữa ghẻ ít độc tính nhất, có thể dùng cho vật nuôi non và vật nuôi có thai

+ Lindane (gam ma - benzen hexachlorid): xịt thuốc vào toàn bộ da từ cổ đến chân Sau 8 - 12 giờ, tắm cho vật nuôi Xịt thuốc 2 lần/tuần Thuốc chữa ghẻ nhanh, nhưng độc với thần kinh, nên không dùng cho vật nuôi non và vật nuôi có thai

2.3.4 Bệnh hệ hô hấp

2.3.4.1 Bệnh viêm mũi

* Nguyên nhân gây bệnh:

Do biến đổi niêm mạc mũi

+ Cấp tính: Do kích thích cơ học, lí học, hóa học hoặc do ngoại vật xâm nhập làm tổn thương niêm mạc mũi

+ Mạn tính: Do nấm, khối u, kí sinh trùng…

* Triệu chứng:

Con vật hắt hơi nhiều, chảy nước mũi do dị ứng nên mũi tiết thanh dịch, chảy máu mũi Trường hợp nặng mũi có thể có mủ lẫn máu