Chương 2 TRÁI ĐẤT BÀI 4 SỰ HÌNH THÀNH TRÁI ĐẤT, VỎ TRÁI ĐẤT VÀ VẬT LIỆU CẤU TẠO VỎ TRÁI ĐẤT I NỘI DUNG 1 Nguồn gốc hình thành Trái Đất Có nhiều giả thuyết khác nhau về nguồn gốc của Trái Đất, liên qua.
Trang 1Chương 2 TRÁI ĐẤT BÀI 4: SỰ HÌNH THÀNH TRÁI ĐẤT, VỎ TRÁI ĐẤT VÀ VẬT LIỆU CẤU TẠO VỎ TRÁI ĐẤT.
I NỘI DUNG
1 Nguồn gốc hình thành Trái Đất
- Có nhiều giả thuyết khác nhau về nguồn gốc của Trái Đất, liên quan chặt chẽ với sự hình thành hệ MặtTrời
- Một số giả thuyết cho rằng:
+ Mặt Trời khi hình thành di chuyển trong dải Ngân Hà, đi qua đám mây bui và khí Do lực hấp của Vũ Trị
mà trước hết là của Mặt Trời, khí và bụi chuyển động quanh Mặt Trời theo những quỹ đạo hình elip, dầnngưng tụ thành các hành tinh (trong đó có Trái Đất)
+ Vào cuối thời kì vật chất ngưng tụ, khi Trái Đất đã có khối lượng lớn gần như hiện nay, quá trình tăngnhiệt bắt đầu diễn ra và dẫn đến sự nóng chảy của vật chất ở bên trong và sắp xếp thành các lớp
+ Ngày nay, với những tiến bộ và phát triển không ngừng của khoa học-kĩ thuật, nhất là trong lĩnh vực vật líthiên văn, khoa học vũ trụ, đã có thêm nhiều căn cứ mới để giải thích về nguồn gốc Trái Đất và các thiên thểkhác trong hệ Mặt Trời
2 Vỏ Trái Đất:
- Gồm 3 lớp đồng tâm: vỏ Trái Đất, manti và nhân Trái Đất
- Vỏ Trái Đất:
+ Là lớp vật chất cứng ngoài cùng
+ Độ dày: 5 km (ở đại dương) đến 70 km (ở lục địa)
+ Có 2 kiểu chính: vỏ lục địa và vỏ đại dương
- Trên cùng là tầng trầm tích: Do các vật liệu vụn, nhỏ bị nén chặt tạo thành Tầng này không liên tục và có
độ dày không đều
- Tầng granit gồm các loại đá nhẹ (đá granit và các loại đá có tính chất tương tự); lớp vỏ lục địa được cấu tạochủ yếu bằng granit
- Tầng badan gồm các loại đá nặng hơn (đá badan và các loại đá có tính chất tương tự) tạo nên; lớp vỏ đạidương cấu tạo chủ yếu bằng badan
3 Vật liệu cấu tạo Trái Đất
- Trong vỏ Trái Đất có trên 5000 loại khoáng vật, nhiều nhất là nhóm khoáng vật silicat (chiếm hơn 90% vỏTrái Đất)
- Ba loại đá cấu tạo nên vỏ Trái Đất gồm: đá macma, đá trầm tích và đá biển chất; trong đó, khoảng 95% là
đá macma và đá biến chất, còn lại là đá trầm tích
+Đá macma (granit, badan ): Có các tinh thể thô hoặc mịn nằm xen kẽ nhau Được hình thành từ khốimacma nóng chảy ở dưới sâu nguội và rắn đi khi trào lên mặt đất
+ Đá trầm tích (đá sét, đá vôi ); Có các lớp vật liệu dày, mỏng màu sắc khác nhau, năm song song, xen kẽvới nhau Được hình thành ở những miền đất trũng
do sự lăng tụ và nén chặt của các vật liệu phân huỷ từ các loại đá khác nhau
+ Đá biến chất (đá gơnai, đá hoa ); Có các tinh thể khác nhau Được hình thành từ các loại đá macma vàtrầm tích bị thay đổi tính chất trong điều kiện chịu tác động của nhiệt độ cao và sức nén lớn
4 Thuyết kiến tạo mảng
- Thạch quyển gồm một số mảng kiến tạo Các mảng này có bộ phận nổi cao trên mực nước biển là lục địa,các đảo và có bộ phận trũng, thấp bị nước bao phủ là đại dương
- Các mảng kiến tạo lớn: mảng Thái Bình Dương, mảng Ô-xtrây-li-a - Ấn Độ, mảng Âu - Á, mảng Phi, mảngBắc Mĩ, mảng Nam Mĩ, mảng Nam Cực
Trang 2- Các mảng kiến tạo nổi lên trên lớp vật chất quánh dẻo thuộc phần trên của lớp manti Hoạt động của cácdòng đối lưu vật chất quánh dẻo và có nhiệt độ cao trong tầng Manti trên làm cho các mảng không đứng yên
mà dịch chuyển trên lớp quánh dẻo này
- Mỗi mảng kiến tạo đều trôi nổi tự do và di chuyển độc lập, tốc độ di chuyển của chúng không quá vài cmtrong một năm Trong khi dịch chuyên, các mảng có thể tách rời nhau, xô vào nhau hoặc trượt qua nhau; kếtquả là tạo ra các sống núi ngầm, động đất, núi lửa, các mạch núi trẻ
II CÂU HỎI, BÀI TẬP Câu 1 Chứng minh Trái Đất được hình thành cùng với Hệ Mặt Trời?
Đá: Là tập hợp có quy luật của một hay nhiều loại khoáng vật, chiếm phần chủ yếu trong cấu tạo của vỏ TráiĐất
Câu 4 Phân biệt ba loại đá macma, trầm tích, biến chất.
- Đá biến chất (đá gơnai, đá hoa ): Có các tinh thể khác nhau Được hình thành từ các loại đá macma vàtrầm tích bị thay đổi tính chất trong điều kiện chịu tác động của nhiệt độ cao và sức nén lớn
Câu 5 Tại sao nói vùng tiếp xúc của các mảng kiến tạo là những vùng bất ổn?
Trang 3Hướng dẫn;
– Thuyết kiến tạo mảng cho rằng, vỏ Trái Đất trong quá trình hình thành đã bị gãy vỡ, tách ra thành nhữngmảng cứng, gọi là các mảng kiến tạo Thạch quyền được cấu tạo bởi một số mảng kiến tạo nằm kề nhau Cácmảng này nhẹ, nổi trên lớp vật chất quánh dẻo thuộc tầng trên cùng của bao Manti và di chuyển một cáchchậm chạp
– Do hoạt động của các dòng đối lưu vật chất quánh dẻo và có nhiệt độ cao trong tầng Manti trên, nằm ngaydưới lớp vỏ Trái Đất, nên các mảng kiến tạo dịch chuyển Hoạt động kiến tạo chủ yếu của Trái Đất tập trungtại ranh giới tiếp xúc giữa các mảng
– Khi hai mảng chuyển động xô vào nhau, hoặc chờm lên nhau (tiếp xúc đồn ép), thì có thể hình thành cácdãy núi cao (ví dụ: Hi-ma-lai-a được tạo nên do tiếp xúc dồn ép giữa hai mảng Âu – Á và Ấn Độ, An-đetđược tạo nên do tiếp xúc dồn ép giữa hai mảng Thái Bình Dương và Nam Mĩ), các vực biển sâu (như ở phíatây Thái Bình Dương) Đồng thời, ở chỗ hai mảng chờm lên, trượt lên nhau cũng xảy ra các hoạt động núilửa và động đất
– Khi hai mảng tách xa nhau, ở các vết nứt tách giãn, macma sẽ trào lên, tạo ra các dãy núi ngầm, kèm theohiện tượng động đất hoặc núi lửa Ví dụ, tiếp xúc tách giãn ở sống núi giữa Đại Tây Dương
Câu 6 Tại sao các vành đai núi lửa, động đất và các vùng núi trẻ thường phân bố ở những vùng tiếp giáp của các mảng kiến tạo?
- Khi hai mảng tách xa nhau, ở các vết nứt tách giãn, mác ma sẽ trào lên, tạo nên các dãy núi ngầm, kèm theohiện tượng động đất hoặc núi lửa (ví dụ, sống núi ngầm giữa Đại Tây Dương)
Câu 7 Phân tích mối liên quan giữa sự phân bố các vành đai động đất, núi lửa, các vùng núi trẻ trên Trái Đất với sự chuyển dịch các mảng kiến tạo của thạch quyển và giải thích.
Hướng dẫn:
- Sự phân bố của các vành đai động đất, núi lửa, các vùng núi trẻ thường trùng với nơi tiếp xúc của các mảngkiến tạo
- Trong khi dịch chuyển, các mảng kiến tạo có thể tách rời nhau, xô vào nhau hoặc trượt qua nhau
+ Khi hai mảng kiến tạo xô vào nhau, đá sẽ bị nén ép, dồn lại và nhô lên, hình thành các dãy núi cao, sinh rađộng đất, núi lửa
+ Khi hai mảng kiến tạo tách rời nhau, ở các vết nứt tách dãn, măcma sẽ trào lên, tạo ra các dãy núi ngầm,kèm theo hiện tượng động đất, núi lửa
BÀI 5 HỆ QUẢ ĐỊA LÍ CÁC CHUYỂN ĐỘNG CỦA TRÁI ĐẤT
I NỘI DUNG
1 Chuyển động tự quay
a) Sự luân phiên ngày đêm
- Do có hình khối cầu, nên Trái Đất luôn được Mặt Trời chiếu sáng một nửa còn một nửa chưa được chiếusáng, sinh ra ngày và đêm
Trang 4- Trái Đất tự quay quanh trục tất cả mọi nơi trên bề mặt Trái Đất đều lần lượt được Mặt Trời chiếu sáng rồilại lần lượt chìm trong bóng tối, gây nên hiện tượng ngày đêm luân phiên nhau.
b) Giờ trên Trái Đất
- Trái Đất có dạng hình khối cầu và tự quay quanh trục từ tây sang đông, nên ở cùng 1 thời điểm, người đứng
ở các kinh tuyến khác nhau sẽ nhìn thấy Mặt Trời ở các độ cao khác nhau; Vì vậy, các điểm thuộc các kinhtuyến khác nhau sẽ có giờ khác nhau, đó là giờ địa phương (hay giờ Mặt Trời)
- Giờ địa phương không thuận tiện trong đời sống, sản xuất Do đó người ta chia bề mặt Trái Đất làm 24 múigiờ, mỗi múi giờ rộng 15 độ kinh tuyến
- Các địa phương nằm trong cùng một múi giờ sẽ thống nhất có một giờ, đó là giờ múi
- Giờ múi số 0 (múi có đường kinh tuyến gốc chạy qua giữa múi) được lấy làm giờ quốc tế hay giờ GMT
- Trong thực tế, ranh giới các múi giờ thường được điều chỉnh theo biên giới quốc gia, tạo thành các khu vựcgiờ
- Người ta quy định lấy kinh tuyến 180o đi qua giữa múi giờ số 12 ở Thái Bình Dương làm đường chuyểnngày quốc tế Nếu đi từ phía tây sang phía đông (theo chiều tự quay của Trái Đất) qua kinh tuyến 180o thì lùilại một ngày lịch Trong thực tế, đường chuyển ngày quốc tế không phải là đường thẳng mà cũng thay đổitheo biên giới quốc gia
2 Hệ quả địa lí do chuyển động quanh Mặt Trời
a) Hiện tượng ngày đêm dài ngắn khác nhau
- Trong năm, các địa điểm ở bán cầu Bắc và bán cầu Nam đều có hiện tượng ngày, đêm dài ngắn khác nhautheo mùa và theo vĩ độ, trừ hai ngày 21-3 và 23-9 có thời gian ngày, đêm bằng nhau
- Ở Xích đạo, quanh năm có độ dài ngày và đêm bằng nhau, càng xa Xích đạo sự chênh lệch thời gian giữangày và đêm càng lớn
- Riêng ở hai cực có sáu tháng ngày, sáu tháng đêm
b) Các mùa trong năm
- Mùa là khoảng thời gian trong năm, có đặc điểm riêng về thời tiết và khí hậu
- Nguyên nhân sinh ra các mùa là do Trái Đất chuyển động quanh Mặt Trời với hướng trục không thay đổi vànghiêng với mặt phẳng quỹ đạo một góc 66o33’ làm cho góc chiếu của tia sáng mặt trời và thời gian tiếpnhận ánh sáng mặt trời thay đổi trong năm
- Hiện tượng mùa diễn ra ngược nhau giữa bán cầu Bắc và bán cầu Nam
- Bốn mùa biểu hiện rõ nhất ở vùng ôn đới
- Vùng nhiệt đới có hai mùa nhưng không rõ rệt, vùng hàn đới chỉ có một mùa đông lạnh kéo dài
II CÂU HỎI, BÀI TẬP Câu 1 Trình bày các chuyển động chính của Trái Đất?
* Chuyển động tự quay quanh trục
- Trái Đất tự quay quanh một trục (tưởng tượng) nghiêng với mặt phẳng quỹ đạo chuyển động của TráiĐất xung quanh Mặt Trời một góc 66°33
- Trái Đất tự quay quanh trục theo hướng từ tây sang đông
- Thời gian Trái Đâ't tự quay một vồng quanh trục là một ngày đêm (24 giờ)
* Chuyển động xung quanh Mặt Trời
- Ngoài chuyển động tự quay quanh trục, Trái Đất còn chuyển động quanh Mặt Trời theo một quỹ đạo
có hình elip gần tròn, có khoảng cách giữa hai tiêu điểm vào khoảng 5 triệu km
- Trái Đất chuyển động quanh Mặt Trời theo hướng từ tây sang đông với vận tốc rất lớn trung bình28km/s Thời gian Trái Đâì chuyển động một vòng trên quỹ đạo là 365 ngày 6 giờ
- Vì quỹ đạo có hình elip nên ưong khi chuyển động, có lúc Trái Đất ở gần Mặt Trời, có lúc ở xa MặtTrời Vị trí gần Mặt Trời nhất là điểm cận nhật, xa Mặt Trời nhất là điểm viễn nhật
- Trái Đất đến điểm cận nhật thường vào ngày 3 tháng 1, lúc đó, nó cách xa Mặt Trời 147 ưiệu km, vậntốc của nó tăng lên đến 30,3 km/s Trái Đất đến điểm viễn nhật thường vào ngày 5 tháng 7, khi đó nó cáchMặt Trời 152 triệu km và vận tốc giảm xuống còn 29,3 km/s
Trang 5- Trong khi chuyển động trên quỹ đạo (quanh Mặt Trời), trục Trái Đâ't luôn nghiêng so với mặt phẵngquỹ đạo một góc là 66°33 và không đổi phương Chuyển động đó gọi là chuyển động tịnh tiến của Trái Đấtquanh Mặt Trời
Câu 2 Hãy trình bày các hệ quả chuyển động tự quay quanh trục của Trái Đất.
- Sự luân phiên ngày đêm: do Trái Đất có hình cầu và tự quay quanh trục, nên mọi nơi trên bề mặt TráiĐất đều lần lượt được Mặt Trời chiếu sáng rồi lại chìm vào bóng tối, gây nên hiện tượng luân phiên ngàyđêm
- Giờ trên Trái Đất và đường đổi ngày quốc tế:
+ Trái Đất có hình cầu và tự quay quanh trục từ tây sang đông, nên ở cùng một thời điểm, người đứng ởcác kinh tuyến khác nhau sẽ nhìn thây Mặt Trời ở các độ cao khác nhau, do đó các địa điểm thuộc các kinhtuyến khác nhau sẽ có giờ khác nhau, đó là giờ địa phương (hay giờ Mặt Trời)
+ Để tiện cho việc tính giờ và giao dịch quốc tế, người ta chia bề mặt Trái Đất làm 24 múi giờ, mỗi múirộng 15° kinh tuyến Các địa phương nằm ưong cùng một múi sẽ thống nhất một giờ, đó là giờ múi Giờ ởmúi số 0 được lấy làm giờ quốc tế hay giờ GMT (Greenwich Mean Time) Việt Nam thuộc múi giờ số 7.+ Do quy ước tính giờ, trên Trái Đất lúc nào cũng có một múi giờ mà ở đó có hai ngày lịch khác nhau, vìvậy, người ta quy định lấy kinh tuyến 180° ở giữa múi giờ số 12 trên Thái Bình Dương làm đường đổi ngàyquốc tế Nếu đi từ phía tây sang phía đông qua kinh tuyến 180° thì lùi lại một ngày lịch, còn đi từ phía đôngsang phía tây qua kinh tuyến 180° thì tăng thêm một ngày lịch
Câu 3 Phân biệt giờ địa phương và giờ khu vực Tại sao trên Trái Đất lại có đường chuyển ngày quốc tế?
* Phân biệt giờ địa phương và giờ khu vực
- Giờ địa phương:
+ Ở cùng một thời điểm, mỗi địa phương có một giờ riêng
+ Giờ địa phương được thông nhất ở tất cả các địa điểm nằm trên cùng một kinh tuyến Nó được xác
định căn cứ vào vị ttí của Mặt Trời trên bầu ười nên còn gọi là giờ Mặt Trời
- Trái Đất hình cầu nên khu vực giờ số 0 và 24 trùng nhau Vì thế, cần có đường chuyển ngày quốc tế
- Người ta quy định lấy kinh tuyến 180° qua giữa múi giờ số 12 ở Thái Bình Dương làm đường đổi ngàyquốc tế Nếu đi từ phía tây sang phía đông qua kinh tuyến 180° thì lùi lại một ngày lịch, còn đi từ phía đôngsang phía tây qua kinh tuyến 180° thì tăng thêm một ngày lịch
Câu 4 Trình bày hệ quả chuyển động xung quanh Mặt Trời của Trái Đất.
* Các mùa trong năm
+ Mùa là khoảng thời gian trong một năm có những đặc điểm riêng về thời tiết và khí hậu
+ Nguyên nhân sinh ra các mùa là do trục Trái Đâì nghiêng với mặt phẳng quỹ đạo của Trái Đất và ưongsuốt năm, trục Trái Đất không đổi phương trong không gian, nên có thời kì bán cầu Bắc ngả về phía MặtTrời, có thời kì bán cầu Nam ngả về phía Mặt Trời Điều đó làm cho thời gian chiếu sáng và sự thu nhậnlượng bức xạ Mặt Trời ở mỗi bán cầu có sự thay đổi luân phiên ưong năm
- Ở bán cầu Bắc, các nước ôn đới có sự phân hóa khí hậu ra bôn mùa rõ rệt Theo dương lịch, thời gian vàđặc điểm các mùa như sau:
+ Mùa xuân: từ ngày 21-3 đến ngày 22 - 6 Mặt Trời di chuyển dần từ Xích đạo lên chí tuyến Bắc, lượngnhiệt dần dần tăng lên, ngày cũng dài thêm ra Mặt đất mới bắt đầu tích lũy nhiệt, nên nhiệt độ chưa cao.+ Mùa hạ: từ ngày 22-6 đến ngày 23 - 9 Lúc này, Mặt Trời từ chí tuyến Bắc chuyển dần về phía Xích đạo.Mặt đất vừa tích lũy nhiệt qua mùa xuân, lại nhận thêm được một lượng bức xạ lđn nên râ't nóng, nhiệt độtăng cao
Trang 6+ Mùa thu: từ ngày 23-9 đến ngày 22 - 12 Lúc này, Mặt Trời bắt đầu di chuyển về chí tuyến Nam, lượng bức
xạ tuy có giảm, nhưng mặt đất vẫn còn lượng nhiệt dự ưữ ưong mùa ưước, nên nhiệt độ vẫn chưa thấp lắm.+ Mùa đông: từ ngày 22 - 12 đến ngày 21 - 3 Lúc này, Mặt Trời đã từ chí tuyến Nam ưở về Xích đạo, lượngnhiệt tuy có tăng lên chút ít, nhưng Mặt đất đã tiêu hao hết lượng nhiệt dữ ưữ nên trở nên râ't lạnh
- Những nước nằm ưong vùng giữa hai chí tuyến, quanh năm hầu như lúc nào nhiệt độ cũng cao, sự phân hóa
ra 4 mùa không rõ rệt Ở bán cầu Nam, bốn mùa diễn ra ngược với bán cầu Bắc.
- Nước ta và một số nước châu Á quen dùng âm - dương lịch, thời gian bắt đầu của các mùa được tính sđmhơn khoảng 45 ngày
+ Mùa xuân từ ngày 4 hoặc ngày 5-2 (lập xuân) đến ngày 5 hoặc ngày 6 – 5 (lập hạ)
+ Mùa hạ từ ngày 5 hoặc ngày 6-5 (lập hạ) đến ngày 7 hoặc ngày 8-8 (lập thu)
+ Mùa thu từ ngày 7 hoặc ngày 8-8 (lập thu) đến ngày 7 hoặc ngày 8-8 (lập đông)
+ Mùa đông từ ngày 7 hoặc ngày 8-8 (lập đông) đến ngày 4 hoặc ngày 5 - 2 (lập xuân)
- Như vậy, các ngày xuân phân, hạ chí, thu phân, đông chí là bốn ngày khởi đầu của bôn mùa ở các
nước ôn đới và đồng thời cũng là bôn ngày giữa mùa ở các nước sử dụng ầm - dương lịch
* Hiện tượng ngày đêm dài ngắn theo mùa và theo vĩ độ
+ Có hiện tượng ngày đêm dài ngắn khác nhau theo mùa trên Trái Đất là do:
Vì Trái Đất có dạng hình cầu và luôn tự quay quanh trục nên có hiện tượng luân phiên ngày đêm trênTrái Đât
Trong khi chuyển động quanh Mặt Trời thì trục Trái Đất luôn nghiêng vổi mặt phẵng quỹ đạo một góc66°33 và không đổi phương, do vậy nên:
+ Trong khoảng thời gian từ ngày 21-3 đến ngày 23-9, bán cầu Bắc ngả về phía Mặt Trời, nên bán cầuBắc có góc chiếu sáng lớn, diện tích được chiếu sáng lơn hơn diện tích khuất trong bóng tối; đó là mùa xuân
và mùa hạ cỏa bán cầu Bắc, ngày dài hơn đêm ở bán cầu Nam thì ngược lại, đó là mùa thu và mùa đông,đêm dài hơn ngày
+ Trong khoảng thời gian từ ngày 23-9 đến ngày 21-3, bán cầu Nam ngả về phía Mặt Trời, nên bán cầunày có góc chiếu sáng lớn, diện tích được chiếu sáng lđn hơn diện tích khuất ưong bóng tối; đó là mùa xuân
và mùa hạ của bán cầu Nam, ngày dài hơn đêm Ở bán cầu Bắc thì ngược lại, thời gian này là mùa thu vàmùa đông, đêm dài hơn ngày
+ Riêng hai ngày 21-3 và ngày23-9, Mặt Trời chiếu thẳng góc xuống Xích đạo lức 12 giờ ưưa nên thờigian chiếu sáng cho hai bán cầu là như nh.au; vì thế ngày dài bằng đêm trên toàn thế giới
+ ở Xích đạo, quanh năm có độ dài ngày và đêm bằng nhau Càng xa Xích đạo, độ dài ngày và đêm càngchênh lệch nhiều Từ vòng cực về phía cực, có hiện tượng ngày hoặc đêm dài suốt 24 giờ (ngày địa cực, đêmđịa cực) Càng gần cực, Số ngày, đêm địa cực càng tăng, ở hai cực, số ngày hoặc đêm dài 24 giờ kéo dài suốtsáu tháng
Câu 5 Tại sao sự chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời lại tạo ra các mùa trong năm?
Gợi ý làm bài
Sự chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời lại tạo ra các mùa trong năm vì, trong quá ttình chuyển động
trên quỹ đạo quanh Mặt Trời, trục Trái Đất luôn nghiêng và không đổi phương ưong không gian, nên có thời
kì bán cầu Bắc ngả về phía Mặt Trời, có thời kì bán cầu Nam ngả về phía Mặt Trời Điều đó làm cho thờigian chiếu sáng và sự thu nhận lượng bức xạ Mặt Trời ở mỗi bán cầu có sự thay đổi luân phiên trong năm,gây nên những đặc điểm riêng về thời tiết và khí hậu trong từng thời kì của năm, tạo nên các mùa
Câu 6 sao Bắc bán cầu thời gian nửa năm mùa nóng và thời gian nửa năm mùa lạnh không bằng nhau?
Ớ Bắc bán cầu thời gian nửa năm mùa nóng và thời gian nửa năm mùa lạnh không bằng nhau do:
- Trục Trái Đất nghiêng so với mặt phẳng quỹ đạo một góc 66°33 và không đổi phương trong không gian
- Quỹ đạo Trái Đâì quanh Mặt Trời là hình elip gần ưòn mà Mặt Trời là một tiêu điểm, nên:
+ Khi Bắc bán cầu ngả về phía Mặt Trời (mùa nóng ở Bắc bán cầu) thì Trái Đất xa Mặt Trời nhãt (tháng 7),lúc đó lực hút giữa hai thiên thể là bé nhíít, vận tốc của Trái Đất trên quỹ đạo chậm nhát, mùa nóng kéo dàiđến 186 ngày
Trang 7+ Khi Nam bán cầu ngả về phía Mặt Trời (mùa nóng ở Nam bán cầu hay mùa lạnh ở Bắc bán cầu) thì TráiĐâ't gần Mặt Trời nhất (tháng 1), lúc đó lực hút giữa hai thiên thể là lớn nhất, vận tốc của Trái Đất trên quỹđạo nhanh nhất, mùa lạnh ở Bắc bán cầu chỉ kéo dài đến 179 hoặc 180 ngày (năm nhuận).
Như vậy, nửa năm mùa nóng và nửa năm mùa lạnh ở Bắc bán cầu chênh nhau 6 đến 7 ngày
Câu 7 Giải thích tại sao vào ngày hạ chí (22/6) chưa phải ỉà ngày nóng nhất trong năm ở nửa cầu Bắc? Gợi ý làm bài
- Ánh sáng Mặt Trời khi chiếu xuống mặt đất phải đi qua lổp khí quyển Không khí chỉ hấp thụ đượcmột lượng nhiệt nhỏ Sau khi mặt đất hấp thụ phần lổn lượng nhiệt của ánh sáng Mặt Trời không khí nónglên nhờ nhiệt từ mặt đất (gọi là bức xạ mặt đất)
- Không khí nóng lên không phải do ưực tiếp thu nhận nhiệt từ ánh sáng mặt trời mà gián tiếp qua bức
xạ mặt đất
- Nếu mặt đất tích được một lượng nhiệt lớn của Mặt Trời thì nó mới nóng lên và có khả năng bức xạmột lượng nhiệt lớn ra không gian
- Trong một ngày Mặt Trời lên cao nhát lúc giữa ưưa Góc chiếu ttên mặt đất lớn nhâ't Lúc đó, mặt đâ't
sẽ hấp thụ được một lượng nhiệt nhiệt lớn nhất, nhưng nhiệt độ không khí chưa phải là cao nhất Vì mặt đấtphải tích đủ một lượng nhiệt lớn mới bức xạ nhiệt lớn nhất Do đó, thời gian vào khoảng từ lúc 13 giờ nhiệt
độ không khí mới đạt đến mức cao nhâì
- Trong một năm nhiệt độ không khí thay đổi tùy theo lượng nhiệt của mặt đất tích lũy được Chính vìvậy sau ngày hạ chí, ở nửa cầu Bắc mặt đất sau khi tích lũy nhiều nhiệt, nhiệt độ tăng cao, nên thời kì nóngnhất ttong năm phải vào vài tuần sau ngày hạ chí
Như vậy, nửa năm mùa nóng và nửa năm mùa lạnh ở Bắc bán cầu chênh nhau 6 đến 7 ngày
Câu 8 Giải thích tại sao vào ngày hạ chí (22/6) chưa phải ỉà ngày nóng nhất trong năm ở nửa cầu Bắc? Gợi ý làm bài
- Ánh sáng Mặt Trời khi chiếu xuống mặt đất phải đi qua lổp khí quyển Không khí chỉ hấp thụ đượcmột lượng nhiệt nhỏ Sau khi mặt đất hấp thụ phần lổn lượng nhiệt của ánh sáng Mặt Trời không khí nónglên nhờ nhiệt từ mặt đất (gọi là bức xạ mặt đất)
- Không khí nóng lên không phải do ưực tiếp thu nhận nhiệt từ ánh sáng mặt trời mà gián tiếp qua bức
xạ mặt đất
- Nếu mặt đất tích được một lượng nhiệt lớn của Mặt Trời thì nó mới nóng lên và có khả năng bức xạmột lượng nhiệt lớn ra không gian
- Trong một ngày Mặt Trời lên cao nhát lúc giữa ưưa Góc chiếu ttên mặt đất lớn nhâ't Lúc đó, mặt đâ't
sẽ hấp thụ được một lượng nhiệt nhiệt lớn nhất, nhưng nhiệt độ không khí chưa phải là cao nhất Vì mặt đấtphải tích đủ một lượng nhiệt lớn mới bức xạ nhiệt lớn nhất Do đó, thời gian vào khoảng từ lúc 13 giờ nhiệt
độ không khí mới đạt đến mức cao nhâì
- Trong một năm nhiệt độ không khí thay đổi tùy theo lượng nhiệt của mặt đất tích lũy được Chính vìvậy sau ngày hạ chí, ở nửa cầu Bắc mặt đất sau khi tích lũy nhiều nhiệt, nhiệt độ tăng cao, nên thời kì nóngnhất ttong năm phải vào vài tuần sau ngày hạ chí
Câu 9 Vẽ quỹ đạo chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời Giải thích tại sao có sự khác nhau về độ dài của các thời kì nóng và lạnh ở mỗi bán cầu?
a) Vẽ sơ đồ
Quỹ đạo chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời
Trang 8+ Từ ngày 23-9 đến ngày 21 - 3 là thời kì nóng ở bán cầu Nam Trái Đất di chuyển trên quỹ đạo ở gầnMặt Trời hơn, sức hút của Mặt Trời mạnh hơn, nên vận tốc của Trái Đất tăng Trái Đất chỉ cần 179 ngày đêm
để thực hiện quãng đường cồn lại
Câu 10 Tại sao tiết trời vào mùa xuân ấm áp, mùa hạ nóng bức, mùa thu mát mẻ còn mùa đông thì lạnh lẽo?
- Mùa hạ từ ngày 22-6 đến ngày 23-9, tiết ười nóng bức vì góc nhập xạ lớn, nhiệt được tích lũy nhiều
- Mùa thu từ ngày 23-9 đến ngày 22-12, tiết trời mát mẻ vì tuy góc nhập xạ giảm xuống nhưng cònlượng nhiệt dự ưữ ưong mùa hạ
- Mùa đông từ ngày 22-12 đến ngày 21-3, tiết trời lạnh lẽo vì góc nhập xạ nhỏ, mặt đất đã tiêu hao hếtlượng nhiệt dự ưữ
Câu 11 Tại sao trên Trái Đất có các mùa xuân, hạ, thu, đông? Mùa ở Bắc bán cầu và Nam bán cầu lại trái ngược nhau?
Gợi ý làm bài
a Trình bày nguyên nhân và đặc điểm mùa
b Mùa ở Bắc bán cầu và Nam bán cầu trái ngược nhau là do
- Trong khoảng thời gian từ ngày 21-3 đến ngày 23-9, bán cầu Bắc ngả về phía Mặt Trời, nên bán cầuBắc có góc chiếu sáng lớn, diện tích được chiếu sáng lớn hơn diện tích khuất trong bóng tối; đó là mùa xuân
và mùa hạ của bán cẩu Bắc Ở bán cầu Nam thì ngược lại, đó là mùa thu và mùa đông
Trong khoảng thời gian từ ngày 23-9 đến ngày 21-3, bán cầu Nam ngả về phía Mặt Trời, nên bán cầu này cógóc chiếu sáng lớn, diện tích được chiếu sáng lđn hơn diện tích khuất ưong bóng tối; đó là mùa xuân và mùa
hạ của bán cầu Nam Ở bán cầu Bắc thì ngược lại, thời gian này là mùa thu và mùa đông
Câu 12 Hiện tượng chênh lệch độ dài ngày - đêm trong các ngày 21/3, 22/6, 23/9, 22/12 ở Xích đạo, các chí tuyến và các vồng cực diễn ra như thế nào? Tại sao?
Trang 9* Ở Xích đạo: tất cả các ngày (21-3, 22-6, 23-9, 22-12) đều có số giờ chiếu sáng là 12 giờ Do trục Trái
Đất và mặt phẳng phân chia sáng tối luôn luôn gặp
* Ở các chí tuyến và các vòng cực:
- Ngày 21-3 và ngày 23-9 đều có sô' giờ chiếu sáng trong ngày là 12 giờ Do vào các ngày này, TráiĐất hương cả hai nửa cầu về phía Mặt Trời như nhau, tia sáng mặt ười luôn chiếu vuông góc với Xích đạo,nên mọi nơi đều có số giờ chiếu sáng như nhau (12 giờ), ngày và đêm dài bằng nhau
- Ngày 22-6 và 22-12, sô' giờ chiếu sáng trên các chí tuyến và các vòng cực ỡ hai nửa cầu trái ngượcnhau
- Ngày 22-6:
+ Chí tuyến Bắc: số giờ chiếu sáng trong ngày là 13,5 giờ, ngày dài hơn đêm Chí tuyến Nam, sô' giờchiếu sáng trong ngày là 10,5 giờ, đêm dài hơn ngày
+ Ở vòng cực Bắc, sô' giờ chiếu sáng trong ngày là 24 giờ, không có đêm Ở vòng cực Nam, sô' giờ chiếu
sáng ưong ngày là 0 giờ, không có ngày
+ Nguyên nhân: ngày 22-6, nửa cầu Bắc ngả về phía Mặt Trời, diện tích chiếu sáng ỉđn hơn diện tíchkhuất ưong bóng tối, nên ngày dài hơn đêm Nửa cầu Nam lúc này chếch xa phía Mặt Trời nên diện tíchchiếu sáng ít hơn diện tích khuất ưong bóng tối, đêm dài hơn ngày Vòng cực Bắc hoàn toàn nằm ưướcđường phân chia sáng tô'i, nên có hiện tượng ngày dài 24 giờ Trong khi đó, vòng cực Nam hoàn toàn nằmsau đường phân chia sáng tối nên có hiện tượng đêm dài 24 giờ
- Ngày 22-12: hiện tượng chênh lệch ngày đêm ở các chí tuyến và vòng cực diễn ra ngược lại với ngày22-6
Câu 13 Giải thích tại sao nhiệt độ trung bình của bán cầu Bắc vào thời kì Trái Đất ở xa Mặt Trời cao hơn thời kì Trái Đất ở gần Mặt Trời.
- Thời kì Trái Đất ở xa Mặt Trời bán cầu Bắc chúc về phía Mặt Trời
- Góc nhập xạ lớn
Do Trái Đất trên quỹ đạo có hình elip với hai tiêu điểm là điểm cận nhật (3/1)và điểm cận viễn (5/7) nên
có lúc Trái Đất ở gần Mặt Trời nhất, có lúc Trái Đất ở xa mặt trời nhất Từ ngày 21/03 đến 23/9, bán cầu Bắcngả về phía mặt trời nên có góc nhập xạ và thời gian chiếu sáng lớn, nhận được lượng nhiệt cao.Đây là giaiđoạn trùng với điểm cẩn viễn, tức là Mặt Trời ở xa Trái Đất nhất (cách Trái Đất 152tr km) nên bán cầu Bắc
có nhiệt độ trung bình cao hơn vào thời kì Trái Đất xa Mặt Trời
- Các quá trình và các hiện tượng địa lí diễn ra trái ngược nhau giữa hai bán cầu Bắc và Nam
Câu 15 Tại sao trong số các hành tinh quay xung quanh Mặt Trời, chỉ ở Trái Đất là duy nhất có sự sống?
Hướng dẫn:
- Trái Đất có vị trí nằm không quá gần hoặc quá xa Mặt Trời, nên không bị đốt nóng dữ dội, cũng như không
bị lạnh lẽo quá mức, lượng bức xạ nhận được vừa đủ (tối ưu) để duy trì và phát triển sự sống
- Độ nghiêng của trục Trái Đất và chuyển động tự quay quanh trục và xung quanh Mặt Trời giúp điều hòachế độ nhiệt trên Trái Đất, tạo điều kiện thuận lợi cho sự sống tồn tại và phát triển
- Kích thước của Trái Đất vừa phải để giữ xung quanh mình bầu khí quyển
Câu
16 Địa cực có những đặc điểm gì?
Trang 10Hướng dẫn:
- Trái Đất tự quay quanh một trục tưởng tượng, gọi là địa trục Đầu mút của mỗi địa trục tiếp xúc với bề mặttrái đất gọi là địa cực: cực Bắc và cực Nam
- Đặc điểm của địa cực:
+ Là nơi gặp nhau của các kinh tuyến
+ Nơi vĩ tuyến chỉ còn một điểm (90°)
+ Hai cực đối xứng nhau qua tâm Trái Đất
+ Ở địa cực có 6 tháng ngày và 6 tháng đêm
+ Địa cực có khoảng cách đến tâm Trái Đất ngắn nhất
+ Khi Trái Đất quay, địa cực không di chuyển vị trí
+ Cực Nam đón giao thừa vào ban ngày thì cực Bắc đón vào ban đêm, vì lúc cực Bắc có đêm dài 6 tháng thìcực Nam có ngày dài 6 tháng
+ Vào thời khắc giao thừa của mỗi năm, ở cực Bắc và cực Nam có thể đón giao thừa 24 lần, vì đây là nơi gặpnhau của các múi giờ trên Trái Đất
-Đường chuyển ngày quốc tế đi qua giữa khu vực giờ số 12 trên Thái Bình Dương
- Mỗi quốc gia có thể có một hay nhiều khu vực giờ khác nhau Đường chuyển ngày quốc tế không phải làmột đường thẳng chạy theo kinh tuyến Trên lục địa, đường chuyển ngày quốc tế thường chạy theo biên giớicủa các quốc gia (hoặc theo ranh giới một số lãnh thổ trong quốc gia) để đảm bảo giờ thống nhất cho cùngquốc gia (hoặc cùng lãnh thổ) đó; tránh được trường hợp có hai khu vực giờ tại cùng một địa phương
Câu 18 Tại sao tốc độ chuyển động của Trái Đất trên quỹ đạo xung quanh Mặt Trời không đều nhau?
Hướng dẫn:
- Tốc độ chuyển động trung bình của Trái Đất quanh Mặt Trời là 29,8 km/s Do Trái Đất chuyển động tịnhtiến quanh Mặt Trời trên quỹ đạo hình elip, nên có nơi gần Mặt Trời và có nơi xa Mặt Trời Trái Đất đến gầnMặt Trời nhất thường vào ngày 3/1 (điểm cận nhật) và ở xa Mặt Trời nhất thường vào ngày 5/7 (điểm viễnnhật)
- Vị trí xa hay gần Mặt Trời làm cho lực hút của Mặt Trời đối với Trái Đất khác nhau, từ đó tốc độ chuyểnđộng của Trái Đất khác nhau:
- Khi Trái Đất ở gần Mặt Trời nhất, lực hút của Mặt Trời lớn nhất, làm cho Trái Đất chuyển động với tốc độnhanh hơn (30,3 km/s)
+ Khi Trái Đất ở xa Mặt Trời nhất, lực hút của Mặt Trời nhỏ nhất, làm cho Trái Đất chuyển động với tốc độnhỏ nhất (29,3 km/s)
Câu 19 Tại sao trong năm có các mùa?
Hướng dẫn:
– Mùa là một phần thời gian của năm có những đặc điểm riêng về thời tiết và khí hậu
Trang 11– Do trục Trái Đất nghiêng với mặt phẳng quỹ đạo của Trái Đất và không đổi phương trong khi Trái Đấtchuyển động quanh Mặt Trời, nên có thời kì bán cầu Bắc ngả về phía Mặt Trời, có thời kì bán câu Nam ngả
về phía Mặt Trời Điều đó làm cho thời gian chiếu sáng và sự thu nhận bức xạ Mặt Trời ở mỗi bán cầu thayđổi trong năm, tạo nên các mùa khác nhau
Câu
20 Tại sao các mùa trong năm có khí hậu và thời tiết khác nhau?
Hướng dẫn:
Vì vào mỗi mùa, bề mặt Trái Đất nhận được lượng nhiệt từ Mặt Trời khác nhau
– Mùa xuân; Mặt Trời bắt đầu di chuyển biểu kiến từ Xích đạo lên chí tuyến Bắc, lượng nhiệt tăng dần; tuynhiên vì mới bắt đầu nên nhiệt độ chưa cao, ấm áp
– Mùa hạ: Góc nhập xạ lớn, lượng nhiệt được tích luỹ nhiều, nóng bức
- Mùa thu: Tuy góc nhập xạ có giảm, nhưng còn lượng nhiệt tích luỹ trong mùa hẻ, mát mẻ
– Mùa đông: Góc nhập xạ nhỏ, mặt đất đã tiêu hao hết lượng nhiệt dự trữ, lạnh
- Mùa xuân (21/3 - 23/6): Mặt Trời bắt đầu di chuyển biểu kiến từ Xích đạo lên chỉ tuyến Bắc, lượng nhiệttăng dần nhưng vì mới bắt đầu tích luỹ nên nhiệt độ chưa cao, tiết trời ấm áp Diện tích phần chiếu sáng bắtđầu lớn hơn phần khuất trong bóng tối nên ngày bắt đầu dài hơn đêm
- Mùa hạ (22/6 - 23/9): Mặt Trời lên thiên đỉnh ở chí tuyến Bắc (ngày 22/6) và di chuyển biểu kiến về Xíchđạo, góc nhập xạ lớn, lượng nhiệt được tích luỹ nhiều, nhiệt độ cao Diện tích phần chiếu sáng lớn hơn phầnkhuất trong bóng tối do bán cầu Bắc gần nhất với Mặt Trời, ngày dài hơn đêm Ngày 22/6 có thời gian banngày dài nhất, thời gian ban đêm ngắn nhất trong một năm Thu đi qua
+ Mùa thu (23/9 - 22/12): Mặt Trời di chuyển biểu kiến về chí tuyến Nam, góc nhập xạ tuy giảm nhưng cònlượng nhiệt tích luỹ trong mùa hạ nên nhiệt độ không còn cao nữa nhưng cũng không thấp, tiết trời mát mẻ.Diện tích phần chiếu sáng bắt đầu thu hẹp, diện tích phần khuất trong bóng tối mở rộng, ngày bắt đầu ngắnhơn đêm
- Mùa đông (22/12 - 21/3): Mặt Trời lên thiên đỉnh ở chí tuyến Nam (ngày 22/12) và di chuyển biểu kiến vềXích đạo, góc nhập xạ nhỏ, mặt đất đã tiêu hao hết lượng nhiệt dự trữ, nhiệt độ hạ thấp Diện tích phần chiếusáng nhỏ hơn phần khuất trong bóng tối do bán cầu Bắc ở xa Mặt Trời nhất, ngày ngắn hơn đêm Ngày 22/12
có thời gian ban ngày ngắn nhất, thời gian ban đêm dài nhất trong một năm
- Trong khoảng thời gian từ ngày 21/3 đến 23/9:
- Bán cầu Bắc ngả về phía Mặt Trời, nên có góc chiếu sáng lớn, diện tích được chiếu sáng lớn hơn diện tíchkhuất trong bóng tối; đó là mùa xuân và mùa hạ của bán cầu Bắc, ngày dài hơn đêm
Trang 12+ Ở bán cầu Nam thì ngược lại, thời gian đó là mùa thu và mùa đông, đêm dài hơn ngày.
- Trong khoảng thời gian từ 23/9 đến 21/3:
+ Bản cầu Nam ngả về phía Mặt Trời, nên có góc chiếu sáng lớn, diện tích được chiếu sáng lớn hơn diện tíchkhuất trong bóng tối; đó là mùa xuân và mùa hạcủa bán cầu Nam, ngày dài hơn đêm
+ Ở bán cầu Bắc thì ngược lại, thời gian này là mùa thu và mùa đông, đêm dài hơn ngày
Câu
23 Tại sao có sự chênh lệch về độ dài của các thời kì nóng và lạnh ở mỗi bán cầu?
Hướng dẫn:
- Ở nửa cầu Bắc: Thời kì nóng (từ 21/3 - 23/9) có 186 ngày; thời kì lạnh (từ 23/9 – 21/3) có 179 ngày
- Ở nửa cầu Nam: Thời kì nóng (từ 23/9 - 21/3) có 179 ngày; thời kì lạnh (từ 21/3 – 23/9) có 186 ngày
- Nguyên nhân:
+ Do Trái Đất chuyển động tịnh tiến quanh Mặt Trời trên quỹ đạo hình elip, nên có nơi gần Mặt Trời và cónơi xa Mặt Trời Trái Đất đến gần Mặt Trời nhất thường vào ngày 3/1 (điểm cận nhật) và ở xa Mặt Trời nhấtthường vào ngày 5/7 (điểm viễn nhật)
- Từ ngày 21/3 đến 23/9 (mùa nóng ở bán cầu Bắc, mùa lạnh của bán cầu Nam): Trái Đất chuyển động trênnửa quỹ đạo có điểm viễn nhật, lực hút của Mặt Trời nhỏ, làm cho Trái Đất chuyển động với tốc độ nhỏ, kéodài 186 ngày
- Từ ngày 23/9 đến 21/3 (mùa nóng ở bán cầu Nam, mùa lạnh của bán cầu Bắc): Trái Đất chuyển động trênnửa quỹ đạo có điểm cận nhật, lực hút của Mặt Trời lớn, làm cho Trái Đất chuyển động với tốc độ lớn, chỉ
- Mùa hạ ở bán cầu Bắc: Từ ngày 21/3 đến 23/9, Trái Đất chuyển động trên nửa quỹ đạo có điểm viễn nhật,lực hút của Mặt Trời nhỏ, làm cho Trái Đất chuyển động với tốc độ nhỏ, kéo dài 187 ngày
- Mùa hạ ở bán cầu Nam: Từ ngày 23/9 đến 21/3, Trái Đất chuyển động trên nửa quỹ đạo có điểm cận nhật,lực hút của Mặt Trời lớn, làm cho Trái Đất chuyển động với tốc độ lớn, chỉ 179 ngày
Câu
26 Tại sao ở vùng ôn đới trong năm phân chia ra bốn mùa rất rõ, trong khi ở vùng nội chí tuyến,
ở vùng cận cực và cực trong năm chỉ có hai mùa là rõ?
Hướng dẫn:
– Các nước ở vùng ôn đới thuộc vĩ độ trung bình, chênh lệch góc nhập xạ giữa các thời kì trong năm tươngđối rõ nh th gọi là nh Các nước nằm trong vùng nội chí tuyến, trong năm có hai lần Mặt Trời lên thiên đỉnh,chênh lệch về nhiệt và ánh sáng giữa hai mùa rất rõ OG HEST HD-
Trang 13– Các nước ở vùng cận cực và cực, chênh lệch góc nhập xạ giữa hai mùa rất lớn nên sự phân chia hai mùathường rõ rệt hơn.
– Ngày đông chí (22/12): Tia tới vuông góc với chí tuyến Nam lúc 12 giờ trưa; mọi địa điểm ở nửa cầu Nam
có ngày dài nhất trong năm, đêm ngắn nhất trong năm (nửa cầu Bắc: ngược lại)
Câu 28 Trình bày hiện tượng ngày đêm dài ngắn theo mùa và theo vĩ độ.
Hướng dẫn:
– Trong khi chuyển động quanh Mặt Trời, do trục Trái Đất nghiêng và không đối phương nên tùy vị trí TráiĐất trên quỹ đạo mà ngày, đêm dài ngắn theo mùa và theo vĩ độ Mùa theo dương lịch và độ dài ngày, đêm ởhai bán cầu trái ngược nhau Ở bán cầu Bắc:
- Mùa xuân: Ngày dài hơn đêm Ngày càng dài, đêm càng ngắn khi Mặt Trời Càng gần chí tuyến Bắc Riêngngày 21/3, thời gian ban ngày bằng thời gian ban đêm, bằng 12 giờ ở mọi nơi
- Mùa hạ: Ngày vẫn dài hơn đêm nhưng khi Mặt Trời càng gần Xích đạo thì ngày càng ngắn dần, đêm càngdài dần Ngày 22/6 có thời gian ban ngày dài nhất, thời gian ban đêm ngắn nhất trong một năm
+ Mùa thu: Ngày ngắn hơn đêm Mặt Trời càng xuống gần chí tuyến Nam ngày càng ngắn, đêm càng dài.Riêng ngày 23/9, thời gian ban ngày bằng thời gian ban đêm, bằng 12 giờ mọi nơi
+ Mùa đông: Ngày vẫn ngắn hơn đêm Khi Mặt Trời càng gần Xích đạo thì ngày dài dần, đêm ngắn dần.Ngày 22/12 có thời gian ban ngày ngắn nhất, thời gian ban đêm dài nhất trong năm
– Ở Xích đạo, quanh năm có thời gian ngày và đêm bằng nhau Càng xa Xích đạo, thời gian ngày và đêmcàng chênh lệch nhiều Từ vòng cực về phía cực có hiện tượng ngày hoặc đêm dài suốt 24 giờ (ngày địa cực,đêm địa cực) Càng gần cực, số ngày, đêm đó càng tăng Riêng ở hai cực có sáu tháng ngày, sáu tháng đêm
Câu 29 Giải thích tại sao có sự thay đổi độ dài ngày đêm theo mùa
Hướng dẫn:
Khi Trái Đất tự quay và chuyển động trên quỹ đạo, trục Trái Đất luôn nghiêng và không đối phương, nên cóthời kì bán cầu Bắc ngả về phía Mặt Trời, có thời kì bán cầu Nam ngả về phía Mặt Trời Điều đó làm chothời gian chiếu sáng của mỗi bán cầu thay đổi trong năm, tạo ra sự thay đổi độ dài ngày đêm theo mùa
- Từ 21/3 đến 23/9 (mùa hạ của bán cầu Bắc): Bán cầu Bắc ngả về phía Mặt Trời nên nhận được nhiều ánhsáng, diện tích phần chiếu sáng lớn hơn phần khuất trong bóng tối, ngày dài hơn đêm
- Từ 23/9 đến 21/3 (mùa đông của bán cầu Bắc): Bán cầu Bắc nghiêng xa Mặt Trời nên nhận được ít ánhsáng, diện tích phần chiếu sáng nhỏ hơn phần khuất trong bóng tối, ngày ngắn hơn đêm
- Bán cầu Nam ngược lại với bán cầu Bắc
Câu 30 Câu ca dao: "Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng Ngày tháng mười chưa cười đã tối" có đúng cho tất cả mọi nơi trên Trái Đất không?