ĐỀ TÀI Mối liên hệ giữa định hướng nghề nghiệp và kết quả học tập của sinh viên năm ba và năm tư khoa Tâm lý học trường ĐHSP Tp Hồ Chí Minh I TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI Qua quá trình qua.
Trang 1Mối liên hệ giữa định hướng nghề nghiệp và kết quả học tập của sinh viên năm ba và năm tư khoa Tâm lý học trường ĐHSP Tp Hồ Chí Minh
I TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Qua quá trình quan sát thực tiễn cũng như trải nghiệm của chính bản thân trong lúc học tập tại trường đại học Sư phạm cũng như quan sát một số trường lân cận Nhận thấy rằng, giữa các sinh viên có nhiều sự chênh lệch về kết quả học tập, cũng như mục đích của sự nỗ lực phấn đấu để đạt được kết quả cao Điều này có rất nhiều nguyên do khác nhau như là năng lực của bản thân, điều kiện kinh tế gia đình, sự hứng thú trong quá trình học tập, phù hợp với đam mê của bản thân… Trong đó, năng lực của bản thân- khả năng tiếp thu học hỏi khối lượng kiến thức trong chương trình đào tạo tương ứng với từng ngành nghề Điều kiện kinh tế của gia đình là học phí, chi tiêu sinh hoạt của sinh viên trong quá trình theo học tại một ngôi trường đại học Có rất nhiều sinh viên phải đi làm thêm để phụ giúp gia đình trang trải những khoảng sinh hoạt phí làm ảnh hưởng đến sự tập trung học tập và kết quả học tập không đạt được như kỳ vọng Tiếp đó là hứng thú trong quá trình học tập, đây là một nguồn động lực để kích thích sự ham học hỏi, phần lớn là do sự quan tâm cũng như
kỳ vọng của sinh viên ngay từ khi đăng kí môn học Thêm nữa là sự đam mê với công việc tương lai, khi lựa chọn định hướng nghề nghiệp thì sinh viên sẽ đi theo hết những năm học trên giảng đường đại học cho đến khi tốt nghiệp và cả về sau Thế nên, nhiều sinh viên không phát hiện ra được thế mạnh của bản thân, không nhận biết được niềm đam mê của mình được đặt vào đâu, hay phải chịu sự chi phối con đường tương lai từ phía gia đình thì sự nỗ lực học tập sẽ phát triển một cách rất yếu, có ảnh hưởng rất lớn đến kết quả học tập của sinh viên
Định hướng nghề nghiệp như là chiếc bánh lái của con tàu, giúp nó đi đúng hướng, hay như cương ngựa để có thể dừng đúng lúc Vương Minh Dương- một học giả người Trung Quốc vào cuối thế kỉ thứ mười lăm có nói rằng “Người không có chí
Trang 2như thuyền không lái, như ngựa không cương trôi dạt lông bông không ra thế nào cả” Trong việc xác định tương lai cũng thế, nếu ai xác định được mình sẽ làm gì? Sẽ
như thế nào? Sẽ ra làm sao trong tương lai? Thì mục tiêu phấn đấu hiện rõ rành rành ngay trước mắt, người đó chỉ cần tiến thẳng về một phía mà không phải mờ mịt vô định
Hiện nay, hoạt động hướng nghiệp cho các em học sinh trung học phổ thông rất là phổ biến Có nhiều trường đại học chủ động đăng ký để tư vấn hướng nghiệp cho các trường, ngược lại cũng có nhiều trường mời các chuyên gia về tâm lý, hay nhiều trung tâm mở dịch vụ tư vấn hướng nghiệp, và đưa ra những phương pháp nhằm hỗ trợ học sinh tìm hiểu tâm sinh lý rồi xem xét gợi ý học sinh đó phù hợp với ngành nghề nào: như là sinh trắc dấu vân tay, các bài trắc nghiệm về nghề nghiệp… Tuy các phương pháp không hoàn toàn dựa trên căn cứ khoa học hay có độ tin cậy cao nhưng được phần lớn phụ huynh, học sinh thử nghiệm, cũng đóng góp một phần vào quá trình hình thành định hướng nghề nghiệp của các em
Thế nhưng, sau khi các em bước vào môi trường đại học, có được cơ hội để trực tiếp tìm hiểu một cách cẩn thận nhất về những định hướng nghề nghiệp mà mình
đã chọn từ trước đó, dần bộc lộ những yếu tố như khả năng của bản thân trong việc tiếp nhận kiến thức, sự hứng thú tăng cường hay suy giảm hứng thú, kết quả các môn học chuyên ngành có sự thay đổi, dẫn đến suy nghĩ của các em cũng có sự thay đổi Ngoài ra, cũng có một số sinh viên lựa chọn ngành không thông qua nhu cầu, sở thích của bản thân, ví dụ theo sinh viên Nguyễn Quang Hiếu, SV lớp K59 CLC, Khoa Cơ
học Kỹ thuật và Tự động hóa, Trường ĐH Công Nghệ, chia sẻ: “Thật sự em không mấy hứng thú với ngành mình đã chọn Nghĩ lại khoảng thời gian trước khi thi ĐH,
em hoàn toàn không có định hướng gì cho công việc tương lai, chẳng rõ bản thân thích gì, phù hợp với ngành nào Tuy nhiên em vẫn quyết tâm theo học và phấn đấu đạt được kết quả cao trong học tập, bởi lẽ em luôn tôn trọng quyết định ban đầu của mình.”, không chỉ riêng Hiếu mà còn rất nhiều sinh viên cũng có suy nghĩ như thế, cố
gắng đạt kết quả học tập nhưng chưa rõ ràng về định hướng nghề nghiệp tương lai Song song với nhóm sinh viên cố gắng đạt kết quả cao dù chưa có định hướng rõ ràng thì còn có nhóm sinh viên sau khi ra trường muốn tìm được một việc làm đúng
Trang 3chuyên ngành, ổn định thì rất khó với tấm bằng trung bình và đương nhiên cơ hội sẽ nhiều hơn nếu có tấm bằng cao hơn Điều đó đồng nghĩa dù có định hướng rõ ràng nhưng nếu kết quả học tập không quá khả quan cũng là một trở ngại cho sinh viên theo đuổi định hướng nghề nghiệp Từ trên nhóm nghiên cứu đặt giả thuyết rằng giữa định hướng nghề nghiệp và kết quả học tập có mối liên hệ với nhau
Tuy nhiên nhóm nghiên cứu trong quá trình tìm hiểu, thu thập thông tin thì nhận thấy còn khá ít những nghiên cứu đề cập đến mối liên hệ giữa định hướng nghề nghiệp tương lai với kết quả học tập của sinh viên, do đó nhóm nghiên cứu quyết
định chọn “Mối liên hệ giữa định hướng nghề nghiệp và kết quả học tập của sinh viên khoa Tâm lý học trường ĐHSP Tp Hồ Chí Minh” làm đề tài nghiên cứu
2 LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU
2.1 Nghiên cứu về định hướng nghề nghiệp của học sinh, sinh viên:
Theo sự tìm hiểu của nhóm nghiên cứu, có khá nhiều nghiên cứu về đề tài định hướng nghề nghiệp của học sinh, tức hoạt động hỗ trợ hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông
Nhiều sinh viên có thái độ chán nản khi theo học ngành nghề không phù hợp với bản thân, thậm chí có sinh viên hiện đang theo học tại các trường đại học danh tiếng vẫn hoang mang trước tương lai vì nhận ra bản thân không đam mê với nghề đã chọn Khi được hỏi vì sao lại có tình trạng trên, phần đông các sinh viên này cho biết:
họ thiếu sự định hướng, không biết bản thân thích và phù hợp với ngành nào nên chọn trường theo lực học, xu hướng của thị trường lao động hoặc mong muốn của gia đình
Trong nghiên cứu của Ts Trần Anh Tuấn (1) về “Một số yếu tố ảnh hưởng đến định hướng nghề nghiệp trong quá trình đào tạo sau tốt nghiệp phổ thông” đã khảo
sát và phân tích thực trạng vấn đề thích ứng nghề nghiệp để nêu lên ý kiến về việc cần nhận thức đầy đủ về giai đoạn đào tạo nghề ban đầu trong các cơ sở đào tạo như
là một giai đoạn tiếp nối, tất yếu của tư vấn – định hướng nghề nghiệp Trên cơ sở đó, cần chủ động xác định các giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo gắn với quan điểm
Trang 4định hướng nghề nghiệp Trong nghiên cứu đã phản ánh một thực trạng rằng “Ở các nước đang phát triển có hiện tượng học viên bỏ học với tỉ lệ cao Phải chăng, trong
đó có nguyên nhân của sự lựa chọn nghề ở số sinh viên này chưa phù hợp trước khi
họ thi vào đại học?”.
Luận văn thạc sĩ xã hội học của Nguyễn Thị Minh Phương về “Định hướng
Nghề nghiệp và khu vực làm việc sau khi tốt nghiệp của sinh viên ngoài công lập
tới tương lai tươi sáng, giúp sinh viên hăng say trong học tập và có nhiều cơ hội việc làm sau khi tốt nghiệp đại học Bởi có một công việc phù hợp đúng chuyên môn không những giúp bạn thành công trong nghề nghiệp mà còn đảm bảo được chất lượng trong cuộc sống bằng đúng nghề nghiệp mà bản thân theo đuổi
Trong nghiên cứu “Yếu tố ảnh hưởng đến định hướng nghề nghiệp của sinh viên khoa thư viện-thông tin học Trường đại học Khoa học xã hội và nhân văn, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh”(3), định hướng nghề nghiệp của sinh viên chịu sự chi phối bởi các yếu tố bao gồm: năng lực của sinh viên , nhu cầu xã hội sự tác động từ gia đình, sở thích, đam mê cá nhân, Năng lực của sinh viên là yếu ảnh hưởng nhất đến việc định hướng nghề nghiệp của sinh viên sau khi tốt nghiệp (chiếm 62,8 %)
Các yếu tố tham gia vào quá trình định hướng nghề nghiệp của sinh viên gồm
có 3 yếu tố chính, trong đó có yếu tố từ bản thân sinh viên theo 3 hướng: định hướng nhận thức, định hướng thái độ, và định hướng kỹ năng đối với nghề nghiệp đó.(4)
2.2 Nghiên cứu về kết quả học tập của sinh viên:
“Sinh viên năm cuối ai chẳng lo lắng suy nghĩ về công việc mình sẽ làm khi ra trường Bản thân tôi cũng vậy, lo lắng lắm nhưng cũng chẳng biết mình sẽ làm việc gì” – đó là tâm sự của sinh viên năm cuối học lực khá của trường ĐH xã hội nhân
văn Cũng không ít sinh viên khi được hỏi thì cho rằng “lo thì lo đấy nhưng cũng
không giải quyết được gì, trước mắt cứ phấn đấu lấy tấm bằng “đẹp” Suy nghĩ này
gần như ‘được’ các sinh viên chưa có định hướng nghề nghiệp hướng đến, kết quả
Trang 5học tập của sinh viên cũng là một “mục tiêu tạm thời” chứ không đáp ứng một nhu cầu nào cao hơn (5)
Môi trường học tập trong đại học đòi hỏi phải có sự tự giác nỗ lực cá nhân rất lớn, đặc biệt là hình thức đào tạo theo tín chỉ Tuy nhiên nhiều sinh viên hiện nay vẫn không đạt được kết quả mong muốn Thực tế khác cho thấy sinh viên đại học sau khi
ra trường muốn tìm được một việc làm đúng chuyên ngành, ổn định thì rất khó với tấm bằng trung bình và cơ hội cao hơn khi họ có tấm bằng cao hơn Với những người đang ngồi trên ghế nhà trường nói chung và sinh viên nói riêng thì kết quả học tập đạt được sau mỗi kỳ học rất quan trọng Kết quả mỗi kỳ sẽ quyết định xem sinh viên có
bị buộc thôi học hay không, xếp loại học lực gì và tấm bằng mà họ đạt được sau khi kết thúc chương trình đào tạo học tập của nhà trường Cũng là cơ sở quyết định liệu sinh viên có theo đuổi được ước mơ cũng như định hướng mà sinh viên lựa chọn hay không.(6)
Bản thân người học phải nhận thức được rằng chính mình mới có quyền quyết định và tự chịu trách nhiệm với nghề nghiệp được họ lựa chọn Động cơ học tập của sinh viên rất phong phú và thường bộc lộ rõ tính hệ thống, trong đó việc học tập bị chi phối bởi một số động cơ: những nội dung có tính nghề nghiệp rõ rệt, thích có nghề nghiệp nghiêm chỉnh, muốn trở thành chuyên gia của một nghề, muốn cống hiến tài năng, sức lực cho xã hội, có nghề nghiệp ổn định, tương đối cao trong xã hội
để có thu nhập nuôi sống mình, gia đình…
Theo PGS PTS Nguyễn Quang Uẩn, Nguyễn Thạc, Mạ Văn Trang trong cuốn
sách “Giá trị - Định hướng giá trị nhân cách và giáo dục giá trị” (Hà Nội, 1995)
Sinh viên đánh giá giá trị cao nhất của một nghề là “Nghề có thu nhập cao: 77.0 %” sau đó đến “Nghề phù hợp sức khoẻ, trình độ: 67.2 %”, “ Nghề có điều kiện phát triển năng lực: 62.8%” Để đáp ứng được nhu cầu có một nghề đúng với định hướng, sinh viên buộc phải đạt tiêu chuẩn về kết quả học tập phù hợp với nghề Ở trường hợp này, kết quả học tập tốt trở thành mục tiêu buộc phải đạt được và là tiêu chuẩn
Trang 6đánh giá, cơ sở cho định hướng nghề nghiệp của sinh viên Ngược lại, định hướng nghề nghiệp trở thành động lực thúc đẩy sinh viên cố gắng đạt kết quả học tập tốt
3 THÔNG TIN NGHIÊN CỨU:
3.1 Mục đích nghiên cứu:
- Thực hiện khảo sát tìm hiểu thực trạng kết quả học tập, và định hướng nghề nghiệp của sinh viên năm 3 và năm 4 khoa Tâm lý học trường ĐH Sư phạm thành phố Hồ Chí Minh
- Đo lường độ tương quan giữa định hướng nghề nghiệp tương lai với kết quả học tập của sinh viên năm 3 và năm 4 khoa Tâm lý học trường ĐH Sư phạm thành phố Hồ Chí Minh
- Đánh giá mức độ tương quan giữa định hướng nghề nghiệp với kết quả học tập của sinh viên năm 3 và năm 4 khoa Tâm lý học trường ĐH Sư phạm thành phố Hồ Chí Minh
3.2 Đối tượng và khách thể nghiên cứu:
- Đối tượng nghiên cứu: độ tương quan giữa định hướng nghề nghiệp tương lai với kết quả học tập của sinh viên năm 3 và năm 4 khoa Tâm lý học trường ĐH Sư phạm thành phố Hồ Chí Minh
- Khách thể nghiên cứu: sinh viên năm 3 và năm 4 của khoa Tâm lý học trường ĐH Sư phạm thành phố Hồ Chí Minh
3.3 Phạm vi nghiên cứu:
- Về nội dung: tập trung nghiên cứu mối tương quan giữa định hướng nghề nghiệp với kết quả học tập của sinh viên năm 3 và năm 4 khoa Tâm lý học trường ĐH Sư phạm thành phố Hồ Chí Minh
- Về khách thể: các sinh viên năm 3 và năm 4 đang học tập tại khoa Tâm lý học trường
ĐH Sư phạm thành phố Hồ Chí Minh
Trang 73.4 Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp nghiên cứu lý luận: tìm hiểu, nghiên cứu và hệ thống các các lý luận, kết quả nghiên cứu đã được thực hiện
- Phương pháp điều tra bảng hỏi: sử dụng bảng hỏi để khảo sát về kết quả học tập môn chuyên ngành, và định hướng nghề nghiệp
- Phương pháp thống kê: xử lý và phân tích dữ liệu thu được bằng phần mềm SPSS, để phân tích mô tả đặc điểm và phân tích tương quan pearson xác định mối tương quan
và mức độ tương quan giữa định hướng nghề nghiệp tương lai với kết quả học tập các môn chuyên ngành
3.5 Giả thuyết nghiên cứu:
- Có sự tương quan giữa định hướng nghề nghiệp với kết quả học tập của sinh viên năm 3 và năm 4 khoa Tâm lý học trường ĐH Sư phạm thành phố Hồ Chí Minh
- Có sự tương quan giữa định hướng nghề nghiệp với kết quả học tập các môn
chuyên ngành phục vụ cho định hướng nghề nghiệp của sinh viên năm 3 và năm 4
khoa Tâm lý học trường ĐH Sư phạm thành phố Hồ Chí Minh
3.6 Ý nghĩa nghiên cứu:
- Nhóm nghiên cứu cung cấp những bằng chứng, số liệu thực tế về kết quả học tập tổng thể và kết quả học tập môn chuyên ngành, và định hướng nghề nghiệp của sinh viên, cũng như đánh giá sơ bộ về mối tương quan giữa chúng
- Nhóm nghiên cứu mong muốn thông qua nghiên cứu này đánh giá được thực trạng tình hình kết quả học tập, và định hướng nghề nghiệp của sinh viên năm 3, năm 4 của khoa Tâm lý học trường ĐH Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh dựa trên đó, sinh viên, giảng viên, hoặc các nhân tố liên quan có thể đưa ra các phương pháp phù hợp
để hướng tới mục đích điều chỉnh kết quả học tập, hoặc định hướng nghề nghiệp của sinh viên
Trang 8II CƠ SỞ LÝ LUẬN:
III KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU:
Trang 9
IV TÀI LIỆU THAM KHẢO:
(1) “Một số yếu tố ảnh hưởng đến định hướng nghề nghiệp trong quá trình đào tạo sau tốt nghiệp phổ thông”- T.S Trần Anh Tuấn
(2) Luận văn thạc sĩ xã hội học của Nguyễn Thị Minh Phương về “Định hướng Nghề
nghiệp và khu vực làm việc sau khi tốt nghiệp của sinh viên ngoài công lập hiện nay”-
KHOA THƯ VIỆN - THÔNG TIN HỌC, TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI
VÀ NHÂN VĂN, ĐẠI HỌC QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH”- TS Bùi Hà Phương và một
số tác giả khác- tạp chí Thông tin và Tư liệu tháng 6/2020
(4) “ĐỊNH HƯỚNG GIÁ TRỊ NGHỀ NGHIỆP CỦA SINH VIÊN ĐẠI HỌC CẦN
THƠ”- Trần Thị Phụng Hà- Khoa Khoa học Xã hội & Nhân văn, Trường Đại học
Cần Thơ- tháng 10/2014
(5) “Sinh viên và định hướng nghề nghiệp: vấn đề nan giải”-
https://www.giaoduc.edu.vn/sinh-vien-va-dinh-huong-nghe-nghiep-van-de-nan-giai.htm- truy cập ngày 16.10.2021
(6) “Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả học tập của sinh viên khoa tài chính ngân hàng”- https://text.123docz.net/document/4381358-nghien-cuu-cac-yeu-to-anh-huong-den-ket-qua-hoc-tap-cua-sinh-vien-khoa-tai-chinh-ngan-hang.htm- truy cập ngày 16.10.2021
(7) PGS PTS Nguyễn Quang Uẩn, Nguyễn Thạc, Mạ Văn Trang, Sách “Giá trị -
Định hướng giá trị nhân cách và giáo dục giá trị” Hà Nội, 1995