Giải pháp phát triển thị trường chứng khoán phái sinh tại việt nam (3)

38 dựng và phát triển thị trường CKPS Đến năm 2014, Chính phủ đã phê duyệt Đề án theo Quyết định số 366/2014/QĐ TTg ngày 11/3/2014 với quan điểm xây dựng thị trường theo mô hình tập trung, hoạt động t[.]

dựng và phát triển thị trường CKPS Đến năm 2014, Chính phủ đã phê duyệt Đề án theo Quyết định số 366/2014/QĐ-TTg ngày 11/3/2014 với quan điểm xây dựng thị trường theo mô hình tập trung, hoạt động thống nhất dưới sự quản lý của Nhà nước, hạn chế sự hình thành và hoạt động một cách tự phát của thị trường CKPS tự do Xây dựng thị trường CKPS là bước kế tiếp nhằm hoàn chỉnh cấu trúc TTCK Việt Nam, hỗ trợ sự phát triển bền vững các TTCK cơ sở như thị trường cổ phiếu, thị trường trái phiếu, đưa TTCK trở thành kênh huy động vốn an toàn, dài hạn cho nền kinh tế

Từ năm 2014, các đơn vị thuộc Bộ Tài chính đã tích cực chuẩn bị về khung pháp lý, cơ sở hạ tầng cho sự ra đời của thị trường chứng khoán phái sinh Nghị định số 42/2015/NĐ-CP ngày 5/5/2015 về chứng khoán phái sinh và thị trường CKPS và Thông tư số 11/2016/TT-BTC ngày 19/1/2016 hướng dẫn Nghị định số 42/2015/NĐ-CP, Thông tư số 23/2017/TT-BTC sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 11 được ban hành, tạo hành lang pháp lý quan trọng để quản lý và vận hành thị trường phái sinh

Giai đoạn 10/08/2017- đến nay

Sau thời gian chuẩn bị kỹ lưỡng, Sở GDCK Hà Nội, Trung tâm Lưu ký chứng khoán Việt Nam đã phối hợp chặt chẽ với thành viên thị trường để hoàn thiện hạ tầng hệ thống, cơ sở pháp lý để chính thức ra mắt thị trường CKPS Ngày 10/08/2017, thị trường chứng khoán phái sinh chính thức khai trương hoạt động với sản phẩm đầu tiên là hợp đồng tương lai chỉ số VN30 với 4 kỳ hạn: 1 tháng, 2 tháng

và 2 quý tiếp theo gần nhất (Duy Thái 2017) Đây là cột mốc quan trọng đánh dấu

sự phát triển cũng như nhu cầu tất yếu của thị trường chứng khoán nói riêng cũng như thị trường tài chính nói chung

Sau 2 năm thị trường CKPS chính thức đi vào hoạt động, ngày 28/06/2019, ngày 28/6/2019, Bộ Tài chính, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) tổ chức

Lễ khai trương giao dịch chứng quyền có bảo đảm (covered warrant) tại Sở giao dịch chứng khoán thành phố Hồ Chí Minh (HOSE) Chứng quyền đảm bảo là một loại chứng khoán có nhiều nét tương tự như hợp đồng quyền chọn với tài sản cơ sở

là các chứng khoán phát hành và niêm yết trên Sàn giao dịch HOSE Các công ty

Chứng khoán sẽ thiết kế các điều kiện của chứng quyền và đặt ra mức giá phát hành cho chứng quyền, sau đó chứng quyền sẽ được niêm yết và giao dịch trên sàn Theo quy định hiện tại của UBCKNN và Sở giao dịch HOSE, các công ty chứng khoán chỉ phép được phép phát hành Chứng quyền mua

Ngay tiếp sau đó, ngày 04/07/2019, Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội tiếp tục cho ra đời sản phẩm Hợp đồng tương lai trái phiếu Chính phủ dành riêng cho các nhà đầu tư tổ chức với tài sản cơ sở là trái phiếu chính phủ kỳ hạn 5 năm Sản phẩm này được triển khai sau khi các cơ quan quản lý thị trường đã nghiên cứu, đánh giá

kỹ lưỡng về thị trường trái phiếu, trên cơ sở kết hợp kinh nghiệm quốc tế tại các thị trường CKPS phát triển trên thế giới, kinh nghiệm từ việc triển khai sản phẩm phái sinh đầu tiên tại Việt Nam, đồng thời lắng nghe ý kiến tham vấn của các thành viên thị trường Đây là bước phát triển tiếp theo nhằm hoàn thiện cơ cấu sản phẩm cho thị trường CKPS, hỗ trợ sự phát triển bền vững của thị trường trái phiếu tại Việt Nam và được các chuyên gia đánh giá là phù hợp với thông lệ quốc tế

2.1.2 Cơ chế quản lý, tổ chức thực hiện thị trường chứng khoán phái sinh Việt Nam

Hiện nay, thị trường chứng khoán phái sinh Việt Nam đang hoạt động dựa trên

cơ sở pháp lý là những văn bản quy phạm pháp luật sau:

+ Quyết định 366/QĐ-TTg ngày 11/03/2014 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án xây dựng và phát triển thị trường CKPS Việt Nam

+ Nghị định 42/2015/NĐ-CP ngày 05/05/2024 về chứng khoán phái sinh và thị trường chứng khoán phái sinh nhằm cụ thể hóa chủ trương và định hướng phát triển thành hành động, đồng thời, tạo khung pháp lý cơ bản cho việc tổ chức thị trường phái sinh tại Việt Nam

+ Thông tư số 11/2016/TT-BTC của Bộ Tài chính hướng dẫn một số điều của nghị định số 42/2015/NĐ-CP ngày 05/05/2015 và thông tư số 23/2017/TT-BTC sửa đổi bổ sung một số điều 11/2016/TT-BTC

Hình 2.1: Tổ chức thị trường chứng khoán phái sinh Việt Nam

(Nguồn: Nghị định 42/2015/NĐ-CP, Thông tư số 11/2016/TT-BTC)

Hiện nay, thị trường chứng khoán phái sinh Việt Nam gồm 4 nhóm thành viên chính, bao gồm:

+ Cơ quan quản lý, cấp phép: xây dựng khung pháp lý điều chỉnh hoạt động thị trường phái sinh, cấp phép cho các hoạt động kinh doanh, giao dịch CKPS cũng như cho các sản phẩm phái sinh niêm yết

+ Các đơn vị cung cấp sản phẩm: phụ trách việc thiết kế các sản phẩm, tổ chức việc giao dịch, giám sát việc thực hiện giao dịch

+ Các đơn vị trung gian: kết nối nhà đầu tư với hệ thống giao dịch tập trung, giới thiệu, tư vấn các sản phẩm đến các nhà đầu tư

+ Nhà đầu tư: tham gia giao dịch trên thị trường, bao gồm cả những nhà đầu tư

cá nhân, doanh nghiệp, quỹ đầu tư

Vai trò, chức năng cụ thể của các thành viên trên thị trường chứng khoán phái sinh Việt Nam như sau: