36 nhu cầu của EU và Việt Nam trong bảo hộ các quyền sở hữu trí tuệ không giống nhau Kết quả của đàm phán về vấn đề này trong EVFTA là một hệ thống các cam kết theo hướng tăng cường các tiêu chuẩn bảo[.]
Trang 1nhu cầu của EU và Việt Nam trong bảo hộ các quyền sở hữu trí tuệ không giống nhau Kết quả của đàm phán về vấn đề này trong EVFTA là một hệ thống các cam kết theo hướng tăng cường các tiêu chuẩn bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ của chủ sở hữu tương ứng với đó là những hạn chế nhất định trong khả năng tiếp cận rộng rãi các sản phẩm
sở hữu trí tuệ của công chúng hoặc người sử dụng các sản phẩm này so với mức pháp luật hiện hành của Việt Nam
Trong EVFTA, chế định về sở hữu trí tuệ được quy định tập trung trong Chương
12 về sở hữu trí tuệ, với 40 trang, 31 Điều (VCCI, 2016) Từ góc độ nội dung, các cam kết trong Chương này có thể phân thành các nhóm:
Nhóm 1: Các cam kết về nguyên tắc chung trong bảo hộ các quyền sở hữu trí
tuệ của EVFTA: Ghi nhận mục tiêu thúc đẩy sáng tạo, bảo hộ và thực thi hiệu quả các quyền; Sở hữu trí tuệ, cân bằng giữa lợi ích của chủ thể quyền và người sử dụng; Khẳng định các quyền và nghĩa vụ theo các thỏa thuận quốc tế, đặc biệt là TRIPS; Nguyên tắc đối xử tối huệ quốc; Cam kết về chấm dứt quyền
Nhóm 2: Các cam kết về các tiêu chuẩn bảo hộ đối với từng loại đối tượng sở
hữu trí tuệ cụ thể: cam kết về các tiêu chuẩn bảo hộ quyền tác giả và quyền liên quan; cam kết về các tiêu chuẩn bảo hộ nhãn hiệu; cam kết về các tiêu chuẩn bảo hộ chỉ dẫn địa lý; cam kết về các tiêu chuẩn bảo hộ kiểu dáng công nghiệp; cam kết về các tiêu chuẩn bảo hộ sáng chế; trách nhiệm của nhà cung cấp dịch vụ mạng trung gian
Nhóm 3: Các cam kết về tố tụng dân sự thực thi quyền sở hữu trí tuệ: cam kết
về các biện pháp trong thực thi quyền SHTT; cam kết về các vấn đề thuộc về tố tụng thực thi quyền SHTT; cam kết về trách nhiệm vật chất trong tố tụng SHTT
Nhóm 4: Các cam kết về biện pháp thực thi quyền SHTT tại biên giới: phạm vi
các biện pháp tại biên giới; trách nhiệm của cơ quan hải quan trong thực thi các quyền SHTT tại biên giới; hợp tác trong cải thiện chất lượng hoạt động hành chính; các biện pháp thực thi khác: khuyến khích các Hiệp hội về SHTT xây dựng các Bộ quy tắc ứng xử; hợp tác trong thực thi SHTT
Liên quan đến ngành Nông nghiệp, ngoài các vấn đề về quy tắc chung, tố tụng dân sự, biện pháp thực thi, trong Hiệp định có làm rõ một số vấn đề liên quan trực tiếp như sau:
Trang 2- Về bản chất và phạm vi các cam kết: khẳng định các quyền và nghĩa vụ theo
các Thỏa thuận quốc tế về SHTT, đặc biệt là TRIPS Nêu lên 08 loại đối tượng SHTT: quyền tác giả và các quyền liên quan, nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý, kiểu dáng công nghiệp, quyền sáng chế, thiết kế và bố trí các mạch tích hợp, bảo vệ thông tin bí mật;
giống cây trồng
- Về nhãn hiệu: Hiệp định cam kết và khẳng định các quyền và nghĩa vụ theo Thỏa ước Madrid; sử dụng cách phân loại hàng hóa dịch vụ theo Công ước Nice khi đăng ký Nhãn hiệu; cam kết đơn giải hóa và cải thiện hệ thống đăng ký Bên cạnh đó, Hiệp định cũng đưa ra các cam kết về quyền tạo ra bởi nhãn hiệu (tránh nhãn hiệu tương tự, làm giả nhãn hiệu…), thủ tục đăng ký, nhãn hiệu nổi tiếng, các ngoại lệ đối với quyền do nhãn hiệu mang lại, và các căn cứ thu hồi nhãn hiệu
- Về chỉ dẫn địa lý: EVFTA quy định chi tiết về các vấn đề liên quan đến chỉ dẫn địa lý bao gồm: hệ thống đăng ký và bảo hộ chỉ dẫn địa lý; các chỉ dẫn địa lý đã được xác lập; quy trình sửa đổi Danh mục các chỉ dẫn địa lý được công nhận;bảo hộ chỉ dẫn địa lý; quyền sử dụng chỉ dẫn địa lý; mối quan hệ với nhãn hiệu; thực thi việc bảo hộ; các quy tắc chung; cam kết hợp tác và minh bạch hóa giữa Việt Nam và EU trong quá trình thực thi; thành lập và vận hành nhóm công tác
Đáng chú ý, cam kết về sở hữu trí tuệ trong Chương 12 EVFTA về việc công
nhận các chỉ dẫn địa lý của EU (171 chỉ dẫn địa lý liệt kê trong Phụ lục GI - I Phần A); Theo đó, Việt Nam cam kết bảo hộ 171 chỉ dẫn địa lý của EU và EU sẽ bảo hộ
39 chỉ dẫn địa lý của Việt Nam Các chỉ dẫn địa lý của Việt Nam đều liên quan tới nông sản, thực phẩm
- Về kiểu dáng công nghiệp: các vấn đề được quy định trong EVFTA bao gồm: bảo hộ kiểu dáng công nghiệp đã đăng ký; các ngoại lệ và loại trừ
- Về sáng chế: một số vấn đề về các Thỏa thuận quốc tế được quy định chi tiết
- Về giống cây trồng: cam kết bảo hộ giống cây trồng theo Công ước UPOV
h Cam kết về đầu tư
Để hiện thực hoá việc tạo ra một môi trường đầu tư và kinh doanh minh bạch, thông thoáng và thuận lợi cho các nhà đầu tư và doanh nghiệp của hai bên, Việt Nam
Trang 3và EU đã đi xa hơn cam kết về dịch vụ và đầu tư mà mỗi bên phải thực hiện trong khuôn khổ WTO
Cam kết thương mại dịch vụ và đầu tư trong Hiệp định EVFTA gồm các nghĩa
vụ và khuôn khổ quản lý chung áp dụng cho cả hai bên được quy định trong phần lời văn của Hiệp định và các nghĩa vụ mở cửa thị trường cụ thể của mỗi bên được quy định trong các Biểu cam kết cụ thể là Phụ lục của Hiệp định
Mặc dù có nhiều cam kết đi xa hơn Hiệp định chung về thương mại dịch vụ (GATS) và Hiệp định về Các biện pháp đầu tư liên quan đến thương mại (TRIMs) của WTO - tức là mức WTO cộng, cam kết về thương mại dịch vụ và đầu tư trong EVFTA vẫn được xây dựng theo cách tiếp cận “chọn cho” của Hiệp định GATS nhằm giúp cộng đồng doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận Theo đó, hai bên chỉ cam kết các ngành/phân ngành dịch vụ được liệt kê trong Biểu cam kết cụ thể của mình Với những ngành/phân ngành dịch vụ không được liệt kê trong Biểu cam kết cụ thể, hai bên không cam kết nghĩa vụ cụ thể nào, ngoại trừ các nghĩa vụ chung (Vũ Thanh Hương, 2016)
Về ngành Nông nghiệp, EVFTA có nêu ra một số các quy định cụ thể như sau: Thứ nhất, về cam kết của EU, hầu hết các quốc gia đều cam kết tự do hóa về đầu tư, chỉ có một số các quốc gia đưa ra cam kết cụ thể của mình như sau:
- Cam kết của EU về quy định thành lập doanh nghiệp:
Đối với ngành Nông nghiệp và săn bắn động vật: Tất cả các quốc gia thành viên
EU cam kết tự do hóa cho doanh nghiệp Việt Nam trừ một số quốc gia như Pháp, Thụy Điển, Ai Len có một số quy định riêng còn Áo, Croatia, Hungary, Malta, Romania, Slovenia chưa có cam kết đối với hoạt động nông nghiệp
Đối với lĩnh vực sản xuất thực phẩm và đồ uống: EU cam kết tự do hóa đầu tư
- Cam kết của EU về người đi công tác, người được thuyên chuyển công tác trong nội bộ doanh nghiệp, người bán hàng cho doanh nghiệp, nhà cung cấp dịch vụ theo hợp đồng trong lĩnh vực dịch vụ tư vấn hỗ trợ cho lĩnh vực nông nghiệp, săn bắt động vật: Tất cả các quốc gia đều cam kết ưu đãi cho Việt Nam với mức cam kết tối
đa, trừ Italia, Áo có một số quy tắc riêng; tại Síp, Estonia, Malta, Romania, Slovakia chưa có cam kết