MỤC LỤC MỘT SỐ KINH NGHIỆM GIÚP NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI Đảng ta và Bác Hồ coi công tác giáo dục là sự nghiệp đào tạo một lớp người mới cho đất nước Việc giáo dục cho c[.]
Trang 1MỘT SỐ KINH NGHIỆM GIÚP NÂNG CAO HIỆU QUẢ
CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM
I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
- Đảng ta và Bác Hồ coi công tác giáo dục là sự nghiệp đào tạo một lớp người mới cho đất nước Việc giáo dục cho các em học sinh là một hoạt động đòi hỏi người GVCN phải thực hiện thật khoa học, linh hoạt và mang tính nghệ thuật cao, vì vậy GVCN không nên tùy tiện chủ quan đối với công tác giáo dục học sinh Mỗi thầy cô giáo luôn mong muốn trong tâm hồn các em trong sáng hồn nhiên có được những ảnh hưởng tốt đẹp để tạo nên một thế hệ mới phát triển toàn diện
- Luật Giáo dục đã được Quốc hội nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam Khoá XI thông qua ngày 14/6/2005: Điều 2 đã khẳng định mục tiêu giáo dục là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khoẻ, thẩm mỹ
và nghề nghiệp trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc chủ nghĩa xã hội, hình thành
và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
- Ngành giáo dục và đào tạo nước ta hiện nay đang thực hiện đẩy mạnh công tác đổi mới nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, tạo ra những “sản phẩm” giáo dục thực
sự hữu ích đáp ứng yêu cầu sự nghiệp “công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nước” Trong trường trung học cơ sở, các em được học tập những kiến thức các môn về khoa học tự nhiên, xã hội, được học tập, vui chơi, lao động và đặc biệt là tham gia mọi hoạt động để phát triển về trí, đức, thể, mỹ Từ đó các em hoàn thiện dần về nhân cách, biết tự chủ, tự tin và làm chủ cuộc sống, hơn hết là sau này là đội ngũ kế thừa
“vừa hồng, vừa chuyên”, là chủ nhân tương lai của đất nước
- Giáo viên giảng dạy một hoặc một số môn học chính là giáo viên chủ nhiệm của lớp, là người đứng ra sắp xếp, đề ra và hướng dẫn các hoạt động của lớp Giáo viên chủ nhiệm luôn ở bên các em, giành nhiều thời gian cho các em trong cả hoạt đông học và hoạt động vui chơi, lao động Do đó, giáo viên chủ nhiệm lớp có vị trí và vai trò vô cùng quan trọng trong mục tiêu giáo dục của lớp của trường Vì vậy, nhiệm
vụ của giáo viên chủ nhiệm cũng vô cùng khó khăn và nặng nề mọi thành tích hoặc những tồn tại của lớp đều do giáo viên chủ nhiệm chịu trách nhiệm Vậy người giáo viên chủ nhiệm phải làm thế nào xây dựng lớp thành một tập thể đoàn kết, vững mạnh, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ năm học để góp phần vào thành tích chung của nhà trường
- Để phần nào đáp ứng yêu cầu đó, song song với hoạt động giáo dục của nhà
trường, trong bài viết này tôi chọn “Một số kinh nghiệm giúp nâng cao hiệu quả
trong công tác chủ nhiệm ” nhằm góp thêm một ít kinh nghiệm để giúp cho công tác
sinh hoạt chủ nhiệm ngày một phát triển về mọi mặt
II CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN:
Trang 21 CƠ SỞ LÝ LUẬN:
Xuất phát từ những mục đích, yêu cầu của chương trình, từ thực tiễn của học sinh hiện nay Vì vậy muốn phát huy được tính tích cực của học sinh trong rèn luyện phẩm chất chất và kỹ năng sống, người thầy phải biết áp dụng nhuần nhuyễn các phương pháp giáo dục giúp kích thích khả năng tư duy, ham học hỏi, luôn tự rèn luyện và phấn đấu của học sinh trong quá trình học tập tại trường THCS
Bản thân tôi là giáo viên dạy hóa học được nhà trường phân công chủ nhiệm lớp 9/1 năm học 2014-2015 tôi nhận thấy vai trò là GVCN cần giúp đỡ học sinh, hướng dẫn cho các em học sinh có hướng học tập và rèn luyện tốt trong thời gian ngồi học trên ghế nhà trường, bốn năm ở trường THCS là thời gian bản lề vô cùng quan trọng giúp các em rèn luyện nhân cách của mình Người GVCN luôn là người phát hiện nhân tố tích cực để phát huy năng lực của các em, là người nhận đầu tiên nhận ra những dấu hiệu sa sút của các em để kịp thời sửa chữa, uốn nắn Người GVCN phải là người tiên phong trong hành trình đầy gian khó để giáo dục các em học sinh cá biệt, ham chơi lơ là việc học Người GVCN phải là người giúp các em phát triển một cách toàn diện năng lực và phẩm chất của mình để bốn năm học cấp THCS là thời gian quý báu giúp tôi luyện cho các em thành những “ viên ngọc sáng”, để các em tự tin bước vào môi trường học đường mới, để các em trở thành những người đầy hữu ích cho xã hội mai sau
- Bản thân các em đang ở độ tuổi chưa trưởng thành với diễn biến tâm sinh lý khá nhạy cảm và phức tạp Các em rất dễ bị tác động từ bên ngoài nhà trường Do vậy các em luôn cần sự quan tâm và chia sẻ của bạn bè và thầy cô Vì thế, những người làm công tác giáo dục cần phải nắm vững tâm lý học sinh, có những giải pháp hữu hiệu trợ giúp, khuyến khích và tạo động lực cho học sinh nâng cao thành tích học tập và rèn luyện
Vì vậy, “Một số kinh nghiệm giúp nâng cao hiệu quả trong công tác chủ nhiệm ” của tôi hy vọng phần nào giúp cho giáo viên làm công tác GVCN hoàn tốt
nhiệm vụ được giao phó
2 THUẬN LỢI VÀ KHÓ KHĂN:
2.1 Thuận lợi:
- Được sự quan tâm của Ban giám hiệu Trường THCS Lê Quý Đôn đã tạo điều kiện thuận lợi giúp giáo viên thực hiện đề tài
- Được sự quan tâm giúp đỡ của BĐD Chi hội PHHS của lớp, BĐD Hội PHHS của nhà trường
- Tập thể giáo viên chủ nhiệm có nhiều quan tâm giúp đỡ lẫn nhau trong công tác chủ nhiệm
- Đa phần PHHS có nhiều quan tâm đến tình hình học tập và rèn luyện của các con em mình
Trang 3- Đối tượng là học sinh cấp II các em rất hiếu động, ham học hỏi, thích tìm tòi những cái mới lạ Vì vậy việc thực hiện đổi mới phương pháp giáo dục trong nhà trường có nhiều điều kiện thuận lợi
2.2 Khó khăn:
Bên cạnh những mặt thuận lợi đã nêu ở trên vẫn còn một số khó khăn sau:
- Trình độ nhận thức của học sinh còn chênh lệch, trong lớp có một số em học khá giỏi, bên cạnh đó cũng có một số HS cá biệt, khó giáo dục
- Phần đông các em là con nông nhân ở địa phương, một số gia đình chưa thật sự quan tâm đến học tập của con em mình Vì thế, việc học tập và rèn luyện của các em hầu như khoán trắng cho giáo viên chủ nhiệm, cho nhà trường nên ít nhiều ảnh hưởng đến kết quả giáo dục chung của lớp đối với mỗi giáo viên làm công tác chủ nhiệm
- Trong giai đoạn hiện nay, các phương tiện thông tin phát triển, nhất là việc “xã hội hóa Internet” cũng phần nào gây khó khăn cho công tác giáo dục học sinh
- Người GVCN chịu quá nhiều áp lực: áp lực từ BGH, từ xã hội, từ PHHS, từ chính các em học sinh của mình
- Người GVCN phải gồng gánh nhiều nhiệm vụ ngoài nhiệm vụ GD cho học sinh như: GVCN phải thu tất cả các khoản tiền các loại
Những thuận lợi và khó khăn nêu trên cho thấy tầm quan trọng của giáo viên chủ nhiệm trong nhà trường Song trên thực tế, mỗi giáo viên trong trường THCS học hiện nay vừa tham gia giảng dạy và làm công tác chủ nhiệm lớp Số tiết tương ứng với công tác chủ nhiệm lớp cho mỗi giáo viên là rất thấp, chưa thật sự tương xứng với công việc mà một GVCN đã phải thực hiện
- Cuộc sống gia đình khó khăn, chế độ tiền lương, đãi ngộ cho giáo viện và giáo viên chủ nhiệm còn thấp phần nào gây ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục HS
- Một bộ phận cha mẹ học sinh chưa quan tâm đến con cái của mình
- Xã hội, môi trường sống còn nhiều vấn đề bức xúc về đạo đức lối sống, về tệ nạn xã hội …
Nhưng không vì những khó khăn đó mà làm cho giáo viên giảm đi lòng nhiệt tình say mê với công tác giáo dục cho các em học sinh Hơn lúc nào hết, vấn đề giáo dục đạo đức, trí lực cho học sinh ngày càng được xã hội quan tâm đúng mức hơn, nó đóng góp không nhỏ vào vấn đề nâng cao chất lượng giáo dục Ở đó, vai trò của
người giáo viên chủ nhiệm rất quan trọng và có ý nghĩa quyết định vấn đề giáo dục
nhân cách cho mỗi học sinh Một bên là công tác chuyên môn trong nhà trường còn bên kia là giáo dục đạo đức cho học sinh Đây là công việc đòi hỏi ở người giáo viên phải linh hoạt, bản lĩnh, sáng tạo, trí tuệ, là sự tâm huyết và lòng nhiệt thành Trong lĩnh vực chuyên môn có nhiều cuộc hội thảo, chuyên đề và các hội thi giáo viên dạy giỏi… đúc kết rất nhiều kinh nghiệm Nhưng còn đối với công tác giáo dục cho học
Trang 4sinh thì chưa được thực sự quan tâm nên trong quá trình thực hiện công tác chủ nhiệm của giáo viên còn chưa đồng bộ, ít nhiều còn lúng túng, làm cho kết quả giáo dục HS còn hạn chế
III TỔ CHỨC THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP:
Giáo viên chủ nhiệm chính là người được Hiệu trưởng phân công làm công tác quản lí, dạy học và giáo dục học sinh của một lớp trong nhà trường Vì vậy việc xây dựng phương hướng hoạt động cho bản thân giáo viên và cho lớp mà mình được phân công chủ nhiệm là vô cùng quan trọng
1 Đối tượng nghiên cứu, thời gian thực hiện:
1.1 Đối tượng nghiên cứu:
- Các em học sinh lớp chủ nhiệm 8/5 năm học :2012-2013
- Các em học sinh lớp chủ nhiệm 9/5 năm học :2013-2014
- Các em học sinh lớp chủ nhiệm 9/1 năm học : 2014-2015
1.2 Thời gian thực hiện: Từ năm học: 2012-2013 đến nay.
2 Đối với giáo viên chủ nhiệm:
2.1 Nhiệm vụ của công tác chủ nhiệm bao gồm:
- Tìm hiểu và nắm vững học sinh trong lớp về mọi mặt để có biện pháp tổ chức giáo dục phù hợp với đối tượng, nhằm thúc đẩy sự tiến bộ của cả lớp
- Xây dựng và phát triển tập thể học sinh
- Bên cạnh việc truyền đạt kiến thức, giáo dục thế giới quan khoa học cho học sinh, giáo viên chủ nhiệm còn giúp hình thành ở các em những phẩm chất tốt, hình thành nhân cách của con người trong thời đại mới
- Nhận xét, đánh giá và xếp loại học sinh cuối kỳ và cuối năm học, đề nghị khen thưởng và kỷ luật học sinh, đề nghị danh sách học sinh được lên lớp thẳng, phải kiểm tra lại, phải rèn luyện thêm về những môn học còn yếu trong kỳ nghỉ hè, phải ở lại lớp, hoàn chỉnh việc ghi vào sổ điểm và học bạ học sinh
- Giáo dục lao động và vệ sinh trường lớp
- Tổ chức các hoạt động vui chơi, giải trí, rèn luyện thể lực, bảo vệ sức khoẻ cho học sinh trong các giờ hoạt động ngoài giờ lên lớp
- Phối hợp chặt chẽ với gia đình học sinh, chủ động phối hợp với các Giáo viên
bộ môn, Đội thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh, các tổ chức xã hội có liên quan trong hoạt động giảng dạy và giáo dục học sinh của lớp mình chủ nhiệm
2.2 Khuyến thích, động viên học sinh tiến bộ:
Công tác khuyến khích, động viên tác động đến ý thức phấn đấu, tạo ra niềm tin
và sự hứng khởi, thúc đẩy học sinh không ngừng vươn lên đạt kết quả ngày càng tốt
Trang 5hơn trong học tập và rèn luyện đạo đức với mọi mặt hoạt động trong và ngoài nhà trường
3 Những giải pháp chủ yếu mà tôi đã thực hiện:
3.1 Xây dựng nguyên tắc thực hiện nhiệm vụ:
- GVCN là tấm gương sáng: Để công tác chủ nhiệm đạt được hiệu quả cao, bản
thân người GVCN cần phải gương mẫu trong mọi lĩnh vực
- GVCN là người mẹ: mẹ cũng có thể nghiêm khắc nhưng bao giờ cũng yêu quý con, hiểu con và chia sẻ với con những điều con vướng mắc, mẹ luôn là chỗ dựa tin cậy mỗi khi con vấp ngã hoặc sai lầm… Học sinh luôn khao khát được yêu thương, được vỗ về, an ủi Vậy nên, nếu người GVCN nào dành cho học sinh thái độ, tình cảm như của mẹ dành cho con, hiệu quả công tác chủ nhiệm sẽ lớn hơn rất nhiều so
với GVCN lạnh lùng, thờ ơ không gần gũi yêu thương học sinh.
- GVCN là người bạn: Nhu cầu chia sẻ tâm tư, tình cảm, trao đổi phương pháp học
tập…của học trò là rất lớn Có những điều các em không nói với mẹ, không nói với
thầy cô mà chỉ tâm sự với bạn.
Bởi vậy, nếu GVCN tạo được niềm tin tưởng, sự thân thiện gần gũi với học sinh, các em sẵn sàng tâm sự, kể cả những điều sâu kín nhất của lứa tuổi Khi đó, GVCN
có cơ hội hiểu các em hơn, tư vấn và gỡ rối cho các em những băn khoăn của tuổi mới lớn, những mâu thuẫn của quan hệ học trò, thậm chí cả những khúc mắc trong gia đình…Khi “là người bạn” của các em, không hề làm giảm vị thế của GVCN mà trái lại, uy tín của người GVCN tăng lên đồng thời tạo lập một môi trường, một không khí gần gũi, thân thiện đoàn kết trong lớp
- GVCN là một luật sư, một thẩm phán:
Một lớp học từ trên 30 học sinh, đông nhất trong 6 lớp khối 9 (riêng lớp 9/1 có 35 HS), với sự đa dạng về tính cách, với sự phức tạp của tâm lý lứa tuổi không thể tránh khỏi những mâu thuẫn xung đột trong tập thể lớp và các phát sinh các tình huống giáo dục Vì vậy, người GVCN phải là một nhà tâm lý, biết kìm chế căng thẳng và cảm xúc bản thân, hiểu quy luật phát triển tâm lý và các điều kiện phát triển tâm lí ở lứa tuổi học sinh để từ đó xây dựng kế hoạch công tác chủ nhiệm cho phù hợp và hiệu quả
GVCN phải là một “luật sư”, một nhà quản lý, một vị“ thẩm phán” giỏi để bào
chữa và giải quyết một cách thuyết phục, thỏa đáng những mâu thuẫn xung đột trong tập thể lớp.
- GVCN phải là “một nhà khoa học”:
Một GVCN thành công trong công tác chủ nhiệm là: lớp chủ nhiệm có nề nếp tốt,
có chất lượng học tập tốt, nhiều học sinh đạt được thành tích cao trong học tập
Trang 6Muốn vậy, ngoài những phẩm chất trên, người GVCN cũng cần phải là một giáo viên dạy giỏi và luôn luôn biết khích lệ, biết thắp sáng “ngọn nến” say mê trong lòng người học
Một GVCN là “người mẹ giàu lòng yêu thương”; là “người bạn chân thành, vị
tha”; là “luật sư am hiểu luật”; là “vị thẩm phán công bằng nghiêm minh”; là
“nhà khoa học với vốn tri thức phong phú”…người GVCN có đủ các yếu tố đó,
chính là “tấm gương sáng” cho học sinh noi theo
Trong thực tiễn giáo dục nói chung và trong công tác chủ nhiệm nói riêng không
có phương pháp giáo dục nào hiệu quả và thuyết phục bằng bản thân người giáo viên, vì người giáo viên là chiếc gương hiện thực sống động mà các em soi rọi hằng ngày
Theo tôi ngoài các phẩm chất, chuẩn mực trên thì người GVCN cần hội đủ
đồng thời 2 yếu tố cơ bản của người GVCN, đó là: “cái Tâm và cái Tài “.
GVCN thực nhiện nhiệm vụ chủ nhiệm lớp bằng cái tâm với phương châm làm sao cho các em mỗi ngày tiến bộ, uốn nắn các em mỗi ngày một hoàn thiện mình hơn
Không để bỏ qua những sai phạm lớn của học sinh, đồng thời cũng nhắc nhở cả những điều nhỏ nhặt nhất mà các em vi phạm vấp phải Để các em mỗi ngày một
tiến bộ hơn người GVCN cần nghiêm khắc, nhưng phải léo léo linh hoạt đối với mỗi học sinh Khi hội tụ đủ các phẩm chất và yếu tố đó thể hiện thông qua các nội dung
cơ bản của công tác chủ nhiệm, bản thân người GVCN lớp tự tỏa sáng và học sinh sẽ noi theo
3.2 Xây dựng tập thể lớp:
3.2.1 Tìm hiểu học sinh:
Muốn có được tập thể lớp vững mạnh, một tập thể lớp học tốt tạo ra mối quan hệ thân thiện, cảm thông, gắn bó giữa giáo viên và học sinh trong quá trình giáo dục, trước hết người giáo viên chủ nhiệm cần tìm hiểu học sinh về mọi mặt
Việc điều tra học sinh có thể qua phieáu ñieàu tra đầu năm, qua GVCN các năm học trước của các em để GVCN biết rõ tình hình từng học sinh về: Hoàn cảnh gia đình, đặc điểm bản thân, những ưu điểm và khuyết điểm của mỗi cá nhân, sở thích, năng khiếu, những môn học yếu …
Qua các phiếu điều tra giáo viên chủ nhiệm có thể tìm hiểu tương đối đầy đủ thông tin về mọi mặt học tập, hoàn cảnh gia đình hay sở thích, năng khiếu… làm cơ
sở tạo được mối quan hệ giữa giáo viên chủ nhiệm với cha mẹ học sinh và học sinh ngày càng khăng khít hơn Từ đó giúp giáo viên hiểu hoàn cảnh gia đình học sinh, nắm được đặc điểm về tâm lý từng học sinh để xác định cụ thể, chính xác có phương pháp giáo dục phù hợp Đồng thời, giáo viên chủ nhiệm có cơ hội bày tỏ sự quan tâm kịp thời với các em có hoàn cảnh đặc biệt của lớp mình chủ nhiệm
Từ học kỳ II năm học 2012-2013, bản thân tôi được Hiệu trưởng Trường phân công chủ nhiệm lớp 8/5 Qua tìm hiểu và hỏi thăm từ những giáo viên giảng dạy , tìm
Trang 7hiểu qua học sinh, tôi được biết em: Võ Thị Thanh Hằng có hoàn cảnh gia đình
gặp nhiều khó khăn, mẹ mắc bệnh hiểm nghèo, đầu thì bị mổ não sau 1 lần tai nạn giao thông, qua bao năm mà vẫn chưa có tiền để lắp lại phần sọ đang nuôi ở bệnh viện Chợ Rẫy Sau mỗi lần mẹ em lên cơn kinh phong mẹ đánh đuổi em, thế là em phải đi
ngủ nhà bạn bè, em sinh ra chán nản học yếu Em: Trần Đình Quang Linh có hoàn
cảnh cũng đặc biệt, cha mẹ chia tay, em sống với bà nội già yếu, thiếu thốn tình cảm của người cha, người mẹ, không ai quan tâm chăm sóc nên từ đó em sinh ra ham chơi
điện tử, đi sớm về khuya, việc học bỏ bê Hay như em : Ngô Quốc Tùng cha mẹ
thường xuyên đánh nhau gây gổ làm cho em tự ti với bạn nè, chán nản và trở thành học sinh cá biệt ….Khi biết được hoàn cảnh vất vả khó khăn của các em, tôi đã giành thời gian quan tâm và động viên em nhiều hơn, tôi tranh thủ xin thêm phần quà, học bổng cho các em Thấy thế các em hiểu được sự quan tâm chia sẽ của giáo viên nên các em càng cố gắng vượt qua để tiếp tục học tập tốt
3.2.2 Xây dựng đội ngũ cán bộ lớp:
- Trong quá trình xây dựng đội ngũ ban các sự lớp, GVCN cần khéo léo đặt ra
các quy định giúp nâng cao uy tín của ban cán sự lớp, làm cho các em hiểu rõ, ban cán sự lớp là những thành viên thay mặt thầy giáo chủ nhiệm để xử lý công việc ở lớp
- Một tập thể lớp tự quản tốt, đoàn kết giúp đỡ nhau cùng tiến bộ thì trước hết cần đội ngũ cán bộ lớp có năng lực, được các bạn trong lớp tin tưởng
- Theo tôi, những học sinh có tư chất làm cán bộ là những em có tinh thần tổ chức - kỷ luật cao, có tinh thần tập thể và học tập phải thật chăm chỉ
- Dựa vào kết quả thu thập được, dựa vào đặc điểm tâm lý lứa tuổi, người giáo viên chủ nhiệm phải cho các em có cơ hội bày tỏ quan điểm trong việc bầu chọn cán
bộ lớp, tiêu chuẩn thi đua Giáo viên chủ nhiệm chỉ là người định hướng theo các tiêu chuẩn chứ không nên áp đặt ý kiến cá nhân mình với học trò Để phát huy năng lực tự quản, giáo viên chủ nhiệm phân định rõ nhiệm vụ và giao trách nhiệm cho từng cán
bộ từ tổ phó trở lên
- Đó là cơ sở để đánh giá chính xác và bồi dưỡng kịp thời ý thức tổ chức kỷ luật,
kỹ năng tự quản cho đội ngũ cán bộ lớp, giúp cho cán bộ lớp biết mình cần làm gì, làm đến đâu để nâng cao tình thần trách nhiệm và phát huy tính tự chủ sáng tạo của học sinh
Lớp trưởng: Phụ trách chung cả lớp
+ Nhắc nhở và theo dõi cập nhật thông tin hàng ngày về các mặt thi đua: Truy bài, chuyên cần, khăn quàng, vệ sinh, học tập, đồng phục, kỷ luật, thể dục …
+ Tổng hợp thông tin từ các sổ của tổ trưởng Cán bộ lớp phó học tập, lớp phó lao động, lớp phó văn nghệ
+ Đánh giá thi đua các tổ sau mỗi tuần, mỗi tháng, mỗi học kỳ
Lớp phó Học tập:
Trang 8Cập nhật thông tin hàng ngày về mặt học tập: Không học thuộc bài, không làm bài tập, không chép bài, quên mang tập… phối hợp với lớp trưởng quản lí lớp
Lớp phó Văn - Thể - Mỹ:
+ Tổ chức điều khiển lớp hát văn nghệ đầu giờ, giữa giờ theo từng ngày
+ Cập nhật thông tin của lớp học thể dục
+ Danh sách khen thưởng các cá nhân, các tổ thực hiện tốt
Tổ trưởng, tổ phó: Phụ trách tổ viên về mọi mặt thi đua của lớp, trường.
+ Theo dõi các tổ viên hoạt động theo ngày
+ Tổng kết thi đua của các thành viên theo tuần
+ Tổng kết thi đua của các thành viên theo tháng
+ Đề xuất GVCN khen thưởng hoặc phê bình
Xây dựng đội ngũ sao đỏ hoạt động ngầm: theo dõi hoạt động của lớp và học
sinh ngay cả trong và ngoài nhà trường, kịp thời báo cáo cho GVCN những biểu hiện xấu, lệch lạc của học sinh để giáo viên có hướng kịp uốn nắn
- Nhờ vào phân công chi tiết, cụ thể và có kiểm tra đánh giá em đã hình thành được nếp tự quản tốt Song nếu đội ngũ cán bộ lớp có năng lực, nhưng trong quan hệ với các bạn lại thiếu quan tâm, sâu sát thì không thể nào tổ chức được các hoạt động tập thể, các bạn sẽ chưa nhiệt tình hưởng ứng các phong trào thi đua, cán bộ lớp sẽ bị
cô lập và hoạt động kém hiệu quả
- Việc xây dựng tốt mối quan hệ này không những rất cần thiết cho hoạt động của lớp mà còn giúp các em trưởng thành nhanh hơn trong cuộc sống, học tập sau này Vì vậy tạo dựng tốt mối quan hệ này tạo tiền đề vững chắc để giáo viên chủ nhiệm xây dựng tập thể lớp đoàn kết, vững mạnh
3.2.3 Xây dựng tập thể đoàn kết:
Như chúng ta đã biết, chỉ khi nào giữa giáo viên với học sinh có sự cảm thông
và tình thương yêu thực sự sẽ tạo động lực thúc đẩy học sinh luôn nhiệt tình và tự giác làm theo những lời dạy bảo của giáo viên và chỉ khi đó giáo viên thực sự có tác dụng cảm hoá được học sinh Và cũng chỉ khi nào có tình thương yêu thực sự giữa học sinh với nhau thì các em mới thực sự quan tâm, giúp đỡ lẫn nhau trong học tập cũng như trong sinh hoạt, mới thực sự mạnh dạn đấu tranh với nhau để xây dựng cho nhau, cũng như mới thực sự chịu tiếp thu lời nhắc nhở khuyên bảo của nhau
Để làm được điều đó, sau khi nhận lớp, việc đầu tiên của người giáo viên chủ nhiệm là bố trí thời gian phân loại học sinh, quan tâm nhiều hơn đến học sinh chậm tiến về đạo đức, kiến thức và đặc biệt lưu tâm đến học sinh có hoàn cảnh gia đình khó khăn về tinh thần… Giáo viên có thể tổ chức những buổi sinh hoạt để các em trao đổi
về những khó khăn của bạn và tìm cách giúp đỡ bạn Với sự gợi ý và trợ giúp của giáo viên chủ nhiệm, các em có thể giúp bạn bằng nhiều hình thức khác nhau như:
Trang 9- Đối với bạn thiếu thốn về tình cảm, các em thường xuyên thăm hỏi, động viên,
an ủi và giúp đỡ khi cần thiết
- Đối với các bạn do hổng kiến thức, các em tự tổ chức học nhóm, có điều kiện học hỏi nhau, giúp đỡ nhau trong học tập
- Đối với các bạn kém về đạo đức, các em gần gũi, biểu dương những việc tốt, nhắc nhở bạn thường xuyên về ý thức tổ chức kỷ luật; kính yêu cha mẹ, thầy cô và người lớn tuổi…
- Đối với các bạn bị ốm phải nghỉ học cần động viên, chăm sóc và giúp đỡ về học tập; khuyến khích tập thể lớp tổ chức đến thăm hỏi và phân công các bạn chép bài dùm bạn, giảng bài cho bạn
Nhờ những việc làm cụ thể trên, từ chỗ đến thăm, an ủi nhau, giúp đỡ nhau để có thì giờ học bài, nắm vững kiến thức giáo viên dần dần hướng tới xây dựng cho cả lớp
có ý thức quan tâm lẫn nhau, cùng nhau xây dựng tập thể thành tổ ấm, đoàn kết gắn bó
Từ việc xây dựng tình cảm tốt trong phạm vi lớp học giáo viên chủ nhiệm cần tiến hành xây dựng cho các em có tình cảm tốt đối với bố mẹ, anh chị, người thân trong gia đình, bà con hàng xóm, láng giềng…
Như vậy một khi đã có tập thể vững mạnh, đoàn kết, gắn bó, yêu thương giúp đỡ lẫn nhau thì người giáo viên chủ nhiệm phải thật sự là tấm gương sáng trong công tác chủ nhiệm của mình
4 Sự gương mẫu của giáo viên chủ nhiệm:
Bản thân người giáo viên chủ nhiệm phải xác định: Giáo viên chủ nhiệm là người chịu trách nhiệm chính trong việc tổ chức và thực hiện nhiệm vụ giáo dục cho các em học sinh ở lớp mình phụ trách
Các hoạt động của người giáo viên chủ nhiệm nhằm mục đích thay đổi bản thân học sinh Nếu giáo viên chủ nhiệm biết xây dựng quan hệ này thì chắc chắn công tác chủ nhiệm của người giáo viên sẽ có hiệu quả
Tuy nhiên, muốn có quan hệ tốt với học sinh thì người giáo viên phải tự rèn luyện bản thân mình, phải tự tu dưỡng và có phẩm chất đạo đức tốt Không ai là hoàn hảo, do đó muốn quan hệ tốt với học sinh các thầy cô giáo cần lưu ý:
Trước hết giáo viên phải tự nhiên, gần gũi các em Các em thích giáo viên là người chân thật, gần gũi, quan tâm tới tình cảm của các em Giáo viên nên nói chuyện một cách bình thường và luôn chân tình thẳng thắn với các em Giáo viên có thể biểu
lộ tình cảm của mình, song cũng không được quá thân mật và suồng sã, giáo viên vẫn phải giữ cho mình nét nghiêm nghị đúng mực
Giáo viên phải luôn luôn niềm nở, vui vẻ Khi thấy giáo viên như vậy học sinh cũng vui vẻ, hồn nhiên, dễ tiếp thu bài Người giáo viên phải là người khoan dung Mỗi học sinh có đặc điểm khác nhau, giáo viên phải chấp nhận sự khác nhau ấy và
Trang 10đối xử công bằng, không thiên vị đối với các em học sinh của mình Giáo viên nên yêu thích học sinh, ngay cả đối với những em không phải là học sinh tốt nhất lớp và không nên làm những gì khiến học sinh cảm thấy xấu hổ trước bạn bè cùng lớp, không thành kiến với bất kì học sinh nào ngay cả đối với học sinh cá biệt
Giáo viên cần nhanh chóng nhớ tên học sinh, quan tâm đến học sinh và cố gắng biết nhiều về học sinh của mình, nên khen ngợi học sinh trước tập thể Học sinh thường thích khen nhiều hơn phê bình Tuy nhiên, sự khen ngợi phải thận trọng Nó chỉ nên dùng với những học sinh xứng đáng được khen Nếu việc khen ngợi luôn luôn
được dùng và bị “lạm dụng” thì các em sẽ không thấy giá trị của nó GVCN cũng
nghiêm khắc phê bình những bạn chậm tiến bộ, và cần có biện pháp xử lý thích đáng những học sinh có biểu hiện chây lười không rèn luyện
Giáo viên chủ nhiệm là người sẽ tiếp xúc với các em nhiều thời gian nhất Chính
vì vậy, sự ảnh hưởng về phong cách, lối sống của giáo viên chủ nhiệm đối với các em rất lớn Do đó, để tạo niềm tin, cảm phục của học sinh và thuyết phục của cha mẹ học sinh thì giáo viên chủ nhiệm cần sự gương mẫu trong sinh hoạt, giao tiếp, ứng xử…
Sự gương mẫu của giáo viên chủ nhiệm có sức thuyết phục rất mạnh đối với học sinh Trước tiên, giáo viên chủ nhiệm cần chú ý gương mẫu về mặt sinh hoạt: đầu tóc gọn gàng, áo quần nghiêm túc giản dị, mặc đồng phục của nhà trường đúng quy định… Trong giao tiếp với học sinh luôn nói năng lịch sự, đúng mức, không sỉ vả, mắng mỏ quá lời với học trò
Còn đối với cha mẹ học sinh, ngay từ buổi họp cha mẹ học sinh lần đầu tiên giáo viên chủ nhiệm cần chuẩn bị nội dung hết sức cẩn thận, chi tiết, và điều quan trọng là đảm bảo đúng giờ họp, người giáo viên chủ nhiệm cần đến sớm 5 đến 10 phút, trang phục lịch sự, gọn gàng, thái độ niềm nở, nhẹ nhàng tạo không khí thân mật… Trình bày các vấn đề rõ ràng, khoa học mạch lạc khiến cha mẹ học sinh yên tâm khi gửi gắm con mình và họ sẽ giúp đỡ giáo viên và ủng hộ nhiệt thành các phong trào của nhà trường Khi đã tạo được niềm tin trong học sinh và phụ huynh, giáo viên chủ nhiệm dễ dàng được các em gần gũi, tâm sự cởi mở Giáo viên chủ nhiệm và học sinh
là một khối thống nhất trong hoạt động tập thể
GVCN phải biết quan tâm tới học sinh, nhất là những học sinh cá biệt như: chỉ cần GVCN có lời hỏi thăm tình hình gia đình là các em đã thấy rất vui vì được thầy
cô quan tâm gần gũi
Đối với học sinh có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, GVCN cần có thời gian quan tâm ân cần như: thường xuyên hỏi han về gia đình, giúp đỡ các em vào các dịp lễ Tết bằng những việc làm cụ thể như: vận động phụ huynh học sinh để có những phần quà trao vào dịp Tết, hoặc như bản thân GVCN phải tranh thủ tìm kiếm hoặc xin thêm những phần học bổng cho các em Thông qua những hoạt động tuy nhỏ nhưng các em
sẽ cảm nhận được sự quan tâm, tình yêu thương, sự cảm thông mà GVCN dành cho các em , từ đó các em sẽ cố gắng hơn trong tu dưỡng rèn luyện