SO SÁNH CẤU TRÚC QUYỀN LỰC CỦA HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ VƯƠNG QUỐC ANH VÀ HOA KỲ

Chính trị không chỉ là một tiểu hệ thống thuộc kiến trúc thượng tầng xã hội, có tác động ảnh hưởng tới các yếu tố quan hệ sản xuất hợp thành cơ sở hạ tầng xã hội mà quan trọng còn là hoạt động thực tiễn của các giai cấp, các đảng phái và các chủ thể khác nhau trong đời sống xã hội. Mỗi bộ phận của chính trị lại có những chức năng riêng và đồng thời có mối quan hệ chặt chẽ với nhau. Sự liên kết đó tạo thành một cơ chế hoạt động nhịp nhàng, giúp cho thống trị đạt được mục tiêu của mình. Trong đó, hệ thống chính trị là công cụ, là phương tiện và là phương thức tổ chức thực tiễn quyền lực chính trị của giai cấp thống trị. H ệ thống chính trị giúp bảo vệ và đem lại lợi ích cho giai cấp thống trị, giúp giai cấp thống trị duy trì trật tự an ninh chính trị, đảm bảo trật tự, an toàn xã hội. Một hệ thống chính trị có kết cấu hợp lý và các thành phần trong đó có mối quan hệ chặt chẽ sẽ giúp mỗi quốc gia phát triển đi lên. Ngược lại hệ thống chính trị không ổn định sẽ kìm hãm sự phát triển của quốc gia đó. Ở mỗi quốc gia thì những cấu trúc của hệ thống chính trị và quyền lực rất khác nhau, mỗi thể chế đều có những nguyên tắc, cách thức tổ chức riêng. Điều này đã làm đa dạng hệ thống chính trị của toàn thế giới.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NỘI VỤ HÀ NỘI

TÊN ĐỀ TÀI

SO SÁNH CẤU TRÚC QUYỀN LỰC CỦA HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ

VƯƠNG QUỐC ANH VÀ HOA KỲ

BÀI TẬP LỚN KẾT THÚC HỌC PHẦN

Học phần : Chính Trị Học So Sánh

Mã phách:………

HÀ NỘI – 2021

MỞ ĐẦU 1

1, Lý do chọn đề tài 1

CHƯƠNG 1 2

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUYỀN LỰC VÀ QUYỀN LỰC CHÍNH TRỊ 2

1, Quyền lực và quyền lực chính trị 2

1.1 Khái niệm, đặc điểm của quyền lực 2

1.1.1 Khái niệm quyền lực 2

1.1.2 Đặc điểm của quyền lực 2

1.2 Quyền lực chính trị 3

1.2.1 Khái niệm quyền lực chính trị 3

1.2.2 Đặc điểm của quyền lực chính trị 3

1.2.3 Chức năng, yêu cầu của quyền lực chính trị 3

Tiểu kết chương 1 5

CHƯƠNG 2 6

SO SÁNH CẤU TRÚC QUYỀN LỰC GIỮA VƯƠNG QUỐC ANH VÀ HOA KỲ 6

1, Khái quát về Vương Quốc Anh và hệ thống chính trị của Vương Quốc Anh .6

1.1 Khái quát về Vương Quốc Anh 6

1.1.1 Khái quát về điều kiện tự nhiên –xã hội và lược sử chính trị của Vương quốc Anh 6

1.2 Hệ thống chính trị của Vương Quốc Anh 7

1.2.1 Hiến Pháp Anh 7

1.2.1 Nghị Viện Anh 7

1.2.2 Chính phủ 8

1.2.3 Tòa Án 9

2.Khái quát về Hoa Kỳ và cấu trúc quyền lực trong hệ thống chính trị của Hoa Kỳ 10

2.1 Khái quát chung về Hoa Kỳ 10

2.2.2 Hành Pháp 13

2.2.3 Tư pháp 14

3 Một số tiêu chí So sánh cấu trúc quyền lực của Vương quốc Anh và Hoa Kỳ 15

3.1 Tiêu chí phân bố quyền lực 15

3.2 Tiêu chí về cơ chế kiểm soát quyền lực trong hệ thống chính trị 15

3.3 Tiêu chí đảng chính trị và hệ thống bầu cử 16

4, Một số nhận xét đánh giá về cơ cấu quyền lực của Hệ thống chính trị Vương Quốc Anh và Hoa Kỳ 16

4.1 Nhận xét đánh giá về Vương Quốc Anh 16

4.2 Nhận xét đánh giá về Hoa Kỳ 17

Tiểu kết chương 2 18

KẾT LUẬN 19

TÀI LIỆU THAM KHẢO 20

MỞ ĐẦU

1, Lý do chọn đề tài

Chính trị không chỉ là một tiểu hệ thống thuộc kiến trúc thượng tầng xã hội,

có tác động ảnh hưởng tới các yếu tố quan hệ sản xuất hợp thành cơ sở hạtầng xã hội mà quan trọng còn là hoạt động thực tiễn của các giai cấp, cácđảng phái và các chủ thể khác nhau trong đời sống xã hội Mỗi bộ phận củachính trị lại có những chức năng riêng và đồng thời có mối quan hệ chặt chẽvới nhau Sự liên kết đó tạo thành một cơ chế hoạt động nhịp nhàng, giúp chothống trị đạt được mục tiêu của mình Trong đó, hệ thống chính trị là công cụ,

là phương tiện và là phương thức tổ chức thực tiễn quyền lực chính trị củagiai cấp thống trị H ệ thống chính trị giúp bảo vệ và đem lại lợi ích cho giaicấp thống trị, giúp giai cấp thống trị duy trì trật tự an ninh chính trị, đảm bảotrật tự, an toàn xã hội Một hệ thống chính trị có kết cấu hợp lý và các thànhphần trong đó có mối quan hệ chặt chẽ sẽ giúp mỗi quốc gia phát triển đi lên.Ngược lại hệ thống chính trị không ổn định sẽ kìm hãm sự phát triển của quốcgia đó

Ở mỗi quốc gia thì những cấu trúc của hệ thống chính trị và quyền lực rấtkhác nhau, mỗi thể chế đều có những nguyên tắc, cách thức tổ chức riêng.Điều này đã làm đa dạng hệ thống chính trị của toàn thế giới

Để tìm hiểu rõ về cấu trúc của một số nước trên thế giới vậy nên tôi quyết

định chọn đề tài “ So sánh cấu trúc quyền lực của hệ thống chính trị Vương quốc Anh và Hoa Kỳ” làm đề tài nghiên cứu

2 Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu của đề tài là đưa ra được cơ sở lý luận về quyền lực và quyền lựcchính trị trong hệ thống chính trị của Vương quốc Anh và Hoa Kỳ từ đó cóthể đưa ra những so sánh về cấu trúc quyền lực của 2 quốc gia

3, Đối tượng nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu cơ sở lý luận về quyền lực và quyền lực chính trịtrong hệ thống chính trị của Vương quốc Anh và Hoa Kỳ

Đề tài chỉ tập trung nghiên cứu nội dung quyền lực chính trị trong hệ thốngchính trị của 2 quốc gia

4, Kết cấu của đề tài

Ngoài phần mở đầu, Kết luận,tài liệu tham khảo thì đề tài có 2 chương:

Chương 2: So sánh cấu trúc quyền lực giữa Vương Quốc Anh và Hoa Kỳ

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUYỀN LỰC VÀ QUYỀN LỰC CHÍNH TRỊ

1, Quyền lực và quyền lực chính trị

1.1Khái niệm, đặc điểm của quyền lực

1.1.1 Khái niệm quyền lực

“Quyền lực, trong ý nghĩa chung nhất, là năng lực và khả năng thực hiện ý chí của mình tác động đến hành động, hành vi của những người khác nhờ phương tiện nào đó, như uy tín, quyền hành, sự cưỡng bức (kinh tế, chính trị, nhà nước, gia đình…

Quyền lực là khả năng thực hiện ý chí của mình, tác động đến hành vi, phẩmhạnh của người khác nhờ một ưu thế nào đó như sức mạnh, địa vị xã hội

1.1.2 Đặc điểm của quyền lực

+Một là quyền lực gắn với sức mạnh, nhờ đó đạt kết quả Nó được thể hiệnthông qua quan hệ địa vị và quan hệ lợi ích

+Hai là, quyền lực mang tính tất yếu khách quan, xuất phát từ nhu cầu tồn tại

và phát triển của xã hội loài người Loài người sống thành cộng đồng có tổchức mọi cá nhân cần phải phối hợp hành động với nhau trong các hoạt động

xã hội Để có thể phối hợp hành động được tất yếu phải thành quan hệ chỉhuy, phục tùng – quan hệ quyền lực

+Ba là, quyền lực mang tính phổ quát, đa dạng và được biểu hiện trong cácquan hệ xã hội cụ thể Các quan hệ quyền lực được đặc trưng bởi tính tổnghợp (có mặt trong tất cả các dạng quan hệ xã hội) và tính bao trùm, khả năngthâm nhập vào tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội Gia đình, dòng học, tổchức xã hội, đảng phái, nhầ nước đều có thể coi là những cách tổ chức quyềnlực (Cách thức ra quyết định và thi hành quyết định) +Bốn là, sự thi hànhquyền lực có thể tác động đến các hành động và suy nghĩ theo hai hướng:ngăn chặn hoặc thúc đẩy

+Năm là, quan hệ quyền lực thường xuyên tồn tại trong trạng thái vừa xungđột, vừa thống nhất

+Sáu là, quyền lực mang tính lịch sử và mang tính tương đối Mỗi thời đại,mỗi giai cấp quan niệm về quyền lực khác nhau

1.2 Quyền lực chính trị

1.2.1 Khái niệm quyền lực chính trị

Quyền lực chính trị là một dạng quyền lực trong xã hội có giai cấp, các nhàkinh điển của chủ nghĩa Mác leenin quan niệm rằng quyền lực chính trị là bạolực có tổ chức của giai cấp để đàn ấp giai cấp khác Như vậy quyền lực chínhtrị luôn gắn liền với quyền lực nhà nước, phản ánh mức độ giành giữ và sửdụng quyền lực nhà nước của những tập đoàn người trong xã hội để bảo vệ lợiích của mình, chi phối các tập đoàn khác, nói cách khác quyền lực chính trịphản ánh mức độ thực hiện lợi ích của một giai cấp, trong mối quan hệ vớicác giai cấp khác thông qua mức độ chi phối quyền lực nhà nước

Quyền lực chính trị là quyền sử dụng sức mạnh của một hay liên minh giaicấp tập đoàn xã hội nhằm thực hiện sự thống trị chính trị là năng lực áp đặt vàthực thi các giải pháp phân bổ giá trị xã hội có lợi cho giai cấp mình chủ yếuthông qua đấu tranh giành giữ và thực thi quyền lực nhà nước

1.2.2 Đặc điểm của quyền lực chính trị

Một là, quyền lực gắn với sức mạnh, nhờ đó đạt kết quả Nó được thể hiện

thông qua quan hệ địa vị và quan hệ về lợi ích

Hai là, quyền lực mang tính tất yếu khách quan, xuất phát từ nhu cầu tồn tại

và phát triển của xã hội loài người

Ba là, quyền lực mang tính phổ quát, đa dạng và được biểu hiện trong các

quan hệ xã hội cụ thể

Bốn là, sự thi hành quyền lực có thể tác động đến các hành động và suy nghĩ

theo hai hướng: ngăn chặn hoặc thúc đẩy

Năm là, quan hệ quyền lực thường xuyên tồn tại trong trạng thái vừa xung đột

vừa thống nhất

Sáu là, quyền lực mang tính lịch sử và mang tính tương đối

1.2.3 Chức năng, yêu cầu của quyền lực chính trị

a) Chức năng

Quyền lực chính trị có các chức năng sau:

Một là, lập gia hệ thống chính trị của xã hội Để thực thi quyền lực chính trịcủa mình, giai cấp cầm quyền thiết lập hệ thống chính trị để thống trị xã hội,đảm bảo sự ổn định về chính trị, phát triển kinh tế xã hội

Hai là, tổ chức đời sống chính trị, thiết lập các quan hệ chính trị Nhiệm vụquan trọng nhất của chủ thể quyền lực chính trị (chủ yếu thông qua nhà nước)

là hoạch định, xây dựng hệ thống các thể chế, chính sách để đời sống chính trịphát triển theo hướng có lợi cho giai cấp mình Trên cơ sở vị trí, vai trò cácchủ thể hình thành các quan hệ chính trị: quan hệ giữa các giai cấp, các dântộc, giữa các tổ chức chính trị xã hội…

Ba là, quản lý công việc của nhà nước và xã hộị Đây là chức năng bao quátcủa quyền lực chính trị Chỉ trên cơ sở quản lý tốt công việc nhà nước và xãhội giai cấp cầm quyền mới thực thi được quyền lực chính trị của mình

Bốn là,  lãnh đạo các cơ quan quyền lực,  các hoạt động chính trị và phi chínhtrị Giai cấp cầm quyền sử dụng quyền lực chính trị lãnh đạo, định hướng hoạtđộng cho các tổ chức chính trị, tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội…

Năm là kiểm soát các quan hệ chính trị và các quan hệ xã hội Các chủ thểquyền lực chính trị từ nhà nước, các đảng chính trị đến công dân đều tham giakiểm tra giám sát hoạt động của các cơ quan quyền lực, các tổ chức chính trị

xã hội nhờ đó kiểm soát quan hệ giữa các chủ thể, hạn chế được những hiệntượng tiêu cực trong đời sống chính trị - xã hội

Sáu là, lập ra một kiểu cầm quyền nhất định đặc trưng cho xã hội, một chế độchính trị và chế độ nhà nước nhất định trên cơ sở sử dụng quyền lực chính trị

để thống trị xã hội, mỗi giai cấp cầm quyền lập ra một hệ thống tổ chức quyềnlực chính trị phù hợp với khả năng, điều kiện của mình Giai cấp chủ nô thiếtlập thể chế chính trị quân chủ chủ nô, giai cấp địa chủ lập thể chế chính trịquân chủ chuyên chế phong kiến, giai cấp tư sản lập ra thể chế chính trị quânchủ lập hiến, cộng hòa tổng thống, cộng hòa đại nghị và giai cấp công nhânlập ra thể chế chính trị cộng hòa dân chủ nhân dân- xô viết

b) Yêu cầu

Một là, quyền lực chính trị phải có tính chính đáng

Quyền lực chính trị không bao giờ là tuyệt đối, vì luôn cần sự chấp nhận củađối tượng Một giai cấp để có thể thực thi quyền lực chính trị cần tạo ra chomình tình chính đáng, tức tạo được sự thừa nhận rộng rãi trong xã hội về sựphân hóa lãnh đạo của mình Tính chính đáng càng cao càng cần ít “chi phícưỡng chế” và mục đích cần đạt được nhanh và chính xác hơn Tính chínhđáng được thừa nhận  dựa trên 3 yếu tố: tính đại diện, tính hợp lý, tính hợppháp

Hai là, quyền lực chính trị phải được tổ chức chặt chẽ

Không có tổ chức quyền lực chính trị thì không thể có quyền lực chính trị.Tập trung là nguyên tắc cơ bản của tổ chức quyền lực chính trị Nó được biểuhiện bằng một cấu trúc hình chóp trong đó có 3 phần cơ bản liên hệ chặt chẽvới nhau tạo thành hệ thống quyền lực Phần đáy là các chủ thể, cá nhân cóquyền lực chính trị, là nền tảng của quyền lực Tương ứng với nó trên thực tế

là những người ủng hộ hay những cử tri đi bỏ phiếu Phần trung gian là hệthống tổ chức liên hệ, tập hợp các thành viên thành nhóm và liên hệ các nhómvới nhau Tương ứng trong thực tế là các đảng phái, các nhóm lợi ích Nó cóchức năng liên hệ giữa phần đáy và phần chóp Phần đình là đầu não, tổ chứclãnh đạo của hệ thống Đây là phần có quyền lực thực tế nhất Bộ phận này làtrung tâm định hướng, tổ chức điều hành các hoạt động, là trung tâm phátđộng quyền lực trong toàn hệ thống Tương ứng với phần này trên thực tế là

bộ phận lãnh đạo các nhóm, trung ương đảng, bộ máy nhà nước Đỉnh caonhất của hình chóp là cá nhân, lãnh tụ của nhóm, chủ tịch đảng hay nguyênthủ quốc gia

Ba là, quyền lực chính trị phải được tập trung đủ mức và phải được kiểm soát

Sự tập trung quyền lực quá mức hay phân tán đều có tác động tiêu cực đến sựphát triển Người (nhóm người) có quyền lực thường có xu hướng tha hóa lạmquyền dẫn đến quan liêu, chuyên quyền, độc đoán, quyết định công việc theo

ý chí chủ quan, kìm hãm tự do sáng tạo Đây là căn bệnh phổ biến của tậptrung quyền lực Ngược lại, nếu dân chủ thái quá người đứng đầu cơ quanquyền lực trung ương không có đủ sức mạnh quyền lực phân tán ở các cánhân, các địa phương thì sẽ đến hỗn loạn, vô tổ chức, vô kỷ luật Cả hai tháicực đều là kẻ thù của nền tự do chân chính Vì vậy cần tôn trọng các nguyêntắc tập trung dân chủ

Tiểu kết chương 1

Ở chương 1 đề tài đã nêu ra được cơ sở lý luận về quyền lực và quyền lựcchính trị và môt số đặc điểm của quyền lực chính trị từ đó làm tiền đề chonhững lập luận, so sánh ở chương 2

1.1 Khái quát về Vương Quốc Anh

1.1.1 Khái quát về điều kiện tự nhiên –xã hội và lược sử chính trị của Vương quốc Anh

- Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ailen(gọi tắt là Vương quốc anh) vớidiện tích 244,820km2 bao gồm bốn phần chính là Anh (England), Xcốtlen(Scotland), Xứ Uên(Wales) và Bắc Ailen(North Irreland), trong đó England làvùng lớn nhất ,mặc dù chỉ chiếm 54% diện tích nhưng dân số chiếm tới81,5%

- Về dân cư : Anh là một nước đông dân trên thế giới Năm 2009 dân số Anhkhoảng 61.113.205 người

-về dân tộc : Anh là một quốc gia đa dân tộc và thành phần dân tộc khá phứctạp

- Về tôn giáo: là quốc gia đa tôn giáo ,nhưng 2/3 dân số theo Anh giáo

- Hiến Chương Manga Carta (được ký bởi vua John vào ngày 15-6-1215, dướisức ép của tầng lớp quý tộc) Hiến chương này đã hạn chế quyền lực của nhàvua và khẳng định tính tối cao của luật pháp

- Năm 1265,Nghị viện đầu tiên của anh đã nhóm họp 1455-1485, cuộc chiếntranh hoa hồng diễn ra với kết quả là quyền lực của nhà vua được tái củng cố

- Năm 1689, Hoàng gia Anh chấp nhận dự luật về các quyền (theo Bill củaRights) khẳng định quyền tối cao của nghị viện Anh

- Đến thế kỷ XIX, Hạ viện Anh mới có những chuyển biến để trở thành cơquan lập pháp đại diện thực sự với hàng loạt các đạo luật ra đời Đạo luật cảicách lớn(1832), Đạo luật cải cách (1876), Đạo luật về đại diện của dânchúng(1918,1928,1948)

1.2 Hệ thống chính trị của Vương Quốc Anh

1.2.1 Hiến Pháp Anh

a) Đặc điểm của Hiến Pháp Anh

Là Hiến Pháp bất thành văn là ở nước Anh không có một bản Hiến Pháp nàoquy định rõ các nguyên tắc, thủ tục căn bản nào cho hệ thống chính trị như ởcác nước khác

Hiến Pháp Anh dễ thay đổi, thủ tục để thay đổi cũng bình thường như các đạoluật khác

Hiến Pháp Anh có tính đơn nhất vì chỉ có một nghị viện tối cao phân quyền

và tước quyền

b) Nguồn của Hiếp Pháp

Hiến Pháp Anh được hình thành từ 4 nguồn chính:

+ Luật thành văn của Nghị Viện

Hạ viện có 646 nghị sĩ,trong đó 523 người từ Anh còn lại từ Wales, scotland,Bắc Ailen (2007)

+ Thành phần: số lượng thành viên trong Hạ viện thay đổi theo sự gia tăngdân số.mỗi nghị sĩ đại diện cho 1 đơn vị bầu cử theo định kỳ Hạ nghị sĩkhông được dưới 21

+ Cơ cấu tổ chức:

Hạ viện bầu 1 chủ tịch và 3 phó chủ tịch, Hạ viện là người của Đảng cầmquyền, lãnh đạo mọi hoạt động của Hạ viện , Hạ viện Anh có nhiều Đảng pháitham gia, nhưng chỉ có công đảng và đảng bảo thủ có ảnh hưởng quan trọng,thay nhau điều hành quyền lực nhà nước

+ Vai trò ,chức năng: Hạ viện Anh có 3 chức năng chính: (1) Làm luật: (2)Thảo luận chính sách (tức giám sát và điều tra các hoạt động của chính phủ):(3) Bầu chính phủ và các thẩm phán.

b) Thượng viện

Thành viên: gồm các nhà quý tộc danh tiếng từ 21 tuổi trở lên được kế thừa từchức tước đến danh hiệu quý tộc Số lượng thành viên không cố định,thay đổitheo thời gian, thường trên dưới 1000 người

Thành phần: 4 loại là quý tộc thế tập, quý tộc không thế tập, các tổng giámmục và các thẩm phán tòa án phúc thẩm tối cao

-Các Uỷ Ban của Nghị viện Anh

Uỷ ban thường trực: chỉ có ở Hạ viện Đây là các ủy ban về ngân sách và tàichính,các ủy ban này có tính chuyên môn,xem xét kỹ,đề nghị sửa chữa các dựluật trong quá trình lập pháp

Uỷ ban lựa chọn: có cả ở 2 viện,được thành lập tùy thuộc vào tính chất côngviệc

c) Quy trình thông qua một dự luật Hạ viện Anh

(1)Trình dự luật

(2) Đọc lần thứ nhất : mang tính công bố cho dân chúng

(3)Đọc lần thứ hai : tranh luận về các nguyên tắc khái quát chính của dự luật(4)Thông qua ủy ban: 1 trong 8 ủy ban sẽ xem xét và nghiên cứu kỹ lưỡngtừng điều khoản của dự luật

(5)Báo cáo trước hạ viện : ủy ban báo cáo kết quả xem xét để thảo luận trongphiên họp toàn thể và đưa ra các sửa đổi

(6)Đọc lần thứ ba : hạ viện không thảo luận toàn thể ,chỉ bỏ phiếu thông qua

dự luật (sau khi đã sửa đổi )

(7) Dự luật được chuyển lên thượng viện

Nếu hai viện thống nhất : dự luật được thông qua bởi Nữ hoàng

Nếu hai viện không thống nhất: xem xét các sửa đổi của thượng viện nếu đó

là dự luật tài chính, thượng viện không có quyền thay đổi hay trì hoãn dự luậnnày vẫn được ban hành bởi nữ hoàng Nếu dự luật thuộc loại khác sẽ đượcchuyển lại cho hạ viện Nếu hạ viện vẫn thông qua ở kỳ họp tiếp dự luật sẽđược ban hành bất kể ý kiến của thượng viện sau một năm

1.2.2 Chính phủ

-Trình tự thành lập chính phủ