ỦY BAN NHÂN DÂN QUẬN THANH XUÂN PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ THỦ THUẬT DẠY TỪ VỰNG TRONG GIẢNG DẠY TIẾNG ANH 6 Lĩnh vực/ Môn Ngoại ngữ Cấp học THCS Tên tác giả Vũ Thị Thu Gia[.]
Trang 1ỦY BAN NHÂN DÂN QUẬN THANH XUÂN
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO -
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ THỦ THUẬT DẠY TỪ VỰNG TRONG GIẢNG DẠY TIẾNG ANH 6
Lĩnh vực/ Môn: Ngoại ngữ Cấp học: THCS
Tên tác giả: Vũ Thị Thu Giang Đơn vị công tác: THCS Nguyễn Lân Chức vụ: Giáo viên
NĂM HỌC: 2020 - 2021
Trang 2MỤC LỤC
A PHẦN MỞ ĐẦU
I Đặt vấn đề ………
II Nhiệm vụ nghiên cứu ………
III Phạm vi nghiên cứu ………
IV Muc đích nghiên cứu ………
V Phương pháp thực hiện ………
B PHẦN NỘI DUNG I Cơ sở khoa học ………
II Cơ sở thực tiễn ………
III Khái quát thực trạng tại trường ………
IV Một số thủ thuật dạy từ vựng trong Tiếng Anh 6 ………
1 Visual ………
2 Mime ………
3 Realia ………
4 Situation / explanation ………
5 Example ………
6 Synonyon/ antonyon ………
7 Translation ………
8 “Đưa ra từ gốc” ………
V Biện pháp tổ chức thực hiện ………
1 Các bước tiến hành giới thiệu từ mới ………
2 Các thủ thuật kiểm tra và củng cố từ mới ………
2 1 Rub out and Remember ………
2.2 Slap the board ………
2.3 Role play ………
2.4 What and where ………
2.5 Matching ………
2.6 Bingo ………
2.7 Lisle order vocabulary ………
2.8 Network ………
2.9 Pelmanism ………
2.10 Crossword puzzle/ Word search ………
2.11 Concept checking questions ………
C ÁP DỤNG LÍ THUYẾT VÀO TRONG GIẢNG DẠY I Phương pháp thực nghiệm ………
II Phương pháp khảo sát ………
III Cảm nhận khi áp dụng vào thực tế ………
D RÚT KINH NGHIỆM ………
TÀI LIỆU THAM KHẢO ………
Trang
2
2
2
2
3
4
4
4
6
6
6
7
7
7
8
8
8
8
8
9
9
10
10
10
11
11
11
11
12
12
12
14
18
19
20
21
Trang 3và thân thiện với nhau hơn Tiếng Anh là một trong những thứ tiếng có vốn từ vựng phong phú vì vậy người học và người sử dụng nó không gặp ít khó khăn
Từ vựng là vốn quan trọng nhất trong khi học bất cứ môn ngoại ngữ nào
Trước xu thế hội nhập và toàn cầu hóa, Tiếng Anh đã trở thành ngôn ngữ chung của mọi quốc gia Tiếng Anh được coi như là một công cụ để giao tiếp đòi hỏi chúng ta phải có một vốn từ Wilkins nói rất đúng, “Withoutgrammar very little can beconveyed….but without vocabulary nothing can be conveyed”
(p.111, quotes in Lewis, 2000) tạm dịch là” Khi bạn không biết ngữ pháp thì bạn khó có thể diễn đạt ý của mình… nhưng khi không có từ vựng thì bạn không thể diễn đạt được gì” Từ vựng là vốn là yếu tố quan trọng nhất khi học bất cứ môn ngoại ngữ nào, vì vậy việc học từ vựng là một tất yếu không thể không kể đến trong việc học tiếng Anh Đối với học sinh, trong đó học sinh khối 6 cũng không ngoại lệ, việc học từ vựng là rất cần thiết bởi nếu thiếu đi yếu tố này thì không thể học ngôn ngữ một cách hiệu quả Trong bất kì ngôn ngữ nào, ở thời điểm bắt đầu, việc học từ vựng luôn được ưu tiên và bắt buộc Trong bài viết này, tôi chỉ xin được đề cập đến một cách cô đọng nhất “Một số thủ thuật dạy từ vựng trong giảng dạy Tiếng Anh 6”
II Nhiệm vụ nghiên cứu:
Để thực hiện tốt đề tài nghiên cứu, người thực hiện đề tài này phải cần thực hiện các nhiệm vụ sau:
1 Nghiên cứu các tài liệu hướng dẫn tiếng anh, các kĩ thuật dạy từ vựng
2 Dạy thử nghiệm
3 Dự giờ đồng nghiệp, trao đổi, rút kinh nghiệm
4 Kiểm tra, đánh giá kết quả việc nắm bài của học sinh để từ đó có sự điều chỉnh, bổ sung hợp lý
III Phạm vi nghiên cứu:
Trong đề tài nghiên cứu này, đối tượng mà tôi muốn hướng đến là học sinh khối
6 trường THCS Nguyễn Lân, và đối tượng nghiên cứu điển hình mà tôi mạnh dạn áp dụng đó là học sinh hai lớp 6A3 và 6A4, trong đó lớp 6A3 là lớp song ngữ và đã học mô hình song ngữ từ bậc tiểu học
Trang 42/21
IV Muc đích nghiên cứu:
Với việc nghiên cứu thành công đề tài, sáng kiến kinh nghiệm sẽ giúp tôi có được những kinh nghiệm sau:
1 Các thủ thuật dạy từ vựng sáng tạo và hiệu quả
2 Áp dụng các thủ thuật dạy từ vựng có hiệu quả
3 Hướng dẫn học sinh học có thể tự học từ mới ở nhà một cách hữu ích
V Phương pháp thực hiện:
1 Phương pháp quan sát: Người thực hiện đề tài tự tìm tòi nghiên cứu, tiến hành
dự giờ thăm lớp của các đồng nghiệp
2 Phương pháp trao đổi, thảo luận: sau khi dự giờ của đồng nghiệp, đồng nghiệp dự giờ người thực hiện đề tài, đồng nghiệp và người thực hiện đề tài tiến hành trao đổi, thảo luận; từ đó rút ra những kinh nghiệm và lưu ý cho tiết dạy
3 Phương pháp thực nghiệm: giáo viên tiến hành áp dụng các thủ thuật vào các tiết dạy từ vựng
4 Làm khảo sát đối với học sinh: giáo viên đưa ra các câu hỏi để học sinh trả lời sau tiết dạy, giúp cho giáo viên có thể đánh giá việc học sinh hiểu từ mới như thế nào
Trang 53/21
B PHẦN NỘI DUNG
I Cơ sở khoa học:
Đổi mới phương pháp dạy học hướng đến việc coi trọng người học, coi học sinh
là chủ thể hoạt động, khuyến khích các em học tập tích cực, chủ động trong tất
cả các hoạt động của giờ học; đặc biệt với phương pháp mới này, học sinh có thể phát huy khả năng, óc sáng tạo, và kĩ năng làm việc nhóm của từng cá nhân Trong quá trình giảng dạy, giáo viên luôn cần phải đổi mới phương pháp dạy đối với môn Tiếng anh nói riêng và các môn văn hóa nói chung, để học sinh có thể tiếp thu, lĩnh hội các kiến nhanh nhất và tốt nhất Đối với việc dạy và học tiếng anh, từ vựng được coi là quan trọng nhất Vì vậy, giáo viên cần đặc biệt chú trọng vào các phương pháp dạy từ mới một cách hiệu quả và hứng thú cho học sinh Giáo viên có thể sử dụng tranh ảnh, hành động, … hoặc trò chơi trong quá trình dạy từ mới Các trò chơi ngôn ngữ sẽ tạo được sự mới lạ, thu hút học sinh chú ý vào bài, đem đến cho học sinh cảm giác thoải mái, giảm bớt căng thẳng, nhàm chán với bài học, đồng thời giúp các em dễ dàng tiếp nhận và khắc sâu kiến thức, tự giác chủ động tìm tòi cái mới, có ý thức vận dụng linh hoạt, sáng tạo các kiến thức đã thu nhận một cách hiệu quả vào thực tế
II Cơ sở thực tiễn:
Gần đây, Sở Giáo dục và đào tạo cũng như Phòng giáo dục và đào tạo rất quan tâm tới việc dạy và học môn tiếng anh Ngành giáo dục thành phố đã tổ chức các cuộc thi tiếng anh trên mạng, thi học sinh năng khiếu, … cho học sinh và các cuộc thi giáo viên dạy giỏi dành cho giáo viên Bên cạnh đó, Sở và Phòng giáo dục cũng tang cường các đợt tập huấn và thanh tra giáo viên dạy nhằm đánh giá, kiểm tra chất lượng giáo viên và học sinh Từ đó, đưa ra các biện pháp kịp thời
để tăng chất lượng dạy và học ở các trường Trong quá trình giảng dạy, giáo viên đã rút kinh nghiệm và cố gắng vận dụng những phương pháp dạy học đổi mới vào trong chính bài giảng của mình, đặc biệt là những phương pháp dạy từ mới Nhìn chung, học sinh có phản ứng tích cực với các phương pháp này, nhờ vậy mà chất lượng tiếng anh càng được nâng cao hơn
III Khái quát thực trạng tại trường:
Ở trường trung học cơ sở, nhìn chung học sinh rất “sợ” và “ngại” học từ mới, việc sử dụng từ còn nhiều hạn chế: viết sai chính tả, sử dụng từ sai, phát âm sai,
sử dụng từ không chính xác, không phù hợp với ngữ cảnh Đa số các em có thói quen học thuộc nghĩa của từ Một số em chỉ học vẹt mang tính chất đối phó để
Trang 6Là giáo viên được phân công trực tiếp giảng dạy các em khối 6, tại hai lớp 6A3
và 6A4 tại trường THCS Tân Triều, tôi đã nhìn ra được những khó khăn mà các
em gặp phải trong quá trình học từ vựng Trong bài viết này chúng tôi đã suy nghĩ và mạnh dạn đưa ra một số chỉ dẫn trong cách học từ vựng tiếng Anh qua nghiên cứu và tìm tòi tài liệu và một số kinh nghiệm của bản thân khi tham gia giảng dạy và dự giờ chuyên môn tại trường trung học cơ sở
* Thuận lợi:
- Nội dung chương trình SGK Tiếng Anh 6 bao gồm các chủ điểm gần gũi với cuộc sống và hứng thú của các em học sinh Sách được thiết kế với nhiều tranh ảnh màu, rõ nét, sinh động Vì vậy, một số em cảm thấy thích thú khi học Tiếng Anh và tự hình thành cho mình thói quen học từ vựng theo chủ đề hiệu quả Cụ thể, các em đã phân bố thời gian trong ngày để làm bài tập và học từ vựng môn Tiếng Anh Có không ít học sinh đầu tư cho môn học, tự giác làm bài trước khi đến lớp, tích cực tham gia phát biểu xây dựng bài trên lớp, sáng tạo, vận dụng các kiến thức đã thu được vào thực hành giao tiếp (từ vựng, cấu trúc…)
- Trường có trang bị phòng chức năng dành riêng cho bộ môn tiếng anh, hệ thống âm thanh tốt nên thuận lợi cho giáo viên cần giảng dạy giáo án điện tử
- Đa số em học sinh được làm quen với môn Tiếng Anh từ cấp 1 nên một phần
hỗ trợ việc học hiện tại của các em
* Khó khăn:
- Vì đây là một môn học không phải dễ đòi hỏi các em phải chăm chỉ, luyện tập hằng ngày nên còn có một số em ham chơi, chưa hết minh tham gia các hoạt động học tập, không cảm thấy tự tin, sợ mắc lỗi khi đọc và sử dụng từ vựng vào giao tiếp, các em chưa có ý thức học tập cao Thêm vào đó các em ít chú trọng vào việc học và lười học bài nhất là từ vựng
Trang 7=> Tất cả những khó khăn nêu trên là thực trạng dạy và học từ vựng tại lớp 6A3 và 6A4 của trường trung học cơ sở Tân Triều Từ thực trạng trên, với cương vị là giáo viên đang trực tiếp giảng dạy bộ môn Tiếng Anh, tôi muốn nghiên cứu đề tài này để tìm ra những phương pháp mới và hiệu quả để nâng cao chất lượng dạy học và đồng thời cũng rút ra những kinh nghiệm từ bản thân trong quá trình giảng dạy từ vựng Hơn thế nữa, tôi cũng như nhiều đồng nghiệp khác nhận thấy rằng khả năng vận dụng kiến thức vào giao tiếp thực tế của học sinh sẽ không được cải thiện niếu như vẫn tiếp tục duy trì dạy từ vựng theo lối: thầy cung cấp từ và ngữ nghĩa, học sinh ghi nhận và tiếp thu Hơn nữa cách dạy học đó đã quá lạc hậu và không còn đáp ứng được yêu cầu dạy của học ngoại ngữ trong thời kì mới Chính điều đó đã thôi thúc tôi nghiên cứu và viết sang kiến kinh nghiệp về đề tài “Một số thủ thuật dạy từ vựng hiệu quả trong giảng dạy Tiếng Anh 6”
IV Một số thủ thuật dạy từ vựng trong Tiếng Anh 6:
Sau đây là một số các thủ thuật tôi đã nghiên cứu và tham khảo các tài liệu có
liên quan Theo Sáng kiến kinh nghiệm – kinh nghiệm dạy từ vựng môn tiếng anh – lớp 7 trường trung học cơ sở Bến Củi ( Nguyễn Thị Sơn Ca, 2008)có liệt
kê một số các thủ thuật dạy từ mới như sau:
“Giáo viên có thể dùng một số thủ thuật gợi mở giới thiệu từ mới như:
1 Visual (nhìn): cho học sinh nhìn tranh ảnh, vẽ phác hoạ cho các em nhìn,
giúp giáo viên ngữ nghĩa hoá từ một cách nhanh chóng
eg: a car eg: a flower
Trang 8
6/21
Theo Mothe, P.S., Innovative Techniques of Teaching Vocabulary at the Intermediate - Level in the Second Language Classroom, Adarsh Senior College, Omerga Dist.Osmanabad (MS) India, (p380) nhận định việc dạy từ
vựng bằng tranh ảnh có thể đem lại sự vui vẻ và khiến học sinh tập trung vào việc dạy của giáo viên
Dạy từ vựng bằng tranh ảnh là một cách hay để dạy từ vựng, Zebrowska (1975:452) đã từng nói: “Learners remember better the material that has been presented by means of visual aids’ (Người học có thể nhớ tốt hơn khi được dạy thông qua các phương tiện có thể nhìn thấy được”
2 Mime (điệu bộ): Thể hiện qua nét mặt, điệu bộ
e.g bored (chán nản)
(T looks at watch, makes bored face,
yawns
T asks, “How do l feel?”)
e.g (to) jump
T jumps
T asks, “What am l doing?”
Theo Nation, P ,Techniques for Teaching Vocabulary, English Language Insitute, Wellington, New Zealandcũng đưa ra các ví dụ dạy từ vựng bằng cách
thể hiện như sau:
“Demonstration: - by showing an object or a cutout figure (thể hiện một đặc
điểm nhỏ của vật đó)
- gestures (bằng các điệu bộ, cử chỉ, động tác)
- by performing an action (thể hiện một động tác)
3 Realia (vật thật): Dùng những dụng cụ trực quan thực tế có được
e.g limes (count), rice (uncount.)
T brings real limes and rice into
the class
T asks, “What’s this?”
e.g open (adj.), close (adj.)
T opens and closes the door
T says, “Tell me about the door: it’s what?”
Theo Mothe, P.S., Innovative Techniques of Teaching Vocabulary at the Intermediate - Level in the Second Language Classroom, Adarsh Senior College, Omerga Dist.Osmanabad (MS) India, (p379,380) có đề cập đến việc sử dụng và đưa ra các vật thật hoặc vật mẫu để dạy từ vựng như sau: “It is a very useful technique to teach vocabulary to the beginners The names of many things can be taught by showing actual objects It gives real experience and sense to the learners The words like pen, chalk, table, chair, flowers, tomato etc can be taught in the classroom.” Tạm dịch là: “Phương pháp này rất hữu ích trong dạy
Trang 97/21
từ vựng cho người mới bắt đầu Tên của nhiều đồ vật có thể được dạy bằng cách đưa ra các vật thật Nó mang lại những trải ngiệm thật và cảm giác cho người học Những từ như: bút, phấn, bàn, hoa, cà chua… có thể được dạy trong lớp học” Tuy nhiên, giáo viên cần linh hoạt trong việc sử dụng các vật mẫu hoặc
vật thật để dạy ví dụ: con hổ, voi, … giáo viên có thể sử dụng các phuong pháp khác để dạy từ vựng
4 Situation / explanation: Việc đưa từ vào một ngữ cảnh cụ thể, gần gũi với
học sinh có thể giúp học sinh dễ hiểu hơn
e.g honest
T explains, “I don’t tell lies I don’t cheat in the exams I tell the truth.”
T asks, “What am I? Tell me the word in Vietnamese.”
Theo Nation, P ,Techniques for Teaching Vocabulary, English Language Insitute, Wellington, New Zealandcó đề cập đến phương pháp giải thích như sau:
“Explanation: - by description (miêu tả)”
5 Example: Theo SKKN – Phương pháp dạy từ vựng môn Tiếng Anh trong
trường THCS (Nguyễn Trọng Hành, 2009-2010) có viết về thủ thuật đưa ra ví dụ như sau: “Sau một số từ đã học ở lớp giáo viên có thể hướng dẫn cho học sinh
về nhà tập đặt câu đơn giản với những từ đó Từ đó học sinh có thể nhớ được từ
và cụm từ một cách đơn giản hơn Với phương pháp này học sinh có thể sử dụng
từ đúng vị trí và luyện cho học sinh có khả năng sử dụng ngữ pháp tốt hơn.”
e.g fumiture
T lists examples of fumiture: “tables,
chairs, beds – these are all fumiture
Give me another example of
fumiture ”
e.g (to) complain
T says, “This room is too noisy and too small It’s no good (etc.)”
T asks, “What am I doing?”
6 Synonyon \ antonyon (đồng nghĩa \ trái nghĩa): Giáo viên dùng những từ đã
học rồi để giảng từ đồng nghĩa hoặc trái nghĩa.Từ đồng nghĩa, trái nghĩa có thể
giúp học sinh làm giàu thêm vốn từ vựng của mình
Trang 108/21
7 Translation (dịch): Giáo viên dùng những từ tương đương trong tiếng Việt để
giảng nghĩa từ trong tiếng Anh Giáo viên chỉ sử dụng thủ thuật này khi không còn cách nào khác, thủ thuật này thường được dùng để dạy từ trừu tượng, hoặc
để giải quyết một số lượng từ nhiều nhưng thời gian không cho phép, Giáo viên gợi ý học sinh tự dịch từ đó
e.g (to) forget
T asks, “How do you say `quên` in English?””
8 Theo SKKN – Phương pháp dạy từ vựng môn Tiếng Anh trong trường THCS
(Nguyễn Trọng Hành, 2009-2010) có đưa ra một thủ thuật dạy từ mới hay mà tôi
nghĩ sẽ giúp ích được các thầy cô trong việc dạy từ mới, đó là: “Đưa ra từ gốc”
Khi giáo viên hoặc một học sinh bất kỳ đưa ra một từ gốc sau đó giáo viên yêu cầu học sinh phát triển từ đó thành những từ mới có nghĩa khác Với phương pháp này giúp học phát triển được kỹ năng tư duy và phát triển được từ gốc Từ
đó học sinh có được một vốn từ cơ bản hơn
Ví dụ:
Teach (dạy) – teacher (giáo viên) Drive (lái xe) – driver (người lái xe) Work (làm việc) – worker ( công nhân )
V Biện pháp tổ chức thực hiện:
1 Các bước tiến hành giới thiệu từ mới:
Tôi đã nghiên cứu các tài liệu liên quan về thủ thuật dạy từ vựng, nhưng có lẽ tài
liệu theo Sáng kiến kinh nghiệm – kinh nghiệm dạy từ vựng môn tiếng anh – lớp
7 trường trung học cơ sở Bến Củi (Nguyễn Thị Sơn Ca, 2008)là chi tiết nhất về
các bước giới thiệu từ mới đến các em học sinh Tác giả Nguyễn Thị Sơn Ca có nhận định như sau:
* Bước giới thiệu bài, giới thiệu chủ đề: đây là bước khá quan trọng trong việc dạy từ vựng Bước này sẽ quyết định sự thành công của tiết học, nó sẽ gợi mở cho học sinh liên tưởng đến những từ sắp học qua chủ điểm vừa mới được giới thiệu Điều quan trọng nhất trong giới thiệu từ mới là phải thực hiện theo trình tự: nghe, nói, đọc, viết Đừng bao giờ bắt đầu từ hoạt động nào khác “nghe” Hãy nhớ lại quá trình học tiếng mẹ đẻ của chúng ta, bao giờ cũng bắt đầu bằng nghe, bắt chước phát âm rồi mới tới những hoạt động khác Hãy giúp cho học sinh của bạn có một thói quen học từ mới một cách tốt nhất:
Và sau đây là các bước cụ thể khi giới thiệu từ mới:
Trang 119/21
- Bước 1: “nghe”, bạn cho học sinh nghe từ mới bằng cách đọc mẫu
- Bước 2: “nói”, sau khi học sinh đã nghe được ba lần bạn mới yêu cầu học sinh nhắc lại Khi cho học sinh nhắc lại, bạn cần chú ý cho cả lớp nhắc lại trước, sau
đó mới gọi cá nhân
- Bước 3: “đọc”, bạn viết từ đó lên bảng và cho học sinh nhìn vào đó để đọc Cho học sinh đọc cả lớp, rồi đọc cá nhân và sửa lỗi cho học sinh tới một chừng mực mà bạn cho là đạt yêu cầu
- Bước 4: “viết”, sau khi học sinh đã đọc từ đó một cách chính xác rồi bạn mới yêu cầu học sinh viết từ đó vào vở
- Bước 5: bạn hỏi xem có học sinh nào biết nghĩa của từ đó không và yêu cầu một học sinh lên bảng viết nghĩa của từ đó bằng tiếng Việt
- Bước 6: đánh trọng âm từ: phát âm lại từ và yêu cầu học sinh nhận diện âm tiết có trọng âm và đánh dấu
- Bước 7: cho câu mẫu và yêu cầu học sinh xác định từ loại của từ mới học.”
2 Các thủ thuật kiểm tra và củng cố từ mới:
Thiết nghĩ nếu chỉ giới thiệu từ mới sẽ không đủ để mang lại kết quả tốt về dạy
từ vựng mà cần phải có kiểm tra và củng cố Theo Sáng kiến kinh nghiệm – kinh nghiệm dạy từ vựng môn tiếng anh – lớp 7 trường trung học cơ sở Bến Củi (Nguyễn Thị Sơn Ca, 2008) “Chúng ta biết rằng chỉ giới thiệu từ mới thôi không
đủ, mà chúng ta còn phải thực hiện các bước kiểm tra và củng cố Các thủ thuật kiểm tra và củng cố sẽ khuyến khích học sinh học tập tích cực và hiệu quả hơn Trong hoạt động này, chúng ta có thể sử dụng để kiểm tra từ mới.”
Tôi đã nghiên cứu một số các tài liệu nghiên cứu khoa học và sáng kiến kinh nghiệm về các thủ thuật kiểm tra và củng cố từ vựng trong trường THCS và đã
có những kết quả khả quan Thông qua việc nghiên cứu một số tài liệu, chuang tôi muốn đề cập tới một số các thủ thuật sau:
2.1 Rub out and Remember: Giáo viên lần lượt xoá các từ trên bảng nhưng
không theo thứ tự ban đầu, giáo viên chỉ vào từ tiếng Việt và yêu cầu học sinh đọc to từ tiếng Anh tương ứng Tiếp tục cho đến khi tất cả các từ trên bảng được xoá hết và học sinh đã ghi nhớ từ mới.Yêu cầu học sinh ghi lại những từ tiếng Anh tương ứng lên bảng
VD: Unit 10 – Getting Started – Tieng Anh 6
UFO (Unidentified Flying Object) (n) vật thể bay không xác định
‘solar ‘energy (n) năng lượng mặt trời
app’liance (n) thiết bị, dụng cụ