1 SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO YÊN BÁI TRƯỜNG THCS VÀ THPT NGHĨA TÂM BÁO CÁO SÁNG KIẾN CẤP CƠ SỞ Lĩnh vực Kỹ thuật công nghiệp DÙNG MÔ HÌNH MẶT PHẲNG CHIẾU TRONG GIẢNG DẠY CÁC BÀI HÌNH CHIẾU MÔN CÔNG NGHỆ[.]
Trang 11
TRƯỜNG THCS VÀ THPT NGHĨA TÂM
BÁO CÁO SÁNG KIẾN CẤP CƠ SỞ Lĩnh vực: Kỹ thuật công nghiệp DÙNG MÔ HÌNH MẶT PHẲNG CHIẾU TRONG GIẢNG DẠY CÁC BÀI HÌNH CHIẾU MÔN
CÔNG NGHỆ LỚP 8
Tác giả : Phan Dũng Thành
Trình độ chuyên môn: Cao đẳng sư phạm kỹ thuật điện tử
Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường THCS và THPT Nghĩa Tâm
Yên Bái, ngày 29 tháng 01 năm 2022
Trang 2I THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN
1 Tên sáng kiến: Dùng mô hình mặt phẳng chiếu trong giảng dạy các bài
hình chiếu môn công nghệ lớp 8
2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Phương pháp dạy học
3 Phạm vi áp dụng sáng kiến: Các bài hình chiếu của vật thể môn công
nghệ lớp 8
4 Thời gian áp dụng sáng kiến:
Từ tháng 09 năm 2020 đến tháng 11 năm 2020
5 Tác giả:
Họ và tên: Phan Dũng Thành
Năm sinh: 1980
Trình độ chuyên môn: Cao đẳng sư phạm Kỹ thuật điện tử
Chức vụ công tác: Giáo viên
Nơi làm việc: Trường THCS và THPT Nghĩa Tâm
Địa chỉ liên hệ: Thôn Tho, xã Nghĩa Tâm, huyện Văn Chấn, tỉnh Yên Bái Điện thoại: 0942 574 279
II MÔ TẢ SÁNG KIẾN:
1 Tình trạng các giải pháp đã biết
Năm học 2019 - 2020 tôi được phân công giảng dạy môn Công nghệ 8, trong quá trình giảng dạy các bài về hình chiếu của vật thể, bản thân tôi đã sử dụng theo phương pháp dạy thông thường là tranh ảnh giáo khoa và các vật mẫu trong bộ thiết bị dạy học môn công nghệ 8 được Bộ GD&ĐT trang bị Nhưng qua các bài học phần hình chiếu tôi nhận thấy học sinh vẫn mắc phải một số thiếu sót sau:
- Nhận biết các hình chiếu đứng, hình chiếu cạnh, hình chiếu bằng trên bản
vẽ còn lúng túng
- Sắp xếp các hình chiếu đứng đứng, hình chiếu cạnh, hình chiếu bằng trên bản vẽ chưa đúng
- Khi vẽ các hình chiếu của một vật thể, tương quan kích thước các chiều của các hình chiếu chưa đúng
- Một số học sinh còn nhầm lẫn giữ hình chiếu vuông góc và hình chiếu trục đo
Kết quả bài kiểm tra, năm học 2019 - 2020 ở khối lớp 8 sau khi học xong phần I - Vẽ kỹ thuật, với 103 học sinh:
Trang 3Thiếu sót của học sinh Số học
sinh Tỉ lệ% Lúng túng khi nhận diện các hình chiếu trên bản vẽ 25 24,2 Sắp xếp vị trí các hình chiếu chưa đúng 50 48,5 Tương quan kích thước các chiều của các hình chiếu chưa đúng 30 29,1 Nhầm lẫn giữa hình chiếu vuông góc và hình chiếu trục đo 15 14,5
Chính vì vậy để nâng cao chất lượng dạy học các bài học phần vẽ kỹ thuật
công nghệ lớp 8, tôi đã nghiên cứu và áp dụng giải pháp “Dùng mô hình mặt
phẳng chiếu trong giảng dạy các bài hình chiếu môn công nghệ lớp 8” và đưa vào
giảng dạy trong năm học 2020 - 2021 nhằm giúp học sinh hiểu rõ về các mặt phẳng chiếu, hướng chiếu, vị trí các hình chiếu và sự tương quan về kích thước
của các hình chiếu đứng, chiếu bằng, chiếu cạnh
2 Nội dung giải pháp đề nghị công nhận là sáng kiến:
- Mục đích của giải pháp:
Dùng mô hình mặt phẳng chiếu kết hợp với mẫu vật, tranh ảnh giáo khoa, chùm tia sáng để hình thành và khắc sâu kiến thức về phân biệt các mặt phẳng chiếu, hướng chiếu, vị trí các hình chiếu từ đó học sinh xác định chính xác được
vị trí các mặt phẳng chiếu, hướng chiếu, vị trí các hình chiếu và sự tương quan giữa hình dạng, kích thước các chiều của vật thể trên bản vẽ kỹ thuật
- Nội dung giải pháp
Dùng mặt phẳng chiếu kết hợp với vật thể, tranh sách giáo khoa, chùm tia sáng để làm rõ khái niệm về hình chiếu, các phép chiếu, vị trí các mặt phẳng chiếu, hướng chiếu và hình chiếu của vật thể tương ứng, sự tương quan giữa hình dạng, kích thước các chiều của vật thể trong các bài hình chiếu môn công nghệ 8
Cách thức thực hiện:
Giáo viên sử dụng mặt phẳng chiếu kết hợp với mô hình vật thể cùng với tia sáng để giảng dạy các bài hình chiếu
Các bước thực hiện:
Bước 1: Chuẩn bị (giáo viên)
+ Mô hình ba mặt phẳng chiếu: làm từ bìa caton của thùng giấy A4; gỗ dán hoặc tấm alu kết hợp với các bản lề (chi phí nguyên vật liệu khoảng 100 nghìn đồng), có nam châm ở mặt phẳng chiếu để có thể gắn lên bảng từ
+ Mô hình vật thể trong các bài học (bài 2, bài 4, bài 6, bài 8): làm từ các bìa caton, xốp và dùng keo dán, băng dính để gắn
Trang 4+ Phụ kiện: đế kê vật thể bằng nhựa trong, đèn pin có pha lớn (từ 80 đến
100 ngàn đồng), giá đỡ đèn pin (điều chỉnh được độ cao): sử dụng giá và kẹp từ
bộ dụng cụ của bộ môn vật lí
Bước 2: Tiến hành
+ Giáo viên dùng mô hình ba mặt phẳng chiếu cùng vật thể và gắn lên trên bảng từ ở vị trí mà học sinh quan sát được nhiều nhất
+ Giáo viên dùng đèn pin tạo ra các tia chiếu để chiếu vật thể lên các mặt phẳng chiếu để học sinh quan sát các hình chiếu thu được trên mặt phẳng chiếu
+ Giáo viên hướng dẫn học sinh quan sát thình trong sgk và gọi học sinh lên bảng chỉ vị trí và tên của các mặt phẳng chiếu hoặc hình chiếu trên mô hình mặt phẳng chiếu, sau đó giáo viên chốt kiến thức
Ví dụ: Dùng mặt phẳng chiếu để dạy mục III-Các hình chiếu vuông góc trong bài 2-Hình chiếu
- GV gắn các mặt phẳng chiếu cùng mô
hình vật thể như hình 2.3 sgk lên bảng
- GV yêu cầu HS quan sát mô hình trên
bảng với hình ảnh trong sgk Chỉ rõ vị
trí, tên gọi các mặt phẳng hình chiếu
trên mô hình mặt phẳng
- HS lên bảng trình bày
- GV mời HS khác nhận xét
- GV kết luận
- GV dùng ánh sáng của đèn pin chiếu
từ trước tới vật thể để tạo ra hình chiếu
trên mặt phẳng chiếu đứng
- GV đặt câu hỏi: Hình chiếu thu được
gọi là hình chiếu gì? Thuộc mặt phẳng
III-Các hình chiếu vuông góc
1 Các mặt phẳng chiếu
- Mặt phẳng chính diện gọi là mặt phẳng chiếu đứng
- Mặt phẳng nằm ngang gọi là mặt phẳng chiếu bằng
- Mặt bên phải gọi là mặt phẳng chiếu cạnh
2 Các hình chiếu
Trang 5chiếu nào? Có hướng chiếu như thế
nào?
- HS trả lời
- GV mời HS khác nhận xét
- GV kết luận
- Với hình chiếu cạnh, hình chiếu bằng
GV thực hiện tương tự như với hình
chiếu đứng
- Hình chiếu đứng thuộc mặt phẳng chiếu đứng có hướng chiếu từ trước tới
- Hình chiếu bằng thuộc mặt phẳng chiếu bằng có hướng chiếu từ trên xuống
- Hình chiếu cạnh thuộc mặt phẳng chiếu cạnh có hướng chiếu từ trái sang
- Tính mới, sự khác biệt của biện pháp:
Sử dụng mô hình mặt phẳng chiếu, vật thể tự làm để phục vụ quá trình giảng dạy giúp giáo viên dễ dàng đạt được các mục tiêu của các bài học hình chiếu môn công nghệ lớp 8
3 Khả năng áp dụng của biện pháp:
Biện pháp dùng mặt chiếu trong giảng dạy các bài hình chiếu có thể áp dụng để giảng dạy các bài 2, bài 4, bài 6 và bài 8 trong chương trình công nghệ lớp 8 hiện hành
4 Hiệu quả, lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng biện pháp
Khi thực hiện biện pháp “Dùng mô hình mặt phẳng chiếu trong giảng dạy
các bài hình chiếu môn công nghệ lớp 8” trong năm học 2020 – 2021, tôi nhận
thấy học sinh hăng hái phát biểu ý kiến xây dựng bài, phát huy được tính tích cực, chủ động của học sinh trong quá trình học
Kết quả bài kiểm tra sau khi HS học xong phần I- Vẽ kỹ thuật, năm học
2020 - 2021 với 97 học sinh lớp 8:
Thiếu sót của học sinh Số học
sinh Tỉ lệ% Lúng túng khi nhận diện các hình chiếu trên bản vẽ 11 11,3 Sắp xếp vị trí các hình chiếu chưa đúng 17 17,5 Tương quan kích thước các chiều của các hình chiếu chưa đúng 12 12,3 Nhầm lẫn giữa hình chiếu vuông góc và hình chiếu trục đo 3 3,1
5 Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến
Trang 6+ Giáo viên phải chuẩn bị các mặt phẳng chiếu để có thể gắn được lên bảng
từ, có thể tập dụng vật liệu như giấy bìa caton hoặc bằng gỗ dán hoặc tấm alu;
mua sắm đèn pin, giá đỡ đèn pin
+ Giáo viên phải chuẩn bị các mô hình vật thể trong các bài học
6 Tài liệu gửi kèm:
- Ảnh chụp các mặt phẳng chiếu bằng bìa caton
- Ảnh chụp cảnh chiếu vật thể lên mặt phẳng chiếu đứng bằng đèn pin
III Cam kết không sao chép hoặc vi phạm bản quyền
Tôi xin cam kết biện pháp “Dùng mô hình mặt phẳng chiếu trong giảng dạy các bài hình chiếu môn công nghệ lớp 8” là sản phẩm của cá nhân không sao chép hoặc vi phạm bản quyền của bất kỳ cá nhân, tổ chức nào
Yên Bái, ngày 29 tháng 01 năm 2022
Người viết báo cáo
(Ký và ghi rõ họ tên)
Phan Dũng Thành
XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG
VỀ VIỆC TRIỂN KHAI ÁP DỤNG SÁNG KIẾN TẠI ĐƠN VỊ
Trang 7Ảnh chụp các mặt phẳng chiếu bằng bìa caton
Trang 8Ảnh chụp cảnh chiếu vật thể lên mặt phẳng chiếu đứng bằng đèn pin