đánh giá chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại dự án đường vành đai 2

Đề án môn học chuyên ngành Quản lý đất đai, chính sách bồi thường hỗ trợ tái định cư tại dự án đường vành đai 2, thành phố Hà Nội............................................................................................................................................................

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ VÀ TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT TRÊN ĐỊA BÀN

PHƯỜNG KHƯƠNG THƯỢNG, QUẬN ĐỐNG ĐA, THÀNH PHỐ HÀ NỘI 16

2.1 Giới thiệu chung Quận Đống Đa, thành phố Hà Nội 16

2.1.1 Hiện trạng điều kiện tự nhiên 16

2.1.2 Hiện trạng phát triển kinh tế - xã hội 16

2.1.3 Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội 17

2.1.4 Hiện trạng sử dụng đất và tình hình biến động sử dụng đất 18

2.1.5 Tình hình quản lý đất đai và thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn quận Đống Đa, thành phố Hà Nội 19 2.2 Chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất xây dựng dự án vành đai 2 trên địa bàn 23

2.2.1 Quy mô dự án 23

2.2.2 Các văn bản pháp lý có liên quan đến dự án 24

2.2.3 Kết quả công tác thực hiện bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tại dự án 25

CHƯƠNG 3: ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ VÀ TÁI ĐỊNH CƯ TẠI PHƯỜNG KHƯƠNG THƯỢNG, QUẬN ĐỐNG ĐA, THÀNH PHỐ HÀ NỘI 36

3.1 Đánh giá của người dân bị thu hồi đất tại dự án về công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư 36

3.2 Đánh giá chung về chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tại dự án 38 3.2.1 Ưu điểm 38

3.2.2 Hạn chế 39

3.2.3 Một số nguyên nhân 40

KẾT LUẬN 42

TÀI LIỆU THAM KHẢO 1

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

Từ viết tắt Nghĩa

GPMB Giải phóng mặt bằng QHKHSDĐ Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất GCNQSDĐ Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất UBND Ủy ban nhân dân

BTHT&TĐC Bồi thường hỗ trợ và tái định cư BTHT Bồi thường hỗ trợ

DANH MỤC BẢNG

Bảng 2.1 Tổng hợp đơn giá bồi thường về đất giai đoạn 1 của dự án 26

Bảng 2.2 So sánh giá bồi thường giai đoạn 1 của dự án và giá thị trường tại thời điểm thu hồi đất 26

Bảng 2.3 Tổng hợp đơn giá bồi thường về đất giai đoạn 2 của dự án 28

Bảng 2.4 So sánh giá bồi thường giai đoạn 1 của dự án và giá thị trường tại thời điểm thu hồi đất 29

Bảng 2.5 Tổng hợp kết quả thực hiện bồi thường, hỗ trợ về đất 29

Bảng 2.6 Tổng hợp về chính sách hỗ trợ giai đoạn 1 của dự án 33

Bảng 2.7 Tổng hợp về chính sách hỗ trợ giai đoạn 2 của dự án 33

Bảng 2.8 Kết quả ý kiến của người dân về chính sách hỗ trợ tại giai đoạn 1 của dự án 36

Bảng 2.9 Kết quả ý kiến của người dân về chính sách hỗ trợ tại giai đoạn 2 của dự án 38

DANH MỤC HÌNH Hình 1 Trình tự tiến hành thu hồi đất 12

Hình 2 Trình tự thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất trên địa bàn Quận Đống Đa, Thành phố Hà Nội 22

LỜI MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Đất đai là nguồn tài nguyên quý giá của quốc gia, là tư liệu sản xuất đặc biệt không thể thay thế được đồng thời có tầm quan trọng đặc biệt đối với đời sống của người dân cả về phương diện nơi ở và tài sản

Thực hiện Nghị quyết của Đảng, Nhà nước là phát triển kinh tế nhiều thành phần theo định hướng xã hội chủ nghĩa để đưa đất nước tiến lên theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Từ khi đất nước đổi mới đến nay nhiều khu đô thị mới, khu công nghiệp, khu kinh tế, khu du lịch, nhiều tuyến đường được hình thành Việt Nam đang dần chuyển mình thay đổi với rất nhiều dự án được xét duyệt và thi công vì vậy một trong những những vấn đề được quan tâm hàng đầu là vấn đề bồi thường, giải phóng mặt bằng khi Nhà nước thu hồi đất để thực hiện dự án Việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư để giải phóng mặt bằng là lĩnh vực hết sức nhạy cảm và phức tạp Nó liên quan trực tiếp đến quyền lợi của chủ sử dụng đất, chủ sử dụng tài sản, nó tác động đến mọi mặt của đời sống kinh tế - chính trị - xã hội hiện nay

Trong điều kiện quỹ đất ngày càng hạn hẹp, nhận thức của người dân ngày một cao, giá trị sinh lời của đất ngày càng tăng cùng với tốc độ phát triển kinh tế thì việc giải phóng mặt bằng để tạo ra quỹ đất sạch triển khai dự án theo đúng tiến độ ngày càng trở nên cấp thiết và quan trọng bởi không có đất sạch thì không thể triển khai dự án theo đúng tiến độ đề ra Tuy nhiên, vì quyền lợi của người dân và vì nhận thức luôn phải có lợi cho mình của người dân lúc nào cũng đòi hỏi phải được bồi thường thỏa đáng nhưng nếu việc giải phóng mặt bằng không theo quy định của pháp luật, không tuân theo đúng chế độ chính sách của Nhà nước thì cơ quan thực hiện việc giải phóng mặt bằng sẽ không bao giờ đáp ứng được đầy đủ theo đúng nguyện vọng của nhân dân

Do vậy, để giải quyết hài hòa mối quan hệ trên trong công tác giải phóng mặt bằng thì cần phải xác định đúng các nguyên nhân của những tồn tại, qua đó xây dựng những giải pháp thực hiện nhằm đảm bảo quyền lợi của người dân cũng như việc đảm bảo tiến độ của công tác giải phóng mặt bằng nói riêng và tiến độ thực hiện của các

dự án cần thu hồi đất nói chung

Để có cái nhìn cụ thể hơn về công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trên địa bàn quận Đống Đa, thành phố Hà Nội dưới sự hướng dẫn của giảng viên Thạc sĩ

Trần Thu Thủy, tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá công tác bồi thường, hỗ

trợ và tái định cư để thực hiện dự án xây dựng đường Vành đai 2 trên địa bàn phường Khương Thượng, quận Đống Đa, thành phố Hà Nội”

2 Mục đích nghiên cứu

Mục đích của đề tài là tập trung nghiên cứu nhằm tìm hiểu thực trạng và các vấn đề tồn tại trong công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất để xây dựng dự án đường Vành đai 2 trên địa bàn Quận Đống Đa Từ đó phân tích, đánh giá, nhận xét được ưu điểm và hạn chế trong việc thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trên địa bàn

3 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp thu thập số liệu: Để có được những thông tin trong đề tài chủ yếu sử dụng phương pháp thu thập thông tin, dữ liệu thứ cấp từ nhiều nguồn như: Internet, báo…

- Phương pháp phân tích tổng hợp tài liệu: từ các nguồn tài liệu, số liệu thu thập được, tiến hành nghiên cứu và phân tích tổng quan về công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trên địa bàn nghiên cứu

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

- Phạm vi nghiên cứu: Thu hồi đất thực hiện dự án xây dựng đường Vành đai

2 trên địa bàn phường Khương Thượng, quận Đống Đa, Thành phố Hà Nội

- Thời gian: thu thập số liệu thứ cấp: 2013 – 2018

5 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

Việc đánh giá công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất để xây dựng dự án đường Vành đai 2 trên địa bàn quận Đống Đa, thành phố Hà Nội có ý nghĩa thiết thực góp phần nhìn ra được các vấn đề tồn tại, hạn chế trong công tác thực hiện bồi thường, hỗ trợ; từ đó là cơ sở đưa ra những đánh giá khách quan về công tác bồi thường hỗ trợ; góp phần cung cấp tài liệu cho một số nhà đầu

tư, nhà hoạch định chính sách có thể đưa ra giải pháp hỗ trợ giải quyết các vướng mắc tồn tại, đảm bảo lợi ích của người dân có đất bị thu hồi Kết quả nghiên cứu đề tài là cơ sở thực tiễn, có thể dùng làm tài liệu tham khảo cho các bạn sinh viên sử dụng trong công việc học tập, nghiên cứu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ VÀ TÁI ĐỊNH

CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT 1.1 Khái quát chung về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

1.1.1 Thu hồi đất

Thu hồi đất là một trong những nội dung quản lý nhà nước về đất đai Ở Việt Nam, đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý Nhà nước không trực tiếp sử dụng đất mà giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất của tổ chức, hộ gia đình, cá nhân Nhà nước trao quyền sử dụng đất cho tổ chức, hộ gia đình, cá nhân song cũng thu lại quyền sử dụng đất vì nhiều lý

do khác nhau Thật vậy, theo Khoản 11, Điều 3 Luật đất đai 2013: “Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước quyết định thu lại quyền sử dụng đất của người được Nhà nước trao quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất của người sử dụng đất vi phạm pháp luật về đất đai”

Thu hồi đất là một công cụ giúp bảo vệ quyền chế độ sở hữu về đất đai; giúp Nhà nước điều tiết, phân phối đất đai hiệu quả, nhằm tăng hiệu quả sử dụng đất đồng thời có thể phát triển cơ sở hạ tầng, kinh tế - xã hội

1.1.2 Bồi thường

Theo từ điển Tiếng Việt: “Bồi thường” có nghĩa là trả lại tương xứng giá trị hoặc công lao động cho một chủ thể nào đó bị thiệt hại vì một hành vi của chủ thể khác (Viện Ngôn ngữ học, 2002) Điều này có nghĩa là: Không phải mọi khoản đều bồi thường bằng tiền; Sự mất mát của người bị thu hồi đất không chỉ là về mặt vật chất mà nhiều trường hợp còn mất mát cả về tinh thần nhất là khi phải tái định cư; Về mặt hành chính thì đây là một quá trình không tự nguyện, có tính cưỡng chế và vốn

là điều hoà sự “hi sinh” không chỉ là một sự bồi thường ngang giá tuyệt đối

Tại Khoản 6, Điều 4 Luật đất đai 2003 quy định: “Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất bị thu hồi cho người bị thu hồi đất" Tuy nhiên, quy định này chưa thật sự chặt chẽ và chưa thể hiện được trọn vẹn những giá trị thiệt hại mà Nhà nước sẽ bồi thường khi thu hồi đất, đó không chỉ là giá trị quyền sử dụng đất mà còn phải tính đến giá trị thiệt hại về tài sản có trên đất, ngoài ra phải tính đến những thiệt hại vô hình khác, mà Nhà nước phải sử dụng thêm cơ chế hỗ trợ mới bù đắp được một cách trọn vẹn những thiệt hại do thu hồi đất gây ra

Vì vậy trong Luật Đất đai năm 2013 tại Khoản 12, Điều 3 đã quy định: “Bồi thường về đất là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất

thu hồi cho người sử dụng đất”

Như vậy, khi Nhà nước thu hồi đất, Nhà nước có nghĩa vụ bồi thường cho người sử dụng đất hợp pháp bị thu hồi đất những giá trị thiệt hại về đất và tài sản trên đất, việc bồi thường được thực hiện theo quy định của pháp luật về đất đai Công tác bồi thường được thực hiện sau khi Nhà nước có thông báo thu hồi đất (Quốc hội, 2013)

1.1.3 Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất

Theo Từ điển Tiếng Việt, hỗ trợ có nghĩa là giúp thêm, góp thêm vào

Theo Luật đất đai 2003: “Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước giúp đỡ người bị thu hồi đất thông qua đào tạo nghề mới, bố trí việc làm mới, cấp kinh phí để di dời đến địa điểm mới”

Theo Khoản 14, Điều 3, Luật đất đai 2013: “Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất

là việc Nhà nước trợ giúp cho người có đất thu hồi để ổn định đời sống, sản xuất và phát triển” Các nội dung quy định cụ thể về hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất được quy định tại Điều 83 Luật đất đai 2013 Việc hỗ trợ được thông qua đào tạo nghề mới,

bố trí việc làm mới, cấp kinh phí để di dời đến địa điểm mới

1.1.4 Tái định cư

Theo từ điển Tiếng Việt, “tái” nghĩa là lại một lần nữa, lần thứ hai; “định cư”

là một nơi nhất định để sinh sống, làm ăn Vì vậy, có thể hiểu tái định cư là việc bố trí chỗ ở mới cho người bị thu hồi đất mà không còn chỗ ở nào khác trong phạm vi nơi có đất bị thu hồi và phải di chuyển chỗ ở Mặc dù thuật ngữ tái định cư được pháp luật đất đai đề cập nhưng lại chưa có quy định nào giải thích cụ thể nội hàm của khái niệm này

Luật Đất đai năm 2003 chỉ quy định: “Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương lập và thực hiện các dự án tái định cư trước khi thu hồi đất để bồi thường bằng nhà ở, đất ở cho người bị thu hồi đất mà phải di chuyển chỗ ở,… Trường hợp không có khu tái định cư thì người bị thu hồi đất được bồi thường bằng tiền và được ưu tiên mua hoặc thuê nhà ở thuộc sở hữu Nhà nước đối với khu vực đô thị; bồi thường bằng đất ở đối với khu vực nông thôn,… Chính phủ quy định việc bồi thường, tái định cư cho người có đất bị thu hồi và việc hỗ trợ để thực hiện thu hồi đất” (Luật Đất đai, 2003)

Từ quy định trên của pháp luật đất đai hiện hành, chúng ta có thể tạm đưa ra quan niệm về tái định cư như sau: Tái định cư đó là những chính sách, biện pháp của Nhà nước nhằm thông qua các hoạt động để ổn định cuộc sống của những người bị thu hồi đất nằm trong diện phải di dời khi có dự án đầu tư, đến nơi ở mới được ổn định đời sống, ổn định sản xuất để phát triển kinh tế xã hội

1.1.5 Một số khái niệm liên quan khác

Giải phóng mặt bằng (GPMB): Trong Luật Đất đai và Luật Xây dựng hiện

hành không có định nghĩa trực tiếp thế nào là giải phóng mặt bằng mặc dù có sử dụng

cụm từ này Có thể nói, giải phóng mặt bằng hay giải tỏa mặt bằng (còn gọi tắt là giải tỏa) là một quá trình “làm sạch” mặt bằng thông qua việc thực hiện di dời các công

trình xây dựng, vật kiến trúc, cây cối, hoa màu và một bộ phận dân cư trên một diện tích đất nhất định nhằm thực hiện quy hoạch, cải tạo hoặc xây dựng công trình mới

Trên thực tế, khái niệm “giải phóng mặt bằng” được dùng phổ biến hiện nay

là khi Nhà nước có quyết định thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng và phát triển kinh tế

1.2 Mục đích, ý nghĩa của việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

1.2.1 Mục đích

Với mục tiêu phát triển đất nước, lợi ích quốc gia, công cộng nói chung và các

dự án phát triển hạ tầng đô thị, sản xuất, kinh doanh cần sử dụng đất đai như là một nguồn lực đầu vào tạo mặt bằng sản xuất Khi đó, Nhà nước phải thực hiện thu hồi đất của nhân dân để thực hiện mục tiêu phát triển trên đồng thời thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cho các hộ dân bị thu hồi đất

Công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư không chỉ đơn thuần là bồi thường

về vật chất mà còn cần phải đảm bảo lợi ích của người dân khi di chuyển chỗ sinh sống Do đó, mục đích chính của công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư là:

- Bồi thường đúng với phần đất đai bị thu hồi và tài sản bị thiệt hại, đảm bảo cho người bị thu hồi đất có thể khôi phục sản xuất, ổn định đời sống sau khi giải phóng mặt bằng hoặc tại nơi tái định cư

- Hỗ trợ đào tạo chuyển đổi nghề nghiệp, đảm bảo sinh kế cho người sử dụng đất hậu thu hồi; tạo điều kiện cho người dân có cuộc sống ổn định

- Tái định cư đảm bảo tái thiết lại cơ sở hạ tầng, các điều kiện cho hoạt động sản xuất kinh doanh và đời sống, thực hiện mục tiêu cuối cùng là tạo lại nguồn thu nhập và các văn hóa truyền thống, các hoạt động khám chữa bệnh, thể dục thể thao, giáo dục… và sinh hoạt cộng đồng cho người dân

việc giải quyết hậu quả của việc thu hồi đất (thực chất là xử lý hài hòa lợi ích kinh tế

giữa các bên) gặp rất nhiều khó khăn, phức tạp Việc giải quyết tốt vấn đề BTHT&TĐC khi Nhà nước thu hồi đất sẽ mang lại ý nghĩa to lớn trên nhiều phương diện:

- Về phương diện chính trị: Giải quyết tốt nhất vấn đề BTHT&TĐC là thực hiện tốt chính sách để phát triển kinh tế - xã hội góp phần vào việc duy trì, củng cố

sự ổn định về chính trị và đảm bảo các quyền, lợi ích hợp pháp của Nhà nước, nhà đầu tư và người sử dụng đất

- Về phương diện kinh tế - xã hội: Thực hiện tốt công tác BTHT&TĐC khi Nhà nước thu hồi đất là điều kiện để người dân nhanh chóng ổn định cuộc sống và doanh nghiệp sớm có mặt bằng triển khai các dự án đầu tư góp phần vào việc thúc

đẩy tăng trưởng của nền kinh tế

1.3 Một số nguyên tắc và yếu tố ảnh hưởng đến bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

1.3.1 Một số nguyên tắc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

Bồi thường, hỗ trợ và tái định cư là một công tác phức tạp, để công tác này đạt được hiệu quả cao thì cần phải đảm bảo nguyên tắc đó là:

Thứ nhất, công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư phải tuân thủ pháp luật và

thực hiện theo một quy trình chặt chẽ;

Thứ hai, công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư phải đảm bảo hài hòa lợi

ích của các bên có liên quan;

Thứ ba, công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư phải thực hiện công bằng,

khách quan, dân chủ với sự tham gia của cộng đồng;

Thứ tư, việc bồi thường, hỗ trợ phải gắn với việc tái định cư, ổn định đời sống

và việc làm cho người có đất bị thu hồi

1.3.2 Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

a Chính sách, pháp luật đất đai

Đất đai là đối tượng quản lý phức tạp, luôn biến động theo sự phát triển của nền kinh tế Để thực hiện tốt việc quản lý nhà nước về đất đai, đòi hỏi các văn bản pháp luật liên quan đến lĩnh vực đó cũng phải ổn định và phù hợp với tình hình thực

tế Chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất là một nhóm chính sách công liên quan đến nhiều lĩnh vực như đất đai, tài chính, an ninh, chính trị….Vì vậy, muốn công tác bồi thường, hỗ trợ tái định cư được thực hiện hiệu quả thì phải có những quy định, chủ trương, chính sách của các cơ quan nhà nước về đất đai nhằm đạt đến sự hài hòa, hợp lý về lợi ích, hiệu quả và phát triển bền vững

b Thị trường bất động sản

Việc hình thành và phát triển thị trường bất động sản góp phần giảm thiểu việc thu hồi đất để thực hiện các dự án đầu tư, hoặc người bị thu hồi đất có thể tự mua hoặc thuê đất đai, nhà cửa mà không cần phụ thuộc vào các suất tái định cư, mặt khác, giá cả của bất động sản được hình thành trên thị trường này và nó sẽ tác động đến giá

đất tính bồi thường

c Giá đất và định giá đất

Giá đất bồi thường, hỗ trợ và giá bôi thường tài sản là những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến công tác bồi thường, hỗ trợ Giá đất luôn có xu hướng tăng vì bị hạn chế bơi số lượng, do đó thường xảy ra một nghịch lý: Khi nền kinh tế phát triển, nhu cầu

về đất đai cao, cung không đáp ứng được cầu thì quá trình bồi thường, hỗ trợ sẽ gặp khó khăn vì người dân đòi hỏi giá bồi thường, hỗ trợ cao Ngược lại khi nền kinh tế lâm vài khủng hoảng, thị trường đóng băng thì công tác bồi thường, hỗ trợ được thực hiện dễ dàng hơn

Định giá đất là cơ sở của quản lý giá đất, tiêu chuẩn giá đất được định ra một cách khoa học là yêu cầu của việc sử dụng hợp lý đất đai, quản lý đất đai và giá đất

ở cả tầm vĩ mô và vi mô Quản lý tốt giá đất sẽ giúp cho công tác bồi thường, hỗ trợ được tiến hành dễ dàng và thuận lợi hơn

d Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất (QHKHSDĐ)

QHKHSDĐ có tác động đến công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trên một

số khía cạnh Thứ nhất, quy hoạch sử dụng đất đai là căn cứ quan trọng cho việc xây

dựng kế hoạch sử dụng đất đai mà KHSDĐ là một trong những căn cứ quan trọng để

thực hiện thu hồi đất (Khoản 2, Điều 63 Luật đất đai 2013) Thứ hai, QHKHSDĐ là

một trong những nhân tố ảnh hưởng đến giá chuyển nhượng quyền sử dụng đất, từ

đó ảnh hưởng tới giá đất bồi thường

d Đăng ký đất đai, lập và quản lý hồ sơ địa chính cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ)

Trong hệ thống đăng ký quyền, mỗi thửa đất được mô tả trên bản đồ và các quyền gắn với nó được ghi vào sổ đăng ký cùng với tên của chủ đất Nếu tất cả thửa đất được chuyển dịch thì chỉ cần đổi tên người chủ Khi chuyển dịch một phần thửa đất thì bản đồ phải được sửa đổi và phát hành một tài liệu mới, tuy chủ đất giữ giấy chứng nhận quyền sở hữu, nhưng đăng ký cuối cùng vẫn được cơ quan đăng ký bảo quản Như vậy, khó xảy ra tranh chấp quyền sở hữu giả mạo

GCNQSDĐ là chứng thu pháp lý khẳng định quyền sử dụng dất của các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân đối với những thửa đất cụ thể, làm căn cứ cho việc thực hiện các quyền của người SDĐ và giải quyết các tranh chấp liên quan tới QSDĐ Trong công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, GCNQSDĐ là căn cứ để xác định đối tượng được bồi thường, loại đất, diện tích đất tính bồi thường Làm tốt công tác đăng ký đất đai, cấp GCNQSDĐ thì công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư sẽ thuận lợi, tiến độ sẽ nhanh hơn

1.4 Chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất tại Việt Nam

1.4.1 Căn cứ pháp lý

- Luật đất đai 45/2013/QH13

- Nghị định 43/2014/NĐ-CP về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; giá đất; thu tiền

sử dụng đất; thu tiền thuê đất, thuê mặt nước; xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai

- Nghị định số 47/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ quy định về

bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

- Nghị định 01/2017/NĐ-CP ngày 06/01/2017 của Chính phủ Sửa đổi, bổ sung

một số Nghị định, quy định chi tiết thi hành Luật đất đai Sửa đổi một số quy định về bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi đất có nguồn gốc được giao không đúng thẩm quyền trước ngày 01 tháng 7 năm 2004 nhưng đã nộp tiền để được sử dụng đất mà chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

- Nghị định 06/2020/NĐ-CP ngày 03/01/2020 của Chính phủ Sửa đổi, bổ sung

điều 17 của Nghị định số 47/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ Quy định

về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất Sửa đổi bổ sung quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất để thực hiện dự án đầu tư do Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư, Thủ tướng Chính phủ chấp thuận

chủ trương đầu tư; dự án thu hồi đất liên quan đến nhiều tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương

- Nghị định 148/2020/NĐ-CP ngày 18/12/2020 của Chính phủ: bổ sung mới

quy định về trình tự, thủ tục thu hồi đất tại cảng hàng không, sân bay dân dụng tại Mục 5 Nghị định này

- Thông tư 37/2014/TT-BTNMT quy định chi tiết về bồi thường, hỗ trợ, tái định

cư khi Nhà nước thu hồi đất

- Thông tư 30/2014/TT-BTNMT ngày 02 tháng 6 năm 2014 của Bộ Tài nguyên

và Môi trường Quy định hồ sơ giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất, thu hồi đất

- Thông tư số 74/2015/TT-BTC ngày 15 tháng 5 năm 2015 của Bộ Tài chính

Hướng dẫn việc lập dự toán, sử dụng và thanh quyết toán kinh phí tổ chức thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

- Thông tư 33/2017/TT-BTNMT quy định chi tiết nghị định 01/2017/NĐ-CP

ngày 06/01/2017 của Chính phủ sửa đổi bổ sung một số nghị định chi tiết thi hành luật đất đai và sửa đổi bổ sung một số điều của các thông tư hướng dẫn thi hành luật đất đai

- Thông tư 09/2021/TT-BTNMT Sửa đổi bổ sung quy định về xác định diện

tích đất nông nghiệp để tính hỗ trợ ổn định đời sống; đất nông nghiệp được hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm khi Nhà nước thu hồi đất Sửa đổi bổ sung quy định về việc bồi thường, hỗ trợ đối với diện tích thửa đất còn lại sau thu hồi không đủ điều kiện để tiếp tục sử dụng

1.4.2 Nội dung bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

Luật đất đai 2013 vừa tiếp tục kế thừa, luật hóa những quy định còn phù hợp đồng thời sửa đổi, bổ sung một số quy định mới nhằm tháo gỡ những hạn chế bất cập của giai đoạn trước đây Nội dung quy định pháp luật hiện hành về bồi thường, hỗ trợ

và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất như dưới đây:

Một là, pháp luật về thu hồi đất: được quy định từ Điều 61 đến Điều 71 Luật

đất đai 2013, bao gồm những nội dung chính như sau:

Thứ nhất, về các trường hợp thu hồi đất: Từ 12 trường hợp thu hồi đất tại Điều

38 Luật đất đai 2003, các trường hợp thu hồi đất được chia thành 4 nhóm quy định

cụ thể tại các Điều 61, 62, 64, 65 Luật đất đai 2013 gồm: (i) Thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh; (ii) Thu hồi đất để phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng; (iii) Thu hồi đất do vi phạm pháp luật về đất đai; (iv) Thu hồi đất do chấm

dứt việc sử dụng đất theo pháp luật, tự nguyện trả lại đất, có nguy cơ đe dọa tính mạng con người

Thứ hai, về căn cứ thu hồi đất: Thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh;

phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng gồm 3 căn cứ (Điều 63 Luật đất đai 2013); Thu hồi đất do vi phạm pháp luật về đất đai thì căn cứ vào văn bản, quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền xác định hành vi vi phạm pháp luật

về đất đai (Khoản 2, Điều 64 Luật đất đai 2013); Thu hồi đất do chấm dứt việc sử dụng đất theo pháp luật, tự nguyện trả lại đất, có nguy cơ đe dọa tính mạng con người thì dựa trên 5 căn cứ gồm các văn bản quyết định xác định tình trạng, mức độ và lý

do chấm dứt (Khoản 2, Điều 65 Luật đất đai 2013)

Thứ ba, về thẩm quyền thu hồi đất: Thu hồi đất được thực hiện bởi Nhà nước,

Nhà nước thông qua các cơ quan có thẩm quyền thực hiện việc thu hồi đất; các cơ quan này bao gồm UBND cấp tỉnh hoặc UBND cấp huyện theo quy định tại Điều 66 Luật đất đai 2013 Đây là lần đầu tiên trong Luật Đất đai có quy định UBND cấp tỉnh được ủy quyền cho UBND cấp huyện thực hiện thu hồi đất

Thứ tư, về trình tự tiến hành thu hồi đất: được thực hiện theo một quy trình cơ

bản thể hiện như sơ đồ dưới đây:

Lấy ý kiến, lập và thẩm định phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

1 Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng có trách nhiệm lập phương

án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và phối hợp với UBND cấp xã nơi có đất thu hồi tổ chức lấy ý kiến về phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tạ trụ sở UBND cấp xã, địa điểm sinh hoạt chung của khu dân cư nơi có đất thu hồi

2 Cơ quan có thẩm quyền thẩm định phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trước khi trình UBND cấp có thẩm quyền quyết định thu hồi đất

Thông báo thu hồi đất

UBND cấp có thẩm quyền thu hồi đất ban hành thông báo thu hồi đất ban hành thông báo thu hồi đất Thông báo thu hồi đất được gửi đến từng người có đất thu hồi

Kiểm kê đất đai, tài sản có trên đất

1 Người sử dụng đất có trách nhiệm phối hợp với tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng triển khai thực hiện kế hoạch thu hồi đất, điều tra, khảo sát, đo đạc, kiểm đếm

2 Trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày được vận động, thuyết phục mà người sử dụng đất vẫn không phối hợp với tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng thì Chủ tịch UBND cấp huyện ban hành quyết định kiểm đếm bắt buộc

Ra quyết định thu hồi đất

1 UBND cấp tỉnh: thu hồi đất đối với tổ chức, cơ sở tôn giáo, người Việt Nam định cư

ở nước ngoài, tổ chức nước ngoài có chức năng ngoại giao, doanh nghiệp có vốn đầu

tư nước ngoài, trừ trường hợp thu hồi đất ở của người Việt Nam định cư ở nước ngoài được sở hữu nhà ở tại Việt Nam; thu hồi đất nông nghiệp thuộc quỹ đất công ích của

xã, phường, thị trấn

2 UBND cấp huyện: thu hồi đất đối với hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư; thu hồi đất ở của người Việt Nam định cư ở nước ngoài được sở hữu nhà ở tại Việt Nam ban nhân dân cấp có thẩm quyền thu hồi đất ban hành thông báo thu hồi đất ban hành

Hai là, pháp luật về bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất: Bồi thường khi

Nhà nước thu hồi đất có một số đặc trưng như sau:

Thứ nhất, cơ sở làm phát sinh việc bồi thường: Việc bồi thường cho những

người bị thu hồi đất chỉ được thực hiện khi Nhà nước thu hồi đất để sử dụng đất vào các mục đích chung của Nhà nước và xã hội, chứ không phải do lỗi của người sử dụng đất

Thứ hai, về đối tượng được bồi thường: Những người sử dụng đất đủ điều kiện

để được bồi thường theo quy định tại Điều 75 Luật đất đai 2013 thì mới được bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng Đây là điểm mới so với Luật đất

Quyết định thu hồi đất

UBND cấp huyện và UBND cấp tỉnh ban hành quyết định thu hồi đất theo thẩm quyền

Phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng phối hợp với Ủy ban nhân dân cấp xã phổ biến và niêm yết công khai quyết định phê duyệt Phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại trụ sở Ủy ban nhân dân cấp xã và địa điểm sinh hoạt chung của khu dân cư nơi có đất thu hồi

Tổ chức chi trả bồi thường, hỗ trợ và bố trí tái định cư

Tổ chức thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thực hiện chi trả bồi thường, hỗ trợ và giải quyết tái định cư

Bàn giao mặt bằng

Người bị thu hồi đất đã nhận bồi thường, hỗ trợ hoặc/và đã được giải quyết tái định cư

có trách nhiệm bàn giao đất cho Tổ chức thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

Hình 1 Trình tự tiến hành thu hồi đất

đai 2003 quy định “Nhà nước bồi thường cho người sử dụng đất khi thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, công cộng, phát triển kinh tế” Luật

đất đai năm 2013 quy định cụ thể hơn trường hợp thu hồi đất để phát triển kinh tế nhưng phải vì lợi ích quốc gia, công cộng

Thứ ba, về hình thức bồi thường gồm 3 hình thức như sau:

(1) Bồi thường về đất: Khi Nhà nước thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an

ninh; phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng thì người sử dụng đất

sẽ được bồi thường về đất nếu đủ điều kiện theo quy định tại Điều 75 Luật Đất đai

2013

(2) Bồi thường chi phí đầu tư vào đất còn lại tức là bồi thường chi phí san lấp

mặt bằng và chi phí khác liên quan trực tiếp có căn cứ chứng minh đã đầu tư vào đất

mà đến thời điểm Nhà nước thu hồi đất còn chưa thu hồi được Tùy theo những trường hợp cụ thể được quy định thì sẽ được bồi thường chi phí đầu tư vào đất mà không được bồi thường về đất

(3) Bồi thường thiệt hại về tài sản, về sản xuất, kinh doanh được quy định cụ

thể tại các Điều 88, 89, 90, 91, 92, 94 Luật đất đai 2013 Chủ sở hữu tài sản chỉ được bồi thường thiệt hại về tài sản (nhà ở, công trình, cây trồng, ) nếu đó là tài sản hợp pháp

Thứ tư, về nguyên tắc bồi thường: Luật đất đai 2013 đã tách nguyên tắc bồi

thường về đất và nguyên tắc bồi thường thiệt hại về tài sản, ngừng sản xuất, kinh doanh khi Nhà nước thu hồi đất thành 02 điều riêng biệt (Điều 74 và Điều 88)

Ba là, về chính sách hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất: Luật Đất đai năm 2013

bổ sung các quy định cụ thể, rõ ràng, đầy đủ hơn về nguyên tắc hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất; Hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm cho hộ gia đình,

cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp khi Nhà nước thu hồi đất nông nghiệp mà không có đất nông nghiệp để bồi thường; Hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm cho hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất ở kết hợp kinh doanh, dịch vụ mà nguồn thu nhập chính từ hoạt động kinh doanh dịch vụ khi Nhà nước thu hồi đất ở

mà phải di chuyển chổ ở

Bốn là, về tái định cư: Luật Đất đai năm 2013 đã bổ sung quy định cụ thể về

lập và thực hiện dự án tái định cư

Bố trí tái định cư cho người bị thu hồi đất ở mà phải di chuyển chỗ ở Khi thu hồi đất mà phải bố trí tái định cư thì UBND cấp tỉnh, cấp huyện có trách nhiệm tổ chức lập và tổ chức thực hiện dự án tái định cư trước khi thu hồi đất Khu tái định cư

tập trung phải xây dựng cơ sở hạ tầng đồng bộ bảo đảm tiêu chuẩn, quy chuẩn xây dựng; phù hợp với điều kiện, phong tục, tập quán của từng vùng, miền Việc thu hồi đất ở chỉ được thực hiện sau khi hoàn thành xây dựng nhà ở hoặc cơ sở hạ tầng của khu tái định cư Ngoài ra, Luật bổ sung quy định xử lý đối với trường hợp chậm chi trả bồi thường do lỗi của cơ quan Nhà nước và do lỗi của người có đất thu hồi gây ra

để đảm bảo trách nhiệm của các cơ quan Nhà nước trong thực thi công vụ cũng như tăng cường ý thức chấp hành pháp luật của nhân dân Luật cũng quy định cụ thể hơn

về quyền tham gia của người dân trong quá trình lập và thực hiện phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

Ngoài ra đã ban hành nhiều các Nghị định, Thông tư hướng dẫn quy định về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất cụ thể:

1.4.3 Tình hình thực hiện pháp luật về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

a) Về tổ chức thực hiện pháp luật

Công tác tổ chức thực hiện bồi thường hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất tại nhiều địa phương cũng đã đạt được một số thành công Theo báo cáo cáo kết quả Đề án hoàn thiện các cơ chế, chính sách, pháp luật về thu hồi đất để đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng thực hiện các dự án đầu tư của Tổng cục Quản lý đất đai (năm 2018), tổng diện tích đất đã thu hồi thực hiện các dự án đầu tư là 2.188.577,22

ha (từ năm 2014 đến năm 2017), trong đó có: 1.594.485,38 ha đất nông nghiệp, 591.787,73 ha đất phi nông nghiệp và 2.304,11 ha đất chưa sử dụng (tổng hợp được

từ 42/63 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương) Nhìn chung, diện tích đất thu hồi đã đáp ứng được các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh đất nước Và ngoài ra việc tổ chức thực hiện thu hồi đất đã được UBND các cấp chỉ đạo sát sao, theo đó, diện tích đất thu hồi đã cơ bản đáp ứng được nhu cầu “đất sạch”

để thực hiện các dự án đầu tư, nhất là các dự án phục vụ cho mục đích công cộng Tuy nhiên, công tác này còn tồn tại một số hạn chế:

- Chưa thực hiện đúng trình tự, thủ tục khi công khai quy hoạch, thông báo kế hoạch thu hồi, cưỡng chế

- Việc thực hiện chính sách đền bù khi thu hồi đất chưa nghiêm minh, vi phạm nguyên tắc dân chủ, công khai, công bằng, đúng pháp luật

- Có một số dự án vi phạm, sai sót về: Bồi thường không đúng đối tượng, không đúng giá, phân loại sai hạng đất, vị trí đất, đo đạc diện tích đất và kiểm đếm

tài sản không chính xác, thậm chí có trường hợp kê khống diện tích bồi thường để chia chác, hưởng lợi bất chính

- Cơ chế phân cấp trách nhiệm giữa các ngành, các cấp nhiều mặt còn chồng chéo, thủ tục hành chính còn rườm rà, phức tạp; sự phối hợp giữa các cấp, các ngành chưa đồng bộ, thiếu chặt chẽ và thiếu tính chuyên nghiệp, năng lực chuyên môn của đội ngũ cán bộ cơ sở còn yếu

b) Giá đất bồi thường

- Trên thực tế, một số địa phương do khó khăn về ngân sách để đầu tư (giao thông, thuỷ lợi, công trình phúc lợi, ) và phục vụ mục đích thu hút vốn đầu tư nên một số chính quyền địa phương đều có xu hướng quy định giá đất thấp chỉ bằng 30-50% mức giá đất bình quân chung nên không đảm bảo quyền lợi của người dân bị thu hồi đất khi được đền bù bằng tiền, số tiền nhận được không mua lại được QSDĐ thay thế để tiếp tục sống bằng nông nghiệp

- Giá đất nông nghiệp còn thấp song khi chuyển mục đích sử dụng thì giá trị QSDĐ tăng lên nhiều lần Mặc dù chênh lệch này do đầu tư của Nhà nước nhưng gắn với đất mà người nông dân được giao, cùng với việc chưa được xử lý mức hỗ trợ thoả đáng, nhất là đối với việc thu hồi đất ở các khu vực ven đô và khu vực gần với khu công nghiệp, khu dân cư, tại các vùng giáp ranh giữa đô thị và nông thôn làm cho tình hình trở nên phức tạp, bức xúc

- Việc thu hồi đất để thực hiện các dự án đầu tư sản xuất kinh doanh, nhiều địa phương giao cho chủ đầu tư trực tiếp thoả thuận với nông dân, nhưng do tổ chức thiếu chặt chẽ, thống nhất dẫn đến sự khác nhau về giá đất bồi thường, về chế độ BTHT trên cùng một địa bàn… cũng làm cho tình hình trở nên phức tạp, bức xúc

c) Tình hình khiếu nại liên quan đến bồi thường khi thu hồi đất

Công tác bồi thường hỗ trợ còn nhiều tồn tại, yếu kém và thậm chí là tiêu cực

đã gây bức xúc cho người dân; theo ước tính sơ bộ có trên 80% số vụ khiếu kiện của công dân liên quan đến đất đai, trong đó phần lớn là khiếu nại về giá đất tính bồi thường

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG,

HỖ TRỢ VÀ TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT TRÊN ĐỊA

BÀN PHƯỜNG KHƯƠNG THƯỢNG, QUẬN ĐỐNG ĐA,

THÀNH PHỐ HÀ NỘI 2.1 Giới thiệu chung Quận Đống Đa, thành phố Hà Nội

2.1.1 Hiện trạng điều kiện tự nhiên

Quận Đống Đa nằm ở phía Tây Nam khu vực nội thành thành phố Hà Nội Quận chia làm 21 đơn vị hành chính cấp phường gồm Cát Linh, Hàng Bột, Láng Hạ, Láng Thượng, Kim Liên, Khâm Thiên, Khương Thượng, Nam Đồng, Ngã Tư Sở, Ô Chợ Dừa, Phương Liên, Phương Mai, Quang Trung, Quốc Tử Giám, Thịnh Quang, Thổ Quan, Trung Liệt, Trung Phụng, Trung Tự, Văn Chương, Văn Miếu

Trên địa bàn quận có một số di tích lịch sử, văn hoá nổi tiếng như: Văn Quốc Tử giám, Đàn Xã Tắc, di tích vòng thành Đại La, Chùa Bộc, gò Đống Đa và tượng đài vua Quang Trung, chùa Láng Có một số tuyến đường giao thông trọng điểm chạy qua địa bàn như tuyến Tôn Đức Thắng-Tây Sơn, Kim Liên - Giảng Võ, đường Láng, Nguyễn Chí Thanh, Giải Phóng, Lê Duẩn, phố Ô Chợ Dừa, Hào Nam,…

Miếu-2.1.2 Hiện trạng phát triển kinh tế - xã hội

* Về kinh tế:

Theo báo cáo, tình hình kinh tế của quận Đống Đa năm 2017 phát triển khá Tổng thu ngân sách nhà nước ước thực hiện hơn 7 tỷ đồng (đạt 105,46% kế hoạch thành phố giao và bằng 120,67% so với năm 2016)

Giá trị sản xuất công nghiệp ngoài quốc doanh ước thực hiện hơn 13.300 tỷ đồng tăng chủ yếu ở ngành may mặc, gia công cơ khí, hóa dược Bên cạnh đó, trật tự

đô thị được quan tâm toàn diện

Cơ cấu kính tế chuyển dịch đúng với đặc thù của một quận trung tâm (ngành thương mại và dịch vụ chiếm tỷ trọng lớn)

* Về xã hội:

Quận Đống Đa có nền văn hóa phát triển lâu đời phong phú và đa dạng, điển hình đó là di tích lịch sử, danh thắng, hệ thống đình, chùa, miếu mạo đã có từ rất lâu không những đẹp và còn tiêu biểu cho nhiều kiểu kiến trúc khác nhau

Quận Đống Đa có nguồn lực về con người tương đối mạnh, lực lượng lao động lớn có trình độ cao, giàu kinh nghiệm, là tiền đề tốt trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa và phát triển kinh tế - xã hội

2.1.3 Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội

a) Thuận lợi

* Về điều kiện tự nhiên:

Quận Đống Đa có điều kiện tự nhiên tương đối thuận lợi với địa hình bằng phẳng nên việc bố trí tái định cư trong công tác GPMB sẽ dễ dàng hơn Tuy nhiên, là một quận trung tâm của thủ đô, nên quỹ đất còn rất ít, việc bố trí tái định cư sẽ phải

di dời ra ngoại thành, với văn hóa làng xã của người Việt Nam thì việc di dời đến một nơi ở mới, hoàn toàn xa nơi ở cũ là điều vô cùng khó khăn, do đo công tác GPMB còn nhiều khó khăn

* Về điều kiện kinh tế - xã hội:

- Hệ thống kết cấu hạ tầng đô thị được đầu tư phát triển khá đồng bộ và ngày càng hoàn thiện cùng với tốc độ đô thị hóa nhanh và nhu cầu tiêu dùng trên địa bàn lớn là điều kiện đặc biệt thuận lợi để quận phát triển nhanh kinh tế xã hội

- Quận Đống Đa là quận cốt lõi của thủ đô, luôn được ưu tiên phát triển cơ sở

hạ tầng, góp phần mang lại bộ mặt cảnh quan cho thành phố, có thể thu hút được nguồn vốn đầu tư trong dài hạn

b) Hạn chế

- Quận Đống Đa là quận cốt lõi của thủ đô, luôn được ưu tiên phát triển cơ sở

hạ tầng, góp phần mang lại bộ mặt cảnh quan cho thành phố, vì thế công tác GPMB

là điều không thể tránh khỏi Những năm gần đây, nền kinh tế suy thoái, các chủ đầu

tư gặp nhiều khó khăn trong việc huy động vốn đầu tư cho các dự án, công tác GPMB

vì thế càng trở nên vướng mắc

- Do đặc thù các khu dân cư khá đông đúc trên địa bàn quận Đống Đa được

hình thành từ lâu đời đan xen với các khu dân cư hiện đại do đó đã tạo nên bộ mặt kiến trúc đô thị chưa hài hòa

- Mật độ dân số cao, phân bố không đều, có lực lượng lao động dồi dào tuy vậy còn hạn chế, tình trạng dư thừa lao động ở một số khu vực còn cao Đồng thời nơi đây có nhiều trình độ dân trí khác nhau qua từng thế hệ vì vậy trình độ văn hóa nhận thức của một bộ phận người lao động đối với chính sách pháp luật còn thấp, một

số người dân chưa thực sự hiểu về quyền lợi và nghĩa vụ của mỗi cá nhân trong cộng đồng Đây là một trong những trở ngại lớn đối với công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trên địa bàn

Như vậy, từ thực trạng phát triển kinh tế - xã hội và điều kiện tự nhiên những năm gần đây cũng như dự báo phát triển trong tương lai, thì áp lực đối với đất đai

quận đã và sẽ ngày càng gay gắt hơn dẫn đến thay đổi lớn hiện trạng sử dụng đất hiện nay của quận Do đó, để thực hiện chiến lược phát triển kinh tế - xã hội lâu dài bền vững, cần phải xem xét một cách nghiêm túc đẩy nhanh công tác GPMB, bồi thường,

hỗ trợ, tái định cư cho hộ dân bị thu hồi đất để họ sớm ổn định cuộc sống để sản xuất

2.1.4 Hiện trạng sử dụng đất và tình hình biến động sử dụng đất

a) Hiện trạng sử dụng đất

Tổng diện tích tự nhiên toàn quận là 995,76 ha, chiếm 0,3% diện tích toàn thành phố Hà Nội

Hiện trạng Đất đai của quận được sử dụng như sau:

- Đất nông nghiệp: 24,77 ha, chiếm 2,49% diện tích tự nhiên;

- Đất phi nông nghiệp: 970,54 ha, chiếm 97,47% diện tích tự nhiên;

- Đất chưa sử dụng: 0,45 ha, chiếm 0,04% diện tích tự nhiên;

- Đất phi nông nghiệp tăng lên cùng với quá trình gia tăng dân số tự nhiên và

sự phát triển cơ sở hạ tầng giao thông, thủy lợi, công nghiệp và các công trình xây dựng khác

- Đất chưa sử dụng giảm dần do việc cải tạo đưa vào sử dụng vào các mục đích chuyên dùng khác

Trong những năm qua các loại đất đều có sự biến động, đất nông nghiệp có xu hướng giảm dần, đất phát triển hạ tầng tăng phù hợp với quy luật của xã hội là sự phát triển của nền kinh tế Tuy nhiên những năm tới cùng với sự phát triển nhanh của nền kinh tế thị trường, nhu cầu sử dụng đất cho các lĩnh vực kinh tế, đặc biệt là xây dựng cơ sở hạ tầng sẽ tăng mạnh, yêu cầu đặt ra là phải lập kế hoạch sử dụng đất để

đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội

c) Nhận xét chung

Trong những năm gần đây công tác quản lý và sử dụng đất đai đang đi dần vào

nề nếp, sản xuất có hiệu quả hơn Đất đai từng bước được làm rõ giá trị đích thực, do

đó được quý trọng và sử dụng tiết kiệm hơn

Những tồn tại trong sử dụng đất: Những năm qua, Quận ủy, UBND quận Đống

Đa đã có những hoạt động tăng cường công tác quản lý nhà nước về đất đai Những

thành tựu mà quận đã đạt được trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội có phần đóng góp không nhỏ của việc khai thác sử dụng đất hợp lý, hiệu quả Tuy nhiên đất đai là tài sản đặc biệt, các quan hệ đất đai hết sức nhạy cảm và phức tạp, chính sách đất đai ngày càng được hoàn thiện để phù hợp với tình hình mới, trong quá trình chuyển dịch cơ cấu đất đai theo hướng công nghiệp hóa và hiện đại hóa đã nảy sinh nhiều vấn đề tồn tại cần được quan tâm:

- Quỹ đất dành cho các hoạt động văn hoá, thể thao, y tế… chưa được bố trí thoả đáng và hợp lý, nhiều nơi bị thu hẹp do bị lấn chiếm để sử dụng vào các mục đích khác

- Trong quá trình sử dụng đất, một số tổ chức, doanh nghiệp còn coi nhẹ việc bảo vệ cảnh quan môi trường dẫn đến ô nhiễm đất

- Nhận thức của người dân về chính sách đất đai không đồng đều, ý thức của người sử dụng đất chưa cao, chưa chấp hành nghiêm pháp luật đất đai

Để khắc phục tình trạng trên, Nhà nước cần coi trọng hơn nữa công tác quản

lý, tăng cường thanh tra, kiểm tra, xử lý nghiêm những trường hợp vi phạm đất đai

Mặt khác, cần tuyên truyền phổ biến pháp luật đất đai một cách rộng rãi đến

từng người dân, giúp họ có ý thức, trách nhiệm trong việc quản lý, sử dụng đất

2.1.5 Tình hình quản lý đất đai và thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn quận Đống Đa, thành phố Hà Nội

* Về tình hình quản lý đất đai trên địa bàn quận Đống Đa:

- Ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về quản lý, sử dụng đất đai và tổ chức thực hiện văn bản đó: Quận Đống Đa đã chỉ đạo và thực hiện đầy đủ các văn

bản quy phạm pháp luật về quản lý đất đai theo đúng chủ trường, đường lối chính sách của Đảng Đồng thời, quận cũng triển khai thực hiện tốt các văn bản pháp luật cũng như Nghị quyết của các cấp Ví dụ như thi hành các quy định của Luật đất đai; thực hiện Quyết định số 13/2013/QĐ-UBND ngày 24/4/2013;…

- Xác định địa giới hành chính, lập và quản lý hồ sơ địa giới hành chính, lập bản đồ hành chính: Quận thực hiện quản lý hồ sơ, mốc, chỉ giới, bản đồ địa giới hành

chính; xây dựng đề án thành lập mới, nhập, chia, điều chỉnh địa giới hành chính Hiện tại quận có 21 đơn vị hành chính cấp cơ sở, có hồ sơ địa giới hành chính và bản đồ hành chính phường

- Khảo sát, đo đạc, lập bản đồ địa chính, bản đồ hiện trạng sử dụng đất và bản đồ quy hoạch sử dụng đất; điều tra, đánh giá tài nguyên đất; điều tra xây dựng giá đất chưa có hệ thống quản lý đồng bộ, vẫn có tình trạng thất lạc hồ sơ