Chủ đề: ĐẶC ĐIỂM NHÂN CÁCH CỦA THANH NIÊN HỌC SINH VÀ BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG; ĐẶC ĐIỂM NHÂN CÁCH THANH NIÊN SINH VIÊN VÀ ĐA CẤP BIẾN TƯỚNG MỤC LỤC ĐẶT VẤN ĐỀ 3 TỔNG QUAN ĐỀ TÀI 4 ĐẶC ĐIỂM NHÂN CÁCH CỦA THANH NIÊN HỌC SINH 5 TÌNH HUỐNG 12 BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG. 12 KẾT LUẬN SƯ PHẠM 16 ĐẶC ĐIỂM NHÂN CÁCH CỦA THANH NIÊN SINH VIÊN 18 TÌNH HUỐNG 24 ĐA CẤP BIẾN TƯỚNG 24 KẾT LUẬN SƯ PHẠM 28 KẾT LUẬN 30 TÀI LIỆU THAM KHẢO 31
Trang 1TIỂU LUẬN CUỐI KỲ MÔN TÂM LÝ HỌC PHÁT TRIỂN 2
Chủ đề: ĐẶC ĐIỂM NHÂN CÁCH CỦA THANH NIÊN HỌC SINH VÀ BẠO
LỰC HỌC ĐƯỜNG; ĐẶC ĐIỂM NHÂN CÁCH THANH NIÊN SINH VIÊN VÀ
ĐA CẤP BIẾN TƯỚNG
Giảng viên phụ trách: TS Nguyễn Thị Tứ
Họ và tên sinh viên: Đinh Nhật Thiên Thanh
Thành Phố Hồ Chí Minh, ngày 26 tháng 06 năm 2022
Trang 2MỤC LỤC
ĐẶT VẤN ĐỀ 3
TỔNG QUAN ĐỀ TÀI 4
ĐẶC ĐIỂM NHÂN CÁCH CỦA THANH NIÊN HỌC SINH 5
TÌNH HUỐNG 12
BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG 12
KẾT LUẬN SƯ PHẠM 16
ĐẶC ĐIỂM NHÂN CÁCH CỦA THANH NIÊN SINH VIÊN 18
TÌNH HUỐNG 24
ĐA CẤP BIẾN TƯỚNG 24
KẾT LUẬN SƯ PHẠM 28
KẾT LUẬN 30
TÀI LIỆU THAM KHẢO 31
asdfasdfasfd
Trang 3ĐẶT VẤN ĐỀ
Độ tuổi thanh niên là độ tuổi có nhiều hoài bão, ước mơ Tuy nhiên, có nhiều khó khăn có thể nảy sinh trong khoảng thời gian này có thể ảnh hưởng đến quá trình phát triển nói chung của con người mà nguyên nhân xuất phát từ các đặc trưng trong phát triển nhân cách Ví dụ như sự phát triển mạnh về tự ý thức khiến thanh niên sinh viên rất đề cao cái tôi và sẵn sàng làm ra các hành động xốc nổi để bảo vệ cho cái tôi
ấy và dẫn đến các hành vi ẩu đả, xô xát, bạo lực học đường; hay do thế giới quan chưa hoàn thiện vững vàng làm thanh niên sinh viên dễ bị người xấu lung lạc, lợi dụng và dụvào các đường dây kinh doanh đa cấp biến tướng Nhận thấy những nan đề đó, người làm tiểu luận quyết định thực hiện đề tài: “Đặc điểm nhân cách của thanh niên học sinh
và bạo lực học đường; Đặc điểm nhân cách thanh niên sinh viên và đa cấp biến tướng” nhằm làm rõ các đặc điểm về nhân cách của lứa tuổi thanh niên, đồng thời phân tích và
đề ra biện pháp xử lý cho hai thực trạng nhức nhối hiện nay là bạo lực học đường và đacấp biến tướng
Trang 4TỔNG QUAN ĐỀ TÀI
Về tuổi đời và thể chất, tuổi thanh niên thường được xác định từ 15 đến 25 tuổi, với đặc trưng là sự trưởng thành và hoàn thiện cơ thể cả về giải phẫu và sinh lí, sau khi kết thúc giai đoạn dậy thì Tuổi thanh niên được chia thành hai thời kỳ:
- Thời kì từ 15 đến 18 tuổi được gọi là thanh niên học sinh
- Thời kì từ 18 đến 25 tuổi được gọi là thanh niên sinh viên
Hoàn cảnh xã hội của tuổi thanh niên thường khó xác định và phụ thuộc vào môi trường văn hoá, xã hội và vào hoạt động chủ đạo của đa số thanh niên trong cùng
độ tuổi Một trong những yếu tố xã hội đặc trưng, có tác động mạnh mẽ tới sự phát triển tâm lí tuổi thanh niên là sự chuyển đổi vai trò và vị thế xã hội của họ so với các lứa nổi trước đó Đặc trưng chung cơ bản của lứa tuổi thanh niên là sự trưởng thành, ổnđịnh về tâm lí và nhân cách biểu hiện qua sự trưởng thành của ý thức và tự ý thức; trong sự phát triển tình cảm cấp cao, trong tình bạn, tình yêu và trong quan hệ xã hội Bài tiểu luận chỉ đề cập đến khía cạnh đặc điểm nhân cách của tuổi thanh niên
Trang 5ĐẶC ĐIỂM NHÂN CÁCH CỦA THANH NIÊN HỌC SINH
Lứa tuổi thanh niên học sinh là một giai đoạn quan trọng và có nhiều ý nghĩa trong tiến trình phát triển của con người Thanh niên học sinh đạt được sự trưởng thành
về cơ thể, tuy nhiên vẫn chưa đạt được sự trưởng thành về mặt xã hội Sự phát triển tâm lý ở tuổi thanh niên học sinh là sự nối tiếp của sự phát triển tâm lý tuổi thiếu niên
và chuẩn bị cho sự phát triển tâm lý ở giai đoạn thanh niên sinh viên
Do sự phát triển về thể lực, sự hoàn thiện về trí tuệ cũng như tính xã hội hóa ngày càng cao, nhân cách tuổi thanh niên học sinh có những nét phát triển mới, khác vềchất so với độ tuổi thiếu niên Những đặc điểm nhân cách nổi bật của lứa tuổi này bao gồm tự ý thức và xu hướng nhân cách Mức cao hơn của tự ý thức là khả năng tự đánh giá Xu hướng nhân cách bao gồm nhu cầu được tôn trọng, bình đẳng trong giao tiếp; nhu cầu chứng tỏ bản thân; sự hình thành thế giới quan khoa học và sự hình thành lý tưởng sống
Tự ý thức có nghĩa là nhận thức về cái tôi của mình trong hiện tại, về vị trí trong
xã hội và trong tương lai sau này, từ đó hình thành các phẩm chất ý chí cần thiết cho bản thân Khả năng tự ý thức phát triển khá sớm ở con người và được hoàn thiện từng bước; đến 15, 16 thì phát triển mạnh Sự phát triển của tự ý thức là một trong những phẩm chất nhân cách nổi bật và có ý nghĩa to lớn đối với sự phát triển tâm lý của lứa tuổi thanh niên học sinh Tự ý thức thể hiện qua việc thanh niên học sinh có nhu cầu xây dựng hình ảnh bản thân, tìm hiểu bản thân và đánh giá bản thân Đây là dấu hiệu tích cực trong quá trình hình thành và hoàn thiện nhân cách một cách tự giác
Ở cuối tuổi thiếu niên, các em bắt đầu để ý nhiều đến ngoại hình (do ngoại hình cũng làmột yếu tố thiết yếu trong việc xây dựng hình ảnh bản thân), nhưng đến đầu tuổi thanh niên thì việc này mới bộc lộ mạnh mẽ Thanh niên học sinh chú ý đến hình ảnh bản
Trang 6thân Hình ảnh bản thân là tất cả những giá trị, đặc điểm và tính cách mà một người tự nhận định về bản thân Nó là một thành tố quan trọng của sự tự ý thức ở thanh niên mới lớn Dễ dàng bắt gặp ở thanh niên học sinh những hành động như soi gương, dùng son, vuốt tóc, ăn mặc cầu kỳ, Thanh niên học sinh dành thời gian trau chuốt ngoại hình và coi đó là một giá trị cá nhân quan trọng Những đặc điểm ngoại hình được chú
ý nhiều gồm chiều cao, cân nặng, làn da, mái tóc, trang phục, đồ trang sức, các phươngtiện liên lạc và phương tiện đi lại Những yếu tố ảnh hưởng đến quá trình xây dựng hình ảnh bản thân là vị trí trong gia đình, trường học, xã hội; mục tiêu cuộc đời Các
em rất nhạy cảm với những lời trêu ghẹo hay nhận xét tiêu cực về hình ảnh bản thân Nhiều thanh niên học sinh có nhận thức không khách quan về hình ảnh bản thân: tự đánh giá bản thân quá cao hoặc quá thấp Nguyên nhân của việc này xuất phát chủ yếu
do hai nhân tố khách quan (môi trường xung quanh, giáo dục chi phối) hoặc chủ quan (ngoại hình bản thân)
Bên cạnh việc trau chuốt ngoại hình, thanh niên học sinh có nhu cầu tìm hiểu bản thân Việc tìm hiểu về bản thân ngay từ giai đoạn này là rất quan trọng Cuộc sống ngày nay đòi hỏi con người phải biết nắm bắt, thích nghi trên cơ sở hiểu đúng, hiểu chính xác bản thân với những sở trường, sở đoản, mặt mạnh, yếu để chủ động tìm đúng phương hướng trên con đường đến tương lai Hiểu một cách khách quan, đánh giá đúng ưu thế cũng như khiếm khuyết của bản thân là điều kiện đảm bảo để mỗi người có thể gặt hái được thành công trong cuộc đời Thanh niên học sinh quan tâm tìm hiểu xem những điều bản thân thích và không thích là gì, điểm mạnh và điểm yếu của bản thân, Trên
cơ sở những điều đó, các em xây dựng hình tượng và đánh giá, điều chỉnh bản thân, đồng thời chuẩn bị tâm thế sẵn sàng cho việc định hướng nghề nghiệp
Từ việc tìm hiểu bản thân, thanh niên học sinh đưa ra suy ngẫm về riêng, từ đó đánh giá tầm quan trọng của những gì mình có (so với quy chuẩn xã hội, so với kỳ vọng của người lớn), đưa ra so sánh với những điều đó hoặc với hình mẫu mình theo đuổi, từ đó
Trang 7có sự phấn đấu để điều chỉnh bản thân Để khẳng định và tự đánh giá, thanh niên học sinh thường có 2 cách Thứ nhất là nhận những nhiệm vụ khó khăn và cố gắng hoàn thành nó Cách thứ hai là ngầm so sánh với người xung quanh, đối chiếu ý kiến bản thân với ý kiến của những người lớn (nhất là người mà các em ngưỡng mộ), đồng thời lắng nghe ý kiến của những người xung quanh về mình Đôi khi thanh niên tự quan sát,
tự xem xét bản thân mình, tự phản tỉnh về bản thân Thanh niên học sinh cũng có sự đánh giá về những phẩm chất giới tính của mình Các em thường cố gắng phấn đấu để trở thành những hình mẫu xã hội mong muốn hoặc những hình mẫu được dạy dỗ, tiếp thu từ người xung quanh: con trai phải mạnh mẽ, tháo vát; con gái phải đoan trang, dịu dàng Thanh niên học sinh ngày càng chú trọng về cách những người khác, đặc biệt là bạn đồng trang lứa, đánh giá mình và cố gắng để hòa hợp Khi đó, ảnh hưởng của bạn đồng lứa mạnh mẽ hơn cả cha mẹ khi ra quyết định Thế giới nội tâm của học sinh từ
15, 16 tuổi đến 17, 18 tuổi thường rất phong phú và phức tạp Sự tự ý thức và đánh giá
về cái tôi cũng vậy Nó không chỉ bao hàm một số yếu tố đơn giản mà nó là một sự đanxen phức tạp và thường thay đổi tùy theo điều kiện hoàn cảnh cụ thể
Sự phát triển tự ý thức ở thanh niên - học sinh có tính toàn diện và sâu sắc Tuy nhiên,
ở tuổi đầu thanh niên, sự tự ý thức, tự đánh giá có những thay đởi và chưa thực sự ổn định Cái tôi đang có, cái tôi đang biến động và cái tôi mơ ước lý tưởng thường cùng tồn tại trong một cá nhân Điều quan trọng là cách cái tôi phát triển có được hướng dẫn,chỉ đạo bởi những điều kiện giáo dục, bởi môi trường xã hội đúng đắn hay không, vì đó
là yếu tố quyết định phẩm chất của sự tự đánh giá, tự ý thức của thanh niên
Xu hướng nhân cách bao gồm nhu cầu được tôn trọng, bình đẳng trong giao tiếp; nhu cầu chứng tỏ bản thân; sự hình thành thế giới quan khoa học và sự hình thành
lý tưởng sống Thanh niên học sinh có nhu cầu mãnh liệt được tôn trọng, bình đẳng trong giao tiếp, đặc biệt là với người lớn Các em muốn được nhìn nhận như một người
đã có tiếng nói riêng, đồng thời muốn tự đưa ra các quyết định cho bản thân Tuy nhiên, thanh niên học sinh vẫn cần sự dìu dắt của người lớn trong các vấn đề quan
Trang 8trọng như: xây dựng hình ảnh cá nhân, những cảm xúc mới chớm đầu đời, chọn lựa nghề nghiệp, xây dựng thế giới quan
Nhu cầu được chứng tỏ bản thân cũng là một nhu cầu quan trọng và khá thường gặp Song đến tuổi thanh niên học sinh, do vị thế trong gia đình, trong xã hội được tăng cường nên nó có những đặc điểm và sắc thái mới Thanh niên học sinh bắt đầu nhận thức về vai trò người lớn trong các mối quan hệ gia đình, trường học, xã hội Không chỉ còn là đứa bé chỉ biết ăn, học, chơi, các em đã bắt đầu quan tâm tới các vấn đề kháctrong gia đình Ở độ tuổi này, vai trò làm người lớn của các em trong gia đình được tăng cường, vì vậy quyền lợi và trách nhiệm của người lớn trong các em cũng được tăng theo Cha mẹ và những người lớn khác có thể bắt đầu trao đổi với các em những vấn đề quan trọng của gia đình như: vai trò và nhiệm vụ của các thành viên trong gia đình, những giá trị mà gia đình xây dựng, quan điểm sống và cách xử thế của các thànhviên, thị hiếu thẩm mỹ, tương lai của gia đình, các khoản thu chi,… Thậm chí có những
em đã là một thành viên quan trọng trong gia đình như: thay thế cha hoặc mẹ trong những gia đình cha mẹ không sống chung, là người tham gia lao động và góp phần tạo
ra nguồn thu nhập cho gia đình, chăm sóc người già và dạy dỗ trẻ em,… Đó là những ý
về vị thế gia đình Về vị thế xã hội, thanh niên học sinh quan tâm nhiều hơn đến tình hình kinh tế chính trị, xã hội trên thế giới và trong nước Các em thường có sự đánh giá, trao đổi và bày tỏ thái độ của mình về vấn đề nào đó Thanh niên học sinh sẵn sàngtham gia những hoạt động xã hội phù hợp với hứng thú sở trường của mình như hoạt động đoàn, thi văn nghệ, thể dục thể thao, hoạt động từ thiện, bảo vệ môi trường Đó lànhững cơ hội tốt để thanh niên học sinh bày tỏ suy nghĩ, thái độ, thể hiện hiểu biết và
kĩ năng của mình, từ đó hình thành và phát triển tâm lý Mặt khác, thanh niên học sinh vẫn chưa được hoàn toàn quyết định mà còn chịu sự tác động của người lớn về nhiều việc như: cách thực hiện nghĩa vụ bản thân, chọn nghề, chọn trường, sử dụng tiền hợp lí,…
Trang 9Thanh niên học sinh có nhu cầu thể hiện suy nghĩ, hành động, năng lực; tìm một lĩnh vực nào đó trong đời sống để thể hiện điều đó cũng như sự hiện diện cá nhân Ý thức
về tính người lớn của bản thân phát triển mạnh, ý thức sẵn sàng dấn thân để chứng tỏ mình là người lớn và được công nhận là người trưởng thành hừng hực trong các em
Có 2 cách thể hiện thường thấy: tích cực và tiêu cực Những hành vi của thể hiện tích cực là cố gắng học tập và đạt thành tích vượt trội, hoàn thành tích cực những điều cha
mẹ, thầy cô giao phó, luôn tuân thủ tốt nội quy nhà trường hoặc gia đình mà phụ huynhđặt ra,… Ngược lại, thể hiện tiêu cực là những hành vi thu hút sự chú ý: chạy theo những kiểu thời trang khác người, không phù hợp với độ tuổi; đua đòi, chọn lối sống
có thêm nhiều hiểu biết mang tính khái quát về đời sống, từ đó xác định thái độ của mình về thế giới và có những đánh giá chung Qua việc phân tích, khái quát những suy nghĩ, quan điểm riêng của bản thân; nhập với nền tảng đã được dạy những tháng đầu
Trang 10đời, các em tạo cho mình một quan điểm sống và lối sống cá nhân Quá trình hình thành quan điểm sống ở tuổi này không mang tính hình thức, rời rạc và công thức như trước mà đã có tính bản chất và hệ thống Sự hình thành quan điểm sống của thanh niênhọc sinh chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố, đặc biệt là hoàn cảnh xã hội Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin, sự mở rộng giao lưu văn hóa toàn cầu và sự thay đổinhiều hệ thống giá trị xã hội là ba tác nhân quan trọng chi phối sự chọn lựa quan điểm sống của thanh niên học sinh Bất lợi nằm ở chỗ các em chưa đủ trưởng thành về nhận thức để có thể chọn lọc thông tin tiếp nhận, từ đó dẫn tới việc hình thành các thiên kiến, quan điểm sai lệch, áp đặt khi nhìn ở một chiều.
Giao tiếp với các thành viên trong gia đình là một trong những yếu tố quyết định sự hình thành và phát triển tâm lý của thanh niên học sinh Hầu hết thanh niên học sinh Việt Nam sống chung với cha và mẹ Tính chất các mối quan hệ giữa thanh niên và những người mình sống chung có ảnh hưởng rất quan trọng trong việc tạo nên các đặc điểm tâm lý của các em Gia đình có một vị trí quan trọng trong tâm trí của thanh niên học sinh Cùng với gia đình, sự hướng dẫn có định hướng của nhà giáo dục thông qua các bài học, cách sống và cách làm việc của người lớn, hệ thống giá trị mà người lớn xung quanh các em đang theo đuổi có ý nghĩa quyết định sự lựa chọn quan điểm sống
và hình thành nhân cách của thanh niên học sinh
Thanh niên - học sinh là lứa tuổi đang tìm kiếm, lựa chọn và xây dựng lý tưởng sống
Sự phát triển tính ý nghĩa của các quá trình nhận thức, sự hình thành quan điểm sống,
sự phát triển tình cảm mang tính sâu sắc có liên quan với quá trình hình thành lý tưởng sống Trong quá trình hình thành hình tượng cá nhân, các em chịu ảnh hưởng nhiều từ quan điểm, lối sống của người xung quanh Ví dụ, nếu phụ huynh thường xuyên chú ý đến việc ăn mặc và quản lý tốt hình ảnh của bản thân thì hành vi này sẽ tự động "tiêu hóa" và hấp thụ vào mắt trẻ, từ đó hình thành tính thẩm mỹ của trẻ, tức là trẻ sẽ tránh việc ăn mặc nhếch nhác mà cẩn trọng về trang phục như phụ huynh Cuộc đời khởi đầu
Trang 11từ tuổi trẻ Giáo dục lẽ sống phải bắt đầu từ những năm tháng còn rất trẻ của cuộc đời Lệch lạc về quan niệm sống ở những người trẻ tuổi là một trở ngại căn bản để hình thành nhân cách Cần chú ý đến thanh niên học sinh trong quá trình này, vì các em có thể dễ chọn những hình ảnh đáng lo ngại làm mục tiêu cuộc đời hay xảy ra tình trạng phân biệt những ngành nghề với nhau (ví dụ làm bác sĩ, kỹ sư thì mới đáng được tôn trọng do có thể kiếm nhiều tiền còn nghề khác thì ít được sự tôn trọng hơn, ) Điều cần lưu ý là một bộ phận thanh niên học sinh vẫn còn bị lệch lạc về lí tưởng sống Những thanh niên này thường tôn thờ một số tính cách riêng biệt của một số nhân cách xấu như ngang tàn, càn quấy… và coi đó là biểu hiện của thiếu niên anh hùng, hảo hán….Vì vậy, trong quá trình xác định lý tưởng sống, sự định hướng của người lớn là rất cần thiết Quá trình xây dựng lý tưởng sống của các em diễn ra thuận lợi và đúng hướng hay không, phần nhiều do lối sống và sự hướng dẫn của gia đình và thầy cô.
Trang 12TÌNH HUỐNG
BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG.
Ví dụ minh họa/tình huống thực tế.
Bạo lực học đường là một vấn đề nhức nhối hiện nay Có rất nhiều vụ bạo lực học đường xảy ra Ước tính hằng năm có 246 triệu trẻ em và vị thành niên trên toàn thếgiới là nạn nhân của bạo lực học đường Theo số liệu thống kê Bộ Giáo dục và Đào tạođưa ra trong một cuộc hội thảo năm 2019, trong một năm học, trung bình toàn quốc xảy ra khoảng 1600 vụ học sinh đánh nhau trong và ngoài trường học; trong mỗi 5200 học sinh thì có một vụ đánh nhau và trong 11000 học sinh thì có một em bị thôi học vì
lý do này và cứ 9 trường thì có một trường có học sinh đánh nhau Những số liệu trên chính là hồi chuông cảnh tỉnh cho xã hội về vấn nạn bạo lực học đường Vấn nạn này
đã và đang diễn ra trên khắp thế giới Bạo lực học đường không chỉ xảy ra ở học sinh nam mà còn cả ở học sinh nữ; không chỉ giữa học sinh với học sinh mà còn giữa học sinh với giáo viên và giáo viên với học sinh Các hành vi bạo lực có thể là bạo lực về thể chất (đánh đập, xô đẩy…), bạo lực về lời nói (đe dọa, vu khống) và bạo lực về tinh thần (tẩy chay, xa lánh, nói xấu…) Số lượng các vụ việc bắt nạt trực tuyến có xu hướng tăng trong thanh thiếu niên hiện nay
Một số tình huống bạo lực học đường đã diễn ra trong đời thực và ít nhiều để lạihậu quả tiêu cực:
- Ngày 14/01/2021, tại Trường THPT Lang Chánh, Thanh Hóa, khi em Phan Thanh L vừa tan học ra tới cổng trường thì bất ngờ bị Nguyễn Bá Thuận cầm một cây gậy sắt vụt thẳng vào đầu trước sự chứng kiến của nhiều học sinh khác Hậu quả là em
bị vỡ sọ não, thương tật đến 49%
Trang 13- 2 học sinh nữ ở trường THPT Phan Đăng Lưu, Bình Thạnh liên tiếp tát, giật tóc,dùng chân đá vào mặt bạn học Học sinh chứng kiến xung quanh không vào ngăn cản, thậm chí còn đứng bên ngoài cổ vũ và quay clip lại đăng lên mạng xã hội.
- Vụ bạo lực học đường ở trường quốc tế ISHCMC-AA
- Vụ việc xảy ra vào ngày 22/03/2022, khi em P.T.N.L., học sinh lớp 10C5 và em V.T.D.L., học sinh lớp 11B2 có xích mích, mâu thuẫn trong lúc đi rửa tay Sự việc đã được quản sinh nhà trường can ngăn và yêu cầu học sinh giải tán về lớp Ngay sau buổihọc, hai học sinh này tự hẹn nhau ra ngoài trường để giải quyết mâu thuẫn dẫn đến việc
xô xát đánh nhau Sự việc được quay clip và tung lên mạng
Phân tích nguyên nhân
Có thể phân tích nguyên nhân của bạo lực học đường theo yếu tố khách quan và chủ quan Về mặt khách quan thì theo PGS.TS Tâm lý Trần Thành Nam, giảng viên Đại học Quốc gia Hà Nội, bạo lực học đường có trách nhiệm của nhiều bên như gia đình, nhà trường và cộng đồng, tổ chức xã hội và địa phương Trong gia đình, bạo lực học đường diễn ra do cha mẹ thiếu quan tâm uốn nắn Nhiều trường hợp trẻ bị bạo lực mạng hay thậm chí là trở thành kẻ bắt nạt nhưng cha mẹ không biết để xử lý hay do quan niệm “một điều nhịn chín điều lành” nên nhiều phụ huynh bắt con phải im lặng khi có chuyện xảy ra Trong nhà trường, bạo lực học đường diễn ra do thầy cô chưa dạy dỗ sâu sắc về đạo đức và theo dõi sát sao các em Nền giáo dục hiện nay quá thiên
về dạy tri thức nên cả người dạy và người học đạo đức luôn trong tình trạng lặng lẽ, âmthầm Môn Giáo dục công dân môn dạy đạo đức làm người lại bị xem nhẹ Một nguyênnhân từ phía thầy cô nữa là nhiều giáo viên có nhận thức sai lầm là phải đánh trẻ rất nặng tay thì mới gọi là bạo lực Tất cả những hành vi như khẽ tay, tát, xúc phạm nhân phẩm, danh dự trẻ bằng những từ ngữ không đúng mực đều là bạo lực học đường Sự sai lệch trong quan điểm về nhận thức làm giáo viên có hành động bạo lực với học sinh, khiến những học sinh bị bạo lực hoặc chứng kiến hành vi bạo lực coi việc sử
Trang 14dụng bạo lực để trấn áp người khác là bình thường Về truyền thông xã hội thì sự bùng
nổ của kỷ nguyên công nghệ số làm các thông tin thượng vàng hạ cám tràn lan, và khi thanh niên học sinh tiếp xúc với những thông tin độc hại chưa qua chọn lọc, các em rất
dễ bị tiêm nhiễm Đây là lứa tuổi hình thành thế giới quan khoa học và lý tưởng sống, các em có sự so sánh đánh giá các giá trị bản thân với thế giới bên ngoài Các em dễ so sánh, đối chiếu hành vi của bản thân với các hình ảnh tiêu cực, bạo lực lan tràn trên Facebook, YouTube, TikTok làm nền tảng đạo đức bị lung lay Do còn hạn chế về kinhnghiệm sống, nên việc so sánh gặp không ít khó khăn và đôi khi gây ra ngộ nhận, dẫn đến khi có mâu thuẫn, trẻ dễ bắt chước dùng bạo lực như một cách giải quyết vấn đề theo những gì đã quan sát từ phim ảnh
Về nguyên nhân chủ quan, thì theo GS.TS Nguyễn Ngọc Phú, bạo lực học đường ở lứa tuổi thanh niên học sinh xảy ra do nhiều lý do khác nhau liên quan đến đặctrưng khác biệt về tâm lý của lứa tuổi này: muốn nổi trội, muốn được người khác quan tâm, càng nhiều người biết càng thích, không cần quan tâm việc đó tốt hay xấu; muốn khẳng định cái tôi nhưng vô tình chọn cách thể hiện tiêu cực là thông qua những clip bạo lực; những thay đổi về tâm sinh lý ở tuổi dậy thì dẫn đến các hành vi bộc phát, bốc đồng, khó kiểm soát Ở nước ta, hầu hết những vụ bạo lực học đường hầu hết xuất phát
từ những mâu thuẫn nhỏ nhặt trong cuộc sống, nói xấu nhau trên mạng xã hội hay xuất phát từ sự kích động của bạn bè Thanh niên sinh viên thường không chịu đựng khi người khác xúc phạm đến mình Những điểm nổi trội về phong cách thời trang (đầu tóc, quần áo); một câu nói hay một hành động xúc phạm như nhìn đểu cũng có thể dẫn đến xô xát, xung đột, do cái tôi ở tuổi này của các em rất cao
Trang 15bạn học, giáo viên để đưa ra cách giải quyết phù hợp và dứt khoát Trong những trường hợp nghiêm trọng, nên để luật pháp giải quyết Vi phạm nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng thì phải đưa các em vào trại giáo dưỡng Việc xử phạt nặng có khi lại
là liều thuốc làm cho những học sinh này tỉnh ngộ và quyết tâm làm lại cuộc đời Các phương tiện truyền thông cũng cần tăng cường tuyên truyền để chính thanh niên học sinh hiểu ra mặt trái của bạo lực học đường, giúp đẩy lùi vấn nạn này, để môi trường giáo dục thật sự đúng với ý nghĩa và sứ mệnh của nó
“Để đảm bảo an ninh an toàn trường học, phòng chống bạo lực học đường cũng cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình - nhà trường - xã hội để đảm bảo môi trường cho trẻ trưởng thành Môi trường tốt tự nó đã có ý nghĩa, giá trị giáo dục” – Ông
Nguyễn Văn Phê - Giám đốc Sở GD&ĐT Hưng Yên cho biết Phụ huynh và nhà trường cần quan tâm đến trẻ em ngay khi thấy trẻ có biểu hiện bất thường Bởi thống
kê cho thấy, 43% trẻ em từng bị bắt nạt ở trường nhưng chỉ 1/10 nói lại với người lớn
để tìm cách giải quyết Để phòng chống bạo lực học đường, trước hết cần đẩy mạnh công tác truyền thông, nâng cao nhận thức, trách nhiệm, nhận diện bạo lực học đường, đồng thời xây dựng môi trường giáo dục dân chủ, an toàn, lành mạnh Giải quyết bạo lực học đường không chỉ bao gồm việc giải quyết hậu quả sau đó mà còn phải chủ động trong phòng tránh Nhà trường cần phải tổ chức các hoạt động sự kiện vui chơi, sinh hoạt tập thể hằng tuần cho các em để thu hút các em vào những điều lành mạnh, hình thành kỹ năng sống như kỹ năng quản lý cảm xúc Nhiều quốc gia đã có các giải pháp phòng chống bạo lực học đường và xây dựng môi trường học đường an toàn Các giải pháp phòng ngừa rất đa dạng, từ nâng cao tư duy phản biện cho học sinh, nâng caogiá trị tự trọng cho học sinh để hạn chế hành vi bạo lực đến tổ chức cho cha mẹ học sinh cùng tham gia các chương trình giáo dục kỹ năng giúp trẻ phòng vệ, tổ chức các chương trình can thiệp tập trung cho các nhóm học sinh có nguy cơ cao sử dụng bạo lực Cần dạy dỗ các em những việc như khi là nạn nhân thì có thể tìm đến ai, có số đường dây nóng hỗ trợ và hướng dẫn các quy tắc ứng xử, răn đe về các hậu quả nếu
Trang 16các em là người tấn công, có hành vi bạo lực cho người khác; nên hành xử ra sao khi chứng kiến vụ việc Trong đó, giáo viên khéo léo dùng chính những tư liệu, hình ảnh
về các vụ việc để cho các em thẳng thắn trao đổi, nhận diện cái đúng, cái sai, không né tránh
KẾT LUẬN SƯ PHẠM
Thanh niên sinh viên có những nét cấu tạo tâm lí rất đặc trưng và khác biệt so với lứa tuổi trước Nếu cấp 2 còn lệ thuộc vào quan điểm người khác thì cấp 3 thanh niên học sinh đánh giá, nhìn nhận theo quan điểm niềm tin của chính mình Ở cấp 2 thiếu niên còn lệ thuộc rất nhiều vào cha mẹ, người lớn thì cấp 3 thanh niên học sinh bắt đầu có xu hướng tách mình ra khỏi cha mẹ, người lớn để phát triển tính độc lập Thanh niên học sinh là lứa tuổi xây dựng quan điểm sống, lý tưởng sống và quan điểm chọn nghề cho mình trong tương lai Sự hình thành và phát triển nhân cách của thanh niên học sinh chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố, đặc biệt là hoàn cảnh xã hội các em sinh ra và lớn lên Thời đại ngày nay có nhiều thuận lợi nhưng cũng có nhiều bất lợi cho sự hình thành nhân cách của các em Vì vậy, sự hướng dẫn có định hướng của người lớn thông qua các bài học, cách sống và cách làm việc của người lớn, hệ thống giá trị xã hội mà người lớn xung quanh các em đang theo đuổi có ý nghĩa quyết định sựhình thành nhân cách các em Những hành động có trách nhiệm của người lớn giúp thanh niên học sinh có được một hình ảnh đúng về bản thân là: chỉ dẫn khoa học cho thanh niên học sinh cảm thấy những cái được và cái chưa được trong suy nghĩ và hành động của các em, hướng dẫn và động viên các em phát huy những thế mạnh và khắc phục những khiếm khuyết về cơ thể và tâm lý Trên cơ sở đó, không thể bỏ mặc vấn đềbạo lực học đường và để nó tiếp diễn, mà cần các hành động quyết liệt để giải quyết cũng như phòng ngừa, tránh để bạo lực học đường ảnh hưởng đến quá trình phát triển của thanh niên học sinh Các nhà giáo dục cần phải tạo cho các em nền tảng nhân cách,giáo dục các giá trị tinh thần, hướng đến các chuẩn mực đạo đức đúng đắn, bồi dưỡng tình yêu thương cho các em, giải quyết sớm những mâu thuẫn, bức bối ngay khi mới