Đề tài thực trạng sử dụng tiếng việt trong giới trẻ hiện nay vai trò của giới trẻ trong việc giữ gìn trong sáng của tiếng việt

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÂY NGUYÊN KHOA NÔNG LÂM TIỂU LUẬN HỌC PHẦN TIẾNG VIỆT THỰC HÀNH TÊN ĐỀ TÀI THỰC TRẠNG SỬ DỤNG TIẾNG VIỆT TRONG GIỚI TRẺ HIỆN NAY VAI TRÒ CỦA GIỚI TRẺ TRONG VIỆC GIỮ GÌN TRONG SÁNG CỦA[.]

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÂY NGUYÊN

KHOA NÔNG LÂM

TIỂU LUẬN HỌC PHẦN: TIẾNG VIỆT THỰC HÀNH

TÊN ĐỀ TÀI:

THỰC TRẠNG SỬ DỤNG TIẾNG VIỆT

TRONG GIỚI TRẺ HIỆN NAY VAI TRÒ CỦA GIỚI TRẺ TRONG VIỆC GIỮ GÌN

TRONG SÁNG CỦA TIẾNG VIỆT

Đắk Lắk,tháng 1 năm 2022

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU

3

PHẦN I: MỞ ĐẦU

4

1.Lí do chọn đề tài 4

2.Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 4

2.1 Đối tượng nghiên cứu 4

2.2 Phạm vi nghiên cứu 4

2.3 Phương pháp nghiên cứu 5

PHẦN II: THỰC TRẠNG SỬ DỤNG TIẾNG VIỆT TRONG GIỚI TRẺ HIỆN NAY VAI TRÒ CỦA GIỚI TRẺ TRONG VIỆC GIỮ GÌN SỰ TRONG SÁNG CỦA TIẾNG VIỆT

6

1 Một số khái niệm, thuật ngữ liên quan 6

1.1 Khái niệm về ngôn ngữ 6

1.2 Khái niệm mạng xã hội 7

1.3 Thuật ngữ Gen Z 9

2 Thực trạng sử dụng tiếng việt trong giới trẻ hiện nay 11 2.1 Hiện nay làm dung tiếng nước ngoài trong tiếng việt hiện nay 11

2.2 Nguyên nhân của hiện tượng lạm dụng tiếng nước ngoài trong giáo tiếp 19

2.3 Ngôn ngữ tuổi teen trong giao tiếp của giới trẻ Việt Nam hiện nay 22

3 Vai trò của giới trẻ trong việc giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt 25

3.1 Khái quát 25

3.2 Biến thể tiếng Việt được coi như tạo lập phong cách qua sự “chệch chuẩn” 26

3.3 Ngôn ngữ: Lợi và hại 27

4 Một số biện pháp để giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt 31

4.1 Tiếng Việt-hòa nhập chứ không hòa tan 31

PHẦN III: KẾT LUẬN 34

LỜI MỞ ĐẦU

Đầu tiên, em xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến giảng viên bộ môn Cô Phạm Thị Trang đã mang tới cho chúng em những buổi học vui nhộn với những

ý nghĩa đầy ý nghĩa trong bộ môn tiếng Việt thực hành và đã truyền đạt cho chúng em những kiến

thức, ý nghĩa, giúp chúng em mở mang tri thức về tiếng Việt, một môn học hết sức quan trọng, đóng vai trò quyết định đối với việc sử dụng tiếng Việt trong cuộc sống lẫn học tập.

Tuy vậy, do vốn kiến thức và khả năng tiếp thu thực tế còn nhiều hạn chế trước biển rộng tri

thức và quan điểm của bộ môn triết học Mặc dù

em đã cố gắng hết sức nhưng chắc chắn bài tiểu

luận khó có thể tránh khỏi những thiếu sót và nhiều chỗ còn chưa chính xác, kính mong cô xem xét và góp ý để bài tiểu luận của em được hoàn thiện hơn.

Em xin chúc cô dồi dào sức khỏe và ngày càng có nhiều thành công trong sự nghiệp Em xin trân thành cảm ơn!

PHẦN I: MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài.

- Đặt trong xu thế hội nhập, giao thoa văn hóa thế giới, cùngvới sự phát triển mạnh mẽ của khoa học- công nghệ, sự xâm nhập của các hình thức văn hóa và ngôn ngữ, sự chuyển mình của tiếng Việt là tất yếu Một trong số đó đáng chú ý là chủ đề”nóng”được quan tâm hơn bao giờ hết khi mà mạng xã hội ngày càng phát triển, con người tiếp cận với nó mỗi ngày, đặc biệt là ngôn ngữ ấy còn được công khai, dễ tìm kiếm ở bất

kì cuộc họi thoại, chia sẻ nào trên mạng Điều đó cũng đồng nghĩa với việc xảy ra nhiều

ý kiến trái chiều, trang cãi về việc sử dụng ngông ngữ của thế hệtrẻ, thứ ngôn ngữ ấy có đang làm ảnh hưởng đến vẻ đẹp của tiếng mẹ đẻ,làm vơi đi giá trị văn hóa của tiếng Việt?

- Tiếng Việt là một thứ tiếng muôn hình, muôn vẻ với những cấu trúc ngôn ngữ pháp riêng biệt, kết hợp với thanh âm tạo ra sự

đa dạng và phong phú đã tạo nên một nét đẹp riêng

- Cắn cứ vào đâu mà chúng ta có thể nhìn nhận và đánh giá việc sử dụng tiếng Việt của giới trẻ hiện nay là có “vấn đề”? Cần thiết phải bàn luận về vấn đề sử dụng ngôn ngữ tiếng Việt có tầm ảnh hưởng hết sức nghiêm trọng đến bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam

2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.

2.1 Đối tượng nghiên cứu.

-

2.2 Phạm vi nghiên cứu.

- Phạm vi nghiên cứu của đề tài là thực trạng sử dụng tiếng Việt rong cuộc sống và những văn bản của các nhà nghiên cứu xã hội trong lĩnh vực này

2.3 Phương pháp nghiên cứu.

4

- Để thực hiện đề tài này, tôi đã sử dụng các phưng phápnghiên cứu tài liệu, tức là tìm hiểu các sách, báo, tạp chí,…, các web có liên quan để tổng hợp nội dung cần thiết chủ yếu thu thập tài liệu từ thông tin đại chúng hoặc từ đời sống thực tiễn Ngoài ra, trong quá trình làm đề tài, các phương pháp phân tích, tổng hợp, chứng minh, đối chiếu, phê bìnhđều được sử dụng triệt để.

PHẦN II: THỰC TRẠNG SỬ DỤNG

TIẾNG VIÊT[ TRONG GIỚI TRẺ HIÊN[ NAY, VAI TRÒ CỦA GIỚI TRẺ TRONG VIÊC[ GÌN

SỰ TRONG SÁNG CỦA TIẾNG VIÊT[

1 Môt[số khái niêm,[ thuât[ngư 뀃 liên quan

1.1 Khái niêm[ về ngôn ngư 뀃.

- Ngôn ngữ nói chung bao gồm cả ngôn ngữ nói và viết, là một trong những phương tiện giáo tiếp cơ bản và quan trọng nhất giữa người với người Đó chính là phương tiện giúp con người diễn đạt tâm tư, tình cảm, ý kiến và truyền đạt tâm tư, tình cả, ý kiến và truyển đạt thông tin với nhau, vì vậy cách sử dụng ngôn ngữ cũng là một trong những nhân

tố quan trọng để hình thành nên nhân cách con người

- Những con người Việt Nam sử dụng tiếng Việt- ngôn ngữ phổ cập của Quốc Gia để là phương tiện trao đổi, giao tiếp, truyền đạt thông tin Sử dụng ngôn ngữ tiếng Việt bao gồm cả việc tuân thủ theo quy tắc chuẩn mực có tính hệ thống của ngôn ngữ đã được quy định vấn đề chúng ta bàn luận chính là liên quan đến việc sử dụng ngôn ngữ tiếng Viếtcủa học sinh- sinh viên hiện nay có biểu hiện lệch lạc, trái với những quy tắc, chuẩn mực của tiếng Việt, làm mất đi sự trong sáng vốn có của tiếng Việt

- Chữ viết, tiếng nói là của cải vô cùng quan trọng và quý giá của bất kỳ dân tộc nào trên thế giới, là niềm tự hào của mỗi dân tộc Tiếng Việt của dân tộc Việt Nam cũng như vậy Tiếng nói, chữ viết tiếng Việt có nguồn gốc bản địa, được cha ông ta sáng tạo, gìn giữ, cải tiến trong hành trình tạo dựng cuộc sống, phát triển cộng đồng xã hội Trải quacác triều đại lịch sử, qua những giai đoạn phát triển, tiếng Việt đã trở thành hồn cốt của dân tộc, có sức sống lâu bền trong tâm hồn, lối sống, tư duy của con người Việt Nam Dù có sống ở miền đất nào trên lãnh thổ Việt Nam hay sống xa quê hương, những con người mang dòng máu Việt đều không quên thứ tiếng ông cha, lời ăn tiếng nói của dân tộc mình

6

- Trải qua thời gian, người dân Việt Nam không ngừng giữ gìn, cải tiến tiếng Việt, làm cho tiếng nói của dân tộc ngày càng giàu và đẹp, luôn là niềm tự hào của con người Việt Nam trước bạn bè quốc tế Để

có một hệ thống quy tắc tiếng Việt nói và viết theo chuẩn như ngày nay, chúng ta đã phải trải qua nhiều lần cải tiến tiếng Việt trên những phương diện cụ thể như phát âm, chính tả, ngữ pháp, phong cách ngôn ngữ Trên

cơ sở loại bỏ, sửa chữa những yếu tố không phù hợp hoặc khó sử dụng trong tiếng Việt để tạo ra một cách nói, cách viết mang tính phổ thông, ai

ai cũng sử dụng được Đồng thời, chúng ta cũng không ngừng sáng tạo để tạo ra những yếu tố mới trong tiếng Việt nhằm làm cho vốn từ, vốn câu vàcách nói tiếng Việt được phong phú, đa dạng, phù hợp với sự phát triển của xã hội Hệ thống quy tắc trong nói và viết tiếng Việt đã được chuẩn hóa thành quy định mang tính pháp quy để Nhà nước ban hành ra toàn dânthực hiện Những quy định này được đưa đến người dân theo một trình tự chứ không áp đặt, khiên cưỡng Đó là việc chúng ta đưa vào dạy cho học sinh từ mầm non cho đến các bậc học cao hơn Tùy vào tâm lý lứa tuổi để các nhà trường triển khai dạy về cách phát âm, cách viết sao cho chuẩn tiếng Việt Dần dần, hệ thống quy tắc, quy định về chuẩn mực tiếng Việt

đã đi vào đời sống của nhân dân, từng người dân nói và viết tiếng Việt theo chuẩn mực đã quy định và có ý thức giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt như làm giàu thứ của cải vô cùng quý báu của dân tộc mình Cho dù

có sáng tạo, cải tiến tiếng Việt nhưng chúng ta vẫn phải đảm bảo nguyên tắc trên nền những quy định chung, trên cái cốt có sẵn chứ không thay đổi hoàn toàn

1.2 Khái niệm mạng xã hội

- Mạng xã hội là một trang web hay nền tảng trực tuyến với nhiều hình thức, chức năng, giúp mọi người có thể dễ dàng kết nối với nhau ở bất cứ nơi nào Ở đó, không chỉ có các mối quan hệ ảo của những người cùng đam mê, sở thích mà còn có cả những mối quan hệ đời thực

- Mạng xã hội đã kết nối con người khắp nơi trên thế giới,xóa nhòa khoảng cách về không gian, thời gian nhờ tốc độ nhanh chóng

đó, sự tiện lợi Nhưng cũng vì quá lạm

7

dụng mạng xã hội mà các bạn trẻ hiện nay tự tập cho mình một lối sống không lành mạnh - sống ảo Chúng ta hãy tự đặt câu hỏi, Sống ảo là gì? Điều gì sẽ xảy ra nếu bạn cứ

chìm đắm, đêm mê vào lối sống không hiện thực này?

- Sống ảo là một cách sống không thực tế, hoang tưởng, mơ hồ, không tồn tại trong cuộc sống Sống ảo khiến cho các bạn trẻ đánh mất đi quyền giao lưu, quyền được vui chơi tham gia vào những chương trình, vào những hoạt động ngoại khóa mà ở đó các bạn có thể trực tiếp kết bạn, trực tiếp trò chuyện với những con người thật Và bạn ngồi đó và chỉ cần

gõ, một cú click chuột là có thể kết bạn giao lưu với mọi người trên khắp thế giới

- Đây cũng chính là lẽ mà rất nhiều bạn đam mê nó

Trên các trang mạng xã hội như Facebook, Instragram,

Zalo, Twitter,…và vô số trang mạng xã hội khác nữa, việc giao tiếp trở nên quá dễ dàng, khoảng cách như được thu hẹp lại, vì thế làm sao mà chúng ta không đam mê, không yêu thích Nhưng nếu nó trở nên quá mức, hàng giờ, hàng ngày bạn ngồi trước màn hình máy tính, nhắn tin trò chuyệnvới những người mới quen, những người xa lạ thì những người bạn ngoài đời, những người thân quen của bạn thì dường như bạn đang quên mất họ, bỏ qua sự tồn tại của họ

- Một thế giới ảo, tạo cho bạn một viễn tưởng về cuộc sống vô cùng tươi đẹp và hấp dẫn Trên đó, mỗi người có thể xây dựng cho mình một hình tượng trong mơ, những ngôi nhà, những hình ảnh tuyệt đẹp, và

có vô số vô số những người bạn nhưng chưa bao giờ gặp mặt ở ngoài cuộcsống Và vì thế, nhiều hệ lụy đã xảy ra, vì muốn được tung hô, nổi tiếng, nhiều bạn trẻ đã biến mạng xã hội là một bước đã tiến thân, đăng những hình ảnh không lành mạnh để mong nhận được sự chú ý của mọi người, hay sử dụng những lời nói không văn mình nhằm thể hiện bản lĩnh của mình

- Đi cùng với tốc độ phát triển mạnh mẽ của mạng xã hội, ngôn ngữ mạng có nhiều ảnh hưởng đáng lo ngại tác động hầu hết lên cá nhân, nhất là số người trẻ

1.3 Thuật ngư 뀃 Gen Z

- Gen Z (hay thế hệ Z, Gen Tech, Gen Wii, Digital Natives, Neo-Digital Natives, Net Gen, Plurals, Zoomers, thế hệ Internet,

Generation Z, iGen, iGeneration, Founders, Post millennials, Homeland Generation hay hậu Millennials ) cũng giống như gen X và gen Y là thuật ngữ dùng để chỉ một nhóm nhân khẩu học

- Gen Z là nhóm kế tiếp sau thế hệ Millennials (GenY) và trước thế hệ Alpha (α), và thường là con cái của thế

hệ X (sinh ra từ năm 1965 đến 1979)

- Chính vì vậy, những người sinh trong giai đoạn từ năm

1995 đến năm 2012 (lứa được sinh ra ngay sau thế hệ

Y) thường được gọi là thế hệ Z hay gen Z Ngoài ra, cũng có một

số ý kiến khác cho rằng gen Z sinh từ 1997 đến 2015

- Trên thế giới hiện nay có khoảng 2,6 tỷ người thuộc thế hệ

Z, chiếm khoảng 1/3 dân số Tại Việt Nam, gen Z có khoảng 15 triệu người, chiếm khoảng 25% lực lượng lao động quốc gia Ngoài thế hệ thế

- Được tiếp xúc và sử dụng công nghệ từ nhỏ: Đây là một đặc điểm rất nổi trội của những người thuộc gen Z Với lợi thế sinh ra trong thời đại bùng nổ Internet, không khó hiểu khi đa số các bạn trẻ thuộcthế hệ Z cảm thấy rất thoải mái và dễ dàng bắt kịp với những cập nhất mớicủa công nghệ, Internet và các phương tiện truyền thông xã hội, từ Facebook,

9

Google, Youtube, Instagram Những người thuộc thế hệ Z đa

số đều được tiếp cận Internet từ sớm và có thể sử dụng để tìm kiếm thông tin nhanh chóng, không tốn nhiều công sức, nhưngkhông nhất thiết là phải có trình độ kỹ thuật số cao Điều này rất khác với thế hệ Y, phần lớn nếu là người tiếp xúc và am hiểu về kỹ thuật số thường có trình độ chuyên môn cao

- Tạo xu hướng mới: Với lợi thế được tiếp cận với công nghệ và Internet từ rất sớm, ngày nay, gen Z đang là những người tạo nên

xu hướng, tiên phong cho những trào lưu mới của xã hội Mặc dù số lượng

ít hơn so với gen Y, nhưng gen Z lại gây ảnh hưởng trực tiếp khi phần lớn những "hot trend" của giới trẻ hiện nay đều xuất phát từ nhóm này mà ra Khám phá: Giải mã ngôn ngữ gen Z: Gen Z đang dùng từ gì?

- Yêu thích đồ công nghệ, đặc biệt là smartphone: Gen Z được tiếp xúc với công nghệ và Internet từ rất sớm nên không có gì khó hiểu khi những món đồ công nghệ, đặc biệt là smartphone luôn nhận được

sự quan tâm của thế hệ này Số liệu từ Appota cho thấy, có tới 39% gen Z

ưu tiên sử dụng các ứng dụng trên điện thoại thay vì phiên bản web trực tuyến

- Ảnh hưởng đến tiêu dùng: Tuy không chiếm đa số trong

cơ cấu dân số và cũng mới có số ít người làm ra tiền nhưng thế hệ Z đang

có ảnh hưởng lớn đến mảng tiêu dụng hiện nay Họ có thể sẽ là người quyết định hoặc ảnh hưởng trực tiếp đến các quyết định mua sắm của gia đình mình

- Thích các nội dung tương tác: Khác với các thế hệ trước thích đọc báo, xem truyền hình thì phần lớn gen Z hiện nay đều thích các nội dung có tính tương tác cao như livestream để được cùng bình luận và chia sẻ cảm xúc hoặc thay vì chơi các game offline như thế hệ trước thì họthích chơi game nhiều người chơi (MOBA)

- Khả năng tự học tập, tự sáng tạo: Gen Z được đánh giá có khả năng học tập tốt hơn hẳn so với gen Y, gen X do được tiếp xúc với nhiều nguồn tài liệu từ rất sớm, đặc biệt là trong việc học ngoại ngữ Bên cạnh đó, họ được đào tạo trong môi trường năng động, nhiều cái mới lại thêm khả

năng lực học cao, kết hợp với khả năng tư duy sáng tạo nên

có thể làm ra nội dung tốt, độc đáo

2 Thực trạng sử dụng tiếng việt trong giới trẻ hiện nay.

2.1 Hiện tượng lạm dụng tiếng nước

ngoài trong tiếng Việt hiện nay.

2.1.1 Thực trạng của việc lạm dụng

tiếng nước ngoài trong nông ngữ nói.

- Tiếng Việt trong ngôn ngữ thời đại ngày nay còn bị

“Tây hóa”, sử dụng tiếng nước ngoài xen kẽ vào tiếng việt, không theo một nguyên tắc ngữ pháp nào cả Ông bà ta có câu “ Tây ra tây, ta ra ta” Ảnh hưởng bởi tăm năm đô hộ giặc Tây, có lẽ định kiến ấy luôn tồn tại từ thế kỷ này sang thế kỷ khác mà chẳng mất đi Ấy vậy mà giới trẻ bỏ qua những suy nghĩ ấy, làm cho câu văn trở nên phức tạp hơn

+ Ví dụ: “Mình check mail rồi send cho cậu ngay” “Click chuột vào đây”

“Maybe tối nay mình sẽ go out for dinner”

- Hơn nữa còn một thể loại tiếng anh dịch từ theo từ (word by word) đang được ưa chuộng và phổ biến rất phổ biến rất rộng rãinhư: lemon question ( chanh hỏi = chảnh) Và còn rất nhiều những cachs

sử dụng phép “ Tây hóa”

Sự giao thoa văn hóa, xã hội đòi hỏi ngôn ngữ có những thayđổi để đáp ứng các nhu cầu giao tiếp mới Cùng với sự giao lưu, hội nhập, ngôn ngữ nước ta cũng dần dần xuất hiện những hiện tượng mới mẻ Những từ ngữ mới, cách diễn đạtmới được hình thành để thêm vào những khái niệm, thậm chí cả cấu trúc và phong cách mà trong vốn tiếng Việt trước đấy còn thiếu vắng, chẳng hạn trong lĩnh vực tin học, kỹ thuật số, sản xuất kinh doanh của nền kinh tế thị trường… Đồng hành với mặt tích cực ấy, không ít

1

hiện tượng tiêu cực cũng thâm nhập với những cách nói, cách viết khác lạ.

- Quá trình phát triển và hội nhập với các nền kinh tế thế giới, đặc biệt là khi Việt Nam tham gia các tổ chức quốc tế thì việc sử dụng ngoại ngữ là rất quan trọng và cần thiết, bởi nó là phương tiện giúp chúng ta có thể hội nhập với thế giới Bên cạnh việc tiếp nhận, sử dụng tiếng nước ngoài một cách khoa học, có hệ thống, chúng ta còn thể hiện cho bạn bè quốc tế thấy được sự giàu có, sự chuẩn mực và vị trí của ngôn ngữ nước nhà Mặc dù phải đối diện với nhiều thử thách bởi đặc thù của lịch sử dân tộc, tiếng Việt chúng ta đã là ngôn ngữ có một hệ thống các quy tắc chung về phát âm và chữ viết, cách dùng từ, đặt câu, có phong cách diễn đạt phong phú, đa dạng Nói cách khác, tiếng Việt ngày nay đã trở thành một ngôn ngữ giàu và đẹp, có bản sắc, đầy tiềm năng Vì vậy, nói và viết đúng quy tắc của tiếng Việt chuẩn mực sẽ đảm bảo được sự trong sáng của lời nói Sự giàu có và trong sáng của tiếng Việt không cho phép dung nạp một cách tùy tiện các yếu tố ngoại lai Sự tùy tiện và phần nào là sự kém hiểu biết trong vay mượn các yếu tố ngôn ngữ nước ngoài trong các hoạt động giao tiếp sẽ tạo nên sự pha tạp, lai căng, thậm chí lố bịch Hiện nay, chúng ta dễ dàng bắt gặp những người, mà phần lớn là giới trẻ có những lối diễn đạt kết hợp cách nói hay viết giữa tiếng ta với tiếng nước ngoài theo kiểu “nửa nạc nửa mỡ” Có thể dẫn ra một số trường hợp sau:

a) Sử dụng ngôn ngữ ngoại lai có nguồn gốc châu Âu Không

ít thanh thiếu niên chúng ta đang có tình trạng sử

dụng tùy hứng các ngôn ngữ có nguồn gốc châu Âu trong giao tiếp bằng tiếng Việt, đặc biệt là tiếng Anh, tiếng Pháp

Có thể nói, gần đây nó đã trở thành trào lưu trong giới trẻ

Sự tùy tiện, thiếu ý thức, thiếu hiểu biết, trong nhiều trường hợp đã không phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp mà tạo ra một sự phản cảm Giới trẻ thường sử dụng tiếng lóng lai căng, pha giữa tiếng Anh (hoặc tiếng Pháp) và tiếng Việt Hành vi này không những thể hiện “tài năng” ngoại ngữ

không đúng lúc mà còn làm mất đi sự trong sáng của tiếng Việt, gây cảm giác khó chịu cho người tham gia giao

1

tiếp Họ không ngần ngại nói với tất cả các đối tượng tham gia hội thoại bằng các dạng cấu trúc như:“ok thầy”,“thank-kiu cô”,“sorry bạn” Trường hợp cấu trúc phức hợp hoặc nhiều yếu tố tham gia như câu chẳng hạn, họ thường chọn một yếu tố nước ngoài được cho là trọng điểm thông báo xen vào cấu trúc Việt ngữ Chẳng hạn, “trông con bé kute quá”; “anh ấy handsome thật!”, “mình là fan của anh ấy”,

“nhóm ấy toàn bọn chuẩn men”; “các superstar thích xài mobile loại xịn”, “Idol của tao kìa”, rồi nào là hotboy,

hotgirl, hay có người còn lên facebook đăng dòng tin nhắn:

“cô ấy là Idol của tao đấy”, kèm với hình chụp Thậm chí, trong nhiều trường hợp, họ còn kết hợp giữa ngoại ngữ và biệt ngữ nhóm (tiếng lóng) trong cấu trúc lời thoại Chẳng hạn, “Con nghiện (điện thoại) lại viêm dạ dày (sắp hết tiền) rồi làm sao gọi cho honey đây”… Hiện tượng này không còn ở phạm vi giới trẻ mà đã trở thành “hội chứng” của xã hội Việc sử dụng từ ngữ ngoại lai theo kiểu vô thức cũng làm cho nhiều đối tượng “quen” đến mức quên mất cả từ tiếng Việt tương ứng Chẳng hạn, thay vì nói “tạm biệt” sẽ

là “bye” hoặc “bye bye”; lời xin lỗi đơn giản là “sorry

nha!”; cảm ơn cũng ngắn gọn “thanks”… Ngoài ra, còn xuấthiện một số “biến chứng” như là hậu phát minh của song ngữ Anh-Việt Chẳng hạn việc biến đổi cách phát âm như đe-le-te (delete), ai-lái-kịt (I like it), cơm-pờ-le-te

(complete), thăng-sờ-kiều (thank you),… hay cách ghép từ

có một không hai know just die (biết chết liền), like is

afternoon (thích thì chiều), no four go (vô tư đi) hay độc đáohơn là sugar sugar ajinomoto ajinomoto (đường đường

1

fromage (pho mát), jambon (giăm bông), moutarde, (mù tạc),saussisse (xúc xích), vin (vang); trang phục → maillot (may ô), chemise (sơ mi), veston (vét tông), gilet (gi lê), blouse (bờ lu), manchette (măng sét); y dược → acide (axít), lipide (lipit), péniciline (pênixilin), vaccin (vắc xin), vitamine (vitamin), và nhiều lĩnh vực khác Các lớp từ này

đã dần đi vào kho từ vựng tiếng Việt, và cơ bản được người Việt sử dụng một cách phù hợp trong các hoàn cảnh giao tiếp Mặc dù không có tính chất phổ biến như sử dụng tiếng Anh do giới trẻ ít tiếp cận ngôn ngữ này, vả lại, nhiều từ ngữ của tiếng Pháp đã được người Việt đặt trám vào chỗ tiếng Việt còn thiếu và lâu ngày được người Việt sử dụng như chính của ngôn ngữ mình (như một số ví dụ kể trên) Tuy nhiên, cũng như với tiếng Anh, không ít người đã chọn một vài yếu tố Pháp ngữ được cho là trọng điểm thông báo xen vào cấu trúc Việt ngữ Chẳng hạn, “thằng ấy bị ocgio (việt vị) rồi” (ý nói là tùy tiện, vượt khỏi phạm vi được phép và bịphát hiện, bị thổi còi); “tưởng chừng hắn nuốt trôi, ai ngờ bị penalty” (sự việc bị phanh phui và bị phạt đền); “muốn vào vườn hồng thì phải húc đổ hai cái blockhaus (lô cốt) kia đã” (muốn đến với con gái người ta thì phải được sự đồng ý của cha mẹ cô ấy); “anh em, chị em kiểu nhà nó canon (súng đại bác) bắn bảy ngày không tới” (chúng nó chẳng là anh em, chị em gì cả); “không được đâu, “xếp”nhà tao culasse (quy lát) lắm”,… Một số trường hợp tiếng Nga cũng được các

“chuyên gia” chế tác theo kiểu; “Hắn ta tỏ ra bôn (bônsêvic)

để được cái tặc lưỡi của mấy ông mấy bà ở Hội búa liềm thôi Cuối cùng rồi cái đuôi men (mensêvic) của hắn cũng sẽ lòi ra”.v.v…

b) Sử dụng ngôn ngữ ngoại lai có nguồn gốc tiếng Hán Trải qua hàng ngàn năm Bắc thuộc, nước ta chịu ảnh hưởng sâu văn hóa và ngôn ngữ Trung Hoa là điều dễ nhận thấy

Theo thống kê của H Maspero, 1972 thì có 60% từ Việt có gốc Hán Lớp từ gốc Hán có mặt ở mọi cấp độ, mọi lĩnh vực, trong mọi hoạt động của đời sống ngôn ngữ tiếng Việt.Cho đến nay, vẫn chưa có một điều tra ngôn ngữ nào để có một số liệu chính xác về tỷ lệ các yếu tố gốc Hán trong kho

từ vựng của chúng ta Trong thực tế, do cùng

một loại hình ngôn ngữ, cùng với đó là có khá nhiều từ Hán được thâm nhập vào nước ta ở thời kỳ đầu, đã chịu sự chi phối bởi ngữ âm tương đồng giữa hai ngôn ngữ thời kỳ ấy nên dễ dàng được coi như những từ thuần Việt (xe, ngựa, cá,cởi, cả, chén, chém, thuyền, buồm, buồng…) Bởi vậy, một

bộ phận không nhỏ, ranh giới giữa chúng là không thật sự rõràng Và cũng chính vì thế, việc đánh giá về cách sử dụng phối hợp các yếu tố giữa hai ngôn ngữ này là không mấy giản đơn Chẳng hạn, chúng ta thường chấp nhận một số không ít các trường hợp không thực sự hợp lí, kiểu: sông Hồng Hà, cánh chim đại bàng, thuở thiếu thời, nhà đại gia, ngày sinh nhật,…Tuy nhiên, không vì vậy mà có thể sử dụng một cách tùy tiện khi tiếp nhận một số lượng không nhỏ loại nguyên liệu ngôn ngữ này Mặc dù trong nhiều lĩnh vực hoạt động như hành chính, kinh tế, pháp luật,… thì đại

bộ phận từ ngữ được sử dụng đều là từ gốc Hán, nhưng vẫn

dễ dàng nhận thấy ở tiếng Việt có những quy tắc và quy luậtriêng, đặc biệt là cấu tạo từ và cấu trúc cú pháp Việc sử dụng các yếu tố vay mượn phải chịu sự chi phối của các quytắc và quy luật hoạt động của tiếng Việt Với phạm vi bài viết này, chúng tôi không tham vọng có thể bàn đến những vấn đề quá lớn về mối quan hệ giữa tiếng Việt và tiếng Hán trong suốt tiến trình lịch sử của nó, mà chỉ sơ bộ đề cập đến vấn đề sử dụng tùy tiện ngôn ngữ gốc Hán trong giao tiếp tiếng Việt do hạn chế về sự hiểu biết hoặc lạm dụng chúng trong nhiều hoàn cảnh giao tiếp khác nhau Khá nhiều

trường hợp do không phân biệt được nguồn gốc ngôn ngữ đãdẫn tới việc sử dụng không phù hợp với cấu trúc Chẳng hạn, không phân biệt được chủ nghĩa xã hội và xã hội chủ nghĩa, đa phần và phần đa, khuyến mãi và khuyến mại, kiểmsát và kiểm soát, luật pháp và pháp luật, quản lí và quản trị, tiền và tiền tệ, quyền và quyền lợi, quyết nghị và nghị quyết;

… hoặc không hiểu nghĩa của từ ngữ mình đang dùng nên ngay cả một số người làm du lịch, làm truyền thông cũng không hiểu được thế nào là danh lam, thế nào là thắng cảnh,

cứ thấy cảnh đẹp thì đều nói là danh lam thắng cảnh… Cũng

vì lí do trên nên nhiều trường hợp sử dụng thừa các yếu tố trong tổ hợp từ, như: lúc sinh thời, tái lập lại, tái khẳng

1

định lại, tận mắt mục sở thị, tên địa danh, tên nhân danh…

Ví dụ: “Cơn bão Linda sẽ được tái hiện lại trong bộ phim

“Nỗi ám ảnh mang tên Linda”(Chương trình thời sự VTV,

19 h ngày 28/10/2017) Lại có trường hợp kết hợp một yếu

tố đơn tiết gốc Hán với một yếu tố đơn tiết gốc Việt, nhưcát tặc Họ dựa vào hệ thống các từ như lâm tặc, thủy tặc,

…Tuy nhiên đây là một sự nhầm lẫn các từ đồng âm Từ có

âm cát trong tiếng Hán không mang nghĩa thuật ngữ là mộtloại sa khoáng được sử dụng trong xây dựng như trong

tiếng Việt, mà từ này thường mang nghĩa của một động từ

Vì vậy, về cơ bản, các yếu tố đơn tiết của Hán ngữ thườngkhó kết hợp với một yếu tố đơn tiết tiếng Việt mà phải kếthợp các yếu tố Hán ngữ với nhau Chẳng hạn, không nói

tân nhà mà phải là tân gia; không nói nhà đình mà phải nói

là gia đình; không nói thủy cuối mà phải nói thủy chung;không nói sau phương mà phải nói hậu phương,…Ngay cảnhững trường hợp từ gốc Hán nhưng đã được Việt hóa đếnmức khó phân biệt được nguồn gốc của chúng thì khi kếthợp khó có thể chấp nhận đi cùng với một yếu tố Hán

-Việt Chẳng hạn, không thể nói là thuyền phàm mà phảinói là thuyền buồm; không thể nói là ngựa đáo mà phải nói

là mã đáo,…Việc không hiểu một cách thấu đáo về bản

chất của hai ngôn ngữ này và mối quan hệ giữa chúng

trong bối cảnh số từ ngữ gốc Hán chiếm tỷ lệ lớn hơn từ

ngữ bản địa sẽ rất dễ dẫn tới những nhầm lẫn và sai lệch

đáng tiếc Nhiều người cho rằng, tiếng Hán trang trọng vàsúc tích về nghĩa nên thường lạm dụng chúng trong giao

tiếp Điều đó dẫn tới việc trong nhiều trường hợp người

tham gia hội thoại cảm thấy khó chịu hoặc bị xúc phạm

Những từ như soái ca, đại ca, tỷ muội, huynh đệ, sư phụ,…được nhiều người trong giới trẻ xưng hô với mọi người,

với mọi lứa tuổi và các vai giao tiếp khác nhau

- Gần đây, ngành công nghiệp giải trí Hàn Quốc đã ảnh hưởng không nhỏ đến giới trẻ Việt Nam Nhiều người trong số họ đang phát cuồng với những thần tượng Hàn Quốc bởi ngoại hình đẹp, giọng hát hay; những bộ phim tình cảm lãng mạn; những ca khúc “Kpop” sôi động cùng những vũ đạo cuốn hút Và cũng vì thế mà ngôn ngữ Hàn

cũng bắt đầu đi vào trong lời ăn tiếng nói hàng ngày của các bạn trẻ, chẳng hạn như: oppa, omani, appa, salanghae, aniyo,…

- Gần đây, có một câu‘People

complicated… Enjoy cái moment này bỗng trở thành trào lưu nóng trên mạng xã hội Nó bắt nguồn từ một câu nói củamột nữ ca sĩ, diễn viên, trong một lần trò chuyện với người hâm mộ qua hình thức phát trực tiếp trên Facebook Cô nói

“Sự thật thì luôn luôn đơn giản nhưng people make it

complicated, nên là mình cứ enjoy cái moment này” (tạm dịch: sự thật thì luôn luôn đơn giản nhưng mọi người cứ làm

nó phức tạp lên, nên là mình cứ tận hưởng khoảnh khắc

này)

- Không chỉ là cấu trúc "Enjoy cái moment này" được nhiều người trẻ sử dụng trong các ngữ cảnh khác nhau, để thư giãn, giải trítrên mạng xã hội gần đây nữa Có một thực tế lâu nay, nhiều người trẻ thường quen cách nói tiếng Việt chèn lẫn các từ tiếng Anh Trao đổi với người viết, các bạn trẻ bày tỏ những quan điểm riêng

- Trần Quỳnh Anh, sinh viên năm 2 Trường ĐH Anh Quốc Việt Nam, nói: “Cá nhân tôi là một người học 100% tiếng Anh với các thầy cô nước ngoài ở trường ĐH, tôi cũng rất ít khi thấy các bạn chèn nhiều từ tiếng Anh như vậy trong một câu tiếng Việt Thông thường mọi người hay chèn tiếng Anh nhiều khi nói về đề bài hoặc nội dung học mà

họ chưa kịp dịch từ đó sang tiếng Việt”

- “Trong các câu chuyện thường ngày, chúng tôi chỉ hay dùng tiếng Anh cho những từ liên quan tới tên ứng dụng (app) như calendar, setting, photo booth, chức năng app như like, share, group hay những câu biểu cảm

1

như wow, cool, good night, cute Hoặc những cụm từ thông dụng, nhiều người thường dùng, giúp rút ngắn câu, ví dụ

“me too”, thay vì “tôi cũng thế”, Quỳnh Anh nói

- Từ câu chuyện nói tiếng Việt chèn nhiều từ tiếng Anh,

kể cả trong giao tiếp hay trong các bài hát Việt Nam nhưng chêm từ tiếng Anh vào, Quỳnh Anh cho hay mình không thích kiểu “nửa nạc nửa mỡ” đó

- “Thứ nhất, không phải ai cũng có cơ hội được học tiếng Anh Nếu các bạn học sinh trường quốc tế trong

1 buổi học hay một buổi thảo luận chuyên ngành, cùng nói chuyện với nhau thì không sao Tôi không ủng hộ việc sử dụng tiếng Anh khi đối tượng khán giả là số đông mọi

người Thứ hai, sử dụng tiếng Việt chèn tiếng Anh, tôi thấy người ta đang từ chối ngôn ngữ của chính mình và của

những đồng bào mình", cô thẳng thắn nói

- "Tôi thấy các chương trình trên truyền hình quốc gia, không phải kênh đối ngoại hay cho người Việt ở nước ngoài, đôi khi họ cũng sử dụng tiếng Anh trong các câu chuyện, tuy nó có thể là xu hướng tương lai, nhưng tôi vẫn luôn rất nhạy cảm với những từ tiếng Anh Khi xem chương trình đó, tôi luôn dịch sang nghĩa tiếng Việt cho bố mẹ Tôi không thích cảm giác bị bỏ lại, và tôi nghĩ bất kỳ ai cũng vậy Tôi nghĩ rằng trên các kênh truyền hình quốc gia, chiếu cho người Việt, nếu nhân vật có sử dụng tiếng Anh, thì bộ phận biên tập nội dung nên có chú thích, như chương trình Shark Tank Việt Nam”, Quỳnh Anh bày tỏ quan điểm

2.2 Nguyên nhân của hiện tượng lạm

dụng tiếng nước ngoài trong giao tiếp.

a) Nguyên nhân khách quan

- Giới trẻ chúng ta, đặc biệt là học sinh, sinh viên là những người tiếp xúc với khoa học, công nghệ nhiều và có điều kiện tiếp nhận nhanh, nhất là trong thời kì công nghệ thông tin; internet đang phát triển với tốc độ chóng mặt Chỉ cần vài phút, thông tin về một vụ việc nào đó cóthể phát tán tràn lan trên các trang mạng, trong lúc giới trẻ ngày nay, đại

bộ phận đều có điện thoại đời mới Mỗi lúc rảnh rỗi lại lôi ra lướt facebook, xem phim và thứ “ngôn ngữ mạng” ấy rất dễ thâm nhập vào các đối tượng này Mở cửa hội nhập cũng đồng nghĩa với việc những phong cách sống và văn hóa của các nước khác sẽ thâm nhập vào Việt Nam bằng nhiều con đường khác nhau, mà giới trẻ lại là lứa tuổi thích cái mới, cái lạ, thích học hỏi và tiếp thu những thứ đó và tạo ra cái của riêng mình, dần dần nó xuất hiện trong lời nói, câu chữ Khách quan mà nói, ngôn ngữ của giới trẻ giống như mốt thời trang Nó được sử dụng nhằm thể hiện cá tính, tâm lý thích đổi mới, ưa cái lạ, chuộng cái hay của giới trẻ Điều này thấy rõ ở ngôn ngữ mạng, một kiểu ngôn ngữ cá nhân nhưnglại nằm trên mạng xã hội, có sức lan tỏa rất lớn Ngôn ngữ trên mạng đôi lúc không câu nệ một sự chuẩn mực nào mà nó đã trở thành một phong cách Tuy nhiên, nếu dùng mãi sẽ trở thành quen, có thể dẫn đến việc giới trẻ sử dụng chệch hướng, biến nó thành ngôn ngữ trong nhà trường, trong các văn bản Xa hơn nữa, nó sẽ ảnh hưởng tiêu cực tới tư duy

b) Nguyên nhân chủ quan

- Giới trẻ là những người thích khẳng định mình và muốn thể hiện mình Họ muốn cho người khác biết mình là một con người rất hiện đại, rất lạ và khác biệt trong cách

1 9