CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập – Tự do – Hạnh phúc SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ BIỆN PHÁP CHỈ ĐẠO ĐÁNH GIÁ HỌC SINH TIỂU HỌC THEO THÔNG TƯ 30/TT/BGD ĐT Lệ Thủy, tháng 5 năm 2015 Yopo vn CỘ[.]
Trang 1CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ BIỆN PHÁP CHỈ ĐẠO ĐÁNH GIÁ HỌC SINH TIỂU
HỌC THEO THÔNG TƯ 30/TT/BGD-ĐT
Lệ Thủy, tháng 5 năm 2015
Trang 2CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ BIỆN PHÁP CHỈ ĐẠO ĐÁNH GIÁ HỌC SINH TIỂU
HỌC THEO THÔNG TƯ 30/TT/BGD-ĐT
Họ và tên: Nguyễn Thị Cẩm
Chức vụ: Hiệu trưởng
Đơn vị công tác: Trường TH số 1 Hồng Thủy
Lệ Thủy, tháng 5 năm 2015
Trang 3A PHẦN MỞ ĐẦU
I Lí do chọn đề tài:
“Công việc của người thầy ưu tú là kích thích những người có vẻ tầm
thường có nỗ lực phi thường Vấn đề hóc búa là không phải xác định những người chiến thắng; mà làm cho những người bình thường trở thành người
chiến thắng.” – K Patricia Cross Do vậy, những lời nhận xét thực sự rất quan
trọng với học sinh Cùng một học sinh đó nhưng với những lời nhận xét trái ngược nhau sẽ cho ra những kết quả khác nhau sau lời nhận xét đó
Từ xưa đến nay, nền giáo dục Việt Nam luôn lấy điểm số để đánh giá học sinh Tuy nhiên, qua nhiều thời gian đúc rút kinh nghiệm chúng ta đã nhận thấy hình thức đánh giá đó khiến học sinh áp lực về điểm số Kế thừa và phát huy những ưu điểm về đánh giá học sinh tiểu học đã thực hiện trước đây, đặc biệt là đổi mới đánh giá đã thực hiện trong hai năm học ở các trường tiểu học triển khai Mô hình trường học mới Việt Nam; học tập kinh nghiệm của nhiều nước trên thế giới đã không dùng điểm số, thay vào đó học sinh nhận được những động viên, phản hồi từ giáo viên về sản phẩm học tập của các em, về các câu trả lời của các em… và biện pháp để các em vượt qua các khó khăn trong học tập, Thông tư 30/2014 của Bộ Giáo dục và Đào ban hành quy định đánh đánh giá học sinh tiểu học ra đời
Thông tư 30/2014/BGD-ĐT bắt đầu có hiệu lực từ ngày 15/10/2014 và chính thức được áp dụng vào việc đánh giá học sinh các trường Tiểu học trên toàn quốc Từ chỗ kiểm tra đánh giá thường xuyên bằng điểm số và chủ yếu hướng vào ghi nhớ kiến thức trước đây, được thay bằng đánh giá thường xuyên bằng nhận xét và kiểm tra đánh giá hướng vào năng lực, chú ý nhận xét, tư vấn, phản biện, mức độ thể hiện năng lực, phẩm chất học sinh Đặc biệt, cách đánh giá mới, không xếp loại học tập theo các mức giỏi, khá, trung bình, yếu, không so sánh học sinh này với học sinh khác, đã khuyến khích được các em
tự nỗ lực vươn lên, góp phần đáng kể giảm áp lực điểm số, căn bệnh thành tích trong giáo dục
Mục tiêu lớn nhất của Thông tư 30/2014/BGD-ĐT là quan tâm đến các môn học, hoạt động giáo dục, sự phát triển về năng lực và phẩm chất của mỗi học
sinh đảm bảo theo tinh thần đổi mới căn bản toàn diện giáo dục được
Trang 4Yopo.vn nêu ở Nghị quyết 29/NQ-TW Tuy nhiên, để thực hiện tốt công tác này, để thông
tư đi vào cuộc sống không phải nhiệm vụ giản đơn có thể làm một sớm, một chiều
mà cần có quá trình thay đổi, từ nhận thức, đến cách làm, ở trong ngành giáo dục, cha mẹ học sinh cũng như toàn xã hội, tạo sự đồng thuận cao trong hành động Sau một thời gian ngắn triển khai, Thông tư 30/2014/BGD-ĐT đã làm thay đổi căn bản hình thức kiểm tra đánh giá học sinh tiểu học Đã có nhiều ý kiến trái ngược nhau về việc thực hiện thông tư này Đồng ý có, phản bác có nhưng phần
đa đều tán thành nội dung của Thông tư 30/2014/BGD-ĐT chỉ là chưa tìm ra được biện pháp hữu hiệu để áp dụng thông tư một cách có hiệu quả Vì vậy qua quá trình công tác, đúc rút kinh nghiệm từ bản thân và học
hỏi từ các đơn vị bạn cũng như các tư liệu có liên quan tôi xin đưa ra sáng kiến:
“Một số biện pháp chỉ đạo đánh giá học sinh Tiểu học theo Thông tư
30/2014/BGD-ĐT”
II Điểm mới của đề tài:
1 Lịch sử của đề tài:
Cũng đã có nhiều ý kiến đề xuất giải pháp để nâng cao hiệu quả công tác đánh giá học sinh theo Thông tư 30/2014 Bởi nhiều tranh luận cho rằng Thông tư 30/2014 khó để áp dụng cho nền giáo dục đã tồn tại từ bao đời nay của ông cha
ta Nhưng chưa có một đề tài cụ thể nào được nghiên cứu để vận dụng thông tư 30/2014 một cách có hiệu quả nhất Vậy nên, tôi mạnh dạn đưa ra sáng kiến:
“Một số biện pháp chỉ đạo đánh giá học sinh Tiểu học theo Thông tư
30/2014/BGD-ĐT”
2 Phạm vi nghiên cứu của đề tài:
Một số giải pháp chỉ đạo giúp giáo viên áp dụng để đánh giá học sinh Tiểu học một cách có hiệu quả
3 Điểm mới của đề tài:
Để tiếp nhận thông tư hoàn toàn mới này, nhiều diễn đàn, báo chí đã đăng tải
những thông tin liên quan ngay sau khi Thông tư 30/2014/BGD-ĐT được ban hành Và đề tài của tôi đã kịp thời giúp đỡ giáo viên phụ huynh cũng như học sinh trong thời gian tiếp cận thông tư còn ít nhiều bỡ ngỡ Giáo viên
biết rõ mình cần tiếp cận, hiểu và thực hiện thông tư như thế nào để dạy học
Trang 5đạt hiệu quả Phụ huynh nhìn vào vở con và biết ngay cần phải rèn luyện thêm cho con vào nội dung nào Phụ huynh cũng không còn so sánh điểm số của con mình với bạn để tạo áp lực cho con mà động viên con cố gắng những khuyết điểm còn mắc phải Học sinh nhìn vào lời nhận xét biết ngay mình cần khắc phục ở chỗ nào Các em không cảm phải thấy tự ti mà có hứng thú học tập hơn sau mỗi lời động viên của giáo viên
B PHẦN NỘI DUNG
I Thực trạng của việc áp dụng đánh giá học sinh Tiểu học theo Thông
tư 30/2014/BGD-ĐT
1 Thuận lợi :
Hệ thống thông tin, tài liệu tập huấn trang bị đầy đủ Giảm áp lực chấm điểm số (trước đó vừa cho điểm, vừa ghi lời phê) Tăng cường theo dõi quá trình học tập của học sinh Giúp GV điều chỉnh phương pháp truyền thụ kiến thức, kỹ năng cho từng nhóm đối tượng học sinh Cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học trong nhà trường đảm bảo Được sự quan tâm chỉ đạo sát sao của PGD: Phòng giáo dục đã triển khai kế hoạch hỗ trợ, giúp đỡ nhà trường hiểu rõ hơn về TT 30 bằng những buổi chất vấn trực tiếp tại trường
và cả tìm hiểu thông qua trả lời trực tuyến Sau khi Thông tư có hiệu lực từ ngày 15/10/2014, trường đã lên kế hoạch tổ chức buổi họp cha mẹ HS từng lớp thông tin tóm tắt một số nội dung cơ bản của Thông tư, cách đánh giá, nhận xét thường xuyên, định kỳ đối với từng môn học, việc sử dụng kết quả đánh giá…và đã được phụ huynh đồng thuận
Tất cả giáo viên trong trường bước đầu thực hiện Thông tư 30 qua việc đánh giá thường xuyên các môn học trong chương trình bằng lời nhận xét trực tiếp đối với từng đối tượng học sinh, từng nhóm học tập hoặc bằng lời nhận xét trên vở học tập của các em (lời nhận xét động viên, khích lệ hoặc các biện pháp hỗ trợ kịp thời) nhằm mục đích vì sự tiến bộ của học sinh
Phụ huynh học sinh đã hiểu rõ và nhận thức được cách thức đánh giá học sinh theo hướng đổi mới, không còn trường hợp băn khoăn hay thắc mắc gì về việc không cho điểm học sinh, đa số đều đồng ý đó là cách giảm được áp lực học tập cho các em, chỉ rõ những hạn chế của học sinh, phương hướng giải quyết
để gia đình, nhà trường, học sinh cùng phối hợp thực hiện Đặc biệt là kịp thời động viên, khuyến khích các em tích cực phát huy hết khả năng của mình
2 Khó khăn:
2.1 Đối với giáo viên:
Trang 6Áp dụng thông tư này thì nhận xét của giáo viên được thay cho chấm điểm hàng ngày Đây là những thay đổi có tính bước ngoặt trong công tác
Yopo.vn đánh giá học sinh tiểu học Vì thế, hầu hết giáo viên đang còn lúng túng
trong việc thực hiện Một số giáo viên cho rằng việc viết nhận xét đòi hỏi trách nhiệm, sự công tâm và tận tình của họ rất lớn Một số ít giáo viên còn e
dè trong lời nhận xét dành cho học sinh chậm, yếu Bên cạnh đó, họ phải suy nghĩ ghi "lời phê như thế nào" chính việc làm này khiến họ không kịp ghi vào vở học sinh, mất nhiều thời gian trong một ngày Một nhóm giáo viên hạn chế về chữ viết cho rằng việc ghi "lời phê đòi hỏi khi ghi chữ cần chuẩn mực do đó họ không thể đang dạy mà chấm bài nên phải ôm về nhà chấm Thực sự đánh giá học sinh Tiểu học theo Thông tư 30/2014 là áp lực cho giáo viên Vì các cô giáo sẽ vất vả hơn khi phải bao quát sâu sát học sinh, dành rất nhiều thời gian để suy nghĩ và viết những lời nhận xét học sinh cho phù hợp, nhất là với các lớp học có sĩ số đông Do vậy, thời gian để
nghiên cứu và soạn bài sẽ bị eo hẹp hơn nhiều so với trước đây Giáo viên
nhận xét bài kiểm tra thường xuyên chưa ghi cụ thể những ưu
điểm, hạn chế bài làm của học sinh, vẫn còn tồn tại nhiều lời phê, lời nhận xét của giáo viên chưa khuyến khích động viên học sinh cố gắng hoàn thành các nhiệm vụ được giao
Ví dụ: Khi nhận xét trong vở chính tả của học sinh, một số giáo viên thường ghi: “ Em viết chưa đúng quy trình” Học sinh khi đọc lời nhận xét sẽ rất hoang mang, không biết mình sai cụ thể lỗi gì, phải khắc phục thế nào
Có thể nói, đa số giáo viên gặp khó khăn trong việc ghi nhận xét học sinh về kiến thức, năng lực, phẩm chất khi kết thúc 1 tháng và cuối học kì 1
2.2 Đối với học sinh:
Học sinh còn lúng túng trong hiểu nghĩa từ nên việc nhận xét vở, phiếu học tập của học sinh với một số từ chuyên môn sẽ khiến các em khó hiểu hơn
là điểm số
Không chấm điểm thường xuyên thì có một số học sinh sẽ ít có động lực để phấn đấu trong học tập
2.3 Đối với phụ huynh học sinh
Một số phụ huynh chưa thật sự ủng hộ và phối hợp với giáo viên để thực hiện
tốt thông tư
Phụ huynh còn trẻ nên đa số làm ăn xa, việc nhận xét vào vở để bố mẹ
Trang 7xem rất khó thực hiện được
3 Nguyên nhân:
2.1 Đối với giáo viên:
Yopo.vn Một số giáo viên còn nhầm lẫn giữa nhận xét về kiến thức với năng lực, phẩm chất lời nhận xét chưa phản ánh được những kỹ năng học sinh đã đạt được sau khi học xong nội dung các môn học Ví dụ: “Chăm học” thuộc nội dung đánh giá về phẩm chất, nhưng giáo viên nhận xét trong phần kiến thức
Đối với việc ghi nhận xét các môn học và hoạt động giáo dục (trong sổ học bạ), giáo viên còn nhận xét chung chung, chưa dựa vào chuẩn kiến thức,
kỹ năng của từng môn học trong từng tháng, từng học kì
Hoặc, môn Đạo đức, giáo viên còn nhầm lẫn giữa nhận xét về môn học/hoạt động giáo dục theo chuẩn kiến thức với nhận xét về năng lực học sinh Ví dụ, giáo viên ghi nhận xét: Gọn gàng, ngăn nắp, biết giữ vệ sinh trường lớp Hay như môn Âm nhạc, có giáo viên nhận xét như sau: Đánh giá thường xuyên môn học/ hoạt động giáo dục: “Hát đúng giai điệu của bài hát nhưng chưa tự tin khi biểu diễn cần cố gắng hơn Năng lực: “Tự giác học tập,
có ý thức học” Phẩm chất: “Tự tin, tự trọng, tự chịu trách nhiệm.” Như vậy, giáo viên chưa phân biệt rõ nhận xét, đánh giá thường xuyên môn học/hoạt động giáo dục với nhận xét, đánh giá phẩm chất học sinh
Phần lớn giáo viên còn nhiều lúng túng khi chuyển từ đánh giá bằng điểm số sang đánh giá bằng nhận xét biểu hiện Cụ thể là, còn nhiều giáo viên vẫn dựa trên kết quả kiểm tra cuối kì I là chính, chưa dựa trên kết quả kiểm tra thường xuyên của các tháng để đánh giá kết quả học tập của học sinh học kỳ 1 năm học 2014 - 2015
Trong quá trình đánh giá kết quả học tập, năng lực, phẩm chất học sinh cuối học kì 1, giáo viên chưa liên hệ và thu nhận được ý kiến đánh giá của phụ
huynh nên việc đánh giá học sinh chưa đảm bảo tính toàn diện 2.2 Đối với học sinh:
Việc phân loại học sinh theo Giỏi, Khá, Trung bình, Yếu vốn giúp học sinh
Trang 8biết mức độ của mình để phấn đấu Nay chỉ khen thưởng chung cho những em đạt thành tích cao trong học tập còn những em còn lại thì không biết thực sự mình đang ở mức độ nào để vươn lên
Mặt khác tâm lý học sinh tiểu học từ xưa đến nay rất thích được chấm điểm Giáo viên chấm điểm thường xuyên là một động lực thúc đẩy ý thức học tập của học sinh
Yopo.vn
2.3 Đối với phụ huynh học sinh
Vì những nhận xét của giáo viên thường mang tính chất định tính nên những phụ huynh theo dõi việc học tập của con hàng ngày qua điểm số, nay được giáo viên nhận xét, họ sẽ rất băn khoăn
Bố mẹ các em còn trẻ nên đa số làm ăn xa, các em ở nhà với ông bà nên việc nhận xét vào vở để bố mẹ xem rất khó thực hiện được
II Một số biện pháp chỉ đạo đánh giá học sinh Tiểu học theo Thông tư 30/2014/BGD-ĐT
1 Biện pháp 1 Qu¸n triÖt về nhËn thøc cho đội ngũ CB, VC trong nhà trường về tầm quan trọng của việc đổi mới đánh giá theo TT30/2004/ BGD
ĐT
Tôi đã giúp đội ngũ CB, VC trong nhà trường hiểu rõ ưu điểm và tầm
quan trọng của việc đổi mới đánh giá theo TT30 Theo quan niệm hiện nay, mục đích chính của hoạt động đánh giá HS là nhằm góp phần bảo đảm, nâng cao chất lượng giáo dục Do vậy, cần có các hoạt động quan sát, theo dõi, trao đổi, kiểm tra, nhận xét quá trình học tập, rèn luyện của HS; tư vấn, hướng dẫn, động viên HS học tập, rèn luyện để hình thành và phát triển năng lực, phẩm chất
Như vậy, nội dung khái niệm “đánh giá” hiện nay đã phát triển hơn so với trước đây Thông tư số 32/2009/TT-BGDĐT về việc ban hành Quy định về đánh giá và xếp loại HS Tiểu học còn rất hạn chế về tác dụng giúp đỡ HS vì chỉ quy định đánh giá kết quả cuối cùng mà HS đạt được trong từng giai đoạn
Do vậy, Thông tư số 32/2009/TT-BGDĐT đã không còn phù hợp trong việc chỉ đạo dạy và học theo định hướng đổi mới, buộc phải thay đổi cách đánh giá
Trang 9cho phù hợp với xu thế phát triển và đường lối chỉ đạo trong giai đoạn mới
Nếu dừng lại việc đánh giá thường xuyên bằng điểm số thì mới đánh giá
về kiến thức và kĩ năng cần đạt, chưa thể đề cập đầy đủ đến nội dung phẩm chất và năng lực và hạn chế đến việc giúp đỡ học sinh Nhiều phụ huynh chịu
áp lực về điểm số nhiều học sinh còn học vì điểm số, chưa ý thức được việc học là để phát triển năng lực, phẩm chất cho chính mình Chưa khuyến khích học sinh tự tin học tập, đặc biệt là những học sinh khó khăn trong học tập Việc đánh giá thường xuyên bằng nhận xét giáo viên sẽ kịp thời
Yopo.vn phát hiện những cố gắng, tiến bộ của học sinh đê động viên, khích lệ và phát hiện những khó khăn chưa thể tự vượt qua của học sinh để hướng dẫn, giúp
đỡ, đưa ra nhận định đúng những ưu điểm nổi bật và những hạn chế của mỗi học sinh để có giải pháp kịp thời nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động học tập, rèn luyện của học sinh, góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục Tiểu học Việc đánh giá thường xuyên bằng nhận xét sẽ giúp học sinh có khả năng tự nhận xét, rút kinh nghiệm và tham gia nhận xét, tự học, tự điều chỉnh cách học; giao tiếp, hợp tác, có hứng thú học tập và rèn luyện để tiến bộ Việc đánh giá thường xuyên bằng nhận xét để cha mẹ học sinh hoặc người giám hộ
có điều kiện tham gia nhận xét, đánh giá quá trình và kết quả học tập, quá trình phát triển năng lực, phẩm chất của con em mình, từ đó tích cực hợp tác với nhà trường trong các hoạt động giáo dục
Thông tư 30/2014/TT-BGDĐT nêu rõ mục đích của việc đánh giá là giúp GV điều chỉnh, đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức hoạt động dạy học, hoạt động trải nghiệm ngay trong quá trình và kết thúc mỗi giai đoạn dạy học, giáo dục Bên cạnh đó, kịp thời phát hiện những cố gắng, tiến bộ của HS để động viên, khích lệ và phát hiện những hạn chế của HS để hướng dẫn, giúp đỡ trong quá trình học tập, rèn luyện của HS Thay đổi cách đánh giá HS tiểu học theo Thông tư 30 có nhiều ưu điểm Trước đây, việc dùng điểm số để đánh giá thường xuyên đã gây không ít áp lực cho cả HS và phụ huynh Giờ đây, quy định đánh giá thường xuyên bằng nhận xét không chỉ nhằm vào kết quả mà còn động viên, khuyến khích HS phát huy hết khả năng của mình Ngoài ra, trong quá trình học còn chú trọng đến việc HS tự đánh giá lẫn nhau, cha mẹ
HS cũng tham gia đánh giá Với cách làm này sẽ góp phần làm tăng sự gắn kết giữa gia đình với nhà trường trong giáo dục HS Đây là một bước tiến quan
Trang 10trọng của ngành giáo dục trong việc kiểm tra, đánh giá chất lượng HS Việc nhận xét sự tiến bộ, thành công trong học tập của HS sẽ mang lại hứng thú, niềm vui cho các em Mặt khác, khi đánh giá bằng nhận xét, GV sẽ gần gũi, sâu sát và hiểu HS hơn Đặc biệt, chúng ta không thể so sánh em này với em khác vì điều kiện học tập hay khả năng tiếp thu của các em
Biện pháp 2 Xây dựng kế hoạch chỉ đạo việc đổi mới đánh giá theo
TT30/2004/ BGD-ĐT ngay từ khi có công văn của PGD & ĐT * Kế hoạch
triển khai tập huấn đến từng giáo viên:
1.1) Thời gian tổ chức triển khai:
Yopo.vn
- Ngày 11/9/2014 nhà trường nhận được văn bản Thông tư 30/2014 Hiệu trưởng chỉ đạo việc nghiên cứu, bàn bạc, trao đổi các nội dung trong
TT30/2014
- Ngày 23/10/2014 nhà trường tổ chức tập huấn cho 23 GV chủ nhiệm lớp và
bộ môn
- Ngày 25/10/2014: Hiệu trưởng họp triển khai TT30/2014 trong Phụ huynh học sinh
1.2) Biện pháp tổ chức và thực hiện:
- Xây dựng kế hoạch và chương trình nội dung tập huấn:
+ Hiểu biết quan điểm đổi mới đánh giá học sinh tiểu học;
+ Học tập nội dung TT30/2014;
+ Tăng cường năng lực cho GV để đánh giá HS tiểu học theo TT30
- Phối hợp vận dụng nhiều hình thức hoạt động tích cực vào buổi triển khai tập huấn giúp GV có tinh thần học tập nhẹ nhàng thoải mái:
+ Xây dựng nhóm tự quản
+ Trò chơi vận động giữa buổi tập huấn
- Tổ chức làm việc theo nhóm một cách nghiêm túc; phân công giao việc từng thành viên trong nhóm làm việc; tham gia trình bày, hỏi đáp, góp ý xây dựng kế hoạch đánh giá trong tiết dạy- đánh giá hàng tháng