ĐẶT VẤN ĐỀ Giáo viên là một trong những nhân tổ quan trọng quyết định chất lượng giáo dục và đào tạo nguồn nhân lực cho đất nước. Do vậy, Đảng, Nhà nước ta đặc biệt quan lâm đến công tác xây dựng và phát triển đội ngũ giáo viên. Một trong những nội dung được chú trong trong công tác này là bồi dưỡng thường xuyên (BDTX) chuyên môn, nghiệp vụ cho giáo viên. BDTX chuyên môn, nghiệp vụ cho giáo viên là một trong những mô hình nhằm phát triển nghề nghiệp lìên tục cho giáo viên và được xem là mô hình có ưu thế giúp số đông giáo viên được tiếp cận với các chương trình phát triển nghề nghiệp. Bộ Giáo dục và Đào tạo đã xây dựng chương trinh BDTX giáo viên và quy chế BDTX giáo viên theo tĩnh thần đổi mới nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả của công tác BDTX giáo viên trong thời gian tới. Theo đó, các nội dung BDTX chuyên môn, nghiệp vụ cho giáo viên đã đựợc xác định, cụ thể là: Ngày 01112019, Bộ Giáo dục và Đào tạo ra Thông tư 172019TTBGDĐT về việc ban hành Chương trình bồi dưỡng thường xuyên giáo viên cơ sở giáo dục phổ thông.Theo đó, ban hành Chương trình bồi dưỡng thường xuyên giáo viên cơ sở giáo dục phổ thông gồm 03 Chương trình bồi dưỡng: Chương trình bồi dưỡng 01, Chương trình bồi dưỡng 02, Chương trình bồi dưỡng 03.Các Chương trình bồi dưỡng nói trên cụ thể là: Chương trình bồi dưỡng cập nhật kiến thức, kỹ năng chuyên ngành đáp ứng yêu cầu thực hiện nhiệm vụ năm học đối với các cấp học của giáo dục phổ thông Chương trình bồi dưỡng cập nhật kiến thức, kỹ năng chuyên ngành thực hiện nhiệm vụ phát triển giáo dục trung học phổ thông theo từng thời kỳ của mỗi địa phương; Chương trình bồi dưỡng phát triển năng lực nghề nghiệp theo yêu cầu vị trí việc làm. Mỗi Chương trình bồi dưỡng thường xuyên phải bảo đảm thời lượng khoảng 01 tuầnnăm học, tương đương 40 tiếtnăm học. Giáo viên cơ sở giáo dục phổ thông tự chọn các mô đun cần bồi dưỡng phù hợp với nhu cầu phát triển phẩm chất, năng lực nghề nghiệp của cá nhân trong năm.Thông tư có hiệu lực từ ngày 22122019. Trân trọng giới thiệu cùng quý vị thầy cô giáo, các bậc phụ huynh và các bạn đọc cùng tham khảo tài liệu: TUYỂN TẬPBÀI THU HOẠCH TỰ HỌCTỰ BỒI DƯỠNG THƯỜNG XUYÊN GIÁO VIÊN TỪ MODULE GVPT 04 ĐẾN MODULE GVPT 06 THÔNG TƯ 172019TTBGDĐT.
Trang 1TƯ LIỆU GIÁO DỤC HỌC.
- -TUYỂN TẬP
BÀI THU HOẠCH TỰ HỌC
TỰ BỒI DƯỠNG THƯỜNG XUYÊN GIÁO VIÊN
TỪ MODULE GVPT 04 ĐẾN MODULE GVPT 06
THÔNG TƯ 17/2019/TT-BGDĐT.
Giáo dục phổ thông.
Trang 2ĐẶT VẤN ĐỀ
Giáo viên là một trong những nhân tổ quan trọng quyết định chất lượng giáo dục và đào tạo nguồn nhân lực cho đất nước Do vậy, Đảng, Nhà nước ta đặc biệt quan lâm đến công tác xây dựng và phát triển đội ngũ giáo viên Một trong những nội dung được chú trong trong công tác này là bồi dưỡng thường xuyên (BDTX) chuyên môn, nghiệp vụ cho giáo viên.
BDTX chuyên môn, nghiệp vụ cho giáo viên là một trong những mô hình nhằm phát triển nghề nghiệp lìên tục cho giáo viên và được xem là mô hình có ưu thế giúp
số đông giáo viên được tiếp cận với các chương trình phát triển nghề nghiệp.
Bộ Giáo dục và Đào tạo đã xây dựng chương trinh BDTX giáo viên và quy chế BDTX giáo viên theo tĩnh thần đổi mới nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả của công tác BDTX giáo viên trong thời gian tới Theo đó, các nội dung BDTX chuyên môn, nghiệp vụ cho giáo
Trang 3viên đã đựợc xác định, cụ thể là:
Ngày 01/11/2019, Bộ Giáo dục và Đào tạo ra Thông tư 17/2019/TT-BGDĐT về việc ban hành Chương trình bồi dưỡng thường xuyên giáo viên cơ sở giáo dục phổ thông
Theo đó, ban hành Chương trình bồi dưỡng thường xuyên giáoviên cơ sở giáo dục phổ thông gồm 03 Chương trình bồi dưỡng:Chương trình bồi dưỡng 01, Chương trình bồi dưỡng 02,Chương trình bồi dưỡng 03
Các Chương trình bồi dưỡng nói trên cụ thể là: Chương trình bồidưỡng cập nhật kiến thức, kỹ năng chuyên ngành đáp ứng yêucầu thực hiện nhiệm vụ năm học đối với các cấp học của giáodục phổ thông Chương trình bồi dưỡng cập nhật kiến thức, kỹnăng chuyên ngành thực hiện nhiệm vụ phát triển giáo dục trunghọc phổ thông theo từng thời kỳ của mỗi địa phương; Chươngtrình bồi dưỡng phát triển năng lực nghề nghiệp theo yêu cầu vịtrí việc làm Mỗi Chương trình bồi dưỡng thường xuyên phảibảo đảm thời lượng khoảng 01 tuần/năm học, tương đương 40tiết/năm học Giáo viên cơ sở giáo dục phổ thông tự chọn các môđun cần bồi dưỡng phù hợp với nhu cầu phát triển phẩm chất,năng lực nghề nghiệp của cá nhân trong năm
Trang 4Thông tư có hiệu lực từ ngày 22/12/2019.
Trân trọng giới thiệu cùng quý vị thầy cô giáo, các bậc phụ huynh và các bạn đọc cùng tham khảo tài liệu:
TUYỂN TẬP
BÀI THU HOẠCH TỰ HỌC
TỰ BỒI DƯỠNG THƯỜNG XUYÊN GIÁO VIÊN
TỪ MODULE GVPT 04 ĐẾN MODULE GVPT 06
THÔNG TƯ 17/2019/TT-BGDĐT.
Trang 5TÀI LIỆU GỒM
1 Bài thu hoạch bồi dưỡng thường xuyên Module GVPT 04: Xây dựng kế hoạch dạy học và giáo dục theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực học sinh
2 Bài thu hoạch bồi dưỡng thường xuyên Module GVPT 05: Sử dụng phương pháp dạy học và giáo dục phát triển phẩm chất, năng lực học sinh
3 Bài thu hoạch bồi dưỡng thường xuyên Module GVPT 06: Kiểm tra, đánh giá học sinh trong các cơ sở giáo dục phổ thông theo hướng phát triển phẩm chất năng lực học sinh
Trang 6TUYỂN TẬP
BÀI THU HOẠCH TỰ HỌC
TỰ BỒI DƯỠNG THƯỜNG XUYÊN GIÁO VIÊN
TỪ MODULE GVPT 04 ĐẾN MODULE GVPT 06
THÔNG TƯ 17/2019/TT-BGDĐT.
Trang 71 Bài thu hoạch bồi dưỡng thường xuyên Module
GVPT 04: Xây dựng kế hoạch dạy học và giáo dục theo
hướng phát triển phẩm chất, năng lực học sinh
Tổ chức dạy học nhằm giúp học sinh hình thành và pháttriển năng, phẩm chất cũng không phải là mới tuy nhiên quátrình tổ chức dạy học để thể hiện được rõ nét việc phát huy nănglực cá nhân, tạo điều kiện cho học sinh phát huy được tính sángtạo và phối hợp, tương trợ lẫn nhau trong học tập trong mỗi đơn
vị kiến thức, mỗi tiết học, hoạt động giáo dục vẫn cần sự thayđổi và thay đổi cụ thể trong mỗi giáo viên Một thay đổi cần làm
cụ thể, thiết thực và quan trọng để dạy học hình thành, phát triển
phẩm chất, năng lực của cá nhân là lập kế hoạch, tổ chức một số
tiết học.
Quá trình nghiên cứu tài liệu bồi dưỡng giáo viên, một số bàiviết của các nhà sư phạm và thực tế dạy học tại trường tiểu học(và 1môn, lớp học) xin nêu một số cơ sở và thiết kế một bàigiảng cụ thể theo định hướng phát triển năng lực người học
MỘT SỐ YÊU CẦU VÀ THIẾT KẾ MỘT BÀI GIẢNG PHÁT HUY NĂNG LỰC HỌC SINH
Trang 81 Năng lực của con người:
Theo từ điển Tiếng Việt: Năng lực là khả năng, điều kiện chủquan hoặc tự nhiên sẵn có để thực hiện một hoạt động nào đó.Hoặc: Năng lực là khả năng huy động tổng hợp các kiến thức, kỹnăng để thực hiện thành công một loại công việc trong một bốicảnh nhất định Năng lực gồm có năng lực chung và năng lựcđặc thù Năng lực chung là năng lực cơ bản cần thiết mà bất cứngười nào cũng cần phải có để sống và học tập, làm việc Nănglực đặc thù thể hiện trên từng lĩnh vực khác nhau như năng lựcđặc thù môn học là năng lực được hình thành và phát triển dođặc điểm của môn học đó tạo nên
2 Dạy học phát triển phẩm chất, năng lực.
Các nhà lí luận và phương pháp học cho rằng:
Dạy học phát triển phẩm chất, năng lực là phương pháp tích tụdần dần các yếu tố của phẩm chất và năng lực người học đểchuyển hóa và góp phần cho việc hình thành, phát triển nhâncách
Trang 9Dạy học phát triển phẩm chất, năng lực người học được xem nhưmột nội dung giáo dục, một phương pháp giáo dục như phươngpháp dạy học nêu vấn đề, phương pháp dạy học phát huy tínhtích cực của học sinh Điểm khác nhau giữa các phương pháp là
ở chỗ dạy học phát triển phẩm chất, năng lực người học có yêu
cầu cao hơn, mức độ khó hơn, đòi hỏi người dạy phải có phẩm
chất, năng lực giảng dạy nói chung cao hơn trước đây
Điều quan trọng hơn cả là nếu so sánh với các quan niệm dạy
học trước đây, việc dạy học phát triển phẩm chất, năng lực sẽ
làm cho việc dạy và việc học được tiếp cận gần hơn, sát hơn với
mục tiêu hình thành và phát triển nhân cách con người
3 Phương pháp dạy học theo quan điểm phát triển năng lực:
Không chỉ chú ý tích cực hoá học sinh về hoạt động trí tuệ mà còn chú ý rèn luyện năng lực giải quyết vấn đề gắn với những tình huống của cuộc sống và nghề nghiệp, đồng thời gắn hoạt động trí tuệ với hoạt động thực hành, thực tiễn Tăng cường việc học tập trong nhóm, đổi mới quan hệ GV – HS theo hướng cộng tác có ý nghĩa quan trọng nhằm phát triển năng lực xã hội Bên
cạnh việc học tập những tri thức và kỹ năng riêng lẻ của các môn
Trang 10học chuyên môn cần bổ sung các chủ đề học tập phức hợp nhằmphát triển năng lực giải quyết các vấn đề phức hợp.
Trong quan niệm dạy học mới (tổ chức) một giờ học tốt là một giờ học phát huy được tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của cả người dạy và người học nhằm nâng cao tri thức, bồi dưỡng năng lực hợp tác, năng lực vận dụng tri thức vào thực tiễn, bồi dưỡng phương pháp tự học, tác động tích cực đến tư tưởng, tình cảm, đem lại hứng thú học tập cho người học Ngoài
những yêu cầu có tính chất truyền thống như: bám sát mục tiêugiáo dục, nội dung dạy học, đặc trưng môn học; phù hợp với đặcđiểm tâm sinh lí lứa tuổi học sinh (HS); giờ học đổi mới PPDHcòn có những yêu cầu mới như: được thực hiện thông qua việc
GV tổ chức các hoạt động học tập cho HS theo hướng chú ý đếnviệc rèn luyện phương pháp tư duy, khả năng tự học, nhu cầuhành động và thái độ tự tin; được thực hiện theo nguyên tắctương tác nhiều chiều: giữa GV với HS, giữa HS với nhau (chútrọng cả hoạt động dạy của người dạy và hoạt động học củangười học) Về bản chất, đó là giờ học có sự kết hợp giữa họctập cá thể (hình thức học cá nhân) với học tập hợp tác (hình thứchọc theo nhóm, theo lớp); chú trọng kết hợp học với hành, nâng
Trang 11cao tri thức với rèn luyện các kĩ năng, gắn với thực tiễn cuộcsống; phát huy thế mạnh của các PPDH tiên tiến, hiện đại; cácphương tiện, thiết bị dạy học và những ứng dụng của công nghệthông tin…; chú trọng cả hoạt động đánh giá của GV và tự đánhgiá của HS Ngoài việc nắm vững những định hướng đổi mớiPPDH như trên, để có được những giờ dạy học tốt, cần phải nắmvững các kĩ thuật dạy học Chuẩn bị và thiết kế một giờ học cũng
là một hoạt động cần có những kĩ thuật riêng
Tuy nhiên dù sử dụng bất kỳ phương pháp nào cũng phải đảm
bảo được nguyên tắc “Học sinh tự mình hoàn thành nhiệm vụ
học tập với sự tổ chức, hướng dẫn của giáo viên”.
4 Cấu trúc giáo án dạy học phát huy năng lực
Giáo án (kế hoạch bài học) được điều chỉnh cụ thể hơn so vớitruyền thống Có thể có nhiều cấu trúc để thiết kế một kế hoạchdạy học (giáo án) Sau đây là một cấu trúc giáo án có các hoạtđộng và mục tiêu cụ thể…
- Mục tiêu bài học:
+ Nêu rõ yêu cầu HS cần đạt về KT, KN, thái độ;
Trang 12+ Các mục tiêu được biểu đạt bằng động từ cụ thể, có thể lượnghoá được.
- Chuẩn bị về phương pháp và phương tiện dạy học:
+ GV chuẩn bị các thiết bị dạy học (tranh ảnh, mô hình, hiện vật,hoá chất ), các phương tiện dạy học (máy chiếu, TV, đầu video,máy tính, máy projector ) và tài liệu dạy học cần thiết;
+ Hướng dẫn HS chuẩn bị bài học (soạn bài, làm bài tập, chuẩn
bị tài liệu và đồ dùng học tập cần thiết)
- Tổ chức các hoạt động dạy học: Trình bày rõ cách thức triểnkhai các hoạt động dạy- học cụ thể Với mỗi hoạt động cần chỉrõ:
Trang 13+ Kết luận của GV về: những KT, KN, thái độ HS cần có sauhoạt động; những tình huống thực tiễn có thể vận dụng KT, KN,thái độ đã học để giải quyết; những sai sót thường gặp; nhữnghậu quả có thể xảy ra nếu không có cách giải quyết phù hợp;
- Hướng dẫn các hoạt động tiếp nối: xác định những việc HS cầnphải tiếp tục thực hiện sau giờ học để củng cố, khắc sâu, mởrộng bài cũ, hoạt động ứng dụng kết quả bài học vào cuộc sống(ở lớp, nhà, cộng đồng; có thể cùng bạn, gia đình, làng xóm,khối phố) hoặc để chuẩn bị cho việc học bài mới
Trang 142-Bài thu hoạch bồi dưỡng thường xuyên Module GVPT 05: Sử dụng phương pháp dạy học và giáo dục phát triển phẩm chất, năng lực học sinh
Việc đổi mới phương pháp dạy học đòi hỏi những điều kiệnthích hợp về phương tiện, cơ sở vật chất và tổ chức dạy học, điềukiện về tổ chức, quản lý Ngoài ra, phương pháp dạy học cònmang tính chủ quan Mỗi giáo viên với kinh nghiệm riêng củamình cần xác định những phương hướng riêng để cải tiếnphương pháp dạy học và kinh nghiệm của cá nhân
Một trong những định hướng cơ bản của việc đổi mới giáo dục làchuyển từ nền giáo dục mang tính hàn lâm, xa rời thực tiễn sangmột nền giáo dục chú trọng việc hình thành năng lực hành động,phát huy tính chủ động, sáng tạo của người học Định hướngquan trọng trong đổi mới PPDH nói chung và đổi mới PPDH ởTiểu học nói riêng là phát huy tính tích cực, tự lực và sáng tạo,phát triển năng lực hành động, năng lực cộng tác làm việc củangười học Đó cũng là những xu hướng tất yếu trong cải cáchPPDH ở mỗi nhà trường
Trang 15Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản,toàn diện giáo dục và đào tạo nêu rõ: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽphương pháp dạy và học theo hướng hiện đại; phát huy tính tíchcực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng củangười học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớmáy móc Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tựhọc, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹnăng, phát triển năng lực Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang
tổ chức hình thức học tập đa dạng, chú ý các hoạt động xã hội,ngoại khóa, nghiên cứu khoa học Đẩy mạnh ứng dụng côngnghệ thông tin và truyền thông trong dạy và học” Để thực hiệntốt mục tiêu về đổi mới căn bản, toàn diện GD&ĐT theo Nghịquyết số 29-NQ/TW, cần có nhận thức đúng về bản chất của đổimới phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lựcngười học và một số biện pháp đổi mới phương pháp dạy họctheo hướng này
I Đổi mới phương pháp dạy học nhằm phát triển năng lực của học sinh.
Đổi mới phương pháp dạy học đang thực hiện bước chuyển từchương trình giáo dục tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực
Trang 16của người học, nghĩa là từ chỗ quan tâm đến việc HS học đượccái gì đến chỗ quan tâm HS vận dụng được cái gì qua việc học.
Để đảm bảo được điều đó, phải thực hiện chuyển từ phươngpháp dạy học theo lối "truyền thụ một chiều" sang dạy cách học,cách vận dụng kiến thức, rèn luyện kỹ năng, hình thành năng lực
và phẩm chất Tăng cường việc học tập trong nhóm, đổi mớiquan hệ giáo viên - học sinh theo hướng cộng tác có ý nghĩaquan trọng nhằm phát triển năng lực xã hội Bên cạnh việc họctập những tri thức và kỹ năng riêng lẻ của các môn học chuyênmôn cần bổ sung các chủ đề học tập tích hợp liên môn nhằmphát triển năng lực giải quyết các vấn đề phức hợp
Phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động của người học,
hình thành và phát triển năng lực tự học (sử dụng sách giáo
khoa, nghe, ghi chép, tìm kiếm thông tin ), trên cơ sở đó trau
dồi các phẩm chất linh hoạt, độc lập, sáng tạo của tư duy Có thểchọn lựa một cách linh hoạt các phương pháp chung và phươngpháp đặc thù của môn học để thực hiện Tuy nhiên dù sử dụngbất kỳ phương pháp nào cũng phải đảm bảo được nguyên tắc
“Học sinh tự mình hoàn thành nhiệm vụ nhận thức(tự chiếm lĩnh
kiến thức) với sự tổ chức, hướng dẫn của giáo viên”.
Trang 17Việc sử dụng phương pháp dạy học gắn chặt với các hình thức tổchức dạy học Tuỳ theo mục tiêu, nội dung, đối tượng và điềukiện cụ thể mà có những hình thức tổ chức thích hợp như: học cánhân, học nhóm; học trong lớp, học ở ngoài lớp Cần chuẩn bịtốt về phương pháp đối với các giờ thực hành để đảm bảo yêucầu rèn luyện kỹ năng thực hành, vận dụng KT vào thực tiễn,nâng cao hứng thú cho người học.
Cần sử dụng đủ và hiệu quả các thiết bị dạy học môn học tốithiểu đã qui định Có thể sử dụng các đồ dùng dạy học tự làmnếu xét thấy cần thiết với nội dung học và phù hợp với đối tượnghọc sinh Tích cực vận dụng CNTT trong dạy học
Việc đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát triểnnăng lực thể hiện qua bốn đặc trưng cơ bản sau:
Một, dạy học thông qua tổ chức liên tiếp các hoạt động học tập,
giúp học sinh tự khám phá những điều chưa biết chứ không thụđộng tiếp thu những tri thức được sắp đặt sẵn Giáo viên là người
tổ chức và chỉ đạo học sinh tiến hành các hoạt động học tập pháthiện kiến thức mới, vận dụng sáng tạo kiến thức đã biết vào cáctình huống học tập hoặc tình huống thực tiễn
Trang 18Hai, chú trọng rèn luyện cho học sinh biết khai thác sách giáo
khoa và các tài liệu học tập, biết cách tự tìm lại những kiến thức
đã có, suy luận để tìm tòi và phát hiện kiến thức mới Địnhhướng cho học sinh cách tư duy như phân tích, tổng hợp, đặcbiệt hoá, khái quát hoá, tương tự, quy lạ về quen… để dần hìnhthành và phát triển tiềm năng sáng tạo
Ba, tăng cường phối hợp học tập cá thể với học tập hợp tác, lớp
học trở thành môi trường giao tiếp GV - HS và HS - HS nhằmvận dụng sự hiểu biết và kinh nghiệm của từng cá nhân, của tậpthể trong giải quyết các nhiệm vụ học tập chung
Bốn, chú trọng đánh giá kết quả học tập theo mục tiêu bài học
trong suốt tiến trình dạy học thông qua hệ thống câu hỏi, bài tập
(đánh giá lớp học) Chú trọng phát triển kỹ năng tự đánh giá và
đánh giá lẫn nhau của học sinh với nhiều hình thức như theo lờigiải/đáp án mẫu, theo hướng dẫn, hoặc tự xác định tiêu chí để cóthể phê phán, tìm được nguyên nhân và nêu cách sửa chữa các
sai sót (tạo điều kiện để học sinh tự bộc lộ, tự thể hiện, tự đánh
giá).
II Một số biện pháp đổi mới phương pháp dạy học:
Trang 191 Cải tiến các phương pháp dạy học truyền thống
Đổi mới phương pháp dạy học không có nghĩa là loại bỏ cácphương pháp dạy học truyền thống như thuyết trình, đàm thoại,luyện tập mà cần bắt đầu bằng việc cải tiến để nâng cao hiệu quả
và hạn chế nhược điểm của chúng Để nâng cao hiệu quả của cácphương pháp dạy học này người giáo viên trước hết cần nắmvững những yêu cầu và sử dụng thành thạo các kỹ thuật củachúng trong việc chuẩn bị cũng như tiến hành bài lên lớp, kỹthuật đặt các câu hỏi và xử lý các câu trả lời trong đàm thoại, hay
kỹ thuật làm mẫu trong luyện tập Tuy nhiên, các phương phápdạy học truyền thống có những hạn chế tất yếu, vì thế bên cạnhcác phương pháp dạy học truyền thống cần kết hợp sử dụng cácphương pháp dạy học mới, có thể tăng cường tính tích cực nhậnthức của học sinh trong thuyết trình, đàm thoại theo quan điểmdạy học giải quyết vấn đề
2 Kết hợp đa dạng các phương pháp dạy học
Việc phối hợp đa dạng các phương pháp và hình thức dạy họctrong toàn bộ quá trình dạy học là phương hướng quan trọng đểphát huy tính tích cực và nâng cao chất lượng dạy học Dạy học
Trang 20toàn lớp, dạy học nhóm, nhóm đôi và dạy học cá thể là nhữnghình thức xã hội của dạy học cần kết hợp với nhau, mỗi một hìnhthức có những chức năng riêng Tình trạng độc tôn của dạy họctoàn lớp và sự lạm dụng phương pháp thuyết trình cần được khắcphục, đặc biệt thông qua làm việc nhóm Trong thực tiễn dạy học
ở trường trung học hiện nay, nhiều giáo viên đã cải tiến bài lênlớp theo hướng kết hợp thuyết trình của giáo viên với hình thứclàm việc nhóm, góp phần tích cực hoá hoạt động nhận thức củahọc sinh Tuy nhiên hình thức làm việc nhóm rất đa dạng, khôngchỉ giới hạn ở việc giải quyết các nhiệm vụ học tập nhỏ xen kẽtrong bài thuyết trình, mà còn có những hình thức làm việc nhómgiải quyết những nhiệm vụ phức hợp, có thể chiếm một hoặcnhiều tiết học, sử dụng những phương pháp chuyên biệt nhưphương pháp đóng vai, nghiên cứu trường hợp, dự án Mặt khác,việc bổ sung dạy học toàn lớp bằng làm việc nhóm xen kẽ trongmột tiết học mới chỉ cho thấy rõ việc tích cực hoá “bên ngoài”của học sinh Muốn đảm bảo việc tích cực hoá “bên trong” cầnchú ý đến mặt bên trong của phương pháp dạy học, vận dụng dạyhọc giải quyết vấn đề và các phương pháp dạy học tích cực khác
3 Vận dụng dạy học giải quyết vấn đề
Trang 21Dạy học giải quyết vấn đề (dạy học nêu vấn đề, dạy học nhận
biết và giải quyết vấn đề) là quan điểm dạy học nhằm phát triển
năng lực tư duy, khả năng nhận biết và giải quyết vấn đề Họcđược đặt trong một tình huống có vấn đề, đó là tình huống chứađựng mâu thuẫn nhận thức, thông qua việc giải quyết vấn đề,giúp học sinh lĩnh hội tri thức, kỹ năng và phương pháp nhậnthức Dạy học giải quyết vấn đề là con đường cơ bản để phát huytính tích cực nhận thức của học sinh, có thể áp dụng trong nhiềuhình thức dạy học với những mức độ tự lực khác nhau của họcsinh Các tình huống có vấn đề là những tình huống khoa họcchuyên môn, cũng có thể là những tình huống gắn với thực tiễn.Trong thực tiễn dạy học hiện nay, dạy học giải quyết vấn đềthường chú ý đến những vấn đề khoa học chuyên môn mà ít chú
ý hơn đến các vấn đề gắn với thực tiễn Tuy nhiên nếu chỉ chútrọng việc giải quyết các vấn đề nhận thức trong khoa họcchuyên môn thì học sinh vẫn chưa được chuẩn bị tốt cho việcgiải quyết các tình huống thực tiễn Vì vậy bên cạnh dạy học giảiquyết vấn đề, lý luận dạy học còn xây dựng quan điểm dạy họctheo tình huống
4 Vận dụng dạy học theo tình huống