regas pheraios kai balkanike omospondia - gianes kordatos

"Ετσι, οι έμπορικές οχέσεις καΙ 6:νταλλα· γές όνάμεσα 'λσΙας καΙ Ευρώπης βρέθηκαν κάτω d:nQ τήν dπειλι\ ττλέριας καταστροφης καΙ σταματήματος, γιατί στή Μεσόγειο ιττοψαν νά ταξι· δεύουν

ΡΗΓΑΣ ΦΕΡΑΙΟΣ ΚΑΙ ΒΑΛΚΑΝΙΚΗ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ

Α Γ Koρδaτo

Ο ΡΗΓΑΣ ΦΕΡΑΙΟΣ ΚΑΙ Η ΒΑΛΚΑΝΙΚΉ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ

ΓΙΑΝΗ ΚΟΡΔΑΤΟΥ

Ο ΡΗΓΑΣ ΦΕΡΑΙΟΣ ΚΑΙ Η ΒΑΛΚΑΝΙΚΗ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ

ΣΗΜΕΙΩΣΗ

Οί εκδόσεις «ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ» αΙσθάνονται την υποχρέωση να πληροφορήσουν τον άναγνώστη για δυο βασικα πράγματα:

του δτι τό ποίημα "Ρωσσοαγγλογάλλος» (Βλ σελ

110 αυτης της εκδοσης) εΙναι εργο τού Ρήγα Φε­ ραίου (Βλ Γ Κορδάτος, 'Ιστορία της Νεοελληνι­ κης Λογοτεχνίας, "Βιβλιοεκδοτική», 'Αθήνα 1962,

κης Λογοτεχνίας» λοιπόν σημειώνει : «'0 α γ ν ω­

σ τ ό ς μας συγγραφέας τού δΙ!lλόγου αυτού εΙναι μαστιγωτής και κατήγορος τών τουρκόφιλων και

Ρ ή γ α και κοίταξαν νά τά βολέψουν με τό τούρ­ κικο καθεστώς 'Ακόμα ό α γ ν ω σ τ ο ς μας συν­ τάχτης τού Διαλόγου καυτηριάζει τους προύχοντες και τους δεσποτάδες και τις τρείς δυνάμεις »

Ή άναθεώρηση αυτή νά σημειωθεί άπό τόν άνα­ γνώστη γιατι εΙναι σύμφωνη και με τις άπόψεις αλλων συγγραφέων και κυ:,ίως με τά άποτελέσματα

φορίες γύρω άπό τό εργο αύτό βλ Κ Θ Δημαρά, Ρωσσοαγγλογάλλος Α', Β' και Γ, Κ.α Φυσικά τά άποσπάσματα που δημοσιεύει στις σελίδες 110-127 αυτης της έκδοσης συνεχίζουν νά είναι αύθεντικά καθώς ετ;ίσης ισχυρή συνεχίζει νά είναι και ή άνά­ λυση της πολιτικης σημασίας και περιεχομένου τού ποιήματος, εφόσον βρίσκεται (και βρίσκεται) στή λογική πού διέπει όλόκληρο τό έργο

ΣΤΗΝ ΙΕΡΗ ΜΝΗΜΗ

ΤΩΝ ΠΕΣΟΝΤΩΝ θΕΣΣΑΛΩΝ

ΣΤΟΥΣ ΑΓΩΝΕΣ ΤΗΣ ΕΛΕΥθΕΡIΑΣ

1821-1854-1878 1942-1945

ΕΙ τ6 καλώς θν~σKειν 6:ρετης μέρος έστί μέγιστον ίιμίν έκ πάντων τοΟτ' cinένειμε Τύχη'

"Ελλάδι γάρ οπεύδοντες Ιλευθερίην περιθείναι κείσθ' c1Υηράντωι χρώμενσι εύλΟΥ(ηι

Τούτη μ.ου iι μιλίτη Uv Ι 2Ι ~έ6c:ιι2 μι« βΙΟΥρ«φίιι τ~o Pf,y« Βιλι· οτι\ιλή Μί ~ιoyρc:ιφΙι, ποτέ μ.ου ~ί xιx.τc:ιπι«oτηx:x οι τίτolι~ μ.ιλίτιlί .Ιν:χι δουλειά Ιχιιν&νι που βλΙπουν tijv Ιατορ[ιι 0« δημιoύprημ« τ{ί)ν

«μ.ΙΥ&.λων 2\1δρώΗ Γι ι ιιΙΙτο xo.l y~2;GtJ"" τόμαυι; δλ6ΧΑηρc:.υlί, Υιά Υ* lino· δεΙξουν n:Ot« μίρ:τ χι:ι{ πoιιi ωpc:ι YIV'r~eTjxr δ τιί~1 μιyιίλo~ 4νθρωποι; ιU λέω πω; δί: XPttιi~I'tιxt 'J(~MAGυ ~ μιΗτη 'ιοϋ ιiτομιχοο βΙου ΙχιινΙΟ., πού

·Itt«te«v χά;ποιο ρόλο μίαιχ ΟΤ7 ι ν !στο,,(<< Κιίθε dAAo Π:ι.p«ΙSίxOμαι χ0.1 ΤΟ'fεζω μ~νo, πω, οΙ Ιοτο:ο,ιχί; πρoσιdπιχότητιι; π"ίπιι vi 'ξιτι!t;ι:.υντlXι ο·

δλ •• του; tt; πpciξιιι; Π2ριiλληλιx μί τ~ xoι\lωνιl(oo:xo\'~μιxό ΠΙΡΙΥυΡΟ του,

χι δχι «Ιξω τ6που χ«Ι 'Xp6 GuJo

rt' ιιύτο χ:ι.Ι μιι:i ~ΙOyρlXφ(2 δ.,ο πλι:.υσΙ2 χι Ι Ι['ιC:ΙΙ αl λΙ1tτομίΡιtιlί ΥΙ« τον Ι~tωτιχt βιο tij; προαωΠΙΧότYjΤΙΧ; που 'ξιτιi;ιι, ι! oιij; λιΙπιι tι μιλίΤΥ) τοΟ napt6:iHovtc.; μέα:& ατό όποΙο ΙζYjαι x~! Ιδριχαι iι προσωπι χ6-τητιχ a.utfι δ1'1 alvιxt τΙrιoτ' iAλo, Jt:xpi 6 r~l'JrcIoc 11' lcrroQ(tI,

Άπδ τ'ή'l π:χρ:χπά:.,.ω _%~ ξΙXιlιώ',τ:x~ n:ροαn:ά:θYj~:Χ vi δώσω δσσ μοσ ι[τιxlι 1Su"J:Xt? μιιi ΠΡΟiισ:Ι:ΥωΥΙΧf) χν&:λυση χσιΙ Ιριυ\lιχ tfj.; 'ttoxijr; τοΟ P~Ύ:X· Kctt μΙ β:iοYj την Ι.,τι;ιριχΤ) πι:;tιΎμ:χτιχ6ΤYjΤ2, που τ6α., ΠOAι'J τΥι φc.6c.Q'Itαι xa.l τΤιν π:χρ:χμιρί;ουν "ι 'πΙαYjμοι xctl XνιπΙtrημΙ:H [ατοριχοΙ μ:χ;, 1ι:Χ π:ι:poυαιιiαω τό P~Ύ:X τίτOΙCι'l που π~ιxyμ:xτιx:x Ι(ΤΟΙΥΙ xa.l μ2ζΙ να: δώσω μι;:\Ι ιΙΧό'l:Χ πιατ'ι 100 ~ωμίι'ΧCiU χ:ιΙ tc.LI βοιλχιχ.,ιχοϋ lBIιt')CtOIioO ατην πρώΤΥ) πιρΙο!5ο tijr; Ύί\ll~η; χ::χΙ tV2πtuε~; ΤCιυ

Σ~μεp:x μiλιατtι, π ό πολύ inb χ&:θι iλλYj CfC.fii, πρέπιι να: ειχ"ιχ.,οι· εC.Uμι τδ β:6λΙο tijr; \ιιc.ιλλψιχ'i'j; ΙατορΙ:ις χι:ιΙ α: μιλετ~:ιOUΜΙ τιi πιρ:χ­ αμf.ν:& '(ιιχτΙ Ιχουμι ,ιi διδ:χχτοΟμι πολλ«

ΑΙΙριο μιθ:Χύριο οΙ λ:Χοl tij.; Β:ιλχ:ι:νι.ΥΊ;, χι ΙΡCΙφΙΤ7jμίνΟ ι ιiπδ τΤιν ιπιρι;οη tijr; πλουτοχρ:χτ(ι:ι;, f:li ~ώ:ιoυ" τό χέρι )(21 θιi όΡΥιχνωθΟΟΥ αί μιι:i π:χμ6:Χλχ:ι:νι ΧΥΙ Ινωαη

6

Tci αχΙ15ιιι τοα Ρήγα: ~pθι 'ΚιιιρΙι; '112 ΠΡΙΙΥμαι ΤΟΠΟι "θοσ'Ι/ πρoocιρμo- ' αμΙνιχ στΙ, νΙ_ι; πoλιτιxoιιoινωνιxΙ~ cιυ ,θ11xιι; πού δημ.ιούΡΥηαι δ ~ιύτιρo; παιy)l6σμ.ιo~ π6λ.μ~ xcιΙ οΙ ,(xl, τοϋ x6cxtvr;u ατριχτοσ

Άνιiyxη πιτ.,ιι λοιπόν "1« XClttαr.tontatQQIII χοιΗ π:i'tω ati oXi15L2 τοΟ μεΥ2:λου θιcιαιι).oσ Al.ιτό~ ι ,cιι 6 npιίIt'Jc; πού Ιρριξ τό α(r,θημιι t'ijr; Β2).­ xcινι xijιo ' ΌμOαπO.,ΙSΙ.:ις χιιΙ δ πρωτοι; που βιiλθηxι ,i ξΙCΙ1lχώ:2ΙΙ δλQUΙ; τοδι; λ:χοι)ς; rijr; Βιι),χ:χvιχfj, jv:i ,tΙ2 ατόν τουριιιχο ~Io1tOttOIIb χ:ι! να Ιδρύαιι 1 ,11 ι., ΧΡ«1:0" θεμιλιωμίνο αΤ1ι αuvιι~ίλφωσYJ τΦν 6:χΑχ:ι:"ιχιί)" λ:χ/ί)ν xcι.Ι δΡΥσ.νωμ,Ινο πi:.,ω οτl, δημoxρc&τιxίι; ιiρχέ, rij; yιxntxfjr; ·ΕΠ2v:iσt:ισηlij '''σαι, eμωι; μΙ Fωτη.,οuv πολΛοΙ ιiv"yvti>::rtI, YΙCΙτι προttμ1jΟΙΙ τό δνoμcι ΦιpcιΤoς; Χ2 Ι δχι ΒιλιΟ'τινλή; Ή Q;rtOplιI τους ,{",ιχι διxCΙHoλOyημί~η ,

xcιΙ λίω τη~ «ιι«ρτΙ::ι μου ι πω; πoλλYι~ ώ;J« το αχίφτηχ::ι ά Τι τλο,ορήαω τή μιλΙτη μου μί το πιιρ6'ι1ομ:χ τοΟ ΡήΥ« που xpηatIlon;otoOac ~ [1310, Άπtι τα: IΥΥρ::ιφ« 'fJc; «uatPIIItx1jc; :iatU'ιloμoftI, βΥιιΙ'ι1~t πώς λΙyoντιι'ιl Pήyιι~ Βι­ λιαΤ~'ιIλ.,μ-Φ~υ5ώ'ιl~μo βί6cιtιι-, μά μ' ::ιότο τtι δνομχ ~::ιρoυαιCΊζo-.ιτιι~ xcιΙ δροσaι

Ί~σ,6σo :!οπό ,ο 1821 x«l 5G>O ή λΟΥί« n«ρ<iaoo~ Χ.,6ρθωσε '" ,oG ι1λλιiειι τό δ~oμ2 χα.Ι d: το ι βcιφτΙαεt Φιρ::ι[ο ' '''Οαο χι i" δ Σπ Λιi:.ιπροc;, δ 'Άμ::ι"το;, δ Φ Μιχ«λ6πουλος: χιιΙ ΙΙλ.λι:n μιτιχχιιρΙατηχιιν το διιομιχ Bιλι,τινλfις; ατΙι; aχιτιχ1ς '.ρy::ιαΙ~ -του"

fι τtCΙpιX~oση εiXΧ'JΛοuθεΙ το Ρ-ί)Υιχ 'oιi ΤO'ιlΙ λίlΗ Φιρ:ιτο ΤIi αχολιΙΙΧ xcxl ή δημoaιoyριιφ!cι n;pottIlOUY -τό Φιρcx[οc; x~ Ιται δ Pήycις μ' ιιότtι τΙ δ~oμιι εΤ~cιι y~ω~τό~ cιτtι τt::ι"ιλλή~ιo

« • "Η άοιιχη τάξη εΙ,αι Υίννημα μ.α; μαΧQόχο.ο\-ης ϊξίλιξl'lιj, μιας δλόιι).ηιιιlιj σι:ιι"ιό; άιτο άνηαταιώοι:ις οιόν τ",όrιo ηι; I\ΟΡΟΥωΥης )(01 σuyιιο,νω~ίος • ΟΗ χάιε μιά 6,,' τί.; έξ.λιχιιΧίς βα&μίδες της μιιoυρζoιιαζίrις συνοδεUoνταν ., άΧό μιάν άΗίστοιχη ".lιrι_' ιc,4 ,-

Kόtρ) McXpC ΜελΕτώντας κανείς ττμι ίστορΙα της Εύρώπης στα νεώτερα χρόνία,

θα ίδεί πώς ~ πολιτικοκοινωνική έξέλιξη της δuτι)Cης Εϋρώπης εtταν γρηγορότερη Ή dOtιKT} τάξη (κανε μεγαλύτερες πρόοδες οτή\! ΆγΥλ(α, ΓαλλΙα, 'Ολλανδ[α Στίς περιοχt:ς της δutικης Εύρώπης '10 φεoίJδαΡXΙKό καθεστώς δέ μπόρεσε v' 6:ντέξει οτή\l άνοδlκή πορε(α 'του όοτιάμοϋ, lvc;)

στήν κεντρικη καί νοτιανατολικ"" ~ φεουδαρχΙα οτό:θηκε 1tIli Ισχυρι\, Ιδειξε μεγάλη άντοχή στά χτωτfιματα της όστικης τάξης καΙ σέ 6ρισμέ­νες περιοχές έπέζησε καΙ DotEP:C 6:π' τή γαλλική Έτtανάσταση καΙ κρα-τήθηκε μάι ιστα ('Ζ)ς τΙς tlέρες μας

'0 έρχομός των Τούρκων στήν Ευρώπη καΙ ή όριστική κατόΧτ · ηση 6:"Π' αυτούς της Βαλκανικης μέ το τtάρσιμo της Πόλης (1453)", εΤχε ·μεγΙ:Ηο 6:ντΙχτυπο στήν Ευρώπη οι Τοίίρκοι δέν εΙταν καΙ OCιτε (γίναν έμπόρο! δπως οι -λραβες "Εμειναν καΙ Οστερα 6:πό τΙς καταχτήοεις τους βάρβα­ροι, καθυστερημένοι, πολεμικοι "Ετσι, οι έμπορικές οχέσεις καΙ 6:νταλλα· γές όνάμεσα 'λσΙας καΙ Ευρώπης βρέθηκαν κάτω d:nQ τήν dπειλι\ ττλέριας καταστροφης καΙ σταματήματος, γιατί στή Μεσόγειο ιττοψαν νά ταξι· δεύουν πλεούμενα με πραμάτειες κοΙ τα καρσβόνια· 6:116 τ6 έσωτερικ6 της)Ασ(ας δεν εφφναν στή ΜικρασΙα τα Kά~ε"λoγης γεννήματα τοΟ τόπου κ01 6:πό κεί αίΗά δέν περνοΟσαν όπό τή Βαλκανική καΙ ΊταλΙα ατήν Εύρώπη

Μέ τ6 νά κλειστεί λοιπόν ή Μεσόγειος καΙ νό σταματήσουν · ο( έμπο­ ρικές σχέσεις Εύρώπης κοΙ 'Ανατολης, ή Ευρώπη 6:ντΙκρυοε μεγάλα προ: βλήιιατα -Υστερα δμως άπό κάμποσον καιρό, βρέθηκε Ινας κάι\'ούΡΥιος δρόμος γιό τΙς ΊνδΙες κοΙ παράλληλα άνακαλύφτηΚξ καΙ ~ 'Αμερικι'ι 'Από τότε d:\λάζει fι τύχη της Ευρώπης κι 6ρχΙζει μια νέα πεΡΙοδος

Τό έμπόριο τώρα γ(νεταί dnb τόν 'λτλαντικό καΙ ~ Μεσόγειος γίνεται μιό: παράμερη θάλασσα κ' (μεινε σ' αύτιΊν τi'ι θέση κοντά τέσσερες σιωνες,

"οποο όνοΙχτηκε τό κανάλι τού Σουέζ 'Έτσι, Ί'\ Βενετ(α καΙ ~ Γtνoβα τιαραχώρησαν τi'ι θέση τους στό Μπριστόλ καΙ Λαγό καΙ νέες δυνάμεις τιρωταγωνιστοΟν στi'ιν Ιστορ(α της Εύρώπης οι Πορτογάλλοl, οΙ -Άγγλοι,

οί Όλλανδοι σά ναυτικοΙ λα οΙ τιού ε[ταν, τιαΙζοu\l κυριαρχικό ρόλο στούς νέους ~Kεανoύς καΙ μαζεύου\l πολύ τιλοΟτο καΙ χρυσάφι Παράλληλα δμως οΙ νέες έμπoριιcές σχέσεΙζ τςού 6:ναπ'tύχτηκαν μέ τi'ιν QνακάλUψη των νέων ώκιανΙων ι:.ιρόμων καΙ ft Qνάτιτυξη της τεχνικης φέρνουν τl1ν άσΤΙKi'ι Τάξη στό τςροσκήνιο της τςο).ιτικοκοινωνικης ζωης καΙ μέ τ6ν καιρό παραμερ(ζουν τιΊ φεουδαΡχ(α, γράφοντας καινούργιες σελΙδες στi'ιν εόρωτιαΤκιΊ ΙστορΙα

Ή έξέλιξη καΙ ή 6:νάπτυξη της νέας τάξης ~ταν φυσικό νά μήν άρ· χΙσει τςαντοϋ μέ τόν {διο ρυθμό ·0 άστισμός ΤΙΡοόδεψε τςιό τςολύ στl1 Δύση, TtOU γιά τόν Ινα " τόν άλλο λόγο εύνοήθηκε ή οΙκονομική τιρόοδος

Ή κεντρική δμως Εύρώτςη και πιό πολύ ft νοτιανατολικΊ'\, Ιμειναν πολό τιΙσω Μέ τ6 νό: μήν (χουν θάλασσα οΙ περιοχές αύτές δέ μποροΟ· σαν νό τιάρουν ένεργητικό μέρος στΙς έμTtορικές c!νταλλαγές TtOU γ(νον· ταν με τΙς Ίνδtες καΙ τό Νέο Κόσμο ('ΑμερικΊ'\l ΟΙ μεταφορές έκείνον τ6ν καιρό γ(νονταν μέ καραβάνια καΙ ι') Ιλλειψη όσφάλειας καί δρόμων δυσκόλευε Ttολύ τ6 όνταλλαχτικό εμπόριο 'Έτσι, ι') κλειστή οΙκονομΙα στά μέρη αύτό κράτησε Υιό τιολλό: χρόνια, l::>ς τ6ν καιρό τιού οΙ σιδερό' δρομοι tίλλαξαν τΙς οΙκονομικές συνθηκες των μερων αύτων, γιατΙ τΙς ΙβΥαλαν «Ιτιό τήν άπομόνωσή τους

Στή Βαλκανική ~στόσo ή κατάσταση δ:ργησε τιολό v' d:λλάξει ·Οπως εΤτιαμε οι Τοϋρκοι εΤταν βάρβαρος καΙ τιολεμΙΚ6ς λαός γι' αύτούς δε χρειάζονταν τό έμτιόριο γιατΙ ζοΟσαν ληστεύοντας τούς ραγιάδες Μέ τ6 νά βρΙσκονται σέ χαμη\6 έτιlτιεδο πολιτισμου, δεν είχαν ό\-όγκη καΙ δεν ένδιαφέρονταν γιά τιΊν Qνάtττυf,η έμτιορικων συναλλαγων με τi'ιν Εόρώτιη 'Έτιειτα καΙ όπό καχυτιοψΙα μισοΟσαν καΙ όχτριύονταν τούς Εύρω1lα{οuς ΕΤχαν λόγους νά φo~oϋνται 1ήν Εύρώπη 'Απ' δλις λοιπόν τούτες τΙς αΙτΙες, fι τουρκοκρατούμενη Βαλκανική-μιά πού δtτως εΤτιαμε

ή Μεσόγειος Ιγινε μιά τιαράμερη θάλασσα-βρέθηκε στiιν ούρά της εύ· ρωτιαίκης Ιοτορ(ας

·Λμα δμως οί Ρώσοι βΥηκαν στό λlγαίο καί έΥκαιν(ασαν πολιτική διωξιματος των lούρι<ων drtb τά Βαλκάνια καΙ, παρόλληλα στή Γερμα νΙα καΙ λύΟτΡοouγΥαρ(α δημιουΡΥιένται σοβαρά οίκονομικά κέντρα, ~ Βαλκανική δε μπορουσε νό μένει άκόμα στiιν κατάσταση της χειμέριας

νάρκης της Ό 6:ναπτυσσόμΕVOς ρωσικός άστισμός καί ~ άλλαγl1 της ο(κονομ(ας στήν κεΊ.'τρική Eύρώtτη δημΙΟUΡΥοCν τούς δρους Υιό τό ξύ·

nVl1f.la της Βαλκανικης λύτ6 άρχΙζε ι νά Υ(νεται όπό τ6 180 αιωΊ.'α, 'Από τότε ση' ιειώIIεt.:ιι μιά σημανΤΙKiι 6:λλαΥή στήν οΙκονομ(α της Βαλκανlκης

ΟIΚΟΝΟΜIΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

ΚΑΙ ΕθΝIΚIΣΜΟΣ ΤΗΣ 8ΑΛΚΑΝΙΚΗΣ

·0 φεουδαοχικό; ~ τρόΧο; πορaΥωΥη; δλοένα χι &).).άζl!ι Μια χαι­ νονΟΥια 'Ιάξη χρόνο με το Χοόνο άναπηίσσεται χοί παίρνει 1ην οlχονομιχη ποωτοβouλία μέσα στά έμποριχα σταVQOδQόμια δλη; τη; BaAxαVaxi1; Ή χαινονΟΥια αυtή τάξη εΤναι ιι μπουοζουαζία

sΑπο τα μισά tAd),totα τοίί 180υ αΙώνα καί δώ3ε, οΙ lμn::ΟQΙΧΕ; και dνταλλαχτιχέι; σχέσει; μέσα Off) Βα)"χανιχη κο\ εξω: Ρωσία, Αι,στοία, rαλλία ΌλΑανδία, rεο ανίο Ίταλία Μιχοασία χλπ • παίονουν μια τέ­

"{οια 4νdπτvξη, πο\! μ.εταμορφώνουν σε μrοιχε; περιφέρειες όλόtfλα την

οlιιονομιχή χαί κοινωνική ζωή,

Πρίν δι.ιω; χαλιί χαλό: σχημαιιοτεί fι donxiJ τάξη μέσα στην χα­ -δαυτό Bαλιcανιxή, οΙ ξενητεμένοι σtην χενιοιχη Εuοώπη Auot'ooo1Jyya-

οία Μολδοβkαχίο, νόrια Ρωσία )ιοί άλλου Ρωμιοί, Σέρβοι, Μαχεδόνις, Βλάχοι χι Άομένηδε ς, συσταίνουν lμn:ΟQΙΧές ΙταlρίFς (χoμrι:ανίεζ) στά

πιό σπουδαία εμπορlχΟ: xiVfQ<l των n:αραπάνω μεοων

Ρωμιοί μάλιστα πoα~ατε"τάδε; την In:oxTι αύτη !Jρίσχονται παντου σ' ολη την Ενρώπη ·Ολ<; οΙ τοτινές πόλε ι; της Εύοώπης 1Ι'0\! άχμάζαν στό εμπόριο χοί !Jιομηχaνία Exnuv εΥχαταστημένους πολλους Ρωμιούς ΟΙ

οωμέίχες χομπανίες (=έtαιοίfς) χα! πoλλfς είταν χαί σπουδαίις άπό οι­χονομιχη αιι:οψη

Ή μειανασΙΕ"τιχή Χίν-ηο-η άπό τή Βαλχω ' ιχή 1I'QO; τά εrι:ά, ' ω σ" άλ · λες χωΡΕ; φι'σιχο δέν είταν ουτε · τvXαίo γεγονός, οίίτε πάλι οn:wς πολ· λοί Ιστοοιχοl uποσtηοίζ()uν, εχει τ-ην αΙτία της στό «άποδημηnχο» πνευμα

των ΕλΙΙνων

Ό λόγο; εΙναι άλ.λος: ποωτ'l πρώτα, άρQ(όστειες χι άλλες αΙτίες (άφΟQία, πλΨλομύοες XA1't ) άνάΥχαζαν πολλο\'; άπσ τή Μαχεδονία, θΕοσπ-

ιο

λία Ρούμελη, MroQIti χ' -ΉΠΕΙΡΟ να ξενητεύουνται 'Ύστιοα.·οί χαω ­πιέσειι; των τουρκων, τα δοσίμαια ή χΛΗοτη οίκονομία τΟ μεγάλωμα τοΙ; πλη3υσμοϋ )(ΟΙ το αγονο ,η; γης στη νότιο Βαλκανική, χα3ώς καΙ ή ελλειψη δημόσιας άσφάλεια; (κλέφτες, επιδρομε; 'Αρβανιτάδων χλπ.), έδη­μΙΟUQΥησαν προς 'Ια εξω τη μεταv,ασn:utιχη τάση

πολλονς Μαχεδόνε;, θεσσαλού;, ΉπεIQιi.Ηeς, θοαχες )(ΟΙ νησιωτες, να ΕΙ(­πατριστoίiν, γιατ! αρχισαν dvtεχδιχήσεl; καί ' χοταδιώξεις όμαl'lιχΕς άπο μέρος των Τούρκων, έξαιτία; που οί Ρωμιοί ύΠοιΗήοιξαν (ου; Ρώσους(I) Δεν πρέπει άχόμα να ξε.(νοϊ με χα! τΙς cld."i, συνδηχες κάτω &πο 1ίς δποίες βριοχόντανε τα πρώτα πενήντα-έξήντα χοόνιι! τoiί 180υαΙώνα

ή Αυστοοουγγαρία Έπειδη ή αiιoτρooυγyριxη φι:ουδαοχία είιαν πολύ

χα8υοτεοημένη καΙ ή άστιχη τάξη άκόμα άσχημάτιστη, ~ μοναρχία έπέ·

τρεψε σtού; ξένους, δίνοντάι; τουι; διάφορα προνόμια, να Ερ{}ουν στην ΑύστροουΥγαοία ι:ίτε σαν χολλίγοι είτε σαν εμπόοοι (πραματευιάδες) M~ τΙι; ouv{tijI<E; μάλιστα τoiί Kάρλoβιtς (1699) χι.ι.ι τού Πιισσάρο· βιτ; (1718) δό{}ηΜαν σημαντιχα προνόμι« σ' οσους έρχόντανε από την ΆνατοΗι καΙ Βαλκανιχη καΙ ιού; έπιιρεπόνιο.νε να κύνουν έλεντερα τον εμποοο και ιο βιομήχανο 'Έτσι, ή Βιέννη και οΙ ούγγρικες πόλεις γιό· μισαν άπο ,έiΟLους ξένους, π()\ι έοχόντανε να βροί ' νε την ιύχη τους ('Ι

"Ύ στερα ομως άπο ,η γαλλι~η • Επανάσταση (1789) ή μειαναστευtlκη κίνηση παιονει ακόμα μΕ'Ύαλύιεοη εχιαση

ΣτΙ; 'Ηγεμονίες (Μολδοβλαχία), '10 Βουκουρέση γίνειαι μεγάλο κέντρο εμπορικό Άπο τό 170 ακόμα αίώνα ε(ουν εο{}ει πραμαιευτάδες άπο την "Ήπειρο) καί με τΟν καιρό, σκαρώνουν εμπορικα σπίτια μεγάλα καΙ άρχίζο\'ν άνταλλαχιικίς εμπορικες σχέσεις με t11 Δύση Στι';: χρόνια μάλιστα τoi'ί Ναπολέοντα, εΠflδiι ά:τοκλείστηχεν ό 3αλασσινο; δρόμο; της Μεσόγειος άl·άμεσα Άνατολης' καΙ Δύση;, έγχαινιάσιηχε καινούργιος δρόμο; εμπορικό; μέσο ti1; Μαύρης θάλασσα; ΤΟ ίδιο χαί το Γιόσι χαί μερικές αλλες πόλεις της Ούχοανίας, της Μολδοβλαχία; καΙ (ης Ρωσίας, γίνονται μεγάλα εμπορικά κέντρα

1 Σιή Ν'ΟΙIll8'ΙΙΙι) r •• ,~ •• l τους, ό Κω10ταν10ς χο\ δ 'Φ~Aι~~ίδη~ λ2νι:

~ώ; Σσαμ! 80 χιλιάlll!ς μl!ιανάστιψ:ιν αχ" ιΤι ,·όιιο ΒαλχανιΧή (Έλλάδο) σιήν Αύ· σι~oυyyαoία (Α, 136)

2 π"έ~!1 η) σημl!,tόσοvμ.ι "ώς χαί στίς αλι,ις: πόΑ-εις ιης: Εύ"ώιι;ης (ΓεQμο' νία, Γαλλία, ·Oλλaνδ~α, Ίcαλία 'tχα1ασcά&ηχον Ρωμιοί, οχ, δμω;; -cόοοι πολλοί, οσοl σιή Μολ!iοβλαχία, Νόnα Ρωσία, x~ ΑύίοοσυΥΥσοία

Ό OuyyaQΈto; ΔιιιJι.,1cιo, '1όί"." οε μιιί ιου μελέτη σxιtιXη.με τί) ρόλο πού lπαιξαν οΙ Ρωμιοί οιην σΙχονομοcη ζωη χο, lξέλ4η lη; ΟύΥΥα­ ρίας άπο ιό 170 αΙώνα xnl δώ3ε, γράφει :

.Σ~ήν o5v'tavicι 'ιcίσl1Cί ιό 'μιιόQιo χαί οι ΧQl1μαη ίς \ιlιοΟίσεις ε.,αι ατCι lfOIO ~έν(Oν Ή "'ο'.,οη τάι ξί,ων (σιή, oi\yyoOio) χαίΟΥ" yιyιi,·

τll, διαοτάιιει.; (ίσιε,,' άΜ 'Ιή, άιcι).ιu&ιiοCDΟή τη; ά"ό 1Οοίι; ToIί,*ouc; • • • ••

"Ύα,ιο' ά.n:ό ιήν dιcοχάιvηοη τιiι' ΤούQκων .• 'μιιια, μόΥΟ Ρ ,μιοί .αί

ΈβQοiοι

Έ"ιιδή ιι χυβΙονηση (~ ouYYOIXyι) U;ΤΟΟtήQlt ιού; ξ.νους μι! JιQονόμια, (ιοχή ,ης μ' χοημαςlχΙ., ιiμoιβ~ς XAIC , "ταν φιισιχό ΛO~)"oΙ ti"oa ν' 10- -&0\1' ατή, Obπooia χι άνόμεου (" αύcού; χaί &ο"οιc,υιιχοί μ.tαl·ά.αιι, • • Σιό 180'1 ιιΙώ,α βιιίοιιομ.ε οτήν ΟΟ-ΥΥαοία n:veadvcmy r.ομανούς', ΚΟΩά1:ις

"cι-Άoμί~ηδι~, μιk xυoWu; PωμιoUς, κο\ι διι:ιc"ιoo,ώ,oυν 1:~~ αoισσ6lιoι~ σΙ.ΟΥομιχί;

ύJιO~έoιιι; ΟΙ ~ίνoι )ιυo'αι~ dwxotf.όo,vot 01:ό fμJlόtto • • • Σc4ιν ΠΙσ~η, xα~ Δoί:porισι, PIf.V\'l!tOI μιyoMμrι:oooι, ΠοΑ.ωνiζοι, ΈβQσloι, ΡωμιοΙ χ01 TιIVQxot

(Ιδώ μέ 1:ό oν~μα τουοχοι i"ιori 1:0ύ; ΟΟΥιάδιι;=%ί:οβου;, Bou1.yόoou., Ρουμ'νους

χ).".) ιΙχσ, μιγάλι, Ιμιιοοι)!ε, 'rι:ιxι:ιo'ljoι" • • ΟΙ Boovιάιι, etco, cl:νtlAόyaaς;

οι ).ιyώ~ιooι ΟΙ ΆιJβιινίιιι; 'Υχο"οσιά&ηχα, "άιια rι:ο)J.οί Ιδίaιι; 01:ή M.η~ooβίlαα oτe

μrι:oooιJσαμι ,ά φiοοuμι: χοί ,α ίΥχοιοοιήοουμι: "ο).)"ού; Σίoβoυ~ Ιδ4ϋ.- Ά1&όμο

, ιό "ολν ένδιοφί:ο.' ή δήλωση lον ούιοΧοάιοοο, ιτώ; ά"ό dιιοφrι ζωιιχόιηιαι;, μιό οlοβιχη olxoyiYIIQ άξ,tιι "ιό ιιολίι ιiιτo 'ιι.tι; yloμαvιxέ; ΟΙΧοΥίνιιιc_ Μιό 'ιιί· οημη 8xhoη (18-3-11891 μαι; δί,ιι ιό, άοι&μο ιών ΙY_Ωlαocημιiνω, ",τό B~,ά,o ΣέQβων οί 11.859 "'υxιiι; DllιiIIt~ νό oημ.ιω~ιΙ πώ; μιαcο.,ά.οcι'ψ'1 1110' Σ,I1"."

<,τη, ουγΥαοίο) X~,oλo'YIicaa ιτ:οlύ ιτ:ιο ιςvΙ, Ιά"ό ιό μιioα δηΙαδή ιρiί 180U αΙώνα) yto-s:i • οιά 1101 βOίoιcoνcα~ ,,0).).06 ΟΙ" Βιιύδα 1(' lxo\lv ,όσα ,ιι).ιk χτίιμσ1α, ώcιιι μΙΙ:0ΟΟdν να βαcιco\ί.ν "10 μΙΥάΙα β&οηιο •.• , Ή β~oμηKo.,ίΩ _αΙ ,ό 'μ-ιτόοιό­τους; '\·~εl, ιό άμ"έλ~α ιοιι, χοοκίζου, Χλιι: Πolλέ~ φogi~ 6μω; 'ούμβαινl ,ά )J~ Σίοβοιις lον; Ρωμιού" ΥΙ' αύcό ι,α μιi~ι; 4ιιό ιό διδoμ.lνα "0\1 4,οφίοο,lαι 010ύ; Σέοβουι; άνήχου, cιιoυ; Ρωμιούς ·Εξό,6;"ό ιού; Ρa:ιμwύι; ιό "δQooITjotciι"IQO οιο.·

1110 ιηι; Ιo~yyαoί~Ixη;) xιφo).αιoxoαι'α~ ι[το., οΙ 'Aoμιiyιιδ" "ου j3vίσιιον10Ι μν· ιo~, (SIIOIJ ύ"ιίgχου, Pu:ιμloΙ, 4,αχαι.ιμίναι οί μιΥάΑ., καΙ _,οδοο.ο",χ., 'μιιοο ίι; ίrι:1xειoησιις _Οί χuv':ιιc οΙ Άομέ,ηδ.ις; Ιrxωο,ςοο., Φι; :ιιcιxιcoιoί (1).-

1 Α.'ι.1ΙΙ •• ΖΙΙΙ , 'Η Koωι~όoιισα 6Ράαη τΔν PcDμ.ώφ, ' άι , Ιξί1.atη ιΥίιο 08"ΥΥΟΙΧΓ,ι; _rφιι1.αιοicvατ'ας- · 'Υ ιιάοχιι χαΙ ιωη"." f&8cόφqcιcιq 10ii "'

l~

·0 Σπ Λάμπρος, σε μιά τον πολύ χαλη μελέτη Υιό '10 Ιδιο ζήτημα χαΙ σχεttχή με ιην άνάπτυξη μέσα στίς σπουδαιότερες πόλε ι; της Aflotoo

ουΥΥοοίας (,) του οωμέϊχου &σησμου μας δίνει, βασισμένοι; σε ιioxειαχες .ιοι:vvες, ενα σωρΟ πληροφορίες πολύ σημαντιχές για την τόΤΕ άνάπτνξη

οίον χοί AUΣ10ίιιν μιτανάοτ[\ΙΟιι; τών ΤΕ 'ΕΗ,ήνων τη" Μαχl!δό,ίας; χοί τΦ ).,oan:ιi" ου.οίχω της Χ.οαο\'ήσοιι του λΤμου χαί ή μιτοφovο: τΟι ,Χ τάι" νοcιωι'Ρω" ςο' των xωQώ •• 1" τός βοΡιιοι ί οας lιcι(.α; μtταX μιζOμί"ω ΙμJι:OVIIuμάτων, χα"" a w

BO UXOUQiOH, ή Κοοϊ: ό βα χαί τι PιJυστάβα τη; Ρωμ.αν'α'ς Ιιοαν οΙ ~,όμιαoι στοΙμοί 'Ιών aQbt; τή Τοα.σιιλβιινίιιν χιιί 8,' ιιιιτης ιΙι; 0"'1''1'110(0 χιιί λ6σΤΙίΙία" "ιιο,χ(, σιω χaΙ μιτοφοοώ., lμ:ΤΟl1ειιμάτω\' ΑΙ Μο αδcα Μοί I~ηyoiίσ, Χοί cbv l.όΥΟ"

8, ' Ο., της 'μ"οοlχη; ταύτη; χινήσεωί, ιιιλή τώ~ Έλλή ••• , μιτίxouσι ΒούλΥσΙίΙΟ' Σίοβοl χαί "λ1.βα.οl χιιΙ ο JCrJb; ,.ιiαα 'ιιιχ.ίοηαι ιύιJιήβOΙOI Άομ2"οι χοί "Iou· 8αloι τη; 6&ωμιιVlχης oνcoιcόιιτoyίoς, 'ΑΗά n:άντω., τούτω 6JIrotIooiio,., οΙ ·"Έ11.η·

νες, αυνήΙω~ μέ Χflί χα ι' άQιΙμό., n:ciytoII 8έ 8ιά της "lyo1uιiOac; όναιι:τύξισιι; χαί ιuφutος ύ.τlvεu80Icιμοϋ.cες ι το ξέντ) (' ) ~

ΜουΥάτιι στή B,.ιlιlII, ιιιιj •• Ι 81 1 ••• + '.ιιι • • • ,,, •• , 'Ιοιίλιος-λΟΥουστος

1930 , Νο 1-8, σ, 10-14 Τό civ&\10 coiί Σάίφι", 1(.,01 ιIξιόλιJyo ιιιυοίω; όJιό Λ:Ιηvo· φovιαιιιη αn:nψη, Υια ί ιJιιylCενΤOώ.,ει ΟΑη τη ξένη tsIfSlIoyQoIJIia '"άνω στό ~ήτημtι ,ijc; 8ociοηc; Χαί Ι;ίλιξη; τώ., lλλη.ιχώ χοινοτήτω "iOII ατή λ6ατgΟΟUΥΥαQ{CΙ ά"ο ,ο Ι00ν αΙώ.α Τοαμε τον 206 Κοίτα άιcόμα Υιά τη άνάΛιιιξη τη; oωμiίιnιι; μn:οuοζοvοζία" ατό ιςωτιοιχο ιιιαί Μ.οόΥιΙΟ τοϋ ΙΙ."ιιιι : '1 1 ,~"ι."Ι"" ,.,., , ΙΒ, ο 550-665 Καί 'Α.Ι , •• : Memoires sur Ι' et.t actael de Ι civilίsation dans la Hrece PariS 1803 (ίιn:άοχll χαί έλλην μι:tάφQCΙΙΠΙ) Κοί r."

2 1:'101(1 " • .ιι, ιiιlιl Δ, τ ΙΙ (911), τείίι ΓΊ ο 270-213 Τή μι-).Iτι'j cou ο"ιή 6"11.& τήν εβΥα).Ι: ώ; 1όΥΟ ., , •• , •• ατά I~Ιl ",!o~l!ρα τήν ιίνοτυ,ωαι

οέ q:vu'Ii8Io, Άιηνοι ι91:Ι Ό τίτ1.0Ι; ,η; ιι.αι Ζ.Ι/'., Ι ιJc :.ι.,ί., ι h

Oiι" ι, •• ι ~ ,I, ' • .ιl ι., I~

·11 Βιέννη, το Τριίστι ι ιι BOυδα:rιέ~11 χα{}ώ; χοΙ ιό Βουκουρέστι,

το Γιάοl, ή Κραϊόβα ιό Ροuσtόβ Υ(νουνται λΟI7(ον τα πιο σπouδαία καΙ σημαντικά έμ:rιOPIXα χένrοα της βόρειας Βαλ-ονιχηι; καΙ τη; νοηα­νατολιχης; Μεσευρώπης χοί, dXD τΙς άρχε; του 190\1 αΙώνα μάλισια, χα,"

Όντέσα, τό Κίι:βο χαΙ cίUις Χόλε!ς της Ρωσίας

Ή Βιέννη δμωι; 1Ι'αι 1) Βουδαπέστη συγχεντΡώνουν τούς πιο μεΥάλου; Pωμ.ιoiις πραματευτάδες χαί ΤQU1ιεζίτες Γι' o(,tO χαΙ οΙ ελληνικες χοινό

τητες μέσα στις δνό abtEr; πόλεις άχμάζουν χαΙ Υίνουνται :η:αντιιδνναμε; στό τέλος toii 180υ αΙώνα ·0 ΑΙe:ι::ander Pecz σε μιό ,ου μελέτη ιον(­

ζει πολ" σωσιά πώς:

.Δ' μκoqoiίμ8 νci JlQτσlάpo",μ8 την 4ΥόιιτυΙη to(i 'μJι:ooίoυ ,"ι; Β",,,,,ς, ιιιvΙC

νά 'Ιετάσουμll cήν ώθηση KOU Ιδαιιtον ο' ούτΙι οΙ Ρωμιοί lμιιόvo, χαί cvog t'tIIIO (') •

Άιιο τη συν3ήχη μάλιστα του Κιουτοούχ-Κο'ί,ναρτζη (1774-) dQXit!L

μέ γοηγοράδα να μεγαλώνει χαΙ το ρωμέ'ίχο ιινΙΙΝ6,

-Ετσι , ό1 ΡωμιοΙ πραματευτάδε, χαΙ χαροβοχυραίοι μ.o~εύoυν ιιιαντού παρα χαι γίνουνται πάμπλοιιτοι ,

"Η ποοχήουςη που εβΥυΜ ό Καχετάν Πιισαι; uotfQ' 4n:o τη 3ήχη του Kα·ίναoτζiι τόνιζε:

συν-.'Έοι:ι; οι VOΥ"ίδιι> όλ.ων ιών νήαων ιfιι; ·Αοχιιι"ι; θιiλσσσας', χτaΙοιa, χσ, άJlιaιο,οι, όμο'ως Jι(ωooΙ~fI'Ι; χaΙ ~δ\' cI)J.o yιiνoς νcί .10" ΩUΠCOV8μno, 4"ό

~ooι; ,ης ΒασlΙιίσι; μας Νά ήοlιχάοΙΕι.ι: tUoι XOIYWI; I!Ις ι.σ xατo,x",iιo,ά σας dtς; χσΙ Jq.IόceQον, χωοίι; 'lΙΟψίΙΕ;:, JlOαyμαΙIEUΌΜ8νoι (=έfIιIIIOfιι"OOμ8WOΙ) μί: !Ι8UΙιιιι'cιν δμoί~ ι:Ις; &ά χαΙxιcι σος.,

Μά χα, στο laΩJ,I8"Mi τη~ Βαλχανιχηι; στά τεΛευταία εΤχοοι XQόνια του 180υ αΙώνα άναπτυσσεται ~ 40'1'''' tdf" (')

'Η ίν B\iv,tI Έλl"νIΙC-η Κοινόιης, 1846, xσoίcoς; ο ω,

2 Για την ΟΙΚΟΥομιχ-η άΥά:rcι.υtη τού oωμHιcoυ docanμoO Otia ΙΛOXit σ6ΡΙ, Μοίτσ Jr.,dιιI : 6 ••• 11""., α.,ι '1.,.,1., τ, Α', σ, Ι20-ΗΙ· χσί r • ,., -

Histoire des Etats Balcaniques, Paris 1926, ο 18i

Ή ΜοαχόποΙη ~lXI! μεΥόλη όΧμ-η o~" το ΕΙχι: χιόισς; ιuιί

14

τα Γιάννενα(I), ~ά Ζαγοροχώρια, fι Κοζάνη, οΙ ΚαλαρονΗς, tι "Αγιά

Ο ΤΙΙρναβο; τα -Αμπελάχια, fι Χο),'Ι(ιδιχ-ή, τό Πή"ιο • "dtovt' άιιro εμπορο(η χοί βιομηχανιχη αποψη

Σ1:0 rαΙαξείδl καΙ ota τρία νησιά τοίί ΑΙγαίον (·Υδοα ΣJιΙισ!ς~ Ψαρά) fι έμΠΟQΙJ(η ναυτιλία ξf:π:εQvdιrι χάθΙ! πρόβλεψη μeσα σε Αίγα 1Q6· νια ΤΟ ίδιο μποροίίμε να ποίιμε )ιοί για !Ο: Ιμποριχα xαQάβια τη; Ζαγορα;

'Από την ίίΗη μεριά, τό &ιιι:ολνιαοχιχο χα3ιοτω; ιων σουλτάνων μi '(ο φυλεnχό μωαο'ίχο των ραγιάδων του δέ στάιεται )Cολd: στα πόδια του

cH άλλαγη των oΙxoνoμl~ών ~ρων μiαα ατήν άl'lέοανtη ισύΡΜιχη ΧQO,ορία εΤχε τόν &νtIXιυπό της στην :η:ο).,ιηχοοιχονομιχη ζωή, • Αντοο· οίες πασάδων, μπeηδων γενιτσάρων, πότε στη μια χαΙ πότε στ"ν ιDJ.η έωοχία εΤταν ό δείχιης τoiί Koινωνιxoiί βαοόμετρου ,ij; α("ιοχρατοοία.; πού όλοένα ίδειχνε τό ΙCΖcιι.8cUcoμd τη;

ciVJD-Κάτω &πο τίι; τέτοιει; ουν3ηχες fι νεαοή βαλχανιχή IAnouotovatto πηΟΕ: 3άρροι; κα1 cJoxIoe σιγά σιγά να σκέφτεται Υιά τήν ,*",ή CΙιτο­ κατάστασή τηlji

•

••

Ή Ιδέα τoiί ,,,.,ov, γεννιέται Ιιcεί που οΙ x tvwvtxooLxOVOIAI1Cf; σχέ · σεις άλλόζουv χαί dn:D τη φεουδαοχιχη οΙχονομίο' ~EJlftLitUL fι άστικη οlχονομία:

Είταν λοιπόν πολύ φυοοςο στο χρόνια ανί'ά ~ βαλχανική μπουρζουα· ζία νά πάοει «έ3νι χ η συνείδηση» χαί να σχεφcεί Υιά ιη δημιaυογία Ι3νι­

χ υ κρότου; Μέσα στην τούο ιc ικη αlΗοχοατοοία χαμιά ιlσφάλεια για τις οlχ , ινnμιχες συναλλαγε; δεν ίιιι:η ρ J,.I! "Η άτομιχη ΙδιοχτησίQ δεν εΤιαν

άσφαλισμ.ένη ·0 τούοιcι)(ο; δεσποιισμ ό ς είταν πολν αU3αίQlΤΟ; Μα χαΙ

σ{ο '~ΦI'.IΙHδ δεν είταν δυνατο να OfEQr:ώoEL τη δέση της -Εποε.ι;ιι το

'ΥΙlαφεΙο ΚαιααCQιίφψ(! δμως ατά 1760 χαί 1110 χαί 4ιι;ό τόιl!· '/ιΙΜ α1 μα~αμό Κοίτα Υιά τήν IatoQia της τή μεUιη Κ, .%11Ι •• 1.1.,,111 ατό I'Cl!ιιιοδ n • ,,-.-, • θ' (1858), ο 4.4 ICD\ ιιαιι ICDi 'C Ι' (1 8591, α 4.25 χλ" ΓιΩ ,ό τυ.ιιΟΥοαφι:Ι) της )(οίτα α •• .ι Αάμπ",.υ, σιή ΡΧΕC\Xή μελίιη του γlΩ (ήν icnovia τη.; Ολ,l" ,u"o· ΥQαφίαc;, ατό Λιοιοδ .χρvσσ.ι.ιι'C', , Γ' (1865) σ 19 ΒΙ χαΙ • "~I • .ι4n:.".ι." , Μο"χόιιολις, σΙ Ά&ηναι τηι; Toul,ncoxllacia~ (tδOO-1769) 'A-& 19(1

3 Γ.ά ιά I'ιάνν!~α χυίτα τή μελέιη coi 11 , 'lιιI6",."I •• : Τά Γιά.~!να

χα, fι Νεοιλληηχή 'Ανα'!'ίννηση Άθήνα

λοιπόν να δημιοtιργήσει ,,,,,,,,-q ΙαΙΙΩ για να μπορεί να βρlσχει έμ·ποοι­χΕ; άγορέι; Μα Υιά να δημιουργηθεί έθνική έστία επρΕπενάδημιο\lργη8εί ! Η"Qάιος Πρί" ερ8oνμ~ στό ζήτημα tuiί πώς έΧδηλώ8ηΧΕ ό οωμέ'ίχος έ{Jνισμο; καΙ ποιες πολΙ'ιιχέι; βΗψεις εΤιε στην άοχή της Υένεσής: του, πρΕπε ι να προσέ;ονμε ενα άλλο ζήtημα, το ζήtημα των έ3nχων καΙ ίστοριχων τ'τλων με το"; όποίοιις πρωtοπαρουσιάστηl(ε μέσα στη νεώτερη Ιστορία "ης Βαλχανιχης

ΕΙναι γνωστό 1\00; ~ οωμέϊχη μπουρζουαζία, όπά την πρώτη 1tfρίοδι:» τη; γένεσής τη; δανείστηΚΕ ίστοριχούς τίτλου; για την καταγωγή τηι; άn:ο την άοχαία έλληνιχη fσΤΟQίn: Γι' οντό χι άλλαξε τα '''''''ΙΗ4 '(ης ό\ " ό­ μ~τα: Γροιχία Γραικό;, Ρωμέϊκο Ρωμιός, ρωμιοσύνη με ιό : "Ελλάς, -Ελλην, Έλληνιχό, Ηληνισμός

Kάtι τέτοιο εχαναν χfιί οΙ Βλάχοι πηραν τό όνομα Ρωμάιοοι χαί

τη χώρα το"ι; τή βάφtισαν Ρωμα:,Ια (,), με την Ιδέα ,'I(~ς, με τό νέIι τουι; έ3νιχό όνομα, 11ιi χάνουν τόν άλλο Χόσμο να πιστέψει πώ; εΙναι γνήσιοι άπ6Υονοι των Ρωμαίων Τό ίδιο εχανε χαί '" &σηχή μας τάξη (Ί Χωρίι;

να· εχουμε χαμιu αμεση σχέση με του; άρχαίουι; "Ελληνες, οίκειοποιή3ηκε τον άρχα'ir> ΕλληνΙΚ3πολιτισμό, για να στηρίξει με έ11νολογιχα χαί lOt{'lptXQ έπιχειρήματα τί; έξιιπλωτιχέι; της βλέψει; έπάνω στή Βαλχανιχη χοί την

Άπό τ.ην άρχαία ομωι; έποχη ίσαμε τό 1821 πέρασαν όπό τήν χα:

1 Τό δ,ομα ιη; Ρ.μσ";.f δό&ηχε Otb xQIίtOIO ΛΟ" Ιδ"ύ&ηχε αιη Βαλχα· νιχή άπό ςούς Φ άΥχους α,σ 1204 Γ.νιχα όμως μΛOQOiiμε να ΛOiίμll nώ; fι βυ· ζαντινή αι,cοχ"αcο"ίσ οςου; ιελευτrιίoυς αΙών,ς λεΥόν,ανε χοί Ρωμανία

2 Αύcό όμως δiν εΥινε tuxall1 ΔΑν ΛΟι!Λει vcl ξηνηϋμι "ώ; 'Ιό δνομα ,ηι; άοχιιίll; -Ελλάδα;, UΣτε",α circb \.ην Ιιιιλιχή , " • ,." Ircrιtl,l\'! χσ1 ίδινι στα ατόμο,ο ολ(llν ,ωv σοφών ,ης Δύσης -Ετσι, οχημαcίστηχl μί ιόν χοlι,ιό ιι ιιαοά­δοση rcώς, okol ασοι xoτolxoίiν ιί.πό τή Μαχεδονίll XQi κάτω, IΤνοι ιiπόyo.,ol τών doxoirov 'Ελλήνων ΟΙ EύQωιιαlυι αύιό πίσιευαν Μό καί ή ςιωμfί.(η μΛουοζουα­ζία, πού olyo σΙΥά δυνάμωγ! ατά τοτι\'ό έμ.:τοςιιιια χαί βιομηχονιιια Χέντοα Ίηι; νότιας Βσ).χονιχης, M\xQaoinιo (Muσxόlloλη, Κύtάνη, Γιάννενα, Ζ'1Υόl,)ια, Άμπε· λάχια, Πήλιο, Σμύ",νη, Κυδωνίες χΛrc.), κα6ώ; χαί αtίς Ιλ).ηνόφωνΕΙ; χοινόtηrι; coii έξωτεplxoίi (Ρωσία, Όλλαν~~o Αύστ",ία Χλπ.), με cό νά μιλά.ι τά ", ••• IΙ,· .1"8, πίοtεψl! ιτώ; .1, •• "Ι'ρ •• 'μ., τoίi άοχαίου έλΙηνlxoίi Λολιι\ομο\i χα, μί cό oxoAriII πού OUOCQIV! χαλ).ΙΙΟΥοίίσε αύ,η, ,ην ItΟQάδοση οlό n:AOII!Id otQώJtOtO λοών της BoAxov\XYι;

16

'3α",ο "Ελλάδα ενα σωρό ξένοι 1«01 καΙ μόνο χονφιοχεφαλάχηδεζ xai

ίιΟΤΕριχοί πατριώτες μπορο;;ν να ύποστηρίξο"ν ατά σοβαρά πώς ~ !),),η­ va)CTι φυλή δεν lιo3ε σε Ιπιμιξία μ.ε ιϊλλονς λαούς

Κι άχόμα χαί Χάη ιiλλo πρέπει \ ' 0 1Ιροσέξοι:με

"Otav λiμε σήμ.ερα ,.ι.ι.,"'Νδ ' •• 0" δεν πρέπΕι να χάνο"μ.ε σύΥχιση

όΡΥανωμένοι σι ε3νος χι άχόμα πω; ~ ρωμέ ' Ι 'ο( η 11, οπωι; lΠΙΧQάτησε να λέΥΕ10Ι, Ιι νεοε).).ηνιχη lotooia, εΙναι ή συνέχεω της άοχαίας έλληνιχη;

χαL ,ηι; βιιζαηινης

Το cε3νο;» ( ) εΙναι μια ΙστορικΤι εννοια όλ6τεΑα σύγχρονη και δημι­ ουΟΥήδηχε )(νρίως άπα το 160ν αΙώνα )(οί δώ3ε """.,0, ,.ιλ"",Νό σπως το εννοούμ.ε σήμεοα, δηλαδη μέσα στά χρατιχα σύνορα τα σημερινα

1 • • ""f δiν ύιςηοχε άνια Δηλαδή δε μΙΙOOOίiμl 'Ιό λίμ.ι:: ιό ιχ.ίο

111 Ι&νος;, ιό ",,,,.ί •• χ111 Ή iνvoto ,,, εΙ,αl "ο)." εΦιlοη Σ~ή ιίο

Xaia ΙΙλη'~M.η ylάισσα ή ).έξη , !οήμαινε ούιό πο" λΙμ σήμε",α &ι

~.".ι yl' αύιό liyaνI , •••• , 1 , f γ", iι Μαί , ~"

,",JW"loQIC~ Ο ι~ δηΙαδ.η 'οήμα"ε χαί η iUηνιχή λί~η , Σιό ,ιώιεοα"ιό ιvό,ια d:Aό "ιό 160 αΙ.,α χο, &citft 'Π~ΧQάcησ8 d;cb ιή λοn,ιχή λίξη aatio σ"ιί.~ ιίιoωJιαϊ.oι.'~ yliόσσι~ "ιό aatioD=lO.~ ~ Ι,νοια δλόιιΙa δlσφoQl!'CIXή Τό , , (μέ ιή ουΥχοονη xolνcιινιxoϊσιooιxή Ι,νο,α) Υl!\'νιίιάι IADti μί "ιίιν "JI ι.ι • 'Άοα -ιό , δεν εΙ."ι Ιιια μόνιμο σcαδεοό αίώνιο Ιοι()οιχό φαινόμενο, dUd

" ' ' ' ' ' ' Υιαιί Υ""ίιαι ",ioa οέ όοισμΙνη βα&μίδα ιης; έξί~ιξης: ιη~ όl ' &Qω"ινη~

xoινωνίo~ χαί OUYXIXQIIAevo σιίιν "10'000 ΛOU ό.πό ιό φεoυδoQι1aro αuαιημα ξl!πl!· ηέιαl ή κιφα).αιοχοο"χη 60Υιίνωοιι ιης JιOOαyωyης Γι' ούιό, μαζί μ8 ιην ίξέλιξη χαί ιό y.oέμ~oμα ιοίΙ xan"oltoμov, 'ξl1iοσl!ιο.ι χαί xIIcaQOiII ώ Ι&νυς Mioa δΙ σιήν , ••• μιλλονηχη χομμουνισιιΧή '.ωοη τφν ληών ή Ιδίιι Iov l&νους &ό ι WVoceva ά.Jιό ιήν naVUJfci,m σύντομη dνόλuοη ιης (.νοιας; ϊ&νος; •• ,",210-

οοί',",ι 'Ιό δΦοουμε όν ό""σ~ό ιου (ιοι: c·."., , ιι 1 ι "

" •• • 1., ,,", •• ••• A r~II ή , •• ι .""111".'" 'ιf' • -ι.ι •• ι.· ιί." ",i X., oι •• !I •• n",t5 , γ , •• , t)i ι; lι.ιΙ, .'1., Ι", ••• ,.ι",

Ι , 1 "ti WΙ γΙ ' ι , 1." _ ΟΕννοl1ιαl ,.ά:tς άλλο , χαί c1l.10 ,tir Ή Vιiι:οα εΙνσι αΟοοlσμα cb.ό χ!lvιιχιηο,στιχό Υ'COQίσμσια μίοα ατή ά"'ΙQωJιινη χοινω.ίιι Μυ δημ.ΙΟ\lvyή&ηχιιν ιI:~t1'B~ τιΟν q;ucn mι.&ηxΩV ιιιiιω d:llb τί.ς: δπl)1ες; t;n\ioe: δ , ~(O,όyoνoς ΙΙν&οωlιος (Jιo χ xλlμσ, ίιΥ"ασία, Υ8ω).ο·

Υι ός οχ,Ιμ.αllσμ.Ος τη; -ιςεvιφrοειας: οι:ή , δ"ΟΙα xαcoιxoίiσε ό ις",οι(όΥονοι;: αν&"OΙJιOΙ;:: χΙωοί&σ Χ1".) • Αιια 4ι Qάωα ΛQί",ει 'Ιό 'Ειτάςl!ταl άκό • .ην &"οψη- ιης; Ι"ίδQιιoηι;

χαι με τη αημερινη χοαηχη 60ΥάνωΟl1 δεν ύπηοχε Ύn:ηQXΕ μόνο μια ΥεωΥραφlκίι ΠΕριφέρεια που τη ),έμε σήμερα ΈUάδα καΙ διάφορε; ΗJ,η· νιχε; φυλΕς (ίωηχή, δωρική, αΙολική), όΟΥανωμένες σε ςεχωρισtεc; πολιτείες

Κι aiItac; δ άντιδραστιχός γλωσσολόγος r Χατζιδάκις πανε πολλα χρόνια τώρα, ποοαδέχτηχε πώς:

cΜόνη Τι ΥΑώαασ φα'V8cαt δΗ ά;ιι:οιeΑt:i ~α'08α,., δΙΩσαι~εlσα ix ιου φο" xώδoιι~ I&~,xoϋ ήμών νσυaΥίοιι 'Αl1' Β, μι)! "aλl.~"ι • '1«1, ••• , .Ιιιr ." ••

",.w •• ,' Ι"ί"σ •• ", ι"" ΝαΟ' ." •• '.8Ι".' ή 'Υ),άαασ έσώΙη, KQIDtn" διότι 6 χοιαιιαnομόι; εύitύι; άπ' άοχηι; διεδόihι έν Έλλάδl o~xί διά ~ί.,ης τινός ΎΛώασηι;, ά).λα δι' σu,ης ιαύιης ,η; Χοινήι; έλληνlJιηι;, έrι:oμενως δέ., 1IυIoIOιια~σσ8ν ήμ.Ι., μετά ιών ν.ων δοξασιών χοί νέαν γλώσσαν, οπως ολλοl; l&νεαιν ό μωσμεια σμό; τήν άQαβlχην χοί δή δέ ήδύνατο ό iιιβάλu οu~ήν, εΙς ην τoVνaν~ίoν Ινεφ(ιαησε νέαν ζωήν χαί nOQiOXE ,·ίος δ άμ.εις, ώοτ μίΥα μέοοι; αιιτης χαί ούχ, τό 6IτouolO)lii· στιοον όποcελεΙ ή έΙCχλησlαστιχή φ,).,Ο).,ΟΥία Κατ' αύτόν ιόν τοόπον ίι_ελιιίφΟη ή Υ).,ώοσα ό , d •• ,.ir τών Ι\10Iχοοοωμαίων, ο"αις ό άο,διμος ΚοΡαης cou ; ώνό­μαζε, rιuίIIO ,ο ς ά",χυίους -Έλληνας_ (Ι)

Ό ίδιος πάλι Χα'tζιδάχις OtO 'ίδιο του αρθρο λέει σχετιχα μέ το

ζήtημα που Ιξετάζουμε χαί 'tOUta έδώ:

"ΦρονΟ1ϊμεν 011 ή μομφή αύτη (δη)." Ο" ή έιcχληo(α δέ μιςόοεΟΕ νό άφιJμoι· ώοεl άλ),οφu).,οu ς , Σλοίιους Χλπ) τότε μόνον tό εΤχε ΙόΥον τινά, B~ t} β.β., ••

' r l 1} Έιιιι.ι".ι (α.τ,ισΡΣ.ϊ.) ",.ί '0 '11, •• "'0 ·llf~., ιccιι.41 •••• ί n,o .ιiι

• 1 _., ",σΙ τ νι" 'ΙΣ." 1'" .,",.l~".ι~ I ι •• ~ •• ί '~ιlι Ι •• ι •• ι ., 'Έ"., ι.ιt" •• ",o προς άλλοφΙΙ1.0υς ά),).,' αUδέν (,πίο το;; 'Ινιχιομοίι τω Ιπuαξαν °ΑΙΙΟ

(00 100, 'COIOUIη ουνε,δησll; "ι ,*ιί~ι., ι , •• ι, B.'.~τl~ •• , oxeδOII μ&χοl ιών Κοιινηνών χοί ,όιε δί :ιιά).,ιν δ)"ίΥΟις αιίσιη μόνον αΙσΙητη

ΟΙ πο),).- Ι χ).ηριχοί χο' loixoi Ιξηχοlou-&οuν νό αΙοtτiνφνJ'αι 'αυιο\ις de ••• 4I •• , χοlσιιονοΙΙς Ιν άνιι6έοει ποός ιούς ά,,' άναιο1.Φν )'lφαμε-&ανoUς Χα, 'Co\l:; αΙοεc.· χοΙΙς χαί ιούς όπό ΔU?μων έχτοτε ίπεοχομίνους χαιαχτητάς ΦOιlyxouς: (t)

•

• •

"Ωστόσο το llatQtaOXEio χαί οΙ Φαναριώτες , άπο το 170 αίώνα καΙ

1 Π.οιοδ ·1111 ' 188Ι, ο t Μ' dUa ).όΥια-Οπως 6φ"" νά 'Ιό χοτο.· ΑόβοuμF-, δ χοισιιονισμος δε ΧQησlμο,,"οlοi'σε Υιό ·έπίοημή ιο" Υ),ωσοα ιην 'λ).,η· νιχή (ιϋ,ε ή νt'οελ),ηνιιcή ΥΑφοοα &Ο οωνόνιαν •• o~,ι td; Υ,,·όνcανl! ),όyor; YΙ~ «νεο­ιλληνι'lή- Ιοτοοία θό μι).,οUσαμε Υιό τούς όQχα'οuς -Ελ1.ηνες οπως μl).όμι: Υιό τούς Φοίνιχει; ΑΙΥίιιιτlους •• AoσUQaouc; ΧΑΛ

2 '.1 •• " , 188Ι, ο 4

18

δώ3ε, χυρίως &πό {α μέσα τoiί 180\1, αρχισαν με ,η βιο να επιβάΗουν την I,ΙΙ" ,lcή ΥΙώσσα ο- σλη τη Βαλκανική

"Όχι μόνο κατάΡΥησαν τΙς άνεξάρτητες εΧΧΛησίΕς (notQLaoxeia) της Βουλγαρία; (' Αχρίδας) χιιι της Σεοβίας ("Ιπέκ), μα χαΙ αρχισαν με άνελεύ­ {}ερα μέτρα να «εξελληνίζουν» τούι; Σλαύους καί τους Βλάχους της Βα).­χονιχης

καί Βουλγαρία "Ύ oteoa άπαγόρεψαν να τυπώνονται βιβλία Oft; αλαvικε; ντοπιολαλιές ·000 τέτοια βιβλία υ:rι:ηρxαν τα εξαφάνισαν -Επίσης χαί τήν παλιά Βιβλιο{tήκη των Βοιιλγάρων πατριαοχάδων -ιού Τυρνόβο" την εχαψαν τα άρχαία βουλγάρικα χειρόγραφα κι αίιια καταστράφηκαν

"Ετσι ~ χυο,.1Α,χι} YOCΙ" (Ι) με τον ΚΟΙΡΟ ξεχάσιηχε ΟΙ νστιοσλαυικες ντorι:ιoλαλιες (βουλγάρικα καί σι:ρβoκρoιitικα) αρχισαν να άναχo:tfύουνται

μΕ έλληVΙΚEς λέξεις ΟΙ Βούλγαροι μάλιστα άναγχάστηκαν να μα{}αίνοuv τι.ς rι:ρoσειιx.ές (OU; οη)ν έλληνική Έξάλλου καΙ τα ρωμέ"ίχα σχολεία rι:oυ αοχισαν να Ιδρύουνται, ή lκκλησιασtιχη γλώσσα χι ακόμα τα βιβλία rι:oυ αρχισαν να τυπώνονται εδημιούργησαν με τον καιρο 'Σήν εντύrι:ωoη πώς: γραικο; {}α rι:εί « ΠOλιtισμένoς », ενω το Βούλγαρος, Βλάχος, Σέρβος=τα­πεινός, κακομοίρης, άξεστος τιrι:oτένιoς

Γι~ αύτο εχει δίκιο Ο -ΑΥΥλο; Ιστορικος W Miι-Jer σταν λέει: c'Υπό τήν έπ';δoασ~ν τών nYI!UJoLanKa.v έχείνων Λσ,μιiνων (=Δισποτάδωv), οΤη" νες σπανίως ϋ.άλουν αλλην γλώσσαν παοα τήν έλληνιχήν χαί κατ' άκολοu(t.ίαν ίν ταύτη τίj γλώσοΊΙ διιξηγον τήν ύπηοεαίαν Σι.αiίoί τε δμοϋ χαί Ρωμ,άνοl Ιξ.ι1.,i., ,.ΙσΒ.,.α Ν.Τ«, -rvno", • .1.1 fdICllI .νι" ,.ι •••• , π." ", οίί ισ ώ, βά,βα.ρ,ι

•• ά.ι.ιc"σ" τό Ι W.t l.ι.ι.,,,,.ιί Ν4"."".,., "σ •• ιιt,Ι;ια, ~, ,.ίγμ4 '''1''''1.'

11Ι11Ι οΙ lιίσ 'IDμα."ιιιtσ' • , ••• , 11,, •••• , 1ι1.ι1.,,"50ι:ί Καί αύτή ή Kα~ημε" οινή βουλγαοlκή άλ).ηλοΥοαφία διεςήγετο έν τη lλ.l""INιJ ,1_ •• ι ώ, 1"φ ." ,

• ιιίιφ Mc;i 'V'''rarιp Wo" ',.qt Ι'._~ιιτ ΤΙ;' Έγ,ν, '.4, ιο.ι;;,_ (.)

1 Κατα τήν παοάδοση, τό χqΙC"lανιομ6 στους Σλαόου; τών Bαλκαν~ων τόν πQο:tα άνδιααν οΙ xαλόYEOO~ ΚύοlΗος καί Mε~όδloς; Ό KύQ,λλoς εψcιασε χαl τη 111Ι"1_,, dA ,8ιjr., πού Ισαμε τά οήμεοα εΤναl Ι",σημη Υοαφή τών Βουλ"lάο(/)ν, Σέο·

2 rovi15a," ΙΙΙι1.1.,: Ή ΤουοΧία _αταοοι!ουσα (0 μετάφο Σ Λάμ,1Ιοου)

·Α&- 1914, ο 87 Ko~τα χαί τήν 'Ιfιτο,ίlll .1» Β •• .ι,σρΙD (αcά γεομανιχά), τόμ,

11 (Λειψί.α 1911), του ΒούλΥαοου Ιστοο,χου Ν Stanef Και ό Σcάνεφ 7ιαιιαδέχε,οι :\, : ; "σ, , πολιτιαμ,οίί τήν έποχή έχιιίνη είταν μόνον οΙ Pωμ~oί

'(ον τύπο καΙ κυρίως t α σχολεία Κι σμως το όνομα \Ι-Ελλην» μια φορα

.μασί(ι καί Τι 'Εκκλησία περιφοονητιχα μιλoiίσε για τούς c -Ελληνες »

Άχόμα καΙ στα νεώτερα τα χρόνια (lRoς αΙώνας) το Πατριαρχείο δεν ά­νέχονταν το ονομα « • Ελλην »(') c έλλη νικι5; » «έλληνισμος» χαΙ προτι­ μούσε το r,αΙΧδ, χαΙ χυρίω ς το ΡιομαΖο,

Κι αίιtος ό Κοραηι; όπως πιο πρΙν ό Εύγένιος Βούλγαρης, το ονομα

r,a,,.;o, μεταχειοίζονtαν για να μη βρίσχει άντίδραση &πο τούς Φαναριω~

τες χαι τον άνώΙΕρο χληρο, πού δεν ηltελαν v' άχούσουν οίίτε για έλλη­νιχζ; ε{}νος οίί1ε για έλληνιχη φιλοσοφία χαι ελληνιχο πολιτισμό Γι· ιιύτο

.με τρόπο χατάχρινε το Πατριαρχείο χι όσους χρησιμοποιοϋσαν τήν &νο­

μασία ΡιομαΙο,

«ot ποόΥονο' μα;, γQόφt:ι χόποιι, ώ\'ομιίζοντο -ΕΛληνες, OX~ άπο ξέ"ον Ε-6νος;, άΗα άπο Γ,Δ, Οιι Βάλιν, οαtις ε(χε χίιοιον Ο"ομα Ε.ιι",,:ΕΠQό)lQlνα το r,oIN6C,

έιιειδή Ou t W;; μιi~ όν(}μά~oυσι εΙς όλα τ.α φωτισμένα Ε-6νη της ΕίιQώπης, -Αν ΠΡΟ' ΧQίvu.; tb "Ελ.Ι",", ώναμόαου "Έλλην, άλλο μη διό τούς ΟIΧ\IQμl,iις \oiί i}Eoi , Pt»-

).ή&εια πώ; ΠQασπά6ηαf ( 4 •• .,ραφι.α Σν,μμ8'Ντa, Α, ά 1'2J ·133) ν ' όrcοδεiξr~

πώς 10 ΕΙ.ι" ώς έδνικο ο\ομα tt,ov πά"τα ΥνOXl-τ.ό, μά ό Κιι' uμ:ιιιχεQ (χοΙια τό -Iδ~ι) βιβλίο, Ω 34.0) άπόδειςε ηώς τ.α 'πιχειιιήματα του Πoλίτr} ι'έν έχουν :κομια έιιιοιημιινιχή όςία Μέ τή γνώμη τού Κι"ιουμπσχερ αυμι;ώ.ησε χιιί ό Γ Χυtζιbά

20

·E~Oν άπό τη οωμέιχη μπουρζουαζία χαι ~ σεοβοχροάιιχη ε{χε σxη~ μαtισιεί χαΙ ά1l0χ:tήσει '''.'H~ (ιν".Ιδ"α" χυοίω; δμως 010 ΙξωΤΕριχό(')

ΟΙ Βλάχοι δμως χαι οί Βούλγαροι βρίσχονιαν άΧόμα πoλiι πίσω, γιατΊ άπο {ή μια μεριά: οΙ ΡωμιοΊ F.txav πιάσΒ {α πόστα στα πιο σημαντιχά Ιμποριχα xtvt'pa της Μολδοβλάχίας χαΊ Βουλγαρία; χι άπό -ι:ην άλλη:

γιατΊ ή φεουδαοιιχη οιχονομία έπιχρατοί:σε άχόιια πέρα για πέρα στις χώρες aUtE; χ' ετσι οί χοινωνιχοοιχονομιχέ; σχέσεις Ettav πoΛU lια3υ·

σΤΕρημΙνες

Δέ μπορούμε όμως V:J πουμε πω; ελειπε όλόtελα σπο τους Βλάχους

χαΙ Βουλγάρους ή '6.ιx~ av.r:ld"ιIfJ στα χ όνια αίιtά

cH άλ"δειr:ι είναι πώς, σχετιχα με τους Ρωμιους χαΙ ΣέρβΟ1J;, οΙ Βλάχοι χοί οΙ Βούλγ.ιροι ε'ίταν πολν χο8υσtερημέvοι

Οϊ Βούλγαοοι οnω; χαί οί Βλάχοι, χάτω άπα τήν πίεση χαι '(ην έχμετάλλευση '(ης φαναριώΤΙΧTlς φεουδαρχία:; δε μποροίίσαν να εξελι­xτoiίν ;λενn:ρα "Όπως τονίσαμε xul nab μπροστά, μέσα στήν τουρκοχρα­τουμενη Βουλγαρία το Πατριαρχείο χαΙ· οί Φιιναριω1ες εφάρμ.οζαν άφάνταστα καταπιεστιχα μέσα χαι Τσαμ5 ενα σημείο εΙχαν χατπφέρει να επιβάλουν '(ην έλληνικη γλώσσα χα, να εξαφανίσουν τΙς γοαφtες παρα­δόσεις χαί την ίστορία της παλιά:; Βουλγαρίας ΤΟ ίδιο IYi.e χαί για

tou:; Βλάχουι;

Ώστόσο εχουμε χα δοχουμέντα ποι, μας λένε πώς επάνω-κάτω απο '(α μέσα του 180υ αίώνα εχδηλώνεται στη Βουλγαρία Χάποιος ''''iH&fIII~' μέσα στά πιο σημανηχα εμπορικα Χέντρα της

Πατέρας πνευματιχος τού β()\JΛγάριχου έ-8νιχισμού είναι ό χαΛόγερος Πα.Τιι&ο, (Paysij), που στα 1762 εβγαλε τη «ZAaP".o!loV1.ya(1'Hit Ια~o-

1 σι Noιιooλαύo~ οημειώνουν μ,ά αημαντlΧή μεταναστι:υτ,χή Χίνηαη το 110

χιιΙ 180 αΙώνιι χαΙ rcuλλοΙ άπο δαίιτους πηΥ'1ίνσυν στο Βανάτσ, Μπιίτσχα, Μ:ιιιάνιιι, Σugμίσ, δηλ σέ oνγγooιi:ζ,xι:ς έ"αοχίες Ή μετιινασιευιιχή όμως Χίνησ" ιών Σέg­βuιν χυοίωι; ατό 1690 χαί 1739 πού εΙ χε χοί δμαδlΧό lDIlBICCijOB (ξεαπιιceμα χα, φευγιό τφν Σfοβων "(QU Κόσοβου) bq:Eίkoycav σέ "oλεμ~x'ς αΙτίες Ή •• J.,ιuιca.ι)o χ"ί όx~ t ivayxaOCLxi} μ.τονάστευση Σέlιβων πιιος ιό εξω &.CINci .Ι"" στόν xα~oo της τουοχοχοατίος εΥινε σέ μ~xoή ε",αση ΚΙ οντό γιοιί χαί οΙ ΣέοβοlεΤταν άΥlιόtες χαϊ -ι;σoμπα\·αoέo~ χοί ζοί'σαν Χάτω όπό χαit-υσ[IQημeνες ποτςμοοχιχές σχέσΒις (ζιιν­

"'OoIίyxa-zadrouga) Τό {διο ιcαί οΙ ΒλάΧΙΗ χαl ΟΙ ΒυUλΥαIlΟL σι ιε),ευ.αΙο, ,ςα· οουσιάζουν κάποια μιταναστευιιχή κίνηση ,ςQος ςι, Βισσαιιαβία το 180 σίώ\ ' ιι Σέ

μα.; οΙ Βλάχοι σιή θεσσαλία 0 ' 10 ιό 1910 ,ςάνω-χ<1ιω σέ ;wΛAo μιi:Qη (χυιιίω ; υ ' χιηνοtQόφο'J χιιιιτούσαν όΧόμα ιί.; παλαιές τι:ατοlαQχ,χέ; "(ους σxιi:σεις

"Η ε3νιxισtιXη ομως aittTι Χίνηση δεν εΙχε μεγάλη απήχηση Ό χα­ {tautO γεωργικος πΛη{)υσμός tης Βουλγαρίας δεν εδωχε μ.εγάλη σημασία στό κήρυγμα αντό 'Από την άλλη μεριά: ~ βουλγάριχη μπουρζουαζία εί· tαν tόσο μικρη μειοψηφία, που τίΠΟΤΕ δε μποροίισΕ να κάνει μέσα σε μιιΊ χώρα τόσο κα{tυστερημένη

"Ωσtόσο άπο το παραπάνω κήρυγμα τοϋ na'totou βλέπουμε πως iΊ Βοι,λγάρικη μπουρζουαζία, άπο τα πρωtα βήμαtα tης άνάπτυξής της, γύ­ ρεψε να ςεφορτω3εί 'Ιό ζυΥΟ του Πατριαρχείου καΙ tων Φαναριωtων της Πόλης Aitto ομως ettav πολυ πρόωρο, γιατί e'Ctav αΧόμα πολυ άδύναtη 'ΈΠΡΕπε να ΠΕράσουν χρόνια και χρόνια, για να :ιtραγματοποιη{}εί '10 κή­ρυγμα τού Π(ιισιου καΙ τοίι Σωφρόνιου

·Οσο για τους S Αρβανί tες, βρΕσκovtαν κάτω άπο πρωτόγονες φεου­δαρχ.ικες ΣVν{)ηXες )ιαι yas

aittO μόλις στο τέλος τοϋ 190u αίώνα άρχίζει

να αναπτύσσεται ό έ-3vικισμός τους, παράλληλα με 'Ιό σxημαtισμO χαί ηΊν άνάπτυξη άστικης τάξη; otTιv SΑρβανιτια χαί χυρίως '10 έξωτερικο (Άμε­ρικη κλπ.)

ΟΙ Μολδοβλάχοι πάλι εΤχαν επάνω OtO κεφάλι τους άπο τη μια με ­ρια του; Ρωμιου; πραματευτάδες καΙ όπό τιΊν άλλη τους Φαναριώτες Ό ζυγός τους tttctv βαρυι; καί δε μποροϋσαν να σηκώσουν κεφάλι "Η βλά­χ.ικη μπουρζουαζία dναγκάστηκε ltot να συμμαχήσει/με τη ρωμέ'ίκη χα1

να δεχτεί το ρωμέϊκο πολιτισμό Γι' α"το καΙ στην πρώτη ΠΕρίοδο τη; άνά­ ΠΤ11ξή; tη; βοίσ>cεtαl κάτω &πο την χηδεμονία τοϋ ρωμέϊκου άστισμουχαι τη~ βυζαντινη; παράδοσης

Lettres sur la Valachie Paris 1821, χνρίως σελ.ΙΟ8-Ι 13) Ή Σχολή

βιβλίο του, πο\) τύπωσε σέ 14''''1} σέρβικη γλώσσα, επάνω στην Ιστορία

των Noιι,oaAaναw

"Ένα χρόνο 1110 πρίν ό r,σβd~ Ράιις (Raitsch) εΙχε 1:υπώσει χι

αuτος στη Βιέννη μιά σύντομη ίστορία της Σερβίας καΙ Βοσνίας ΚαΙ τα δυο αύ-ι:Ο: βιβλία εΙναι χαρΟ)ηηριστ,l.)cά -Η σερβοχροάηκη μπουρζουαζία, μαχρυα άπο χά3ε έπίδραση τη; παράδοσης τοίί άρχαίου έλληνιχοϋ πο).ιτι· σμ,ου, όνΕιρεύεται μια μεγάλη Σερβία μέ 'ςα σύνορα της Σερβίας του

Ντουσάν

•

••

Στην πρώτη α"τη ΠΕρίοδο ό ρωμέ'ίχο; ΗΙνιχισμος καΙ γενικά δ βαλ­χανιχος παΡO\'OHlζεtαι όλότελα σϋτοπιχός, Υιατι άχόμα iι μπουρζουαζία

δεν lxEL τήν άνάλογη οίχονομ.ιχη &νάπτυξη χαί εξέλιξη, που 3& μΠΟQοi'σε

ρος ('), οργανο της ρωσικης έξωτερικης πολιτικη;, προπαγάνδιζε μέ τή μάσχα της 3ρησκείας το ρωσικό ίμπεριαλισμό (ι) "Έτσι τό «ξαν3όν Γέ­

1 Βλ χαί Ε';'I., κ.ιιριι θεόχλητο:; ό Πο).ιιs(/Sηι;, Ά6 1932

2 Ό Πέ~ρoς; Υιά νά χάνει τους ραγι:.ίδες τηι; Βαλχανικης χαι χιιρ'ως το", Ρωμιού; νά τάν πια,έψaιιν γιά lλ ,,68f."'; ους έβγαλε ατό· Αμα"ερνταμ ατά χαλχογοαφίες τοιι μί τόν Ι'ίτλο: 'eσ.x (lCΊ".lI

Aixate-του φ\lUάδΙQ (') άνώνυμα τυπωμένο στην Πετρούπολη βάζει σα να ποίίμε

'11, Pdat&, της ρωσόφιλης πσλιτιχης tou ρωμέ'ίχου εi}vιχισμοi'ί Ύ ποδεί­

χvει το Hoμ6.'I~σα'ΙΙCΙ της τούρκικης αυτοκρατορίας και την ίδρνοη ένας rQaHcιKoiJ ΚQάι:οvς

Το Ο(χουμενιχο Πατριαρχείο τότες, οχι μόνο δεν άντέδρασε στην

πο).,ιτιχη α{,τη της ρωσιχης μΠΟUQζοuαζίας, μα χαΙ την fviOXUE οσο μπο­ρονσε "Η ρωμέυιη φεουδαρχία (άνώτερος χΛηρος, Φαναριώο:ες χαΙ χο­

'τσαμπάστιδες) πίστευε στην κοινωνική και ποΛιτιχη νεκρανάσταση της Βυ­ ζανtινη; Α{,τοκρατορίας, δηλαδη στην ενίσχυση καί σιερέωση της εκμε­ 'ταλλευτικης τους fiέσης μέσα στα Βαλκάνια χαί την Άνπτολή Γι' au'to και συμμάχησε με την τσαρικη Ρωσσία ποu άπα τη Μόσχπ και την

~Oντέσα προπαγάνδιζε το κατέβασμα τον ~CI foi) ri ov, στη ΒαΛκα­

vικη χαι '{α Αίγαίο

-Ενα δημοτιχο τραγούδι της τοτινης έποχη; ανωια{}f;ιεφτίζει χαΛα ,Ιους πόfiους χαί τίς έΛπΙδες; των QcI)'ιάδω δλη; της ΒαΛχανικηι; Jtou

φ • ·Ένα άιc' αύτci ι;ά ρωσιχσ Ι:πίαημα εΥΥQαφα λέ,_ι:

'Ει;έοα πληoε~oυσlόιης -&ci δo-&iι ύμiν (σι;ο σΤfι,1αι;ηyo Ιομn:οοόβσιι:u} ύιtό τη; σφραγίδος του Κοότους Ιπιιι:υfι,1ωμένη δυνάμει τη; όποίας πρό της άφίξεωι; τού

vaOOQXou Γ"ΗΥ, δuνασ-&ε συνάπιοντες με~ά ςών σλαυιΧών άλβανιιι:ών χι.ί Η.ληνι Χών έ-&νo~ή~ων συνil-ήιtας νά χοιαπε:σητε αύι;άι; σπω;: αι.ιωσι τci οπΙα xα~ά του έχ-&οοϋ οϋ χοισΙ;ΙΟΥlσμου υ:τοσχόμενοι; αύτοΙ; ίσχυράν συνδρομή ν χαι,ιά ιηι; Pωσσίας

3 ιιέ τον ςίτλο: • Ζ".Ζιι.μοί Ι' 1'.'" n"fl4.Iaf NCΙΙ,.", ; ·Ο ι".ν Κράιο"r Τό υπόμνημα αύ~6, ΎQuμμένο ΥαλλιΧά, το έστειλε στΤΙν ΑΙχατ.ρίνα

l.1αγιάδες, ιιαγιόδrς,

toiίto το χαλοκαίqι, χαϋμένη Ρούμελη (Ι)

''000 να ·ρδι:' δ Μόσχοβος, οαγιnδες, ραγιάδες,

26

πω; οί Ρώσοι EρyάζOνtαι για τον εαιιτό (ους πως χοροϊ,δενο\lν ταυ; ραγιάδες (,)

Ώστόσο λίγο πιο ύστερα, αναφΗρώνουνται χαΙ πάλι ΟΙ ελπίδες ιών

Ρωσία παίζει πρωτεύοντα ρόλο στην Εύρώπη, ό Κοραης που Ιμαν πριν γαλλόφι,λος ω; το χόχχαλο γράφει vμνους στον Τσάρο Άλέ­ ξανδρο ·Η ταν η έπoxrι που ή Γαλλία αχoAoυ{}oiίσε φιλοτοιιρχιχή πολιη·

χή, για γ' άντιδράσι::ι στα σχέδια του Τσάρου χαί τού MέΤΤEΡVΙX Μα χα! στά ΧQόνια tii; ΑίχαΤΕρίνας δυο γαλλικά πrιλεμιxα πλοία συμπράξανε με τον τονρχιχο στόλο ενάντια στον Κατζώνη (Βλ θCQc,a"οD: 2 AδαμάνtιO; Κοραη ς , Α, 374 χαι 2άδα: Τουρχοχρ 'Ελλάς, 560)

Δεν πρέπε"ι ακόμα να παραβλέπουμε χοι χάτι άλλο Οί πόλεμοι που άρχισαν άπα μέρους της Ρωσίας ένάντια στη Τουρκία xw χυρίως ή ρω­ σοτουρκιχη συν{}ήκη τοίί Ka'Lvaottii (1774) fξασφάλισαν πολλα προνόμια στο ελληνιχο εμπόριο και την έλληνικη ναυτιλία Κατα τό αρ{}ρο 17 της σιιν-θήχης, τα Νησιά τοίί ΑΙγαίου παίρνανε πολλά πολι'(lΧά και οίχονομιχο προνόμια Άπό τότε σημειώ311χε ή &νοδιχη &νάπτυξη χαι εξέλιξη τηι;

ωηΥιχης νανtιl'cι; χα3ώς xcιl tov ωηνι.xσU Ιμn:ορίοu • Απσ την άπο ­

~ α(ιτή , οι O(O(I~xo\ ,.όΜμοι "άπια στην Το"οχ(α ώφέλησαν πoλu τόν 61~tQmto aAηηομΟχm Wν6ησαν την άνάπιιιξη του ρωμέϊχον άσιισμο;; r,ά να Kαταiάβoνμ.ε άχόμα xαl~ πως lξελίχτηΧΕ ό ρωμέϊΧο; έ -

3νιχισμά;, άπο τη γένεση τον Τσαμε τα χρόνια τού Ρήγα Φερcιίoυ, ΧΙ ά­ χόμα πωι; διαμοΥφώ3ηχαν ΟΙ nοΑ,ηΗi, "ον ίδέες, άνΤΙΥράφω μΕριχα δια­ φωιιστιχά χομάiια άπο ιό Ιστορικα ZQo"",,,d (") {οϋ Ίωάν ΠρίΥΥΟ" ('), κον εΤταν lμποροι; στό ·Αμστερνταμ στα χρόνια 1760-1776

Με μιά πα,διχη άφέλι:ια δ χρονΙΧΟΥράφο ; ΠρίΥΥος 0110 ιή μια μερια μας δείχνει πώς σχέφτονταν έχιίνη τ-ην έποχη οί ξενητεμένοι Ρωμιο'ι εμ­πόοο\ χαι όΜ την αλλη δίνει ενα σωρό πολιτιχές καΊ xoινωνιχfς πληρο­φορίες γιά την εποχή τσυ χι άΧ6μα μας λέει ιιό)ς και dno ιισισνς {}α ξεσχΙαβω60ϋν οί χριστιανοι και το )'ια.Ι δε μποροϋν να υ;τομένονν τήν '(cnjΟΧιχτι τvραννία:

0 h~~ να 'ν!ύαΊl ιΙς ~ήν χαοδ'αν ~ης Βασιλείας Pouααίας, δ1CΟU εΙνε 6μό1C,σ,ο~, να μας O,ευOε\lώσΊl Ur.O ~ό ζυγό τόν βαρiι χαί άβάσταχτον, ιόν άδιχον,

~Δν ΔQ:IIoyoν, ιο\ αιιιοιον Toi"oxo, δι' ου;ησιν χαί σcεοέωσιν ιού χοισηονισμοϋ ' -ο, Μι βασιΜύει οο6ΙΟ ι~ ήμισυ φεγγάρι, οll:ου xυριεύιr:ι ιή Πόλιν ιου Κωνσιον·

~'νoυ, όJtό ιό 14Μ έως τώQo 1768, χρόνοι 314 Φcάνει t-εέ μου Ι, δ~yή σΟυ • • (17681 ·

ΚαΙ σ' άλ10 τΟιΙ σημείωμα:

cΉ μι:Υόλ,l 'λ.nιμσσύνη CIl:OU ή-&eλε xσμιr:ι Ι, Ρουσσίο "",ον να 'λευ-&εΙίΙιίΗΙΊΙ ιo~ δρΟοδ6ξου; XQao"avoi.ι~ ιl:1I:~ ιόν ToUQιco "Ομως lί.ν γίνΊl άΥάπη (ιr:IIίIήν,l1 χαί _'νουν ιις ,,.ν ΙΙΙΙίΙαννίαν ιου, θά ιoiι; ΔφανίσΊl δ τύραννος (=ΤοϋΙίΙχος), μ~ τό ν' Υακο,ϊνι τήν ενιιιχία της ΡοU(lσίο;, ίλπ~ζoνιo~ με τό -&εό δς, αύιη 6ά τoUς όπε·

lι:uOι.ocOOτι δπόι! χι' αν ιΙνε (30 N
/JQ,, 1771) •

Μα όταν οί τσαριχοΙ Ρώσοι, ύσΤΕΡ" άπο την όρλωφιχη έχστρα­τεία στή Μεσόγειο, 1768-1770, εδειξαν πω; ενδιαφέροννται μ6νο για

τα διχά τo"uς τα σuμφέρoνια άπογοητεύεται χαί γράφει (7 Άπρίλ 1774):

1 τα LotoQIxci αυςά χοονιχα βοίσχονςαι "'1 •• 0 στή Βιβ).ιο-&ήχη ,ης ZoyoQ6c ΤΦοΩ eAιr:umio :1929) δ συνςάχτης; το\; ΙσςoOιxoiί λιr:ξιxoϋ Ν • '1.-

_i\ye οι, ΖαΥοοά χιιι ιό μeλι!ιησ8 ~eχωοισΤά Τά Λ!οιοοότ!ΙίΙΟ άπ' au'Q τό άν"ΎV κσΙ Ι_με Χαί ~lειιxή όνιιιco'νωσ" οιήν • Β ••• ,.ι 'Ι B.,'o - (10.\1.30)

t Ό ·1 π,ι"., ε[,αν d1Cb ιή ΖΙΙΥοοά το\! Πηλίου Στά 174.0 Ιενητεv,η­ ~αί d:φou Μοιισε άaό τήν ΆλεξάνδΙίΙειο χαί ΣμVQν" χατάληΙε στήν ΌλλιινδίιJ,

&.0" χα, a10Vιισε πολύ

28

.Νό cnι_" " , 4ιςb τι rίνοc ν ιόν άχοΑou6ήοουν οΙ όμo,len:i.;,.O cΊ· JIOw ιb tso1ι:ιό ~ ,α ΙΙιu&'ΟCD&οe., 4"010' τους μί βοήδιισ "Οφτα ,IOiί θ_ΟΙ , Ισι ηνb; I!cισιlίΦι; δμο"ίοιου ώι; εΤ, fι Pouαo'σ, δ" οΙ c1U.r; Ρooιlεlιc;

lS1' e, μΙ Ο1ον ISJιOU .1.8 ΧVισcιιινΟΙ βΙί"ιι δ χσΗναι; "Τι., Ιδ,.ήν 100 Ιννοιον _ι δί wύς '1'0,'1;.1 μ'ιιι διό τΤι χομιησ,φού",l., μη" δια το", χοιστιονο", δΛΟυ .1., 4JCOxcillC8 ιΙΙ; άι ΤUOO.,.,ίσν 'COβ TooQlCou •

&cDY1l τί:ι:οτα ιιαι διό νΩ lo1.νd δ μΙΥσΑοδυναμοι; νΔ τον όφανίΩΌ νά y'ν1l 11011 '

οτιανωσύνιι ιι ·Ε1.λάδα νιί 81νl διχσιοαύν 'Ιό yLνOuν ιιαοόμοιες χ"βέQν σει;; ώς η 4ywhv, χσ&ώ, εΙνl.Ι, τήν Εύοώιτην δ1(ου ά&ε ένσ, εχl, 'Ιό iδιχό του χωοίς φόβο xαμμ.'CΙς όδ,.ί~ δτι βαοι1.ιύεl ή δlιcαloαύνη ε Ιδ2 στον ΤούοΧο ιι ά.διιcία χα, ή άι"αΥή (11 "A2IQiAq 171.1-

Καtαλαβαίνει δμως πώς ΟΙ ραγιάδες μόνοι τονς δε μπορουν να ξε ' σχλαβω30ϋν:Η ρωμέϊκη μ:η:ουρζουαζία εΙναι &χ6μη άδύναμη χι οί'ίΣε μπο·

Qεί να σιιεφτεί: για Ι:η:ανασΣαΣιχό άΥωνα τα 1στοριχα χρονιχα -ςου ΠρίΥ' Υον εΤναι σιο σημείο αύtο ό χα3ρέφτης "ης ψυχολο γ ίας ιων tOtavoov Ρωμι­

ών ΠΟΟΥμαtEUτάδων πού ζοϋσαν στην Εύοώπη Πεοιμένουν δλοι τo~

tOiI; χρισι:ιανους βασιλείς να ' χαλάσουν ιην Τουοχιά

r,· αύιο χαΙ γράφει:

c • ' • -Ενωσί τοο; (hi μουl του, χοιστια"ους βιισιλΕί; νιί Χάμουν 'τούτο tb Icrνo, νιί 1:1ι"&ΙQω&oύνι οΙ xoao'laνoi d;,,' τ'ι" IVQayνiCI Χαί δυναατεία τού Τούοχου, διΔ ,α βαοιλεύα ή δlιcαιooυνη χα, νΔ μ'ιν όδlxεI~α τινάς, άλΑιί νΔ εΙνε βέβαιος

ύ χαΙ-ίνα, εΙι; τη, ζωήν του ιcαΙ εΙς τό 'δlιcό., ",ου χα, δχl ώι; εΙνε τώοα ς)ιιου εΙνε

ΤQOμcioα, O.,.ou φOβιiOαl χαί τόν ίαχιον 00" Κηί μί δ1.ο ού"ό, φισνεl να iX1lΙ;; ό1.ίΥο

η 5&, ).είπο"" ιι όβανίει;; "ιί αί Χάμου, νΔ (σ Xcio1lΙ; νΔ αι :ι:τωχύνουν, 'Ιό οΕ όφσ· ν'σουν, χαftώ; χσμουν ΟΙ Toίioxoι μέ τού; χοιατιανούς, δ:ι:ου το"ς 'ιιτώχυναν χαΙ (ου; eQήμα;α., μΕ "ίς όδlιcίις 1ιCαί τί; d\lIIByi:r; ΟΙ όβάν δες, όιιου '" 1"." , •

•• , , d ι,.".ι •• , , .1Ι,ι Ι." ι ί " " ,~" •• ,.ι.,

.".ι».-•• , ".ι».-•• ι ι,,, •• ,., ,.ι ιΑIΙ , (5 Άιτοί1.η

117j).-ΤΟ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΞΥΠΝΗΜΑ

Ή οlχονομιχη όνάπτιιξη χαί έξέλιξη της οωμέ"χης, σεοβοχοοάτιχης )(οΙ βαλχανιχης γεvιxα μπονοζοναζίας είταν έπόμενο να φέοει καί το "cvμα.ι,.,δ rύn:"ημα (Ι)

1 r.a ,.ην ;rι".υμσηxη "."., "., της ,",ωμΙ:ίltης μ"ουοζουσζίσι; χο'τα :rιaOlσ­σότερα οιό fJIlJlio μου: 4,,ιι.,I,,Jιjι ' i .ιι.,' •• 8ιισ,ιι4ι, Ά& 19-J7, 0.33- 38 -Εχω νό "oooitiom 'δώ μ':νο ένα δουχουμένιο ό~.όλoyo · 'ο Λοώην οΙχοuμινι.~r

Παι.OιάQX,lΙ;: ΚυΙλίνlχος ό roς (1767) "ού χrι&αl"iδηχ8 γιο τ~ι;: "_,,,,'O'f,Mir το" ώι:ό1lΙΙQΙΙ;: '1.".,.1, ο" Ινο του χο'Cότrχνο OCIXOύgy,lIAa, πως οΙ 1Ι'.' τ." Ι (ίμπό- 001) Ει;ον έχείναι 1Ιού iνδιοφi",&ηχον Υιό 'Ιό σxo).εiα cηι;: Zoyo.vιiς; 'Η μοvtuοία a-b'CTι δίν Ιναι ~ι!Pα,o τυχαία, μά εχει Ιοcοοιχή άξ'α μηάλ1l:

ΟΙ π,.,~~ •• 'I'.' 6.νtί1&~",αν "ί"τουοον Σχολήν

(ώς IlAin:elc;

Ίωάννου J'ι'οίν του π",'ΥΥΟU fι όΥόΛ'Ι

χα;' N~ιco)όoυ ή uniO ,ης :ιιο'Cοίδος χαί l"εωΟΥίου 'Ιοιών φιλοn:αΤQίδων

χαί άUwν τινών δ Τύν σχολείου ΙόΥος ώς vi!v 604' "YL

-Εμενl Aoln:ov αυλή ιι xα~ 'COLX0C;

πε.",~αυΛιo., χαί ό No~ ΠooδQόμoυ μύ.ι'Cώμ.~

·Ινα '10 τίλοι; ιnβΌ, το "'10 'COU'CO χα ΟιI6ιιι.'Cον 1,"0."

φθάσε Βιιn:'C""ά εΙς 'Cήν Ι.ιιίΑιο"

30

Το σίχοvομοcο δυνάμωμα και άπλωμα '(ης νέα:; ι:άξης (μπo"Qζovcι· ζίας), άπό τις εξαxρι~ωμένες πηγες που εχΟ'υμε, εφερε μιαν άλη3ινη όνο· στάτωοη σιην πνευματιχη (διανσητιχη) κατάσταση των σκλαβωμένων Ρωμιων "επάνω χάιω ίσαμε τα μέσα τού 180" αΙώνα βασίλευΕ, ΟΧΙ μόνο

η χοινωνιχλ ά{}λ~ότητα otlc; χώρες της Βαλχανιχης, μα-σαν άντtλα­λός '(ης-χαι Τι άμά~Eια καΙ 'Ιό πνΕVματιχσ σκοτάδι Σχο),l!ία, αν Ιξαιο'­ σουμε την ΠαΤΡΙΟΙ'>χιχη Σχολι1 δεν {ιπήρχανε τα βιβλία Ιξόν σπό ια ~x­

χλησιασηχά εΤιαν αΥνωσιο πράμα για '(η μεγάλη μάζα

"Έτσι, στό έξωtΕριχό στις ρωμέϊχες χοινόtητες πού είταν όργανω­ ιAfvec; στην Είιρώπη καΙ προ πάντων στήν ΑύσΤΡΟΟΙΙΥγαρία, nowtdoXCOεY

" ""nι~aΙΙHι) "Ι"ιιa" ",4 ι:\ φωιιαμδ 'JotJ ΓΙΙ"OVς, με φυλλάδια εΙχό­

νες, βιβλία, μεταφράσεις, χάρτες Τδρυση σχολείων κλπ Δεν εΤναι βέβαια δλότελα τυχαίο τό γεγονός • πώ; στη Βιέννη (,) ΠQωτoβyαίνει fι πρώτη ε)).ηνιχη εφημερίδα με τόν τίτλο: «~Eφ","rιΙc», (31 ΔεΧέμβρη 1790-ΔΕΚέμβρη 1797)

~o χα6ηγ"της στο ρουμανικο Πανεπιστ~μιo τον Βουχονρεστίον Δημοσ3 Ρονσσο; εχει πολυ δίκαιο, σταν yQάφει στην άξιόλογη πληοο· φoριαx~ ΤΟ\l μελέτη «Αι πρωται έλληνιχαί εφημερίδες (1) πώς;:

cΚαΙ cίλλαxoυ ~;;ι; EνIOIώrι:ης ίιπη"χον 'λΙηνιχοΙ παιοιοιχίαι xα~o: τόν 110ν χο' 180ν αΙώνο, μιe:~oξυ ~ών όποίων έειxoυcιαν ~ισιν xα~ιe:ίxεν Ιι B ••• ~ίfl ciUIi ιι Β, ίννη φαίνειαι, δη ~ιo ιό χαταλληΙ6ιειοιον χΙντιοιον διά να ixδo&;j χαΙ 8ύδοχιμήσι μία ΙΗηνιΧή έφημΕο'ς Πoώ~oν ηιο '(ό rιλησΙEσιBOOν Jfubr; τήν 'Ανατοlήν πολι· τιχον χιιί "νευμαηχον ύντιοιον της EύIOIώrι:ης χοί εΠΕιια etxev ένδηχώιοιον χυιι:λοφ&­οίος τού έλληvιxoύ τύΛου, μί ΤΟΧΕΤαν χα, άσφαλη συΥχοινωνίσν τός :n:οΑuπλη&t:iς έλληνlκάς JfapoIxiar; της Αύσιιοιίος καί ΟύΥΥα"ίας τον έν τοίς Παoιoτoίo~ ήΥιμο­

νίοις άxμά~oντα Ελληνισμόν χαί όλον τίι iλληvιχόν άναΥνωσΗ)ιόν ΧΟίνόν τήι; Έλ· λόδος καί ΤουοΧίος

Nιιίiσoν πιοιοφηcα ΕΙς ιην χαρδίαν ταύτην

τo~ν ,,,114, • , χαί εΙς τον νoίiν τών άλλcoν,

μή lιμιτιe:λές τό ΙΟΥον τουτο μείνΌ' KAroIO, κοίιχημα χα, δόεα τής ιι:ατιοιίδος

('Α"Μ' Βιβλ ZaΥοοαι;1

1 Βλ, χαΙ Ζ A.,ιuι, • ,: ΣΕλίδες ~)( τήι; Ιστορίας τοίί Ιν ΟύΥΥαο'" καΙ λ6· οτο'''' Μαχεδ Έλληνισμ.ού Ά& 1912 Ν, Έλληνομ\'ήμονο Η, '06 ' χοί" Πύ·

1 110.: OEUi τηι; άoxi'ιι; καί ΠQOό~οu .••.• , του'ν ΒιέfV'Q ΙΑλην, συνoΙKΙOμόi Βιέννη 1815,

1 ΔημοσΙΕύτηκε στό '11"'''., Β,, , στά φύλλα 95-29 N)~U'ou 19t8

ΑΙ έλλην~xo~ ~OIίIoιxία, της ΑύσtQΙας Χοί ΟύγΥαοίαι; ουΥ.I!)((,)Ο1:ημiνα~ εΙς χομπανίας έμΠΟΙίΙlχάς (ini 1:0 βάσει αύ~oxoατooιxών ποο\-σμ'αιν), μιi).η cών όποίων ήσαν χαί ΣiOβ~H χοί Βού),ΥΟQΟI xoi Ρουμάνοι, γνωρίζοντες ώς έπί ιό κΑεΤοcον τήν έλληηχήν, άΠ8ιΙλουν "ήν χα).).lcέιιαν πε),οτιίαν του έλληνιxoίi τύπου χοί ηίίξανον ό).oν~ν διά διηνεχων όπά την άνατολιχήν μετοιχεσιων.:-

Άπα την ανάγκη αύτη εβγαινε ταχτικα ~ Έφ","Q~ς σtό τυπογρα­φείο των "Αδελφών Πούλιων (Μαρκιδών), χα3ω; χαί πολλα φυλλάδια

χα, β.βλία Ι,)

1 Γριiφoνταν οέ άl'lΑη γλώσσα ·FβΥα.ιvε χαί 'Ι~'Nι} 1.,1 •• " για '(α ΤOOIJUXO' χρα'fούμεvο μΕQη Υρομμένη μέεΙbήαεlι; χαί aO~QD τoitOID, που να μπορεί να χυχΜ, φορε, οlήν Ίι>υρlCιιi

2 Ό 411, P"i1 ••• , ατήν ίδια του μελέ~η ('Ελ Βημα, 28, 11,928) γράφει οχε· ηχά: ΟΙ ι!:χδόιοl (Άδ ΜΟt,lχiδl!ς Πούλιου) olΤIaAoyoiiv 1όήν ιμφιiνισίν lΟη:; χοί

δίδουν το xQ~yQoppti των Έιιι:ί άνl1γινώσχομεν 0101 σΙ όμογενεϊς, μή εχοντες xOIQov ν' άναΥινώοιιουν ξένος iφημfQίδας δέν μιιορούν νό πoραxoλoυf)ήσoυν τήν π"λιlΟΙ' Χήν χαιάΟlΟοσlν χαί μένουν μέ Ιδέας συγιιεχυμένας άπό 1όι1 Ιδιωηχα YQtiPJiOII1'-tιoiI λαμβάνουν Διά τοϋτο iσχέφ'6ησαν νά ϊχ~ώσoυν μίαν iφημFQίδο της όποίι,ς ή διή 'Υηαις ftiMI 1", μΙ '"Ι.γl} dl.oιl."ytJ'I' n{l.Y~I.", όχι 1'4 ••• n.Ι.μ •• ώ ,

a,ΙΙci •• ί Λ.lΙΙΙMώ~ Ν Ι μΙ.ι,., • ΙN μιNώtι

ΟΙ ί.δόιοι μή έχοντες τυ:,ογQοφeίον Ιδιχόν των έιιδίδουν χατ' tilιXUt:; ιήν έφημερίδα εΙς το τυπογραφείον τοϋ Baumeister χοί συνιστούν εΙς ΤΙlυ άνΟΥ\·ώ·

~1όας ,ων νό μή rιuομη'6εύωνται το φύλλον η άrιό τήν δll!ύ&υl'σlν τών ταχυδvu· μείων ,ης Βιέννης η ιirιό τό έν λόγφ ,υπο"\,ραφεI0ν ΚfJ.tό:τιν (jzτoxcofiv Ιδιχόν ,ων τυιιογροφείον, εΙς; τό όιτοίον έχδίδl1ται 0)'1 μόνον ή έφημιοίς, άλλά χοί &kλο έλλη· Vιχό βιβλία, μεταξύ των δποίων )ιαί τού Pήτα~

3 Σιή Bι ~ ννη τυ:ιιώ'6ηχαν χοΙ aιάφ~ρα βιβλία της lμnΟ~ΙΝii, φιΛολογίας

Νά μεριχοί τί,λοl: cΧιι,«γ.Υό, ; n.'~ • f 'I';;r n •• rμιι~.i"r: Tί,ol β,βλίον πε· οlέχον όλους τού:; άναγχιιίοuς 01.εδόν λlσμούς της πρατματιίας δμοϋ χα, τά ζύγια χαί πήχας ολους σχεδόν της ΕυiJώ1:η;~, Βιέννη 1193 -c"8 Zot,lJov .ddnao.:

ήτοι ή τιiξιι; τφν ποαγματευτάδιχων ΧΟ-ΤlJο,ίχων • Κοίτο B~.'I'~.ν: Ν ••• .ιι" Ν;,

•• loloyi., Β, σ 93 ιιαί 99 Έιιίαης τυπώ&ηιcον χοί δlάφΟ\1α χαλεντάριο χα, αkλα

ςέςοlου ι'ίδους βlβ~ίo

32

tH πνευμαηχη αύτη κίνηση σπως ξέρουμε πηρε πιο μεγάλTl άνάπιυς,l OtO 'IQrota είκοσι χρόνια τοϋ 190\} αΙώνα

Μα καί ιι σερβοχροάιιχΤ] μπο\!ρζουαζία παρουσίασε σημανι:ιχη πνξ"" μαι:ιχη κίνηση, ΥιαςΙ οπως ε'ίπαμε καΙ ή σέρβιχη μπουρζουαζία ε'ίι:αν άρ­κετα έξrλιγμένη Σ1:η Βενετία μάλιστα &'10 τα 1763 κιόλας εβγαλαν έΎα περιοδιχο μέ '(ΟΥ ιίτλο Ζlατιοιιεοβ'Ηή 8Eπι.6εάJPΙΙΙΙ77 Σι:α 1790 πάλι ση) Λειψία άγοράστηχι:; άπα ενα Σέρβο σπουδαστή, τον Έμ, Γιάγχοβιτζ, ΕΎα

μικρο τυπογραφείο Στη Βιέννη την 'ίδια έπox.iι που οί Μιιρχίδες Πού· λ,ου εβγαλιι.v την πρώτη έλληνιχη έφημερίδα και τύπωναν στο τυπογρα­ φείο τους Ιλληνιχα φυλλάδια χαΙ βιβλία, ΟΙ Σέρβοι εμπόοοι συμφωνή­σανε μαζί (ου να ι:οΙΙς βγάλουν μια δική τους εφημερίδα: ιCι Ήμεοή,,,ιι ΝΙα που στα 179Ι σταμάτησε.ΠιΟ ϋση;ρα ΟΙ Σέρβοι lμπόροι της Βιέν­ νης άγnρασαν δικό του; τυπογραφείο καΙ εβγαλαν τα Z141JOaepP,xd

N~α Στή Δαλματία πάλι, που είταν έπηΡF.ασμένη-Οπως τα δικά μας τα Έφτάνησα-άτι:ο τό δυηκό πολιησμό, οί NotLOGAa'JOL παρουσιάζουν άξιό­λογη πνευμαηκη κίνηση tH Ιστορικη Ραγυνζα άτι:ο πολύ νωρίς (18ος αί.ώνας) γίνεται τΟ πνευμαtlκό κένtρο των Νοnοσλαύων

tH πνευμαηκή αυτη κίνηση της γιουγκοσλανικης μπουρζουαζίας που δεν περιορίστηκε μόνο στό να βγάλει εφημερίδα καΙ να η,πώσει φυλλάδια, μα; ,δείxν~ι πόσο σ,την τoτ~νη εποχ.η είταν άναπtυγμένoς καΙ Ο γΙΟυΥΚΟ· σλαυικης ε3νικισμος

Γι~ αυτό ΟΙ Ρωμιοί χαι Γιουγκοσλαύοι δεν τα πήγαιναν καλα μέσα στις πόλεις της Αυστροουγγαρίας (') ~ Απσ την 'ίδια την lλληνιχη "Βφ,,­ ιιcοΙδα μιι3αίνουμε πω; ολο καΙ τσακώνονταν οΤ QωμrLχες χαι ΟΙ σέρβι­κες κοινότητες στην Πέστη, Βιέννη Τριέση, Σεμλίν, Neusatz χι άλλο\;

Ό χρνφος άνταγωνισμός στην άριή, άνάμεσα στΙς δυό έitVΙΧότητες, δέν αργησε να ξεσπάσει σε μια μεγάλη άμάχη (')

1 Στήν Αvστοία, Γοαιχο', Bλάxo~, Σέοβοι, λέΥονταl 01.0Ι: 'ω.' rh.,

χαΙ είχονε χάποια μιχοή αύτοδιοίχηαη: την ,,8Π,.ι.,I τους

2 Ό Δ P<lV ••• , ατήν [δια του μειέτη ('Ελ Βημα, 28.11.928) Υοάφε, σχετlΧά : cAL μιταςυ τών έν AUIJ'(QIq 'Ελ),ήνων χαί Σίι,ιβων σχέσεις δέν fιααν φαίνεται Χαί τόnον ΤQuφεοαΙ

"Ο; γνωστόν, οι ;χιϊ lλ),ηνιχα, ιΙ)ιΧΛ'1σίαl ύnήΥοντο tιπό '(ην διχοιοδοσίαν ιών Σέl,ιβων άΟΧlfQiων, δ1 οl δί οΙ όο&όδοςοl πεοlελαμΡάνοντο tιπo ιό κοινόν δνομα: το ί.λλυοικόν γένος 'Υπό τήν Υινιχήν αυτήν όνομααίαν ~νooI·ντo όλοι οι τυύ; βσαιλlχου,; '(όπους εύΙίΙισχόμενοl ΣiQΡοl, ΒΛάχο, χαί λέΥΙI Τι

,~ 4νη&ίσlιι; bdμIoa στΙς ΔvΌ μχονοζοναζί[ι;, άντι3έαειι; "o\j, 000 Χι δοι δΩ ~ίiιιαν μεΥd).η 'χ,αση, Ιμ~όδισαy δμω; ,ην "μ.αη ο "",σοΙσ χαΙ ",., ,Ι ιών δ"ο lοΟΟν, ΣίQβων χαΙ Ρωμιών, στό., 4πε1.εu6εoωτιxό tOV; Ινάντια σιην Τονοχια άΥώνα Κι '')σει; μάΙιστα "ιό Οστεοα dχ6πει~

0[&0" Ιν συνιόμφ ή αωα:

ΕΙς ιόι;; 27 ΔιχιμΡοίου ι06 1790 σu,η1&o, οΙ Ρωμοiοl IOU Νεοφύιου διό ,ό 41λάξουν ,ούς 'ιιιι(ιόJιOυς 'lCΙΙ~ να Χάμουν συYlισφovας ύ.εο ιης χοι,όιη,ος Μιι,· ιάνονιε, soiico οΙ ::Εί",βοι, συν,χάlι:σαν χοί α6ιοί ,ι Κομου,ιιίιο συιών ~ιO ύΜ' tίσιιι; '06 σιοΜ'ου ιω" ά,άμeoσ εlι;; ιό, δηοίσς , • (lχον,σι Δnoσιω2Π!ιιχό 'ν ιφ ιcε,μI,,,)

T~ ο.ιίνδαλο, itn)xoloV&ηaI δι, Υνωο'tομεν, διόιι ή 10, οχοισία ά"ηλει -: μιιό ιή, 1ί~ιν ιOc δJιOί~ Ο Ιι Ωά ε[μe&α 2IBo~.Uyoa νά: μά&αιμε, 'B2IQόΡαλa.ν MM.JιΔν ΟΙ Σigβοι νά μή ψάΛΛου, Ι; lήν χχΙησ,ο, soii ciyioιI Νιχαλάο 'χ διΙι­

Αν ο<Ομαίχά, άΛλΟ ιε ci",'OIlfga.v, ο,ι ιό KuvII ελέησον οωμ.οϊχιί, 2ICΙOσ σέοβιιια -ΕσιεΙΙσν 'ιCοι δ,αιαΥή, ιΙι; ιΔν φά~ιην ύ.' oilsb ,ό xνεi"ίμσ, δσ"ς δμφς δί, ύ"ή·

'ιCουσε, "Ε,α Λοο6μοιον συμβeβηxbς 'ΛΟΟ;ίνηCMΙ χα, μίαν μl!yά~ην ιοοοχή, IfIc ιούς 'xll IUv.α'ΙCομiνΟυς Βλάχου; xα~ Ρωμο'ους ΈΠ.,δή δι, ίj&.ω, ,σ ,,1Ι0ιιαλέ· σουν σllιi,δαΛoν, δισοχοίισης 'itc ΛιιιουΟΥ'ο', οΙ Ρωμιιtoι χα, Blάxoι ίπίιοο"οι ιhιi;,I,σν Ις '10 όσ"ί,ια 'ουι; Μιιό ιό Υιϊ·μα δμωις JιOoouoιάσ&ησo, Jιoό coii 40Xl-ιοίωι;; Ίιινωβ,ιιη xa~ '~t&ηχαν ,ό ηaoάJιoνά ςσυς, 'xaιca).ouPIYoI ιή, TιJ1ιιHi,ιζ

,oii αύιοχοόιοvoι;, 'ιCα&Ο "ν ειιοσιον ένoc ίχ.ι ιην ciδιιαν νο ~1I'O.ύ-o ιΔν θεόν ιtς ιή, Υλώασαν ,ou

Ό άοl,εοεύι; ιOUς χο,εποά-ϋνε xol 'ισ, ΙφυΥον 6Ι ''''ΙQOJιOI εbχοvισιημένοι .• 'Εν \ιΜοημ,ιώοιι ιι 'φημεοίc δ'δει ,ό Ισιοοιχόν ιης 'Χχ1ηαίας Νιοφύιου xα~ λίΥει Ο" οΙ Ρωμαloι ,ή, 'χ"σα, 'ιCαί 'πιαυ,όJιΙΙ' ; -"λΥχq).Q· xα~ Ι,Ο Λοοόμοι·

ον διν 'συν'βη ,ιό, ." Ιδιίι JιoΦIOν Ή αύιή ιαοοχή ήχολοu&ησι xα~ εΙς Ζίμονα (ΣeμAί~) xa, Iftr; ιή, Π'.:ιιο" Tgwo" xa~ JιQvcOU .•

34

&ηχιιν 1Cuρίως , χαί σlεδον άποχλεισnχα στίς εξω dn:σ τη Βαλχανιχη πα­ ροικίες Σέρβων καΙ Ρωμιών Μέσα οη'ι Βαλχανιχη τό λα'ίχά στρώματα Ρωμιοί, 2Αρβανίτε;, Σέρβοι, Βούλγαροι · , Βλάχοι ζoίiσαν &Υιιπημένα Γι' αύτα στο " Ε{}νιχό μας ξεσήκωμα το;; 1821 Τιρ{}αν πολλοι BmJAyαQoI,

• Αρβανίτες καΙ Σέρβοι χαι πολέμησαν για την εθνική μα; άνεξαρτησίιi

"Η πνενματιχη δμως ανάπτνςη των Γραικων ξεΠΕρνοϋσε την άνάλο·

γη άvά1lτuςη χά{}ε αλλης βαλχανιχης έΙΙνότη'Σα ς Άπα άντιχειμενιχαυς λό ­ γους δ ραιμέϊχος άΟ1:ιομος doxO'uoe, liv μπσρονμε να 'Ιό ποϋμε ετσι, .'1-

'.Ι'Ο"Ι« επάνω ατή νεαρη dOIIxi) τάξη δλης οχεδΟν της Βαλκανικής -Ε­ παιζε ρόλο #0Q)$0","001"6 ·00'0 χι liv άντι3ροϋσε 1ι ΥιονΥχυσλανιχη μπονρζουαζία οΙ Ρωμιοί μπουρζουάδες είταν σχορπισμέ\-οι πανtο;; και Ettav ο{χονομι»w πιο δυναtοί ~Eξάλλoυ '10 άρχαίο Ιλληνικό (ι) δνομα, πού ή ρωμέϊκη μπουρζουαζία 'Ιό 01ΧΕιοn:οιή{tηI(Ε, βάρυνε πολ" otiJy Εύ­ ρώπη και Βαλκανική -Etoa, Οχ.ι μo~αxά άπο οίκονομική άποψη, μα κι άπο κοινωνική, fι ρωμέΤκη μπουρζουαζία βρισκόtανε σε dνώΤΕQη "έση

Κι άκ6μα κ~ lναν άλλο λόγο πρέπει νά "χουμε ύπ" δψη την !πox.iι έκe{νη, οσο κι αν άνάμεσα 'Ιης σέρβικης καί 'Ιης οωμέ ' ίκη; μπουρζουαζίας αρ· χ"σε ό έ{}Υικος; άνtαΥωνισμόι;, δε μπορο;;σαν ot' άνοιχτα fι μια νά :ιιο).ε·

1 Σrήν .,., • 1.1 Υιό ι.,., Iιeδoση (ης ' ,.,, ,1 •• , "OV ιύπωσαν χαΙ μoίoσ~ σΩν οΙ ΜαοΧίδι; fiou).,ou (16 8ιβοΙου 17901, yiYI!IDI μ!: :π:ολύ σιόμφο λόγος ΥΙ' (όν d:I.'Xoto ΙΙληνlκό κσλιτιομό xoi I () vitI!IIJ, άΧόμα πώς οΙ Pωμlo~ I!Ινα, οΙ 4:ιrό­Υονοι τών όοχσίφν ·~Uiιyωv Διαβάστl!:.Ή φ,),σμ.ιί6~lα έμφυτεuε! εΙς τούς άν· -&οω:π:ους τΤιν ~UΜά6.ισν, ή δ:π:οία τσ,',ι; κάμνιι ri"UXEi; ιeαί εωσίμσνσ; ΤΟ1)ιο,

μί ιό νό I!Ι,ε άΙη&έι;, 4, ξαναyυO~0(ι),ι8ν εΙ; ιήν οχεψιν ιών "ooπαιόgων ιη; •• ΑΙ.,

Η, (έδώ ίννοι1:ιαι ολη ή II,ao1COI.'O: ιών Έλλήνων), ιότl! δ-έλομιν ιl1η, διαν οιίιη μί ιή., έλευ6~oίσν ί!;,1 κα, μέ τήν αύιονομίαν έχυβιl.'νttιο, οιαν CQwμoiYTJ άχό ιΙΙν εοωια του πολιιιχο1) xιιλ),ωιcισμoυ lσ"ούΙΙαζε πόι; 'Ιό ΙΙιαφέOΊJ dIιb τόι; lιοοοιΧίας ιών έ",λοίιιων ~6νών, 1061011 ήιι:μαζον δχl μόνον σΙ δημό ιοι ιίχνοl, όσαι to~uuo· ποlουν ιός "ολιιείαι;:, ά)'λ~ Π80l,1λέον xo~ όλα "ο: εnη της μο&ήσιω;, ~ό"8 ήιι:μα, οον οΙ εμ:π:ειοοl Λο1.ιηκοί ι6Ι8 ήνt-1ισαν οΙ ένδοξοι IIIUatdQXaI, οΙ "ολυμήχονοι 60χιιiχιονες, οΙ 'ιclδέξιoι -yλiιΛ"Ol, οΙ εύ!"ίβουλοι ζωΥιιόφοl, οΙ φυσιολόΥΟΙ, fιΙ μη' χαηχοί, σΙ μα6ημσιιχοί, οΙ φιλόσοφοι οΙ οήCΟΙιΙες, οΙ lοιοοll(οί ιcαί άιιλώ; όλαι

οι έπίλoιιco, ιοξιοιιχίαι ιης "ο1.υμα&εΙας

Καί 100 όλη&είq., ι6Σ8 δμοιάζει ή Ε Λ Λ λ Σ μί μίαν Υονιμοιόιην ,η\., οllου ίβλάσcησι χιί&ε εΙΙΙοι; "Υl!!ννοίων χοl.'πών • , ·Ονιες λοι:π:όν ύouUTIJIoiνOl οΙ ά1l6·

Υονοl ίιellίνων' τών Π8οιβοήιων 'Ε),λήνφν άιιο τήν αίΗΟΥομ,αν χα, ύΖιοδου1ωμένοι εΙς zιoW βάσο\'ο μίι δ),ον cουιο διν παύουν ιιοι' μιμούμενοι τού; "αΙαlούι;: " '1 \ ' ποοιιό.ιοοαι;" .• Ι·.1 •• Βjfμ., 26.11.9281 ,