Phương pháp dạy nâng cao kỹ thuật xuất phát thấp học sinh THPT

Phương pháp dạy nâng cao kỹ thuật xuất phát thấp học sinh THPT

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TỈNH ĐỒNG THÁP

TRƯỜNG THPT CAO LÃNH 1

TRẦN QUỐC TOẢN

PHƯƠNG PHÁP DẠY NÂNG CAO

KỸ THUẬT XUẤT PHÁT THẤP HỌC SINH

TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Đồng Tháp, tháng 04 năm 2013

MỤC LỤC

Trang

1.2 - Đối tượng nghiên cứu: là học sinh lớp 10 trường THPT Cao lãnh 1 1 2.2 - Thời gian nghiên cứu: từ tháng 7 năm 2012 đến tháng 4 năm 2013

chia ra 3giai đoạn

1

PHẦN 1: MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài:

Thể dục thể thao là một môn rất quan trọng trong cuộc sống của con người, nó có mối hệ chặt chẻ giữa giáo dục thể chất với quá trình lao động và các hình thức giáo dục khác Chính vì vậy trường phổ thông là cái nôi để các em rèn luyện thể thao, nhằm góp phần vào việc phát triển thể thao của nước ta trong giai đoạn mới, và mục tiêu của hệ thống giáo dục là sự phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và lao động, làm nền tảng thể lực cho học sinh

Trong đó môn điền kinh là một môn thể thao không thể thiếu được trong trường phổ thông Chạy ngắn là nội dung điển hình của sự phát triển về tốc độ, cường độ và biên độ hội tụ đầy đủ các yếu tố Nhanh – Mạnh – Bền trong thể thao, để cho các em được tập luyện hoàn chỉnh hơn về kỹ thuật của từng giai đọan của chạy ngắn để nâng cao thành tích chạy ngắn cho các em

Phân phối chương trình môn Thể Dục dành cho cấp trung học phổ thông

về môn chạy ngắn ở lớp 10 học sinh chủ yếu học kỹ thuật xuất phát thấp, chạy lao, chạy giữa quãng và chạy về đích trên cơ sở chủ yếu là các bài tập bổ trợ

Theo yêu cầu công tác dạy kỹ thuật chạy ngắn bên cạnh tiếp tục nâng cao dần cơ bản xuất phát thấp và tập đi tập lại nhiều lần với nội dung này để các em hình thành kỹ năng, kỹ xảo của xuất phát thấp và chạy lao sau khi xuất phát thấp, đây là khâu quan trọng nhất để các em đạt thành tích chạy nhanh hơn và sớm đạt được tốc độ trong khoảng thời gian ngắn Từ những yêu cầu trên tôi tiến hành nghiên cứu đề tài << Kỹ thuật xuất phát thấp>>

2 Phạm vi nghiên cứu:

1.2 - Đối tượng nghiên cứu: là học sinh lớp 10 trường THPT Cao lãnh 1

2.2 - Thời gian nghiên cứu: từ tháng 7 năm 2012 đến tháng 4 năm 2013 chia ra 3 giai đoạn:

- Giai đoạn 1: là giai đoạn chọn đề tài

- Giai đoạn 2: là giai đoạn tiến hành tập luyện cho học sinh theo những phương pháp đã lựa chọn để nâng cao thành tích

- Giai đoạn 3: là giai đoạn hoàn thiện và đánh giá kết quả của học sinh 2.3 - Địa điểm - dụng cụ nghiên cứu

- Địa điểm: Sân trường THPT Cao Lãnh 1 (huyện Cao lãnh- tỉnh Đồng Tháp)

- Dụng cụ: tranh vẽ về kỹ thuật xuất phát thấp, bàn đạp xuất phát thấp, còi, cờ

phất lệnh

3 phương pháp nghiên cứu:

Xuất phát từ tầm quan trọng của việc giảng dạy kỹ thuật xuất phát thấp để nâng cao thành tích chạy ngắn mà bản sáng kiến kinh nghiệm của tôi xin được

đề cập vào vấn đề dạy” kỹ thuật xuất phát thấp” cho học sinh cùng đồng nghiệp

để trao đổi có phương pháp đổi mới đạt hiểu quả nhất

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu:

Thông qua việc giảng dạy nhiều năm tôi thấy dạy bài xuất phát thấp cho học sinh, bản thân tôi rút ra được một số kinh nghiệm khi giảng dạy nội dung này để cho các em đạt được thành tích tốt chạy nhanh hơn và đạt tốc độ ban đầu trong thời gian ngắn

3.3 Phương pháp nghiên cứu:

- Phương pháp cụ thể mà tôi sử dụng trong đề tài này là: phương pháp giảng giải phân tích và phương pháp thị phạm động tác ( làm mẩu động tác)

+ phương pháp giảng giải phân tích: là phương pháp dùng lời nói của người thầy truyền đạt và phân tích nội dung của từng động tác cho học sinh hiểu

và nắm được kỹ thuật của động tác

+ Phương pháp thị phạm động tác (làm mẩu động tác): trong quá trình giảng dạy môn thể dục người thầy cần phải làm mẩu động tác chuẩn và chính xác cho học sinh nắm được những yếu lĩnh kỹ thuật của động tác,giáo viên nêu làm 2-3 lần

4.Cấu trúc :

- Phần mở đầu

- Phần nội dung

- Kết luận

PHẦN II: PHẦN NỘI DUNG

I Cở sở lý luận:

1 Khái niệm:

Như chúng ta đã biết môn thể dục là môn học có tính chất đặc thù riêng,vì vậy trong quá trình giảng dạy thầy đóng vai trò chủ đạo tổ chức, điều khiển và sắp xếp hợp lý các nội dung và lượng vận động phù hợp với nguyên tắc sư phạm chung Tác động tập phải toàn diện về các mặt giáo dưỡng, giáo dục sức khỏe, trong các nội dung của môn thể dục, nôi dung chạy ngắn có vai trò quan trọng lien quan đến các nội dung khác, như sức nhanh, sức bền rất cần thiết cho cuộc sống

Chạy ngắn là một nội dung giúp các em hoạt động vận động giúp cơ thể tăng cường sức khỏe, tăng sức đề kháng làm cho cơ thể dẻo dai, luyện tập chạy ngắn nhiều sẽ có tác dụng tăng cường sức mạnh tốc độ

2 Nội dung cơ bản

Trong nội dung chạy ngắn có 4 giai đoạn

+ Xuất phát thấp

+ Chạy lao

+ Chạy giữa quảng

+ Về đích

Qua kinh nghiệm giảng dạy nhiều năm và dẫn học sinh thi đấu tôi thấy nội dung chạy ngắn Giai đoạn xuất phát thấp rất quan trọng nó ảnh hưởng tích cực đến thành tích ban đầu ( còn gọi là thành tích chạy nhanh hơn và sớm hơn đạt được tốc độ trong khoãng thời gian ngắn), nó góp phần thành tích chung vào kết quả ở nội dung chạy ngắn

II Cơ sở thực tiễn:

1 Khái quát đặc điểm :

Trong thời gian giảng dạy nhiều năm ở trường THPT Cao Lãnh 1 tôi thường dẫn học sinh tham dự các cuộc thi về thể thao Trong môn điền kinh nội dung chạy ngắn, người chạy áp dụng xuất phát thấp vì kỹ thuật này giúp cho vận động viên có điểm tỳ vững chắc để đạp sau, sự ổn định khi đặt chân, từ tư thế này đòi hỏi người tập phải xuất phát nhanh, tăng tốc độ thật nhanh trong chạy lao sau xuất phát để có tốc độ cực đại, nội dung chạy ngắn là nội dung học sinh yêu thích tập luyện, bởi nó thể hiện đầy đủ các yếu tố nhanh, khỏe, mạnh, khéo

léo và giúp người tập sẽ tự tin Từ cơ sở trên tôi đã chọn đề tài của mình, để đổi mới phương pháp tập luyện để nâng cao thành tích môn chạy ngắn cho học sinh lớp 10 để đạt được hiệu quả cao trong giảng dạy của mình

2 Thực trạng của bộ môn:

Trong phần cơ bản thực hiện đề tài kỹ thuật xuất phát thấp, tôi giới thiệu cho các em biết cách bố trí đóng bàn đạp, có 3 cách bố trí đóng bàn đạp xuất phát thấp (có phụ lục tranh ảnh cách bố trí bàn đạp)

+ Cách phổ thông: bàn đạp trước cách vạch xuất phát 1-1,5 bàn chân, bàn đạp sau cách bàn đạp trước 2 bàn chân

+ Cách xa (còn gọi cách kéo dãn): Bàn đạp trước cách vạch xuất phát 2 bàn chân, bàn đạp sau cách bàn đạp trước 1 bàn chân

+ Cách gần: Bàn đạp trước cách vạch xuất phát 1 bàn chân, bàn đạp sau cách bàn đạp trước 1-1,5 bàn chân

Việc cách bố trí bàn đạp tôi nói đến gốc độ của bàn đạp ( còn gọi là độ nghiêng của mặt tựa bàn đạp) Mặt tựa của bàn đạp trước nghiêng một góc khoảng 45-50 độ, mặt tựa của bàn đạp sau khoảng 60- 80 độ, góc nghiêng của bàn đạp thay đổi tùy thuộc vào khoảng cách của vạch xuất phát Khi bàn đạp được đặt gần vạch xuất phát thì góc độ nghiêng của mặt tựa bàn đạp giảm đi, còn khi kéo xa vạch xuất phát thì góc độ nghiêng của bàn đạp tăng lên

- Theo phương pháp giảng dạy của tôi, ngoài 3 cách bố trí đóng bàn đạp trên theo kiến thức sách giáo khoa, tôi vận dụng phương pháp của mình đã giảng dạy nhiều năm mà tôi cho các em không cần thực hiện như 3 cách bố trí bàn đạp

và góc độ nghiêng của bàn đạp trên, mà tôi cho các em đóng bàn đạp theo thể trạng và độ dài cẳng chân của từng học sinh theo góc độ nghiêng của mặt tựa bàn đạp cho thích hợp, từ đó giúp các em thỏa mái và thích thú tập luyện tích cực hơn

Sau khi tôi củng cố kiến thức xong, tôi gọi 4 học sinh lên thực hiện kỹ thuật xuất phát thấp và chạy lao Thông qua kỹ thuật chạy của 4 học sinh này tôi cho các em nhận xét về kỹ thuật chạy lao và chạy giữa quãng của 4 bạn, từ đó các em có cách nhìn đúng về kỹ thuật xuất phát thấp đã được học

Từ đó tôi sẽ dẫn dắt các em vào bài học kỹ thuật xuất phát thấp: như vậy, trong chạy ngắn để tăng thêm hiệu quả của chạy ngắn người ta thường xuất phát thấp Khi xuất phát thấp thì người ta sử dụng bàn đạp - tôi giới thiệu cho học sinh làm quen với chiếc bàn đạp Phần này giúp học sinh nhận biết và khẳng định một cách chắc chắn là xuất phát thấp là dùng cho chạy cự ly ngắn và giờ học hôm nay các em được học và tập luyện Giai đoạn đầu tiên của nội dung chạy ngắn là kỹ thuật xuất phát thấp

3 Đánh giá ưu khuyến điểm nguyên nhân thực trạng:

Qua kiến thức mà các em đã tập luyện tôi đã khảo sát chất lượng kết quả của nội dung xuất phát thấp mà các em đã đạt được rất khả quan và giúp các em nắm được cách đặt bàn đạp cơ bản – mở mang, hiểu hơn về kỹ thuật xuất phát thấp Sau khi hoàn thiện xong chương trình dạy tôi đã tiến hành kiểm tra các tiêu chuẩn mà các em đã học có ưu, khuyết điểm sau:

+ Ưu điểm: Đối với các em được tập luyện kỹ thuật xuất phát thấp, thì

các em xuất phát nhanh hơn và không phạm quy khi nghe khẩu lệnh xuất phát (chạy), người chạy đạt được thành tích nhanh khi chạy lao sau xuất phát, tạo thuận lợi cho thời gian ban đầu để duy trì tốc độ khi chạy giữa quảng đạt kết quả tốt khi về đích

+ Khuyết điểm: Khi thực hiện nội dung này, giai đoạn đầu vào bàn đạp,

học sinh sẽ gặp khó khăn khi thực hiện động tác có bàn đạp

III Biện pháp và giải pháp:

1 Phương hướng chung:

Trong quá trình giảng dạy người giáo viên có vai trò rất quan trọng giáo viên phải lập kế hoạch giảng dạy, thực hiện kế hoạch giảng dạy, hướng sự phát triển các tố chất, thể lực và phẩm chất đạo đức theo hướng có chủ đích để đạt kết quả cao, người dạy thể thao nói chung hay điền kinh nói riêng là một quá trình dạy về các mặt như: thể lực, kỹ thuật, đạo đức, ý chí, tâm lý… tất cả các mặt chuẩn bị này đều có mối liên quan chặt chẻ với nhau, tạo thành một thể thống nhất và hoàn thiện cho người học

2 Biện pháp:

- Đối với người dạy: Hướng dẫn cho các học sinh nắm được những kiến thức cơ bản và lợi ích của việc tập luyện thể dục thể thao thường xuyên, từ đó người dạy xác định được thái độ, ý thức học tập cũng như các hoạt động khác

của học sinh Đồng thời giúp học sinh nhận thức được tập luyện thể dục thể thao

là quyền lợi và nghĩa vụ của các em trong nhà trường và xã hội

- Đối với học sinh: Trong quá trình tập luyện các em phải thực hiện các yêu cầu sau:

+ Nghiêm chỉnh chấp hành nội qui của người dạy

+ Thực hiện chính xác các kỹ thuật, động tác để nâng cao thành tích

+ Khi tập luyện phải thực hiện một số kỹ năng cơ bản và biết giữ gìn sức khỏe để nâng cao thể lực

3 Giải pháp:

+ Phương pháp giảng giải và phân tích động tác: Đây là phương pháp

giáo viên giới thiệu giảng giải kĩ thuật động tác, kiến thức và phân tích mấu chốt của động tác nhiệm vụ phương hướng, yêu cầu của sự phối hợp từng bước hoàn thiện kĩ thuật động tác

Nội dung chạy ngắn giáo viên hướng dẫn phân tích cách xuất phát thấp cho học sinh nắm được tư thế động và làm mẩu đông tác, giới thiệu bố trí cách đóng bàn đạp theo ba kiểu: kiểu gần, kiểu xa (kéo dãn), kiểu phổ thông.( phụ lục tranh minh họa đóng bàn đạp)

Khi các em hiểu được cách bố trí bàn đạp, giáo viên chỉ cho các em thấy cách bố trí bàn đạp phổ thông để các em đi sâu vào luyện tập khi thực hành

Sau khi học sinh biết được vị trí cách đóng bàn đạp, giáo viên phân tích

và thị phạm từng giai đoạn của kỹ thuật xuất phát thấp

+ Phương pháp thị phạm ( làm mẩu): Trong giảng dạy giáo viên không

chỉ cần có hệ thống tri thức liên quan để truyền đạt cho học sinh mà còn phải biết và thị phạm đúng, chính xác kĩ thuật động tác, làm mẩu động tác cùng lúc với việc phân tích kĩ thuật đông tác, giúp các em học sinh nắm được những yếu lĩnh kĩ thuât động tác

Tiếp đó tôi thị phạm và phân tích toàn bộ kỹ thuật xuất phát thấp, nhấn mạnh kỹ thuật của từng giai đoạn (lệnh) ( phần kỹ thuật của từng giai đoạn giống trong sách giáo khoa) Ở đây, thông qua tranh vẽ minh họa cùng với động tác thị phạm của giáo viên, giúp học sinh tư duy động tác được hiểu nhanh hơn, đúng và hiệu quả, trong chạy ngắn, người chạy thực hiện theo 3 lệnh như sau(phụ lục tranh minh họa vào chổ):

- Lệnh “ vào chổ ”

- Lệnh “ sẵn sàng ”

- Lệnh “ xuất phát ” (chạy)

Khi học sinh đã nắm được yếu lĩnh kỹ thuật động tác Giáo viên bố trí đội hình để trước mỗi hàng ngang có một vạch xuất phát phía trước mặt để học sinh

có cơ sở đóng bàn đạp theo sự hướng dẫn của giáo viên luyện tập Giáo viên cho

các em tập theo lệnh thứ nhất: “vào chỗ” Khi học sinh thực hiện động tác vào vị

trí, giáo viên nhắc lại mấu chốt kĩ thuật của giai đoạn này, đồng thời giáo viên yêu cầu các em giữ nguyên tư thế, mắt nhìn vào tranh xem mình đã làm đúng chưa, rồi sửa sai tư thế Sau đó giáo viên đi kiểm tra từng hàng, uốn nắn cho học sinh còn thiếu sót như khoảng cách giữa hai tay, hai mũi chân, bàn tay khi tiếp xúc với đất Tiếp đó giáo viên yêu cầu các em đứng dậy và lùi về phía sau 1 mét Khi nhắc nhở những sai sót mà các em vừa mắc phải, giáo viên nhắc lại yêu cầu của giai đoạn này rồi ôn lại động tác theo lệnh“Vào chỗ” Sau khi tập 2-3 lần khẩu lệnh này và quen các kĩ thuật giai đoạn “ vào chỗ” và chuẩn bị Khi các em

thực hiện đúng rồi, giáo viên cho các em tập tiếp lệnh thứ hai: “ Sẵn sàng ”

giáo viên lưu ý cho các em không nên đổ dồn trọng lượng cơ thể quá nhiều xuống hai tay vì điều này làm ảnh hưởng đến thời gian hoàn thành xuất phát

Trong tư thế sẵn sàng góc độ chân ở khớp gối có vai trò quan trọng, ( chú ý, hai

vai phải nhô ra trước khỏi vạch xuất phát, mắt nhìn phía trước từ 3-5 mét,chân sau không quá thẳng mông nhô cao hơn vai, tạo điều kiện cho đạp sau nhanh hơn ) Trong tư thế sẵn sàng xuất phát, cũng như ở lệnh “ Vào chỗ ” và tiếp tục

tập kĩ thuật lệnh “Sẵn sàng” từ 2-3 lần Tiếp đó giáo viên cho các em thả lỏng tại chỗ, đồng thời nhắc các em vào lệnh thứ 3 “xuất phát” (chạy), chú ý động tác đạp chân, động tác này được bắt đầu bằng đạp mạnh hai chân và đánh tay nhanh

để giữ thăng bằng Đạp chân sau nhanh về phía trước 1 bước ngắn, trong khi đó chân trước đột ngột thẳng trong tất cả các khớp, bước chạy đầu tiên tạo thuận lợi cho tư thế chạy lao Rồi cho các em thực hiện theo đường chạy đầy đủ 3 lệnh cùng lúc “Vào chỗ”, “Sẳn sàng”, “Chạy” và chạy khoảng 10 mét

Sau khi cho cả lớp cùng tập 3 giai đoạn của kỹ thuật xuất phát thấp, học sinh đã nắm được kỹ thuật, kỹ năng thực hiện động tác, giáo viên cho các em luyện tập theo nhóm Mỗi nhóm từ 8-10 học sinh được chỉ huy của đội ngũ cán

sự lớp luyện tập xuất pháp thấp và chạy lao sau xuất phát Ở phần này học sinh

tự giác tích cực luân phiên luyện tập

Giáo viên quan sát nhắc nhở tư thế các em bắt đầu vào giai đoạn chạy lao cho đúng, không dựng người quá sớm, chú ý đánh tay để giữ thăng bằng Qua thực tế bài dạy kĩ thuật xuất phát thấp, giáo viên nhờ có tranh vẽ hình minh họa (phụ lục tranh minh họa xuất phát )

Việc phân nhóm luyện tập giúp các em nữ mạnh dạn hơn trong khi tập luyện Đồng hồ thời gian luyện tập quay vòng của các em cũng nhiều hơn đảm bảo lượng vận động của giờ học

Khi lượng vận động trong giờ học đã đủ, giáo viên cho các em chơi trò chơi

+ phương pháp trò chơi: Là phương pháp rèn luyện sự phản xạ cho các

em thông qua hình thức trò chơi vận động tạo điều kiện hưng phấn ,phấn khởi nhiệt tình tham gia tập luyện, trong trò chơi vận động có sự hướng dẫn của giáo viên thì nó góp phần phát triển toàn diện như sức nhanh ,bền, nhân cách, sức khỏe cho học sinh

Trò chơi “ Đuổi bắt”, này được giáo viên tham khảo qua sách điền kinh trong các trường phổ thông, phần giảng dạy kĩ thuật chạy ngắn, giáo viên lần lượt cho 5 học sinh nữ có vị trí xuất phát trước 5 học sinh nam khoảng 5 m Sau

đó cán sự lớp sẽ dùng hiệu lệnh để cho hai nhóm cùng xuất phát một lượt và chạy 30-40m Nhóm học sinh nam có nhiệm vụ đuổi bắt và bắt được bạn nữ trước mặt mình, vừa giúp các em có trạng thái tâm lý vui vẻ, hồ hởi, phấn khởi, háo hức được tham dự cuộc chơi, tạo không khí vui tươi của giờ học Giáo viên thấy khi áp dụng trò chơi này trong bài dạy kĩ thuật xuất pháp thấp, học sinh vừa tích cực chơi trò chơi, lại có phản xạ xuất phát rất tốt, rất thích hợp với bài học này và nên được áp dụng

+ Phương pháp cũng cố: Nhằm giúp các em học sinh nhận thức kiến thức

mà mình đã học để tạo cho việc thực hiện động tác chính xác

Kết thúc phần cơ bản, tập trung học sinh lại, giáo viên nhấn mạnh mấu chốt của kỹ thuật xuất phát thấp và đặt vị trí bàn đạp Đặc biệt là các lệnh :

* Lệnh “Vào chỗ”: Tư thế người, khoảng cách hai chân ở bàn đạp (theo các vị trí cơ bản ở tranh vẽ, khoảng cách giữ hai tay rộng bằng hoặc hơn vai một chút, bàn tay tiếp xúc với đất 5 đầu ngón tay, tay chếch hình chữ V, trọng tâm rơi vào hai tay, đầu gối chân sau…(phụ lục tranh minh họa vào chổ)