Luận án tập trung nghiên cứu quản lý của nhà nước về đầu tư xây dựng hệ thống cấp thoát nước đô (7)

43 lưới đường ống để thu gom, vận chuyển, tiêu thoát nước mưa, nước thải và xử lý nước thải; (3) Đô thị là những khu vực dân cư tập trung với quy mô và mật độ dân số theo quy định của Chính phủ, bao g[.]

lưới đường ống để thu gom, vận chuyển, tiêu thoát nước mưa, nước thải và xử

lý nước thải; (3) Đô thị là những khu vực dân cư tập trung với quy mô và mật

độ dân số theo quy định của Chính phủ, bao gồm cả các khu công nghiệp, khu chế xuất… Các nghiên cứu đều khẳng định vai trò rất quan trọng của hệ thống

hạ tầng kỹ thuật trong đó có hệ thống cấp thoát nước đối với sự phát triển của các đô thị

Thứ hai, một số công trình nghiên cứu trong và ngoài nước đã cho thấy

bức tranh về đầu tư xây dựng trong ngành nước nói chung và hệ thống cấp thoát nước nói riêng Một số ít tài liệu nghiên cứu gắn với không gian là trong các đô thị và cũng không nhiều các tài liệu đề cập đến hoạt động đầu tư từ vốn Nhà nước Ngoài ra, đa phần các tư liệu đã chỉ ra được những bất cập còn tồn tại trong đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật, cụ thể là trong đầu tư xây dựng hệ thống cấp và thoát nước với những hiện tượng phổ biến như: đội vốn đầu tư; chậm tiến độ; xây xong không sử dụng; thiết bị, thiết kế lạc hậu không phù hợp; chất lượng công trình không đảm bảo…

Thứ ba, một nhóm tài liệu đã trình bày một vài khía cạnh liên quan quản

lý nhà nước trong lĩnh vực cấp thoát nước đô thị như: văn bản pháp lý điều chỉnh; chính sách định giá nước sạch; phí bảo vệ môi trường đối với người sử dụng nước; một vài trường hợp cụ thể trong thanh tra các dự án nước… Về cơ bản, các công trình khoa học cũng đã phác họa được bức tranh đơn giản về thực trạng quản lý nhà nước trong lĩnh vực này ở Việt Nam cũng như một số quốc gia: Trung Quốc, Ấn Độ, Thái Lan, Malaixia, Singapore

Thứ tư, nhiều nghiên cứu đã chỉ ra được chức năng cơ bản của quản lý

nhà nước đối với đầu tư xây dựng hệ thống cấp thoát nước nói chung, cấp thoát nước ở khu vực đô thị nói riêng Các nghiên cứu này cũng đề xuất các giải pháp cần thiết để hoàn thiện công tác quản lỳ nhà nước trên một số khía cạnh như: tăng cường giám sát; nâng cao hiệu quả vốn đầu tư; đẩy mạnh công tác xã hội hóa đầu tư; kêu gọi hỗ trợ tài chính và phi tài chính; thay đổi chính sách quản

lý giá dịch vụ cấp thoát nước để tạo điều kiện thu hút vốn đầu tư; cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước…

1.5 Những khoảng trống về quản lý Nhà nước đối với đầu tư xây

dựng hệ thống cấp thoát nước đô thị bằng vốn Nhà nước cần được tiếp tục nghiên cứu

Bên cạnh những vấn đề nghiên cứu đã trình bày ở trên, tổng quan nghiên cứu cho thấy rằng vẫn còn nhiều nội dung chưa được nghiên cứu hay chưa hoàn thiện hoặc chưa có sự thống nhất giữa các học giả, có thể nêu ra một số điểm chính sau đây:

Thứ nhất, nhiều công trình nghiên cứu đã đề cập đến hệ thống cấp thoát

nước song không tiếp cận từ góc độ kinh tế và quản lý công, mà chủ yếu trên

cơ sở kỹ thuật cũng như quản lý nội bộ trong các cơ sở cấp và thoát nước; chẳng hạn như: quản lý nguồn nước, công trình khai thác nước và tuyến ống, quản lý nhà máy cấp thoát nước, mạng lưới đường ống cấp nước hay dây chuyền xử lý công nghệ nước… Trong khi đó, luận án của tác giả không đi sâu nghiên cứu khía cạnh hạ tầng kỹ thuật liên quan đến ngành cấp thoát nước, cũng không nghiên cứu ở cấp độ quản trị hệ thống mà tập trung vào quản lý của Nhà nước đối với hoạt động đầu tư xây dựng hệ thống cấp thoát nước tại các đô thị

Thứ hai, một số tài liệu đã đề cập đầu tư xây dựng hệ thống cấp thoát

nước, tuy vậy chỉ dừng lại ở phạm vi bao quát ngành nước chứ không tập trung vào lĩnh vực cấp thoát nước đô thị Hơn nữa, phần lớn các tài liệu này đều đề cập đến vốn đầu tư xây dựng cho ngành nước một cách chung chung, không tách riêng giữa vốn nhà nước với vốn đầu tư từ khu vực tư nhân, không chỉ rõ vốn Nhà nước cho đầu tư xây dựng hạ tầng kĩ thuật nước đô thị từ những nguồn nào: vốn ngân sách hay vốn vay ODA hay vốn của các doanh nghiệp Nhà nước công ích…

Thứ ba, mặc dù một số ít công trình nghiên cứu có đề cập đến một vài

chức năng của quản lý Nhà nước song nhìn chung, chưa xây dựng được khung

lý thuyết có tính hệ thống và tổng thể về quản lý nhà nước đối với đầu tư xây dựng hệ thống cấp thoát nước đô thị bằng vốn Nhà nước Các công trình mới chỉ dừng lại ở nghiên cứu từng khía cạnh riêng của quản lý Nhà nước như quy hoạch ngành nước, hay tổng hợp các văn bản pháp lý, hoặc đề cập đến chính sách thuế phí, chính sách giá, công tác thanh tra v.v… Các tài liệu chưa mang

tính hệ thống hóa để xây dựng thành một khung lý luận về vấn đề này

Thứ tư, do hầu hết các các nghiên cứu về trước kể cả trong và ngoài

nước không tiếp cận từ góc độ quản lý nhà nước đối với đầu tư xây dựng bằng vốn Nhà nước với những đặc trưng riêng so với quản lý nhà nước trong ngành nước; chính vì vậy tổng quan nghiên cứu chưa đề cập đến những nội dung còn lại của quản lý nhà nước đối với đầu tư xây dựng hệ thống cấp thoát nước đô thị bằng vốn Nhà nước, đó là: bộ máy quản lý đầu tư xây dựng hệ thống cấp thoát nước đô thị; phân công, phân cấp; đội ngũ cán bộ trong bộ máy quản lý;

hệ thống tiêu chí đánh giá hiệu lực và hiệu quả của quản lý của nhà nước; các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước

Thứ năm, những nghiên cứu trước đây cũng chưa đưa ra được quan điểm

và định hướng cụ thể cho quản lý nhà nước đối với đầu tư xây dựng hệ thống cấp thoát nước đô thị bằng vốn nhà nước ở Việt Nam Chính vì thế, một số các

đề xuất về quy hoạch, về chính sách, về phương pháp định giá, về các quy định pháp lý… chưa gắn chặt với đối tượng nghiên cứu của luận án Ngoài ra, việc phân tích các điều kiện về kinh tế, xã hôi, chính trị, hành chính, bối cảnh trong nước và quốc tế… để thực thi giải pháp vĩ mô một cách có hiệu quả là rất cần thiết, song đáng tiếc chưa có công trình nghiên cứu nào đề cập đến vấn đề này

1.6 Định hướng nghiên cứu chính trong đề tài luận án

Những khoảng trống nghiên cứu trên là cơ sở để đưa ra những mục tiêu nghiên cứu mà luận án cần phải giải quyết Qua phần tổng quan nghiên cứu trên, tác giả xác định mục tiêu nghiên cứu của luận án như sau:

Thứ nhất, xây dựng khung lý thuyết về quản lý nhà nước đối với đầu tư

xây dựng hệ thống cấp thoát nước đô thị từ vốn Nhà nước, bao gồm: khái niệm;

sự cần thiết; chức năng; nguyên tắc và các nội dung của quản lý nhà nước đối với lĩnh vực này Trong phần lý luận, luận án cố gắng xây dựng một hệ thống các tiêu chí đo lường tính hiệu quả và hiệu lực của công tác quản lý nhà nước đối với đầu tư xây dựng hệ thống cấp thoát nước đô thị từ vốn Nhà nước; làm căn cứ để đánh giá thực trạng ở phần sau

Thứ hai, phân tích căn cứ thực tiễn để hoàn thiện quản lý của nhà nước