Trang | 1 Vững vàng nền tảng, Khai sáng tương lai TRƯỜNG THPT NGUYỄN ĐÌNH CHIỂU ĐỀ THI HK1 MÔN NGỮ VĂN 10 NĂM HỌC 2020 – 2021 (Thời gian làm bài 90 phút) ĐỀ SỐ 1 Phần I Đọc hiểu (3,0 điểm) Đọc văn bản[.]
Trang 1TRƯỜNG THPT NGUYỄN ĐÌNH CHIỂU ĐỀ THI HK1
MÔN: NGỮ VĂN 10 NĂM HỌC: 2020 – 2021 (Thời gian làm bài: 90 phút)
ĐỀ SỐ 1
Phần I Đọc hiểu (3,0 điểm)
Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi từ câu 1 đến câu 3
a Đọc văn bản:
Trong đời sống chúng ta, thứ tài sản thường bị hủy hoại, lãng phí nhiều nhất là nước Trong ý thức nhiều người, nước là thứ trời sinh, có thể sử dụng “vô tư” “xả láng”, không cần giữ gìn gì hết! Nhưng đó là nhầm lẫn lớn của một tầm mắt hạn hẹp
Các nhà khoa học đã cho biết nước ngọt trên trái đất này là có hạn Tổng số nước ngọt trên trái đất ước tính chỉ có chưa đến một tỉ ki lô mét khối Số nước đó được coi là đủ cho năm 1990 khi nhân loại có 3 tỉ người Dự kiến đến năm 2025 nhân loại sẽ thêm 3 tỉ người nữa, thành sáu tỉ người thì nguồn nước lấy đâu cho đủ
Trên thế giới không phải nước nào cũng may mắn được trời cho đủ nước ngọt để dùng Nước Xinh – ga – po hoàn toàn không có nước ngọt, phải mua nước của Ma – lai – xi – a về chế biến Một số nước ở Cận Đông cũng xảy ra tranh chấp về nguồn nước Trong khi đó, công nghiệp càng phát triển thì lượng nước dùng trong công nghiệp càng nhiều, nước thải công nghiệp càng làm cho sông ngòi, ao hồ bị ô nhiễm, làm giảm lượng nước ăn, chăn nuôi và trồng trọt
Liên hợp quốc đã ra lời kêu gọi bảo vệ nguồn nước ngọt, chống ô nhiễm,… Chúng ta hãy tiết kiệm nước, giữ gìn nước cho chúng ta và cho mai sau
(Theo Thanh Ba, báo Nhân dân chủ nhật)
b Thực hiện các yêu cầu sau:
1 Xác định phương thức biểu đạt chính trong văn bản trên? (1,0 điểm)
2 Anh (chị) hãy đặt nhan đề cho văn bản trên? (1,0 điểm)
3 Tác giả đã bày tỏ thái độ gì với hiện tượng được đề cập đến? (1,0 điểm)
Phần II Làm văn (7,0 điểm)
Trang 2Cảm nhận của anh (chị) về vẻ đẹp tâm hồn Nguyễn Trãi được thể hiện trong bài thơ “Cảnh ngày hè” (Bảo kính cảnh giới – bài 43)
“Rồi hóng mát thuở ngày trường, Hòe đục đùn đùn tán rợp giương, Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ, Hồng liên trì đã tiễn mùi hương
Lao xao chợ cá làng ngư phủ
Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương
Dẽ có Ngu cầm đàn một tiếng, Dân giàu đủ khắp đòi phương.”
(Theo Hợp tuyển thơ văn Việt Nam, tập II – Văn học thế kỉ X – thế kỉ XVII)
ĐÁP ÁN ĐỀ SỐ 1 Phần I Đọc hiểu
Câu 1:
Phương pháp: Căn cứ vào các phương thức biểu đạt đã học: tự sự, miêu tả, biểu cảm, thuyết
minh, nghị luận, hành chính – công vụ
Cách giải:
- Phương thức biểu đạt chính trong văn bản trên là: Nghị luận
Câu 2:
Phương pháp: Đọc, phân tích, tổng hợp
Cách giải:
- Văn bản trên tác giả đề cập đến vấn đề: Xin đừng lãng phí nước
(Mỗi học sinh có thể tự đặt nhan đề khác nhau miễn là phù hợp với nội dung văn bản)
Câu 3:
Phương pháp: Đọc, phân tích, tổng hợp
Cách giải:
- Thái độ của tác giả đối với hiện tượng được đề cập đến là: lo lắng, trăn trở, kêu gọi hành động
Phần II Làm văn
Phương pháp:
- Phân tích (Phân tích đề để xác định thể loại, yêu cầu, phạm vi dẫn chứng)
Trang 3- Sử dụng các thao tác lập luận (phân tích, tổng hợp, bàn luận,…) để tạo lập một văn bản nghị luận văn học
Cách giải:
Yêu cầu chung:
- Thí sinh biết kết hợp kiến thức và kĩ năng về dạng bài nghị luận văn học để tạo lập văn bản Bài viết phải có bố cục đầy đủ, rõ ràng; văn viết có cảm xúc; bảo đảm tính liên kết; không mắc lỗi chính tả, từ ngữ, ngữ pháp
- Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận: Trình bày đầy đủ các phần Mở bài, Thân bài, Kết luận Phần
Mở bài biết dẫn dắt hợp lí và nêu được vấn đề; phần Thân bài biết tổ chức thành nhiều đoạn văn liên kết chặt chẽ với nhau cùng làm sáng tỏ vấn đề và thể hiện được ấn tượng, cảm xúc sâu đậm của cá nhân
- Xác định đúng vấn đề cần nghị luận
Yêu cầu nội dung:
1 Giới thiệu tác giả, tác phẩm
- Nguyễn Trãi không chỉ là một bậc anh hùng dân tộc mà còn là một nhà văn hóa lớn, một danh nhân văn hóa thế giới Ông đã để lại cho đời một sự nghiệp văn học vô cùng phong phú trong
cả hai mảng văn chính luận và thơ trữ tình
- Bài thơ Cảnh ngày hè là một trong những sáng tác tiêu biểu của Nguyễn Trãi Bài thơ nằm
trong phần Bảo kính cảnh giới và là bài thơ số 43
2 Phân tích
a Tình yêu thiên nhiên cuộc sống
Thể hiện ở câu thơ mở đầu
Rồi/ hóng mát/ thuở ngày trường
⟶ Hoàn cảnh rỗi rãi, thư nhàn
⟶ Ngày nhàn hiếm hoi đã dành cho thiên nhiên
⟹ Tình yêu thiên nhiên cuộc sống của tác giả
Thể hiện ở cách cảm nhận thiên nhiên cuộc sống
- Dù đã đến cuối ngày nhưng mọi vật vẫn căng tràn nhựa sống
- Rộng mở tất cả các giác quan để cảm nhận trọn vẹn vẻ đẹp của thiên nhiên cuộc sống
Trang 4- Từ việc quan sát, cảm nhận bức tranh thiên nhiên tươi đẹp, đầy sức sống, và bức tranh cuộc sống rộn ràng, náo nhiệt, no đủ, phồn vinh
⟶ Tác giả mong muốn có được cây đàn của vua Ngu Thuấn để gảy khúc Nam phong ca ngợi cuộc sống thái bình
⟹ Mong muốn triều đại của chúng ta cũng giống triều đại vua Ngu Thuấn thái bình, người dân của triều đại chúng ta cũng có cuộc sống như người dân trong triều đại vua Ngu Thuấn có cuộc sống ấm no, hạnh phúc, đủ đầy
⟹ Cuộc sống đang diễn ra như tác giả mong muốn
- Kết lại bài thơ là một câu lục ngôn
⟶ Điểm nhấn, dồn nén cảm xúc, kết tụ của hồn thơ Nguyễn Trãi: mong muốn cuộc sống giàu
đủ cho nhân dân Điểm kết tụ trong thơ Nguyễn Trãi là vì dân, cho dân Cả cuộc đời ông cống hiến cũng chỉ cho nhân dân
3 Kết luận
- Khái quát lại vấn đề
ĐỀ SỐ 2
I Đọc hiểu (3,0 điểm)
Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu ở dưới:
Sáng nay tôi nhìn thấy em ở ngã tư Đèn đỏ còn sáng và đồng hồ đang đếm ngược Ba mươi chín giây Em đang vội, chiếc xe đạp điện màu đỏ cứ nhích dần lên Không chỉ mình em, nhiều người khác cũng vội những chiếc xe máy cứ nhích dần, nhích dần lên
Sống là không chờ đợi Dù chỉ mấy mươi giây
Tôi nhớ có hôm nào đó, em đã nói với tôi rằng đấy là một triết lý hay, ta phải tranh thủ sống đến từng giây của cuộc đời
Nhưng em biết không, đừng vì bất cứ một triết lý nào mà gạt bỏ ý nghĩa của sự chờ đợi Chờ đợi
ở đây không phải là há miệng chờ sung, mà chờ đợi là một phần của bài học cuộc đời Em sẽ bằng lòng đợi chứ, nếu em biết về điều sẽ xảy ra?
Đôi khi xếp hàng ở siêu thị, vì biết rồi sẽ đến lượt mình và rằng đó là sự công bằng Đợi tín hiệu đèn xanh trước khi nhấn bàn đạp, vì biết đó là luật pháp và sự an toàn cho chính bản thân Đợi một người trễ hẹn thêm dăm phút nữa, vì biết có bao nhiêu điều có thể bất ngờ xảy ra trên đường Đợi một cơn mưa vì biết rằng dù dai dẳng mấy, nó cũng phải tạnh Đợi một tình yêu đích thực vì
Trang 5biết rằng những thứ tình yêu “theo trào lưu” chỉ có thể đem đến những tổn thương cho tâm hồn nhạy cảm của em…
(Nếu biết trăm năm là hữu hạn, Phạm Lữ Ân, NXB Hội nhà văn, 2012, tr 25)
Câu 2 Nội dung chính của đoạn trích trên là gì?
đợi ở đây không phải là há miệng chờ sung, mà chờ đợi là một phần của bài học cuộc đời
Câu 4 Anh/chị lựa chọn triết lí nào cho cuộc sống của bản thân: Sống là không chờ đợi hay là
đừng vì bất cứ một triết lý nào mà gạt bỏ ý nghĩa của sự chờ đợi? Vì sao?
II Làm văn (7,0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm)
Hãy viết 01 đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về hiện tượng được nhắc đến trong đoạn trích ở phần Đọc hiểu: tình yêu “theo trào lưu”
Câu 2 (5,0 điểm)
Về chùm ca dao than thân, yêu thương tình nghĩa, có ý kiến cho rằng: “Nỗi niềm chua xót đắng cay và tình cảm yêu thương chung thuỷ của người bình dân trong xã hội cũ được bộc lộ chân tình và sâu sắc”
(Ngữ văn 10, tập 1, NXB Giáo dục, 2014, tr 85)
Qua một số bài ca dao anh/ chị biết, hãy làm sáng tỏ ý kiến trên
ĐÁP ÁN ĐỀ SỐ 2
I Đọc hiểu
Câu 1
Phương pháp: Căn cứ vào các phương thức biểu đạt đã học: tự sự, miêu tả, biểu cảm, thuyết
minh, nghị luận, hành chính – công vụ
Cách giải:
- Các phương thức biểu đạt được sử dụng trong đoạn trích trên: phương thức tự sự, phương thức nghị luận
Câu 2
Phương pháp: Đọc, phân tích, tổng hợp
Cách giải:
- Về nội dung: tác giả bác bỏ triết lí sống: sống là không chờ đợi, từ đó chứng minh rằng: trong
Trang 6Câu 3
Phương pháp: Phân tích, tổng hợp
Cách giải:
- Chờ đợi ở đây không phải là há miệng chờ sung, mà chờ đợi là một phần của bài học cuộc đời
- Há miệng chờ sung trong câu văn này có nghĩa: chỉ sự thụ động, thiếu tinh thần chủ động trong công việc
Giám khảo lưu ý: trong ngữ cảnh này, thành ngữ há miệng chờ sung không chỉ sự lười nhác
Câu 4
Phương pháp: Phân tích, tổng hợp
Cách giải:
HS trình bày triết lí sống của bản thân, câu trả lời cần hợp lí, có sức thuyết phục có thể HS sẽ trình bày một trong các quan điểm sau:
1 Sống là không chờ đợi : sống tích cực, biết chớp thời cơ, nắm bắt cơ hội - nhưng không đồng nghĩa với sống vội, sống gấp
2.đừng vì bất cứ một triết lý nào mà gạt bỏ ý nghĩa của sự chờ đợi: Biết chờ đợi bởi đó là biểu hiện của sự kiên trì, chín chắn, nắm được quy luật của cuộc sống,không nóng vội hay đốt cháy giai đoạn- nhưng không đồng nghĩa với sự thụ động, chậm chạp
3 Linh hoạt lựa chọn triết lí sống trong từng hoàn cảnh cụ thể
II Làm văn
Câu 1:
Phương pháp: Sử dụng các thao tác lập luận để tạo lập một đoạn văn nghị luận (bàn luận, so
sánh, tổng hợp,…)
Cách giải:
a Yêu cầu về kĩ năng: HS biết viết đoạn nghị luận xã hội, có dung lượng khoảng ½ trang giấy, biết triển khai luận điểm, diễn đạt mạch lạc
b Yêu cầu về nội dung: bài làm có thể diễn đạt theo nhiều cách khác nhau nhưng cần đảm bảo các nội dung chính sau:
- Mở đoạn: giải thích hiện tượng: tình yêu “theo trào lưu”: tình yêu của nam nữ không xuất phát
từ những rung cảm đích thực, chân thành ; đó là những tình cảm hời hợt, yêu theo phong trào, đua đòi theo đám đông
- Thân đoạn: trình bày suy nghĩ về hiện tượng:
Trang 7+ Biểu hiện tình yêu theo trào lưu: chủ yếu trong giới trẻ
+ Tác hại của tình yêu theo trào lưu: lãng phí thời gian, tổn thương tâm hồn, (và thể xác)
+ Nguyên nhân: do tâm lí đám đông, do đặc thù lứa tuổi
+ Giải pháp: bản thân giới trẻ, gia đình…
- Kết đoạn: liên hệ bản thân
Câu 2:
Phương pháp:
- Phân tích (Phân tích đề để xác định thể loại, yêu cầu, phạm vi dẫn chứng)
- Sử dụng các thao tác lập luận (phân tích, tổng hợp, bàn luận,…) để tạo lập một văn bản nghị luận văn học
Cách giải:
Về chùm ca dao than thân, yêu thương tình nghĩa, có ý kiến cho rằng: “Nỗi niềm chua xót đắng cay và tình cảm yêu thương chung thuỷ của người bình dân trong xã hội cũ được bộc lộ chân tình và sâu sắc”
Yêu cầu chung
Thí sinh biết kết hợp kiến thức và kĩ năng về dạng bài nghị luận văn học để tạo lập văn bản Bài viết phải có bố cục đầy đủ, rõ ràng; văn viết có cảm xúc; thể hiện khả năng cảm thụ văn học tốt; diễn đạt trôi chảy, bảo đảm tính liên kết; không mắc lỗi chính tả, từ ngữ, cú pháp
Yêu cầu cụ thể
Bài làm có thể có nhiều cách diễn đạt, sau đây là một số ý cơ bản:
1 Khái quát về ca dao
2 Phân tích ý kiến
a Ca dao than thân yêu thương tình nghĩa bộc lộ nỗi niềm chua xót đắng cay và tình cảm yêu thương chung thuỷ của người bình dân
Bộc lộ nỗi niềm chua xót đắng cay
HS chứng minh qua chùm ca dao thân em như…
Trang 8HS chứng minh qua các bài ca dao khăn thương nhớ ai, …
b Nghệ thuật thể hiện nỗi niềm tình cảm của người bình dân
- Thể thơ
- Hình ảnh so sánh, ẩn dụ
- Mô típ
3 Đánh giá
- Qua chùm ca dao than thân thấy được số phận của người bình dân trong xã hội cũ, đồng thời thấy được vẻ đẹp tâm hồn người bình dân
- Ca dao than thân, yêu thương tình nghĩa có ý nghĩa rất quan trọng trong đời sống tinh thân người lao động, đặc biệt trong xã hội cũ
Trang 9Website HOC247 cung cấp một môi trường học trực tuyến sinh động, nhiều tiện ích thông minh, nội dung bài giảng được biên soạn công phu và giảng dạy bởi những giáo viên nhiều năm kinh nghiệm, giỏi về kiến thức chuyên môn lẫn kỹ năng sư phạm đến từ các trường Đại học và các trường chuyên danh tiếng
Luyện Thi Online
Luyên thi ĐH, THPT QG: Đội ngũ GV Giỏi, Kinh nghiệm từ các Trường ĐH và THPT danh tiếng xây dựng các khóa luyện thi THPTQG các môn: Toán, Ngữ Văn, Tiếng Anh, Vật Lý, Hóa Học và Sinh Học
Luyện thi vào lớp 10 chuyên Toán: Ôn thi HSG lớp 9 và luyện thi vào lớp 10 chuyên Toán các trường PTNK, Chuyên HCM (LHP-TĐN-NTH-GĐ), Chuyên Phan Bội Châu Nghệ An và các trường Chuyên khác cùng TS.Tràn Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Trịnh Thanh Đèo và Thày Nguyễn Đức Tấn
Khoá Học Nâng Cao và HSG
Toán Nâng Cao THCS: Cung cấp chương trình Toán Nâng Cao, Toán Chuyên dành cho các em
HS THCS lớp 6, 7, 8, 9 yêu thích môn Toán phát triển tư duy, nâng cao thành tích học tập ở trường và đạt điểm tốt ở các kỳ thi HSG
Bồi dưỡng HSG Toán: Bồi dưỡng 5 phân môn Đại Số, Số Học, Giải Tích, Hình Học và Tổ Hợp dành cho học sinh các khối lớp 10, 11, 12 Đội ngũ Giảng Viên giàu kinh nghiệm: TS Lê Bá
Vững vàng nền tảng, Khai sáng tương lai
Học mọi lúc, mọi nơi, mọi thiết bi – Tiết kiệm 90%
Học Toán Online cùng Chuyên Gia
Trang 10Kênh học tập miễn phí
HOC247 NET: Website hoc miễn phí các bài học theo chương trình SGK từ lớp 1 đến lớp 12 tất
cả các môn học với nội dung bài giảng chi tiết, sửa bài tập SGK, luyện tập trắc nghiệm mễn phí, kho tư liệu tham khảo phong phú và cộng đồng hỏi đáp sôi động nhất
HOC247 TV: Kênh Youtube cung cấp các Video bài giảng, chuyên đề, ôn tập, sửa bài tập, sửa
đề thi miễn phí từ lớp 1 đến lớp 12 tất cả các môn Toán- Lý - Hoá, Sinh- Sử - Địa, Ngữ Văn, Tin Học và Tiếng Anh
HOC247 NET cộng đồng học tập miễn phí HOC247 TV kênh Video bài giảng miễn phí