Ngày soạn 17/3/2013 Ngày dạy 20/3/2013 Ngày soạn 17/3/2013 Ngày dạy /3/2013 TIẾT 56 LỊCH SỬ ĐỊA PHƯƠNG QUẢNG BÌNH – CHIẾN ĐỊA CỦA CUỘC CHIẾN TRANH TRỊNH NGUYỄN I MỤC TIÊU 1 Kiến thức Giúp học sinh nắm[.]
Trang 1Ngày soạn:17/3/2013 Ngày dạy: /3/2013
TIẾT 56 -LỊCH SỬ ĐỊA PHƯƠNG
QUẢNG BÌNH – CHIẾN ĐỊA CỦA CUỘC CHIẾN TRANH TRỊNH - NGUYỄN
I.MỤC TIÊU
1 Kiến thức:
- Giúp học sinh nắm được tại sao Quảng Bình lại trở thành chiến địa của cuộc chiến tranh.
- Nắm những trận đánh ác liệt giữa quân Trịnh và quân Nguyễn trong thời kì này.
- Thấy được hậu quả của cuộc chiến tranh Trịnh – Nguyễn đối với nhân dân Quảng Bình.
2 Tư tưởng:
- Nhận thấy được tính chất ác liệt của cuộc chiến tranh đồng thời có thái độ phản đối cuộc chiến tranh này
3 Kĩ năng:
Biết phân tích, tường thuật sự kiện
II CHUẨN BỊ:
- Tài liệu tham khảo
- Tranh ảnh, lược đồ thời kì này
III TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
1 Kiểm tra bài cũ
2 Bài mới
Hoạt động của GV và HS Ghi bảng
GV treo lược đồ Quảng Bình và giới thiệu về vùng đất Quảng
Bình
Gọi HS đọc nội dung ở SGK
GV : Trong khi cuộc chiến tranh Nam – Bắc triều vẫn còn tiếp
diễn, thì tại vùng Nam của đất nước đã hình thành nên một cơ sở
cát cứ mới và đang nhen lên ngọn lửa chiến tranh huynh đệ
tương tàn
GV : Sau khi Nguyễn Kim mất đã trao binh quyền lại cho ai?
( Con rễ Trịnh Kiểm)
Trịnh Kiểm có thái độ như thế nào?
( Trịnh Kiểm sợ sau này con trai của Nguyễn Kim lớn lên sẽ
giành lại binh quyền nên tìm cách giết hại Chính vì vậy Nguyễn
Hoàng con trai của Nguyễn Kim sợ anh rễ giết nên đã xin vào
trấn thủ Thuận Hóa Sau khi vào trấn thủ Thuận Hóa thì Nguyễn
Hoàng ra sức xây dựng vùng này thành giang sơn riêng biệt đối
lập với họ Trịnh
Để chống lại họ Trịnh Nguyễn Hoàng đã có sự chuẩn bị như thế
nào? ( Xây dựng về kinh tế, quân sự , xây dựng xưởng đóng
tàu ngoài ra chúa Nguyễn còn nhờ người Bồ Đào Nha mua
thêm súng.) còn chúa Trịnh cũng được người Hà Lam hổ trợ tích
cực
GV Chiến tranh bùng nổ
1 Chiến trường chính của cuộc chiến tranh
Trong khoảng gần nữa thế kỉ ( từ năm 1627-1672) hai bên
Trang 2Hậu quả của cuộc chiến tranh?
đánh nhau 7 làn với những cuộc giao tranh ác liệt Một dãi đất từ nam Hà Tĩnh đến Quảng Bình bấy giờ là bãi chiến trường đẫm máu
Hậu quả:
Cư dân ở đây phải phiêu tán khắp nơi, nhiều làng mạc bị đốt cháy trơ trọi không một bóng người, nhà cửa, vườn tược đã nhường chổ cho chiến lũy, đồn trại Tổn thất
về người và của không sao
kể xiết
GV gọi HS đọc SGK
Trận thứ nhất
Tháng 3 năm 1627, Trịnh Tráng khởi 20 vạn đại quân thủy bộ
vào nam, cùng các tướng Nguyễn Khải, Lê Khuê chia làm hai
đạo tiến vào, hội binh ở cửa Nhật Lệ Phía Nguyễn cử các
tướng Nguyễn Hữu Dật, Nguyễn Vệ, Nguyễn Phúc Trung đón
đánh
Quân Trịnh chủ động tấn công nhưng không chọc thủng được
tuyến phòng thủ của quân Nguyễn Phía Nguyễn có lợi thế là đại
bác kiểu Bồ Đào Nha nên làm quân Trịnh sợ chạy dạt Hai
tướng Trịnh là Nguyễn Khải và Lê Khuê đều thua chạy
Trong lúc hai bên tiếp tục giằng co thì Nguyễn Hữu Dật phao tin
ở miền bắc, Trịnh Gia và Trịnh Nhạc âm mưu làm phản. Trịnh
Tráng nghi ngờ vội thu quân về bắc
Trận thứ 2
Tháng 2 âm lịch năm 1648, Trịnh Tráng sai Lê Văn Hiểu khởi
binh nam tiến lần thứ tư, dẫn bộ binh đánh Nam Bố Chính, còn
thủy quân đánh cửa Nhật Lệ Cha con Trương Phúc Phấn cố thủ
ở lũy Trường Dục, quân Trịnh đánh không hạ được
Thế tử Phúc Tần mang quân cứu viện ra Quảng Bình, chia quân
thủy phục ở sông Cẩm La, sai Nguyễn Hữu Tiến mang quân
đánh úp quân Trịnh lúc nửa đêm Quân Trịnh thua lớn, bị thủy
quân Nguyễn chặn đánh chạy đến tận sông Gianh
Tháng 3 năm 1648, quân Nguyễn định vượt sông Gianh đánh ra
Bắc Bố Chính thì nghe tin chúa Nguyễn ngã bệnh chết trên
thuyền trên đường về Thuận Hóa nên phải lui binh Con Phúc
Lan là Nguyễn Phúc Tần lên thay, tức là Hiền vương
Trịnh Tráng lui binh, sai Lê Văn Hiểu giữ Hà Trung, Lê Hữu
Đức đóng ở Hoành Sơn, Phạm Tất Toàn giữ Bắc Bố Chính
Trận thứ 3
2 Các trận đánh ác liệt:
a Trận thứ nhất(1627)
SGK
b Trận thứ 2(1/1648)
SGK
c Trận thứ 3(1672)
Trang 3Vua Thần Tông rồi Huyền Tông mất, vua Gia Tông lên ngôi.
Sau khi dứt được họ Mạc ở Cao Bằng (1667), năm 1672, chúa
Trịnh lại cử binh nam tiến, sai Trịnh Căn lĩnh thủy binh, Lê Thì
Hiến lĩnh bộ binh
Bên Nguyễn năm 1666 Nguyễn Hữu Tiến chết Chúa Nguyễn cử
em là Hiệp làm chủ tướng cùng Hữu Dật và Nguyễn Mỹ Đức ra
chống cự, tự chúa Nguyễn ra tiếp ứng Quân Trịnh hăng hái
đánh lũy Trấn Ninh mấy lần suýt hạ được nhưng Hữu Dật cố
sức chống đỡ Quân Trịnh đánh mãi không thắng phải rút về
Bắc Bố Chính, Trịnh Căn lại bị ốm nên Trịnh Tạc rút đại quân
về kinh, cử Lê Thì Hiến, Lê Sĩ Triệt ở lại trấn thủ
SGK
Trước sự tàn phá của chiến tranh tình hình kinh tế Quảng Bình
thời kì này như thế nào?
Có thể nói, cuộc chiến tranh cốt nhục khốc liệt ấy đã gây nhiều
hậu quả lớn kéo dài đến mấy thế kỉ sau Những dấu tích chiến
lũy, những thành quách còn lại đến ngày nay như một nhân
chứng lich sử nói lên tội ác của hai tập đòn phong kiến Trịnh –
Nguyễn đối với nhân dân Quảng Bình cách đây hơn 3 thế kỉ
3 Tình hình kinh tế - xã hội và nỗi thống khổ của nhân dân.
Kinh tế:
- Nông nghiệp: sa sút mất mùa đói kém, ruộng đồng bỏ hoang
Nhân dân phải phiêu tán rời làng phiêu bạt, sản xuất nông nghiệp đình trệ
-Thủ công nghiệp, thương nghiệp: Thủ công nghiệp vẫn duy trì được một số làng nghề như nghề rèn, nghề đóng thuyền
Thương nghiệp việc buôn bán trao đổi khó khăn
Xã hội:
Chiến tranh liên miên làm cho tình hình xã hội mất ổn định Nạn binh đao làm làm cho dân tình li tán, chém giết lẫn nhau
4 Cũng cố:
5 Dặn dò:
Học lại bài cũ
Chuẩn bị bài mới