Nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng tài trợ xuất nhập khẩu tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Công thương Việt Nam- Chi nhánh thành phố Hà Nội.DOC

Nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng tài trợ xuất nhập khẩu tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Công thương Việt Nam- Chi nhánh thành phố Hà Nội

KHOA NGÂN HÀNG – TÀI CHÍNH

  

CHUYÊN ĐỀ TỐT NGHIỆP

ĐỀ TÀI:

NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG TÀI TRỢ XUẤT NHẬP KHẨU

TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM

LỜI MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG TÀI TRỢ XUẤT NHẬP KHẨU 3

1.1 Khái quát về hoạt động tín dụng của Ngân hàng thương mại 3

1.1.1 Khái niệm và đặc điểm của tín dụng Ngân hàng thương mại 3

1.1.2 Các hình thức tín dụng ngân hàng 3

1.1.2.1 Tín dụng phân theo hình thức tài trợ 3

1.1.2.2 Tín dụng phân theo thời gian 5

1.1.2.3 Tín dụng phân theo hình thức đảm bảo 6

1.1.2.4 Tín dụng phân theo rủi ro 6

1.2 Hoạt động tín dụng tài trợ xuất nhập khẩu của ngân hàng thương mại 6

1.2.1 Tín dụng tài trợ xuất nhập khẩu của ngân hàng thương mại 6

1.2.2 Vai trò của hoạt động tín dụng tài trợ xuất nhập khẩu 7

1.2.3 Các hình thức tín dụng tài trợ xuất nhập khẩu 9

1.2.3.1 Cho vay trên cơ sở hối phiếu 9

1.2.3.2 Cho vay theo phương thức thanh toán tín dụng chứng từ (L/C - Letter of credit) 10

1.2.3.3 Cho vay theo phương thức nhờ thu kèm chứng từ 13

1.2.3.4 Bảo lãnh 13

1.2.3.5 Bao thanh toán xuất khẩu (Factoring) 14

1.2.3.6 Chiết khấu nợ dài hạn (Forfaiting) 15

1.3 Hiệu quả hoạt động tín dụng tài trợ xuất nhập khẩu 16

1.3.1 Khái niệm về hiệu quả hoạt động tín dụng tài trợ xuất nhập khẩu 16

1.3.2 Những chỉ tiêu đánh giá hiệu quả hoạt động tín dụng tài trợ xuất nhập khẩu 17

1.3.2.1 Chỉ tiêu lợi nhuận tín dụng tài trợ XNK 17

1.3.2.2 Chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng tài trợ xuất nhập khẩu 18

1.3.2.3 Chỉ tiêu chất lượng tín dụng tài trợ xuất nhập khẩu 19

1.4 Các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động tín dụng tài trợ xuất nhập khẩu của ngân hàng thương mại 21

1.4.1 Nhân tố chủ quan 21

CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM- CHI NHÁNH THÀNH PHỐ HÀ NỘI 28

2.1 Tổng quan về Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam- Chi nhánh TP Hà Nội 28

2.1.1 Quá trình hình thành và phát triển 28

2.1.2 Cơ cấu tổ chức 30

2.1.3 Tình hình hoạt động kinh doanh 32

2.1.3.1 Hoạt động huy động vốn 32

2.1.3.2 Hoạt động tín dụng 35

2.1.3.3 Hoạt động kinh doanh ngoại tệ và thanh toán xuất nhập khẩu 39

2.1.3.4 Hoạt động ngân quỹ 40

2.2 Thực trạng hiệu quả hoạt động tín dụng tài trợ xuất nhập khẩu tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam- Chi nhánh TP Hà Nội 44

2.2.1 Thực trạng hoạt động tín dụng tài trợ xuất nhập khẩu tại Ngân hàng TMCP 2.2.1.1 Hoạt động cho vay xuất nhập khẩu 44

2.2.1.2 Hoạt động bảo lãnh 54

2.2.2 Phân tích thực trạng hiệu quả hoạt động tín dụng tài trợ xuất nhập khẩu tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam- Chi nhánh TP Hà Nội thông qua các chỉ tiêu 56

2.2.2.1 Phân tích chỉ tiêu về lợi nhuận tín dụng XNK 56

2.2.2.2 Phân tích chỉ tiêu về tăng trưởng tín dụng XNK 58

2.2.2.3 Phân tích chỉ tiêu về chất lượng tín dụng XNK 59

2.3 Đánh giá hiệu quả hoạt động tín dụng tài trợ xuất nhập khẩu tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam- Chi nhánh TP Hà Nội 60

2.3.1 Những kết quả đạt được 60

2.3.2 Những hạn chế 62

2.3.3 Nguyên nhân của những hạn chế 63

CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG TÀI TRỢ XUẤT NHẬP KHẨU TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM- CHI NHÁNH THÀNH PHỐ HÀ NỘI 66

3.1.2 Định hướng và mục tiêu nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng tài trợ xuất nhập khẩu của Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam- Chi nhánh TP Hà Nội 68 3.2 Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng tài trợ xuất nhập khẩu tại

Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam- Chi nhánh TP Hà Nội 69

3.2.1 Giải pháp về huy động vốn 69

3.2.2 Đa dạng hoá các hình thức tín dụng tài trợ xuất nhập khẩu 70

3.2.3 Đẩy mạnh công tác marketing, quảng bá rộng rãi hình ảnh ngân hàng và các chương trình tín dụng tài trợ XNK 71

3.2.4 Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực 72

3.2.5 Hiện đại hoá công nghệ ngân hàng 73

3.2.6 Nâng cao chất lượng phân tích tín dụng 74

3.2.7 Tăng cường quản lý rủi ro trong hoạt động tín dụng tài trợ xuất nhập khẩu 75

3.3 Một số kiến nghị 76

3.3.1 Kiến nghị với Chính phủ và các Bộ, Ngành liên quan 76

3.3.2 Kiến nghị với Ngân hàng Nhà nước 78

3.3.3 Kiến nghị với Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam 79

3.3.4 Kiến nghị với khách hàng 80

KẾT LUẬN 81 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

TMCP : Thương mại cổ phần

NHCT : Ngân hàng Công thương

NHTMCPCT : Ngân hàng Thương mại cổ phần Công thương

Chi nhánh TP Hà Nội 30

Bảng 2.1: Tổng nguồn vốn huy động tại NHTMCPCT- CN TP Hà Nội 33

Bảng 2.2: Tình hình huy động vốn tại NHTMCPCT- CN TP Hà Nội 34

Bảng 2.3: Tình hình hoạt động cho vay tại NHTMCPCT- CN TP Hà Nội .36

Bảng 2.4: Cơ cấu dư nợ cho vay tại NHTMCPCT- CN TP Hà Nội 37

Bảng 2.5: Kết quả kinh doanh ngoại tệ của NHTMCPCT- CN TP Hà Nội năm 2009 40

Bảng 2.6: Kết quả hoạt động ngân quỹ của NHTMCPCT- CN TP Hà Nội năm 2009 41

Bảng 2.7: Kết quả tài chính của NHTMCPCT- CN TP Hà Nội 43

Bảng 2 8: Tình hình cho vay XNK tại NHTMCPCT- CN TP Hà Nội 44

Bảng 2.9: Tình hình dư nợ cho vay XK- NK 46

Bảng 2.10: Cơ cấu dư nợ cho vay XNK phân theo hình thức tài trợ 49

Bảng 2.11: Dư nợ cho vay XNK theo thời hạn vay 51

Bảng 2.12: Cơ cấu dư nợ cho vay XNK theo thành phần kinh tế 52

Bảng 2.13: Tình hình hoạt động bảo lãnh tại NHTMCPCT-CN TP Hà Nội 54

Bảng 2.14: Phân tích lợi nhuận tín dụng XNK 56

Bảng 2.15: Chỉ tiêu về thu nhập hoạt động tín dụng XNK 58

Bảng 2.16: Chỉ tiêu về dư nợ tín dụng XNK 58

Bảng 2.17: Chỉ tiêu doanh số cho vay tín dụng XNK 59

Bảng 2.18: Phân tích nợ quá hạn tín dụng XNK 60

Biểu đồ 2.1: Tăng trưởng dư nợ cho vay XNK 45

Biểu đồ 2.2: Dư nợ cho vay XK-NK 47

Biểu đồ 2.3: Dư nợ cho vay XNK theo hình thức tài trợ 50

Biểu đồ 2.4: Dư nợ cho vay XNK theo thời hạn 51

Biểu đồ 2.5: Dư nợ cho vay XNK theo thành phần kinh tế 53

Biểu đồ 2.6: Hoạt động bảo lãnh 55

LỜI MỞ ĐẦU

Sau hơn 20 năm đổi mới, dưới sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước, nền kinh

tế Việt Nam đã có những bước phát triển vượt bậc, đưa nước ta ra khỏi nghèo nàn

và lạc hậu, từng bước thực hiện quá trình công nghiệp hoá- hiện đại hoá đất nước,

mở cửa nền kinh tế và hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế thế giới Nhờ vậy, hoạtđộng ngoại thương nói chung và hoạt động XNK nói riêng của Việt Nam trong thờigian qua đã đạt được những thành tựu đáng kể và ngày càng khẳng định vị trí củamình trong toàn bộ nền kinh tế XNK là hoạt động tất yếu khách quan trong quátrình hội nhập kinh tế quốc tế, phát triển đất nước và đã góp phần đáng kể vào tăngnguồn thu ngân sách đặc biệt là thu ngoại tệ, cải thiện cán cân thanh toán, giải quyếtcông ăn việc làm cho người dân, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nâng cao vị thế củađất nước trong nền kinh tế toàn cầu

Để hoạt động XNK đạt được những kết quả như vậy không thể không kể đếnvai trò quan trọng của các ngân hàng Với hoạt động tài trợ cho các doanh nghiệpXNK dưới hình thức cấp tín dụng, thông qua ngân hàng, các doanh nghiệp đượctiếp cận nguồn vốn cần thiết đảm bảo cho hoạt động sản xuất kinh doanh được thựchiện một cách nhanh chóng, thuận lợi Đây là phương thức tài trợ hiệu quả, có ýnghĩa quyết định đối với hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp XNKđặc biệt là trong bối cảnh khủng hoảng tài chính toàn cầu nổ ra năm 2008 gây tácđộng và ảnh hưởng lớn đến các doanh nghiệp XNK

Xuất phát từ thực tế này, các NHTM Việt Nam nói chung và Ngân hàngTMCP Công thương Việt Nam- Chi nhánh TP Hà Nội nói riêng rất quan tâm, chútrọng đến hoạt động tín dụng tài trợ XNK Tuy nhiên, trong quá trình thực tập tại

CN, em nhận thấy quy mô của hoạt động tín dụng tài trợ XNK vẫn còn nhỏ so vớicác hoạt động tín dụng khác Bên cạnh đó, hiệu quả từ hoạt động tín dụng tài trợXNK tại CN cũng là vấn đề cần quan tâm

Dựa trên tình hình thực tế về hoạt động tín dụng tài trợ XNK tại CN và nhậnthức được ý nghĩa quan trọng của hoạt động này, em đã quyết định lựa chọn đề tài:

“Nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng tài trợ xuất nhập khẩu tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Công thương Việt Nam- Chi nhánh thành phố Hà Nội”

làm đề tài cho chuyên đề tốt nghiệp trong thời gian thực tập tại CN

Mục đích nghiên cứu: Nghiên cứu, đánh giá về hiệu quả hoạt động tín dụng

tài trợ XNK tại CN Từ đó, phát hiện ra những hạn chế và đề xuất những giải pháp,kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả tín dụng tài trợ XNK tại CN

- Nội dung nghiên cứu:

Hoạt động tín dụng tài trợ XNK của Ngân hàng TMCP Công thương ViệtNam- Chi nhánh TP Hà Nội

Kết cấu chuyên đề gồm 3 phần:

CHƯƠNG 1: Những lý luận cơ bản về hiệu quả hoạt động tín dụng tài trợ

xuất nhập khẩu

CHƯƠNG 2: Thực trạng hiệu quả hoạt động tín dụng tài trợ xuất nhập khẩu

tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam- Chi nhánh TP Hà Nội

CHƯƠNG 3: Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng tài trợ xuất

nhập khẩu tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam- Chi nhánh TP Hà Nội

CHƯƠNG 1: NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ HIỆU QUẢ HOẠT

ĐỘNG TÍN DỤNG TÀI TRỢ XUẤT NHẬP KHẨU

1.1 Khái quát về hoạt động tín dụng của Ngân hàng thương mại

1.1.1 Khái niệm và đặc điểm của tín dụng Ngân hàng thương mại

* Khái niệm tín dụng ngân hàng

Tín dụng ngân hàng là hoạt động tài trợ của ngân hàng cho khách hàng, phảnánh mối quan hệ vay và trả nợ giữa một bên là ngân hàng và một bên là các chủ thểkinh tế khác nhau trong xã hội Ngân hàng chuyển giao tiền hoặc tài sản cho kháchhàng sử dụng trong một khoảng thời gian nhất định thông qua các nghiệp vụ nhưcho vay, chiết khấu, bảo lãnh,… Khách hàng phải có trách nhiệm hoàn trả cả gốc vàlãi đúng hạn theo cam kết trong hợp đồng tín dụng

* Đặc điểm của tín dụng ngân hàng

- Trong quan hệ tín dụng, ngân hàng là trung gian tài chính, đứng giữa thựchiện nhiệm vụ huy động vốn từ chủ thể có vốn nhàn rỗi và cho vay các chủ thể khácđang có nhu cầu về vốn

- Đối tượng cho vay của tín dụng ngân hàng là tiền tệ Vốn được cho vay ởcác quy mô khác nhau với thời hạn tín dụng mang tính linh hoạt cao gồm ngắn hạn,trung hạn và dài hạn

- Tín dụng ngân hàng với các hình thức đa dạng từ cho vay, bảo lãnh, chiếtkhấu,… đã hỗ trợ và khắc phục nhiều hạn chế của tín dụng thương mại

1.1.2 Các hình thức tín dụng ngân hàng

1.1.2.1 Tín dụng phân theo hình thức tài trợ

 Chiết khấu thương phiếu

Chiết khấu thương phiếu là hình thức tín dụng ngắn hạn, theo đó ngân hàngứng trước tiền cho khách hàng tương ứng với giá trị của thương phiếu trừ đi phầnthu nhập của ngân hàng để sở hữu thương phiếu chưa đến hạn

Nghiệp vụ chiết khấu được coi là nghiệp vụ đơn giản, dựa trên sự tín nhiệmgiữa ngân hàng và người ký tên trên thương phiếu Ngân hàng thường ký với kháchhàng hợp đồng chiết khấu, khi cần chiết khấu, khách hàng chỉ cần gửi thương phiếulên ngân hàng xin chiết khấu Ngân hàng sẽ kiểm tra chất lượng thương phiếu vàthực hiện chiết khấu Ngoài ra, ngân hàng có thể tái chiết khấu thương phiếu tạiNHNN để đáp ứng nhu cầu thanh khoản với chi phí thấp

 Cho vay

Cho vay là hình thức cấp tín dụng trong đó ngân hàng giao cho khách hàngmột khoản tiền với cam kết khách hàng phải hoàn trả cả gốc và lãi trong khoảngthời gian xác định

Nghiệp vụ cho vay bao gồm các hình thức:

- Cho vay thấu chi: là nghiệp vụ cho vay qua đó ngân hàng cho phép ngườivay được chi trội trên số dư tiền gửi thanh toán của mình đến một giới hạn nhất định

và trong khoảng thời gian xác định Giới hạn này được gọi là hạn mức thấu chi Đây

là hình thức tín dụng ngắn hạn, linh hoạt, thủ tục đơn giản, phần lớn không có đảmbảo,… thường được sử dụng đối với khách hàng có độ tin cậy cao, thu nhập đều, kỳthu nhập ngắn

- Cho vay trực tiếp từng lần: là hình thức cho vay tương đối phổ biến củangân hàng đối với các khách hàng không có nhu cầu vay vốn thường xuyên, không

có điều kiện để cấp hạn mức thấu chi Đây là nghiệp vụ cho vay tương đối đơn giản,ngân hàng có thể kiểm soát từng món vay tách biệt, tiền cho vay dựa vào giá trị củaTSĐB

- Cho vay theo hạn mức: là nghiệp vụ tín dụng mà ngân hàng thoả thuận cấpcho khách hàng hạn mức tín dụng, có thể tính cho cả kỳ hoặc cuối kỳ Hạn mức tíndụng được cấp dựa trên cơ sở kế hoạch sản xuất kinh doanh, nhu cầu vốn và vayvốn của khách hàng Đây là hình thức cho vay thuận tiện đối với những khách hàngvay mượn thường xuyên, vốn vay tham gia nhiều vào quá trình sản xuất kinh doanh

- Cho vay luân chuyển: là hình thức tín dụng dựa trên sự luân chuyển củahàng hoá Doanh nghiệp có thể vay vốn ngân hàng khi thiếu vốn để mua hàng vàngân hàng sẽ thu nợ khi doanh nghiệp bán hàng Việc cho vay dựa trên sự luânchuyển của hàng hoá nên cả ngân hàng và doanh nghiệp đều phải nghiên cứu kếhoạch lưu chuyển hàng hoá, để dự đoán dòng ngân quỹ trong thời gian tới Cho vayluân chuyển thường áp dụng đối với các doanh nghiệp thương nghiệp, sản xuất cóchu kỳ tiêu thụ ngắn ngày, có quan hệ vay mượn thường xuyên với khách hàng

- Cho vay trả góp: là hình thức tín dụng theo đó ngân hàng cho phép kháchhàng trả gốc làm nhiều lần trong thời hạn tín dụng đã thoả thuận, được áp dụng đốivới các khoản cho vay trung và dài hạn, tài trợ cho tài sản cố định, hàng lâu bềnhoặc cho vay tiêu dùng Cho vay trả góp rủi ro cao do khách hàng thường thế chấpbằng hàng hoá mua trả góp nên lãi suất cho vay trả góp thường cao nhất trongkhung lãi suất cho vay của ngân hàng

- Cho vay gián tiếp: là hình thức cho vay thông qua các tổ chức trung gian vàthường được áp dụng đối với thị trường có nhiều món vay nhỏ, người vay phân tán,

xa ngân hàng để có thể giảm bớt rủi ro, tiết kiệm chi phí cho vay

 Cho thuê tài sản

Trong nhiều trường hợp, khách hàng không đủ điều kiện vay vốn, để mởrộng tín dụng, ngân hàng đã mua các tài sản theo yêu cầu của khách hàng để chokhách hàng thuê Trong nghiệp vụ cho thuê, ngân hàng phải xuất tiền theo yêu cầucủa khách hàng và sau một thời gian nhất định phải thu đủ gốc và lãi Tài sản chothuê thường là tài sản cố định Cho thuê được xếp vào tín dụng trung và dài hạn.Khách hàng phải trả gốc và lãi dưới hình thức tiền thuê hàng kỳ

 Bảo lãnh

Bảo lãnh ngân hàng là cam kết của ngân hàng dưới hình thức thư bảo lãnh vềviệc thực hiện nghĩa vụ tài chính thay cho khách hàng của ngân hàng trong trườnghợp khách hàng không thực hiện được đúng nghĩa vụ như cam kết Khách hàng phảinhận nợ và hoàn trả cho ngân hàng số nợ đã được trả thay Đây là hình thức tài trợcủa ngân hàng cho khách hàng, qua đó khách hàng có thể tìm nguồn tài trợ mới,mua hàng hoá hoặc thực hiện được các hoạt động sản xuất kinh doanh nhằm thu lợi

Bảo lãnh là hình thức tài trợ thông qua uy tín và được coi là tài sản ngoạibảng do ngân hàng không phải xuất tiền ngay khi bảo lãnh, mà chỉ đảm bảo bằng uytín cho bên được bảo lãnh và nhận một khoản phí bảo lãnh Chỉ khi khách hàngkhông thực hiện được cam kết, ngân hàng mới phải thực hiện nghĩa vụ chi trả chobên thứ ba Khoản chi trả này được xếp vào loại tài sản “xấu” trong nội bảng, cấuthành nợ quá hạn Do vậy, bảo lãnh cũng chứa đựng rủi ro như các khoản cho vay

và đòi hỏi ngân hàng phân tích khách hàng như khi cho vay

1.1.2.2 Tín dụng phân theo thời gian

Phân chia theo thời gian có ý nghĩa quan trọng đối với ngân hàng, vì thờigian liên quan mật thiết đến tính an toàn và sinh lợi của tín dụng cũng như khả nănghoàn trả của khách hàng

Theo thời gian, tín dụng được chia thành:

Tín dụng ngắn hạn: từ 12 tháng trở xuống, tài trợ cho tài sản lưu động

Tín dụng trung hạn: từ 1 đến 5 năm, tài trợ cho tài sản cố định

Tín dụng dài hạn: trên 5 năm, tài trợ cho những công trình xây dựng, máymóc có thời gian sử dụng lâu

1.1.2.3 Tín dụng phân theo hình thức đảm bảo

Phân theo hình thức đảm bảo thì tín dụng được chia thành:

Tín dụng không có đảm bảo: tín dụng không cần TSĐB có thể được cấp chocác khách hàng có uy tín, tình hình tài chính vững mạnh hoặc có món vay tương đốinhỏ so với vốn của người vay

Tín dụng có đảm bảo bằng tài sản thế chấp, cầm cố: ngân hàng và kháchhàng phải ký hợp đồng đảm bảo và ngân hàng phải kiểm tra, đánh giá được tìnhtrạng của TSĐB

Về nguyên tắc, mọi khoản tín dụng của ngân hàng đều có đảm bảo nhưngngân hàng chỉ ghi vào hợp đồng tín dụng loại đảm bảo mà ngân hàng có thể bán đi

để thu nợ khi khách hàng không trả được nợ Cam kết đảm bảo là cam kết củangười nhận tín dụng về việc dùng tài sản mà mình đang sở hữu, sử dụng hoặc khảnăng trả nợ của người thứ ba để trả nợ cho ngân hàng

1.1.2.4 Tín dụng phân theo rủi ro

Ngân hàng cần nghiên cứu mức độ, căn cứ để chia loại rủi ro và phân loại rủi

ro, giúp ngân hàng thường xuyên đánh giá lại các khoản mục tín dụng, dự trù quỹcho các khoản tín dụng có rủi ro cao, đánh giá chất lượng tín dụng

Theo Quyết định 493/2005/QĐ- NHNN, nợ được chia thành 5 nhóm:

Tín dụng lành mạnh: nợ đủ tiêu chuẩn

Tín dụng có vấn đề: các khoản nợ cần chú ý

Nợ quá hạn có khả năng thu hồi: nợ dưới tiêu chuẩn

Nợ quá hạn khó đòi: nợ nghi ngờ

Nợ không thể thu hồi được: nợ có khả năng mất vốn

1.2 Hoạt động tín dụng tài trợ xuất nhập khẩu của ngân hàng thương mại 1.2.1 Tín dụng tài trợ xuất nhập khẩu của ngân hàng thương mại

Trong bối cảnh xu hướng toàn cầu hoá nền kinh tế của các nước trên thế giớiđang diễn ra không ngừng, các quốc gia vận động trong mối tương quan chặt chẽ, vìvậy, XNK trở thành hoạt động kinh tế đối ngoại cơ bản, là phương tiện để phát triểnkinh tế Thị trường thương mại thế giới mở rộng, nhu cầu về thị trường tiêu thụhàng hoá, thị trường đầu tư đang trở nên cấp bách đối với các doanh nghiệp XNK

Do khả năng tài chính có hạn, không phải lúc nào các doanh nghiệp XNK cũng có

đủ tiền để thanh toán hàng NK hoặc có đủ vốn để thu mua, chế biến hàng XK, từ đónảy sinh quan hệ vay mượn và tài trợ của ngân hàng Xuất phát từ nhu cầu được tàitrợ về tài chính của các doanh nghiệp XNK mà tín dụng tài trợ XNK ra đời Có thể

nói sự ra đời của tín dụng tài trợ XNK là một yêu cầu khách quan trong quá trìnhhội nhập kinh tế quốc tế, gắn liền với các quan hệ mua bán ngoại thương giữa cácnước với nhau.

* Khái niệm

Tín dụng tài trợ XNK của NHTM là hình thức tài trợ thương mại của ngânhàng nhằm đáp ứng nhu cầu về tài chính và uy tín của các doanh nghiệp XNK trongquá trình giao dịch ngoại thương

Khi thực hiện hoạt động tín dụng tài trợ XNK, các NHTM sẽ cấp vốn chongười đi vay là các doanh nghiệp XNK và sau một thời gian nhất định, người đi vayphải hoàn trả cho ngân hàng cả gốc và lãi Hoạt động này có kỳ hạn gắn liền vớithời hạn thực hiện thương vụ và giá trị tài trợ thường ở mức vừa và lớn

Tín dụng tài trợ XNK tại các NHTM dựa vào 3 nguyên tắc cơ bản:

- Tiền vay phải được hoàn trả đúng hạn cả vốn và lãi

- Vốn vay phải được sử dụng đúng mục đích

- Vốn vay phải có tài sản tương đương làm đảm bảo

1.2.2 Vai trò của hoạt động tín dụng tài trợ xuất nhập khẩu

Tín dụng tài trợ XNK đóng vai trò quan trọng đối với sự tồn tại và phát triểncủa hoạt động ngoại thương nói riêng và sự phát triển kinh tế đất nước nói chung

a) Đối với ngân hàng thương mại

Hoạt động tín dụng tài trợ XNK của các NHTM là hoạt động tín dụng mang lại hiệu quả cao, an toàn, đảm bảo sử dụng vốn đúng mục đích và thời gian thu hồivốn nhanh vì:

- Thời gian tài trợ ngắn hạn do gắn liền với thời gian thực hiện thương vụ củacác doanh nghiệp XNK Đối với nhà XK, thời gian thực hiện thương vụ là kể từ lúcgom hàng, xuất hàng đi cho đến lúc nhận được tiền thanh toán của người mua Cònđối với nhà NK, thời gian này tính từ lúc nhận hàng tại cảng đến khi bán hết hàng

và thu tiền về Kỳ hạn tài trợ ngắn phù hợp với kỳ hạn huy động vốn của cácNHTM, do đó giúp ngân hàng tránh được rủi ro về thanh khoản

- Tài trợ XNK nâng cao tính an toàn cho ngân hàng thông qua việc quản lýthu các nguồn thanh toán Đối với nhà XK, khi ngân hàng chuyển bộ chứng từ giaohàng để đòi tiền nhà NK đã chỉ định việc thanh toán tiền hàng phải thông qua tàikhoản mở tại ngân hàng Đối với nhà NK, trong trường hợp có tài trợ, ngân hàng sẽbuộc nhà NK phải tập trung tiền hàng vào tài khoản mở tại ngân hàng Vì vậy,nguồn thu để trả các khoản tài trợ được ngân hàng quản lý chặt chẽ, tránh tình trạng

quay vòng vốn của doanh nghiệp trong thời gian vốn tạm thời nhàn rỗi, dễ xảy rarủi ro.

- Ngân hàng sẽ đảm bảo vốn tài trợ được sử dụng đúng mục đích do đồngvốn tài trợ gắn liền với thương vụ Trong nhiều trường hợp, vốn tài trợ được thanhtoán trực tiếp cho bên thứ ba mà không qua bên xin tài trợ như thanh toán tiềnnguyên vật liệu cho các đại lý gom hàng, thanh toán tiền hàng NK,…nên tránh đượctình trạng người yêu cầu tài trợ sử dụng vốn sai mục đích, giúp ngân hàng hạn chếrủi ro tín dụng

- Hoạt động tín dụng tài trợ XNK mang lại nguồn thu lớn từ lãi và phí dịch

vụ cho ngân hàng do các khoản vay thường có giá trị ở mức vừa và lớn Ngoài ra,thông qua tài trợ XNK, các NHTM còn mở rộng được quan hệ với các doanhnghiệp và ngân hàng nước ngoài, nâng cao uy tín trên trường quốc tế

b) Đối với doanh nghiệp

- Tín dụng tài trợ XNK giúp doanh nghiệp thực hiện được những thương vụđòi hỏi nguồn vốn lớn khi mà doanh nghiệp không đủ khả năng về mặt tài chính đểthực hiện

- Tài trợ XNK làm tăng hiệu quả của doanh nghiệp trong quá trình thực hiệnhợp đồng Đối với doanh nghiệp XK, vốn tài trợ giúp doanh nghiệp thu mua hàngđúng thời vụ, gia công chế biến và giao hàng đúng thời điểm Còn đối với doanhnghiệp NK, vốn tài trợ sẽ giúp doanh nghiệp có thể mua được những lô hàng lớn

- Nhờ có sự tài trợ của ngân hàng, các doanh nghiệp có thể NK máy móc,thiết bị hiện đại, đổi mới trang thiết bị kỹ thuật, dây chuyền sản xuất, chế biến hàng

XK với công nghệ tiên tiến nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm hàng hoá, hạ giáthành sản phẩm, tạo khả năng cạnh tranh với hàng ngoại nhập và kinh doanh có lãi

- Tín dụng tài trợ XNK của ngân hàng giúp doanh nghiệp nâng cao uy tíntrên thị trường quốc tế, tạo niềm tin về năng lực thực hiện hợp đồng đối với các đốitác do có sự hỗ trợ vốn từ phía các ngân hàng

c) Đối với nền kinh tế

- Tín dụng tài trợ XNK của NHTM tạo điều kiện cho hàng hoá XNK theoyêu cầu của thị trường được lưu thông thuận tiện, liên tục góp phần tăng tính năngđộng của nền kinh tế, ổn định thị trường

- Tạo điều kiện cho các doanh nghiệp tăng hiệu quả sản xuất kinh doanh, mởrộng quy mô, từ đó tạo việc làm cho người lao động, giảm tỷ lệ thất nghiệp cho nềnkinh tế, đồng thời hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế cho ngân sách Nhà nước

- Tín dụng tài trợ XNK góp phần vào quá trình tăng trưởng kinh tế cả về mặtlượng và chất Hoạt động tín dụng nói chung và tín dụng XNK nói riêng tác độngtrực tiếp đến quan hệ tích luỹ- tiêu dùng, đầu tư- tiết kiệm, từ đó tác động đến tăngtrưởng kinh tế Thông qua hoạt động huy động vốn và cho vay, tín dụng XNK đãtạo vai trò quan trọng trong việc khai thác các nguồn lực xã hội một cách hiệu quảnhất.

1.2.3 Các hình thức tín dụng tài trợ xuất nhập khẩu

1.2.3.1 Cho vay trên cơ sở hối phiếu

a) Nghiệp vụ chiết khấu hối phiếu

Khi thoả thuận giữa các bên tham gia XNK chấp nhận có các hối phiếu kỳhạn không huỷ ngang, khi chưa đến hạn thanh toán, nhà XK có thể mang hối phiếuđến ngân hàng xin chiết khấu Bản chất của nghiệp vụ chiết khấu thương phiếu lànghiệp vụ tín dụng ngắn hạn được thực hiện dưới hình thức khách hàng chuyểnquyền sở hữu hối phiếu chưa đáo hạn cho ngân hàng để nhận một số tiền bằng mệnhgiá của hối phiếu trừ đi lãi chiết khấu và hoa hồng chiết khấu

Thông qua loại hình tín dụng này, ngân hàng đã tạo điều kiện cho nhà XK cóthể nhận được tiền trước khi hối phiếu đến hạn thanh toán, đáp ứng nhu cầu vốnphục vụ cho quá trình tái sản xuất Đây chính là khoản vốn nhà XK cần bù đắp vìtrước đó đã cung ứng một khoản tín dụng thương mại cho nhà NK

Đặc trưng của nghiệp vụ chiết khấu hối phiếu là ngân hàng sẽ khấu trừ tiềnlãi ngay khi chiết khấu và chỉ chuyển cho khách hàng số tiền còn lại Khối lượng tíndụng cấp cho nhà XK (giá trị chiết khấu) được ngân hàng xác định theo công thức:

Khi kết thúc thời hạn chiết khấu, ngân hàng sẽ tiến hành đòi tiền người cónghĩa vụ trả tiền hối phiếu

b) Chấp nhận hối phiếu

Tín dụng chấp nhận hối phiếu là khoản tín dụng mà ngân hàng ký chấp nhậnthanh toán hối phiếu Người vay khoản tín dụng này là nhà NK và tín dụng chấpnhận hối phiếu sử dụng trong trường hợp bên XK thiếu tin tưởng vào khả năngthanh toán của bên NK và cần một ngân hàng đứng ra chấp nhận trả tiền hối phiếu.Nếu ngân hàng đồng ý có nghĩa ngân hàng đã chấp nhận cấp một khoản tín dụngcho bên NK để thanh toán tiền hàng cho bên XK khi hối phiếu đến hạn

Nếu đến hạn thanh toán hối phiếu, bên NK có đủ tiền thì ngân hàng khôngphải ứng tiền ra, như vậy khoản tín dụng này chỉ là hình thức, là sự đảm bảo về tàichính cho bên NK và ngân hàng chỉ nhận được một khoản lệ phí Tuy nhiên, nếuđến hạn thanh toán mà bên NK không đủ khả năng thanh toán thì ngân hàng chấpnhận hối phiếu phải trả nợ thay

Hối phiếu với sự chấp nhận của ngân hàng đã có sự đảm bảo chắc chắn vềkhả năng thanh toán có thể được bán trên thị trường hoặc chiết khấu tại các ngânhàng Khi đó, khả năng thương mại của hối phiếu lớn, tạo điều kiện thuận lợi chonhà XK được hưởng tỷ lệ chiết khấu ưu đãi

1.2.3.2 Cho vay theo phương thức thanh toán tín dụng chứng từ (L/C - Letter

of credit)

Phương thức thanh toán L/C là phương thức thanh toán quốc tế được sử dụngrộng rãi nhất và ưu việt hơn cả trong thanh toán quốc tế, đảm bảo quyền lợi mộtcách tương đối cho cả người mua và người bán

Được hình thành trên cơ sở của hợp đồng ngoại thương, song thư tín dụng lạihoàn toàn độc lập với hợp đồng ngoại thương Tính chất độc lập của thư tín dụngđược thể hiện ở chỗ nghĩa vụ của ngân hàng đối với người hưởng lợi L/C khôngphụ thuộc vào mối quan hệ giữa người mua và người bán Ngân hàng mở L/C chỉcăn cứ vào bộ chứng từ mà nhà XK trình và nội dung L/C đã được mở để trả tiềnngười xuất

* Đối với doanh nghiệp xuất khẩu

- Cho vay thực hiện hàng XK theo L/C đã mở:

Khi nhận L/C do ngân hàng mở L/C phát hành theo yêu cầu của nhà NK, nhà

XK sẽ được đảm bảo thanh toán sau khi giao hàng nếu xuất trình bộ chứng từ hợp

lý, phù hợp với điều kiện đã ghi trong L/C Nhà XK có thể dựa vào L/C nhận được

để nhờ ngân hàng phục vụ mình cấp một khoản tín dụng để thực hiện xuất hàngtheo L/C quy định Trên cơ sở L/C được chấp nhận, ngân hàng có thể cấp tín dụng

cho nhà XK để tiếp tục sản xuất tức sẵn sàng chấp nhận chiết khấu các hối phiếucủa L/C.

- Cho vay chiết khấu bộ chứng từ hoặc ứng trước chứng từ hàng XK:

Để đáp ứng nhu cầu vốn phục vụ tái sản xuất kinh doanh, nhà XK sau khigiao hàng có thể thương lượng với ngân hàng thực hiện chiết khấu bộ chứng từ hoặcứng trước tiền khi bộ chứng từ được thanh toán

+ Cho vay chiết khấu chứng từ hàng XK là hình thức tín dụng của ngân hàngcho nhà XK trên cơ sở chiết khấu bộ chứng từ trước khi đến hạn thanh toán Vớinghiệp vụ này, ngân hàng tạo điều kiện cho nhà XK có thể thu hồi vốn với khoảntín dụng mà ngân hàng cung ứng Tỷ lệ chiết khấu được áp dụng dựa theo phươngthức chiết khấu Có 2 phương thức chiết khấu:

1- Chiết khấu miễn truy đòi: Ngân hàng thực hiện mua lại bộ chứng từ XKhoàn hảo của nhà XK với giá mua sẽ thấp hơn giá trị bộ chứng từ, do ngân hàngtính trừ phí chiết khấu và thời gian cần thiết trung bình để đòi tiền nhà NK nướcngoài Khi ngân hàng thực hiện chiết khấu miễn truy đòi nghĩa là nhà XK đã bán bộchứng từ cho ngân hàng và nhận tiền, không còn trách nhiệm liên quan đến bộchứng từ Ngân hàng sẽ phải chịu hoàn toàn rủi ro nếu phía đối tác không thanhtoán khi đến hạn Hình thức tín dụng này tiềm ẩn nhiều rủi ro cho ngân hàng nên lãisuất áp dụng cao và ít được sử dụng

2- Chiết khấu được phép truy đòi: Ngân hàng sau khi thực hiện chiết khấu bộchứng từ cho nhà XK sẽ truy đòi nhà XK nếu đến hạn thanh toán bị phía đối tác từchối thanh toán, ngân hàng không thu được tiền Lãi suất được áp dụng trong hìnhthức này thấp hơn trường hợp chiết khấu miễn truy đòi do nhà XK vẫn phải chịutrách nhiệm cho đến khi ngân hàng đòi được tiền từ nhà NK nên rủi ro ngân hàngphải chịu thấp hơn

+ Tín dụng ứng tiền trước khi bộ chứng từ được thanh toán: Đây là việc ngânhàng tạm ứng cho nhà XK quyền hưởng thanh toán trong khuôn khổ thanh toán tíndụng chứng từ Do thời gian chờ thanh toán khá dài nên nhà XK cũng cần mộtkhoản tài trợ của ngân hàng, đó là khoản tín dụng ứng trước Đối với tín dụng ứngtrước loại này, những giấy tờ có giá theo lệnh hoặc những giấy tờ chính như vậnđơn, hoá đơn thương mại,… đều là những vật thế chấp cho ngân hàng

+ Tín dụng ứng trước dưới hình thức mua lại bộ chứng từ thanh toán: Saukhi hoàn tất nghĩa vụ xuất hàng cho bên NK, bên XK lập bộ chứng từ thanh toán.Đồng thời bên XK lại có nhu cầu bù đắp vốn để tiếp tục quá trình kinh doanh trong

khoảng thời gian xuất hàng, chờ nhà NK chấp nhận bộ chứng từ và thanh toán Khi

đó, nhà XK có thể đem bán bộ chứng từ thanh toán cho ngân hàng Việc ngân hàngmua bộ chứng từ thanh toán tức đã chấp nhận cấp tín dụng cho người XK

* Đối với doanh nghiệp nhập khẩu

- Cho vay mở L/C: Mọi thư tín dụng đều được mở theo đề nghị của nhà NK.Khi ngân hàng đồng ý mở L/C cho nhà NK, có nghĩa ngân hàng cam kết thanh toáncho người hưởng lợi L/C nếu bộ chứng từ hợp lý Như vây, khoản tín dụng mà ngânhàng cấp cho nhà NK được đảm bảo bằng bộ chứng từ hàng hoá Việc mở L/C đãthể hiện sự tài trợ của ngân hàng cho nhà NK Ngân hàng sẽ phải gánh chịu rủi ronếu nhà NK không có khả năng thanh toán cho nhà XK Do đó, trước khi mở L/Cngân hàng cần phải kiểm tra tình hình tài chính, khả năng thanh toán và hoạt độngcủa nhà NK

- Cho vay ký quỹ L/C: Trong thanh toán quốc tế, khách hàng được yêu cầuphải thực hiện ký quỹ khi đề nghị ngân hàng phát hành L/C, xác nhận L/C hoặc bảolãnh cho doanh nghiệp vay vốn nước ngoài Việc xin mở thư tín dụng có những quyđịnh cụ thể, tuỳ mối quan hệ giữa ngân hàng với khách hàng mà ngân hàng yêu cầuphải có ký quỹ hay không và mức ký quỹ là bao nhiêu Đối với doanh nghiệp khôngđáp ứng được hoặc chỉ đáp ứng được một phần yêu cầu ký quỹ của ngân hàng, căn

cứ trên uy tín của doanh nghiệp, hiệu quả của thương vụ hoặc trên TSĐB mà ngânhàng có thể cho vay ký quỹ Sự tài trợ này của ngân hàng vừa giúp giải quyết khókhăn về vốn lưu động cho doanh nghiệp, vừa tăng tính an toàn, mang lại hiệu quảcho ngân hàng và đảm bảo tuân thủ những quy định pháp lý của ngân hàng về kýquỹ

- Cho vay thanh toán hàng NK hoặc tài trợ thanh toán bộ chứng từ giao hàng:Khi hàng hoá, bộ chứng từ về đến nơi, nhà NK có thể nhận được sự tài trợ của ngânhàng thông qua hình thức cho vay thanh toán L/C trong trường hợp L/C trả ngay,hoặc ngân hàng thay mặt nhà NK ký chấp nhận thanh toán trên hối phiếu đối với L/

C trả chậm Để nhận được sự tài trợ dưới hình thức này, nhà NK phải lập phương ánsản xuất kinh doanh mang tính khả thi cho lô hàng nhập về Đồng thời, nhà NKcũng phải lên kế hoạch tài chính nhằm xác định khả năng thanh toán và xác địnhkhoản thiếu hụt cần ngân hàng tài trợ khi đến thời điểm cần thanh toán Trên cơ sởxem xét, phân tích kế hoạch mà khách hàng đưa ra, ngân hàng sẽ quyết định tài trợ

và xác định mức tài trợ Tất cả các công đoạn này phải được thực hiện trước khi bộchứng từ giao hàng của nhà XK về đến ngân hàng đứng ra tài trợ

1.2.3.3 Cho vay theo phương thức nhờ thu kèm chứng từ

Trong nghiệp vụ nhờ thu kèm chứng từ, nhà XK uỷ thác các chứng từ vềhàng hoá, vận đơn, chứng từ bảo hiểm,… cho ngân hàng của mình và ngân hàng sẽchuyển tiếp chứng từ đến ngân hàng của nhà NK với chỉ thị chỉ giao chứng từ khi

đã thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán

So với phương thức tín dụng chứng từ, nhờ thu ít được sử dụng trong thanhtoán quốc tế vì đây là phương thức thanh toán có lợi cho nhà NK và thường được ápdụng khi bên mua và bên bán tin tưởng lẫn nhau Tín dụng tài trợ XNK của ngânhàng trong phương thức nhờ thu kèm chứng từ gồm:

+ Nhờ thu đến trong thanh toán hàng NK: Ngân hàng tiếp nhận chứng từ từngân hàng nước ngoài, xuất trình hối phiếu đòi tiền nhà NK Nếu nhà NK không đủkhả năng thanh toán thì ngân hàng có thể cho vay thanh toán hàng NK

+ Nhờ thu đi trong thanh toán hàng XK: Ngân hàng có thể cho vay thu mua,sản xuất hàng hoá XK, chiết khấu bộ chứng từ hàng XK tương tự như phương thứcthanh toán L/C

Trong nghiệp vụ này, ngân hàng tham gia chủ yếu với tư cách trung gianthực hiện và thực thi theo uỷ nhiệm để giảm bớt rủi ro về tiêu thụ, thanh toán vàcung ứng

Nhà XK có thể chuyển nhượng quyền lợi từ sự uỷ nhiệm cho ngân hàng thuchứng từ Tuy nhiên, giá trị của sự chuyển nhượng phụ thuộc lớn vào khả năngthanh toán của người vay vì không có sự đảm bảo chắc chắn các chứng từ của người

NK được chấp nhận và vào giá trị hàng hoá được thanh toán Nếu nhà NK đượcgiao các chứng từ khi chấp nhận hối phiếu đòi nợ, thì có thể kèm theo việc chiếtkhấu hối phiếu ở ngân hàng nhà XK hoặc ngân hàng nhà NK

1.2.3.4 Bảo lãnh

Rủi ro là một yếu tố thường xảy ra trong hoạt động sản xuất kinh doanh đặcbiệt là trong lĩnh vực kinh doanh XNK Để hạn chế những rủi ro có thể xảy ra chocác bên tham gia trong hoạt động thương mại quốc tế đòi hỏi phải có sự bảo đảmcủa một bên thứ ba Với nhà XK khi không nắm chắc được khả năng tài chính vàmức độ tín nhiệm của nhà NK sẽ yêu cầu nhà NK phải có một tổ chức, thường làngân hàng đứng ra bảo lãnh thanh toán Còn với nhà NK để đảm bảo có thể yêu cầunhà XK có ngân hàng đứng ra bảo lãnh thực hiện hợp đồng Trách nhiệm của ngânhàng bảo lãnh là đảm bảo thi hành đúng cam kết với nước ngoài trong trường hợpngười xin bảo lãnh không thực hiện đầy đủ theo hợp đồng

Ngân hàng có thể thực hiện bảo lãnh dưới hình thức:

Hoạt động bảo lãnh là một hình thức cấp tín dụng của ngân hàng, tuy nhiênkhi thực hiện hoạt động bảo lãnh, ngân hàng không phải bỏ ra một khoản vốn nào,

mà chỉ lấy uy tín của ngân hàng ra cho vay và thu phí bảo lãnh

1.2.3.5 Bao thanh toán xuất khẩu (Factoring)

Tín dụng bao thanh toán là hình thức tài trợ đặc biệt của ngân hàng dành chonhà XK Ngân hàng sẽ mua lại các chứng từ thanh toán, các khoản nợ chưa đến hạnthanh toán để trở thành chủ nợ trực tiếp, đứng ra đòi tiền nhà NK Bản chấtFactoring là nghiệp vụ chiết khấu các khoản phải thu của nhà XK Để thực hiệnnghiệp vụ này, các NHTM tiến hành lập các công ty Factoring riêng chuyên cungcấp cho khách hàng dịch vụ thanh toán sổ sách bán hàng và dịch vụ bảo toàn cáckhoản nợ cần đòi Để khắc phục tình trạng nợ đọng trong quá trình thu tiền bánhàng, đảm bảo tiến trình của quá trình sản xuất kinh doanh, công ty Factoring cungứng một khoản tiền tương ứng với khoản nợ đó cho doanh nghiệp Chủ yếu cáckhoản cần trợ giúp của Factoring ở ba lĩnh vực:

- Mua lại các khoản nợ tiền hàng và thực hiện thanh toán ngay cho nhà XK(thường hạn chế ở mức 70%-80% giá trị hoá đơn) và các khoản nợ được công tyFactoring chấp nhận

- Tài trợ tiêu thụ, đảm bảo đầy đủ cho các khoản bán hàng đã được chấp nhận

- Cung cấp dịch vụ: hạch toán sổ sách, nghiệp vụ uỷ nhiệm thu thống kê bánhàng, kế toán nợ,…

Tuỳ theo tính chất hoàn hảo của chứng từ, tình hình tài chính và khả năngthanh toán của nhà NK mà công ty Factoring quyết định tỷ lệ mua nợ cao hay thấpđối với nhà XK

Căn cứ theo ý nghĩa bảo hiểm rủi ro thanh toán, bao thanh toán được chialàm hai loại:

- Factoring tương đối: công ty Factoring sẽ thanh toán tiền hàng cho nhà XKnhưng kèm thoả thuận nhà XK vẫn chịu trách nhiệm rủi ro nếu nhà NK không trảtiền

- Factoring tuyệt đối: công ty Factoring gánh chịu mọi rủi ro nếu nhà NKkhông trả tiền

Những ưu thế chính khi thực hiện nghiệp vụ Factoring:

- Hạn chế được rủi ro về kinh tế đến 100% (nhưng bị khấu trừ một khoảnthanh toán 20%-30%)

- Không cần phải ký hợp đồng bảo hiểm tín dụng XK

- Cải thiện bảng kế toán

- Giảm chi phí quản lý

Tín dụng bao thanh toán giúp nhà XK có vốn ngay để tiếp tục hoạt động sảnxuất kinh doanh dù họ bán thu tiền ngay hay bán chịu, đồng thời nhà XK cũngkhông phải bận tâm về việc quản lý thanh toán phức tạp Mức phí bao thanh toánphụ thuộc vào nghiệp vụ cung ứng, khối lượng doanh thu, loại khách hàng tiêu thụ,điều kiện thanh toán và tình hình kinh tế- chính trị ở nước của nhà NK Thôngthường phí bao thanh toán là khá cao

1.2.3.6 Chiết khấu nợ dài hạn (Forfaiting)

Forfaiting là hình thức tài trợ XK dựa trên việc chiết khấu các khoản nợ dàihạn phát sinh do XK máy móc, thiết bị có giá trị lớn Theo thoả thuận, nhà XK bánthiết bị cho nhà NK dưới hình thức trả góp và để hỗ trợ tài chính cho nhà XK, ngânhàng sẽ mua lại khoản nợ này

Forfaiting là việc ngân hàng mua không hoàn lại các khoản nợ cần đòi, theomức lãi suất cố định đến 100% giá trị hợp đồng Nghiệp vụ Forfaiting tương tựnghiệp vụ Forfacting chỉ khác Forfaiting là nghiệp vụ tài trợ dài hạn

Đặc điểm của Forfaiting:

- Chuyển các khoản thu XK trả chậm thành trả ngay, cải thiện khả năngthanh khoản, ngân quỹ cho nhà XK

- Giúp nhà XK tránh được rủi ro liên quan đến khoản phải thu

- Nhà XK được tài trợ tới 100% giá trị XK

- Khoản tài trợ Forfaiting không là khoản nợ trên bảng cân đối tài chính củanhà XK

- Giảm thiểu được rủi ro lãi suất và tỷ giá do được thanh toán ngay và ápdụng lãi suất cố định.

- Nhà XK thoát khỏi công việc quản lý tín dụng

- Thu hồi ngay được vốn và mở rộng tín dụng trung- dài hạn, tăng thị phần

- Giảm được chi phí bảo hiểm tín dụng

1.3 Hiệu quả hoạt động tín dụng tài trợ xuất nhập khẩu

1.3.1 Khái niệm về hiệu quả hoạt động tín dụng tài trợ xuất nhập khẩu

Hiệu quả là phép so sánh dùng để chỉ mối quan hệ giữa kết quả thực hiện cácmục tiêu hoạt động của chủ thể và chi phí mà chủ thể bỏ ra để có được kết quả đótrong điều kiện nhất định Thông thường, một hoạt động được xem là hiệu quả caokhi kết thúc hoạt động đó thu được những kết quả tốt, đúng mong đợi của ngườithực hiện với chi phí bỏ ra thấp nhất có thể

Hiệu quả hoạt động tín dụng tài trợ XNK cũng như hiệu quả hoạt động tíndụng ngân hàng nói chung phản ánh kết quả mà ngân hàng đạt được trong hoạtđộng tín dụng so với những mục tiêu đã đặt ra và so với chi phí đã bỏ ra để đạt đượckết quả đó Hiệu quả hoạt động tín dụng tài trợ XNK của ngân hàng được xét trênhai giác độ:

- Hiệu quả kinh doanh hay hiệu quả tài chính tức hiệu quả đối với ngân hàng

- Hiệu quả kinh tế- xã hội tức hiệu quả đối với toàn bộ nền kinh tế

Hiệu quả kinh doanh của hoạt động tín dụng tài trợ XNK là phạm trù kinh tếphản ánh mối quan hệ giữa những lợi ích kinh tế mà ngân hàng đạt được từ hoạtđộng tín dụng XNK trên cơ sở so sánh với những chi phí đã bỏ ra trong suốt quátrình kinh doanh của ngân hàng Không chỉ vậy, hiệu quả tín dụng tài trợ XNK cònbiểu hiện mức độ phát triển ngân hàng theo chiều sâu, phản ánh trình độ khai tháccác nguồn lực trong quá trình hoạt động tín dụng XNK nhằm thực hiện được mụctiêu kinh doanh đã đề ra, đồng thời phản ánh trình độ và kỹ năng quản lý của ngânhàng trong hoạt động tín dụng XNK Hiệu quả kinh doanh là vấn đề quan trọng nhấtđối với các NHTM khi thực hiện kinh doanh

Hiệu quả kinh tế- xã hội là hiệu quả tổng hợp được xét trong phạm vi toàn bộnền kinh tế Chủ thể của hiệu quả kinh tế- xã hội là toàn bộ xã hội, những lợi ích vàchi phí được xem xét trong hiệu quả kinh tế- xã hội xuất phát từ quan điểm của toàn

bộ nền kinh tế Vì vậy hiệu quả kinh tế- xã hội của hoạt động tín dụng tài trợ XNKthể hiện qua hiệu quả kinh doanh của các doanh nghiệp sử dụng vốn vay và tác

động của nó đến hiệu ích xã hội và mức độ đóng góp vào sự tăng trưởng và pháttriển của nền kinh tế.

1.3.2 Những chỉ tiêu đánh giá hiệu quả hoạt động tín dụng tài trợ xuất nhập khẩu

Để đánh giá hiệu quả của hoạt động tín dụng tài trợ XNK có thể dùng hệthống chỉ tiêu định tính và định lượng

Các chỉ tiêu định tính đánh giá hiệu quả hoạt động tín dụng tài trợ XNK lànhững chỉ tiêu về sự đa dạng hoá các sản phẩm tín dụng XNK, các dịch vụ hỗ trợliên quan đến sản phẩm, mức độ hài lòng của khách hàng với hoạt động tín dụng tàitrợ XNK của ngân hàng,…

Các chỉ tiêu định lượng được dùng làm cơ sở để đánh giá chính xác, khoahọc hiệu quả tín dụng XNK gồm hệ thống các chỉ tiêu về lợi nhuận tín dụng NXK,chỉ tiêu về tăng trưởng tín dụng và chỉ tiêu về chất lượng tín dụng

1.3.2.1 Chỉ tiêu lợi nhuận tín dụng tài trợ XNK

Ngân hàng cũng như các doanh nghiệp khi tiến hành hoạt động sản xuất kinhdoanh đều hướng tới một mục tiêu là lợi nhuận Cách xác định lợi nhuận của ngânhàng cũng dựa trên doanh thu và chi phí

Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả tín dụng XNK thông qua lợi nhuận:

Chỉ tiêu 1: Lợi nhuận từ hoạt động tín dụng XNK/ Tổng lợi nhuận

Chỉ tiêu này thể hiện tỷ lệ lợi nhuận thu được từ hoạt động tín dụng XNK sovới lợi nhuận của toàn ngân hàng, phản ánh mức độ đóng góp của hoạt động tíndụng XNK vào kết quả kinh doanh chung của ngân hàng Tỷ lệ này cao cho thấy lợinhuận ngân hàng thu được có sự đóng góp lớn từ hoạt động tín dụng tài trợ XNK

Chỉ tiêu 2: Lợi nhuận từ hoạt động tín dụng XNK / Dư nợ tín dụng XNK

Đây là chỉ tiêu phản ánh khả năng sinh lời của các khoản tín dụng tài trợXNK, cho biết một đồng dư nợ tín dụng tài trợ XNK tạo ra bao nhiêu đồng lợinhuận cho ngân hàng Nếu tỷ lệ này càng cao chứng tỏ lợi nhuận thu được từ hoạtđộng tín dụng tài trợ XNK càng lớn, tức hiệu quả của hoạt động tín dụng tài trợXNK cao

Chỉ tiêu 3: Chỉ tiêu về thu nhập

Thu nhập từ hoạt động tín dụng XNK/ Tổng thu nhập

Thu nhập từ hoạt động tín dụng tài trợ XNK của ngân hàng bao gồm thunhập từ lãi cho vay và từ thu phí của các hoạt động dịch vụ như bảo lãnh, bao thanhtoán,… Đây là chỉ tiêu phản ánh trực tiếp hiệu quả của tín dụng tài trợ XNK, đánh

giá sự đóng góp của hoạt động tín dụng tài trợ XNK, cũng như tầm quan trọng củahoạt động này đối với hoạt động kinh doanh của ngân hàng.

1.3.2.2 Chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng tài trợ xuất nhập khẩu

- Chỉ tiêu về doanh số và quy mô tín dụng tài trợ XNK

+ Chỉ tiêu dư nợ:

Chỉ tiêu 1: Dư nợ tín dụng XNK/ Tổng dư nợ tín dụng

Chỉ tiêu này phản ánh tỷ trọng dư nợ tín dụng tài trợ XNK trong tổng dư nợtín dụng của ngân hàng, thể hiện quy mô của hoạt động tín dụng XNK so với quy

mô của các hoạt động tín dụng nói chung Nếu tỷ lệ này cao chứng tỏ ngân hàngđang chú trọng vào mở rộng cho vay XNK

Chỉ tiêu 2: Dư nợ tín dụng XNK/ Tổng tài sản

Phản ánh tỷ lệ giữa quy mô cho vay XNK và tổng tài sản, thể hiện cơ cấu sửdụng nguồn vốn của ngân hàng Tỷ lệ càng cao tức ngân hàng có các khoản cho vayXNK chiếm tỷ trọng lớn trong tổng tài sản Điều đó mang ý nghĩa tích cực nếu ngânhàng có nguồn vốn lớn, đảm bảo được an toàn nhưng ngược lại sẽ là tiêu cực nếungân hàng cố gắng cho vay XNK trong khi không có đủ vốn để đáp ứng dẫn đếnngân hàng mất khả năng thanh toán

+ Chỉ tiêu về doanh số và tốc độ tăng doanh số:

Doanh số cho vay XNK thể hiện quy mô tuyệt đối của hoạt động tín dụng tàitrợ XNK Tốc độ tăng doanh số thể hiện khả năng mở rộng quy mô cho vay XNKcủa ngân hàng qua các thời kỳ Doanh số cho vay lớn và tốc độ tăng trưởng nhanhcho thấy khả năng mở rộng tín dụng XNK của ngân hàng tốt, từ đó góp phần tăngthu nhập từ hoạt động tín dụng XNK và các dịch vụ đi kèm, tăng hiệu quả kinhdoanh của ngân hàng

- Chỉ tiêu về thu nợ:

Doanh số thu nợ tín dụng XNK qua các thời kỳ tăng chứng tỏ công tác thu

nợ của ngân hàng tốt, khách hàng có khả năng thanh toán nợ cao, hoạt động cho vaythuận lợi Ngược lại nếu doanh số thu nợ tín dụng XNK thấp có thể do doanh số chovay giảm hoặc việc thu nợ của ngân hàng đang gặp khó khăn, cho thấy hoạt độngtín dụng tài trợ XNK của ngân hàng đang gặp khó khăn dẫn đến hiệu quả của hoạtđộng tín dụng XNK không cao

Các chỉ tiêu trên là các chỉ tiêu biểu hiện cụ thể hiệu quả hoạt động tín dụngtài trợ XNK Mở rộng tín dụng tài trợ XNK có chọn lọc có quan hệ tỷ lệ thuận vớinâng cao hiệu quả tín dụng XNK Hoạt động tín dụng tài trợ XNK có hiệu quả thì

các ngân hàng mới thực hiện mở rộng hoạt động này và ngược lại thì ngân hàng sẽphải có biện pháp nâng cao hiệu quả tín dụng Tóm lại, quy mô tín dụng tài trợ XNKphải phù hợp với năng lực của ngân hàng để hoạt động tín dụng XNK đạt hiệu quả cao.

1.3.2.3 Chỉ tiêu chất lượng tín dụng tài trợ xuất nhập khẩu

Chất lượng tín dụng được phản ánh qua việc lựa chọn đầu tư dự án của ngânhàng, công tác thẩm định của CBTD khi thực hiện quy trình cho vay Một trongnhững nguyên nhân gây rủi ro cho ngân hàng là khả năng đánh giá chất lượng cáckhoản cho vay của CBTD Vì vậy thông qua đánh giá việc thực hiện những nộidung của CBTD trong quy trình tín dụng có thể đánh giá được chất lượng của tíndụng

Quy trình tín dụng do Ban giám đốc của ngân hàng quy định, được xây dựngmột cách chi tiết và quán triệt xuống từng cán bộ ngân hàng Quy trình phân tích tíndụng thể hiện những nội dung mà CBTD phải thực hiện khi cho vay, nhằm hạn chếrủi ro cho các khoản vay Tín dụng XNK là một hình thức trong hoạt động tín dụngcủa ngân hàng, vì vậy quy trình tín dụng XNK giống với quy trình tín dụng thôngthường

Quy trình tín dụng bắt đầu khi CBTD tiếp nhận hồ sơ khách hàng và kết thúckhi kế toánviên tất toán- thanh lý hợp đồng Quy trình tín dụng được tiến hành theocác bước:

- Tiếp nhận đơn xin vay vốn và hướng dẫn khách hàng về hồ sơ vay vốn

- CBTD thẩm định hồ sơ vay vốn:

+ Kiểm tra hồ sơ vay vốn và mục đích vay vốn

+ Điều tra, thu thập, tổng hợp thông tin về khách hàng và phương án sản xuấtkinh doanh/ dự án đầu tư

+ Phân tích, thẩm định khách hàng vay vốn

+ Phân tích, thẩm định phương án sản xuất kinh doanh/ dự án đầu tư

+ Thẩm định TSĐB tiền vay của khách hàng

- Xác định phương thức cho vay

- Xem xét khả năng nguồn vốn, điều kiện thanh toán và xác định lãi suất chovay, phương thức và thời hạn cho vay

- Lập tờ trình thẩm định cho vay trình lãnh đạo ngân hàng

- Trình duyệt khoản vay

- Ký kết hợp đồng tín dụng, hợp đồng thế chấp, cầm cố, giao nhận giấy tờ vàTSĐB

- Giải ngân.

- Kiểm tra, giám sát khoản vay

- Tính lãi, thu lãi và gốc

- Thanh lý hợp đồng tín dụng và hợp đồng đảm bảo tiền vay

Một quy trình tín dụng hợp lý sẽ giúp nâng cao được chất lượng tín dụng,giảm thiểu rủi ro tín dụng, từ đó tăng hiệu quả hoạt động tín dụng

Chỉ tiêu về chất lượng tín dụng tài trợ XNK thể hiện hiệu quả sử dụng vốncủa ngân hàng, được đánh giá qua chỉ tiêu về nợ quá hạn và hệ số an toàn tín dụng

- Hệ số an toàn tín dụng là giới hạn tỷ lệ giữa vốn chủ sở hữu của ngân hàng

và mức dư nợ Theo nghị định 457 của Luật các tổ chức tín dụng Việt Nam quyđịnh: dư nợ cho vay của một khách hàng không vượt quá 15% vốn tự có và các quỹcủa ngân hàng Đó là quy định để bảo đảm an toàn cho hoạt động tín dụng của ngânhàng

- Nợ quá hạn là những khoản nợ mà khách hàng không trả được khi đã đếnhạn thoả thuận ghi trên hợp đồng tín dụng Khi đó ngân hàng sẽ phải đối mặt với rủi

ro nếu tỷ lệ nợ quá hạn cao Nợ quá hạn tác động đến thu nhập, khả năng bảo toànvốn của ngân hàng và từ đó ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng tài trợ XNK nóiriêng cũng như tín dụng nói chung

Chỉ tiêu : Nợ quá hạn của tín dụng XNK/ Tổng dư nợ tín dụng XNK

Phản ánh tình hình nợ quá hạn của các khoản cho vay XNK của ngân hàng

so với tổng dư nợ tín dụng XNK Đây là một chỉ tiêu quan trọng thể hiện chất lượngtín dụng, dùng để đánh giá hiệu quả hoạt động cho vay XNK của NHTM Nếu tỷ lệnày cao thể hiện hoạt động tín dụng XNK của ngân hàng có rủi ro cao, hiệu quảthấp Ngược lại, tỷ lệ này càng thấp cho thấy việc quản lý tín dụng của ngân hàngtốt, rủi ro tín dụng thấp

Đối với ngân hàng, khi tiến hành hoạt động tín dụng cần phải thực hiện đồngthời hai nhiệm vụ, đó là tăng cường hoạt động cho vay để tìm kiếm lợi nhuận nhưngcũng phải quản lý tốt khoản nợ của khách hàng Có như vậy ngân hàng mới đạtđược hiệu quả trong hoạt động tín dụng

1.4 Các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động tín dụng tài trợ xuất nhập khẩu của ngân hàng thương mại

1.4.1 Nhân tố chủ quan

* Năng lực kinh doanh của ngân hàng

Năng lực kinh doanh của ngân hàng là yếu tố quyết định hiệu quả tín dụngtài trợ XNK

- Đầu tiên là khả năng đáp ứng về vốn của ngân hàng

Điều này được thể hiện thông qua vốn tự có của ngân hàng Nếu ngân hàng

có quy mô vốn tự có quá nhỏ sẽ có hạn chế trong hoạt động huy động vốn, dẫn đếnngân hàng không có đủ vốn để mở rộng hoạt động tín dụng nói chung và tín dụngXNK nói riêng

- Trình độ huy động và quản lý nguồn vốn

Nguồn vốn của ngân hàng chủ yếu được huy động từ nguồn tiền gửi của dân

cư mà phần lớn là ngắn hạn, trong khi yêu cầu tài trợ XNK lại khá đa dạng về kỳhạn Do đó nếu cân đối kỳ hạn nguồn vốn một cách hợp lý thì ngân hàng vừa nhậnđược thu nhập cao vừa đảm bảo an toàn cho các khoản phải thanh toán Ngược lại,nếu không quản lý kỳ hạn vốn một cách hiệu quả thì ngân hàng sẽ phải đối mặt vớirủi ro thanh khoản do có chênh lệch về kỳ hạn giữa tài sản và nguồn huy động

- Sự phát triển trong hoạt động thanh toán quốc tế và kinh doanh ngoại tệ

Để có thể phát triển tín dụng tài trợ XNK cả về chất lượng, quy mô và đạthiệu quả cao, ngân hàng phải dựa trên cơ sở nền tảng hoạt động thanh toán quốc tế

và kinh doanh ngoại tệ tốt

Hoạt động thanh toán quốc tế tại ngân hàng càng phát triển thì số lượngkhách hàng có nhu cầu tín dụng XNK càng lớn Khi đó ngân hàng có thể mở rộngquy mô của hoạt động tín dụng, bên cạnh đó khả năng lựa chọn khách hàng có tìnhhình tài chính tốt và dự án khả thi càng cao dẫn đến chất lượng tín dụng được nângcao Điều đó sẽ góp phần làm tăng hiệu quả hoạt động tín dụng XNK

Hoạt động kinh doanh ngoại tệ tốt giúp ngân hàng đáp ứng một phần nhu cầungoại tệ của khách hàng Cùng với việc cung cấp những công cụ phái sinh như hợpđồng kỳ hạn, hợp đồng quyền chọn, hợp đồng tương lai, hợp đồng hoán đổi giúp hỗtrợ cho hoạt động tín dụng tài trợ XNK hạn chế được rủi ro về tỷ giá

- Năng lực kinh doanh của ngân hàng còn thể hiện ở việc đa dạng hoá sảnphẩm dịch vụ và công tác marketing của ngân hàng

Việc đa dạng hoá sản phẩm đặc biệt là sản phẩm dịch vụ dành cho hoạt độngtín dụng XNK sẽ tạo ra nhiều sự lựa chọn cho khách hàng, đáp ứng được nhu cầucủa khách hàng Điều đó sẽ giúp cho ngân hàng thu hút được nhiều khách hàng và

có cơ hội phát triển hoạt động tín dụng XNK Ngược lại nếu sản phẩm dịch vụ củangân hàng không phong phú, đa dạng sẽ làm giảm hiệu quả của hoạt động tín dụngtài trợ XNK

Hoạt động marketing là hoạt động nhằm mục tiêu thu hút khách hàng, giớithiệu sản phẩm cũng như tiện ích của các sản phẩm đó, đồng thời tiến hành điều tra,thăm dò thị trường để tìm hiểu nhu cầu khách hàng Qua hoạt động marketing,quảng cáo thương hiệu và sản phẩm ngân hàng giúp khách hàng hiểu hơn về chấtlượng sản phẩm, sử dụng các dịch vụ góp phần tăng doanh thu, củng cố và pháttriển thương hiệu cũng như uy tín của ngân hàng

- Công nghệ ngân hàng

Công nghệ ngân hàng bao gồm hệ thống cơ sở vật chất, máy móc kỹ thuậtliên quan trực tiếp đến quy trình, hoạt động thanh toán, giao dịch với khách hàng.Đây là yếu tố tạo nên sức cạnh tranh của một NHTM Với hệ thống công nghệ hiệnđại trong thanh toán và quản lý sẽ giúp việc thanh toán qua ngân hàng được nhanhchóng, an toàn và tiết kiệm chi phí Hệ thống chi nhánh, ngân hàng đại lý được nốimạng thông tin giúp ngân hàng quảng bá sản phẩm rộng rãi đến khách hàng, thu hútthêm nhiều khách hàng vay vốn

Việc nối mạng, cập nhật thông tin tốt giúp CBTD có thể nắm thông tin vềtình hình hoạt động, tài chính, lịch sử tín dụng của doanh nghiệp thuận lợi, rõ ràng,chính xác,… từ nhiều nguồn thông tin khác nhau Điều đó giúp cho việc đánh giátính khả thi của món vay có độ chính xác càng cao, giúp giảm thiểu thời gian quyếtđịnh cho vay của ngân hàng Có thể thấy, công nghệ ngân hàng ngày càng đóng vaitrò quan trọng trong hoạt động tín dụng của ngân hàng

- Mạng lưới đại lý của ngân hàng, hệ thống các chi nhánh, phòng giao dịch.Các doanh nghiệp XNK có thị trường tiêu thụ và cung ứng sản phẩm rất đadạng ở khắp các quốc gia và khu vực Để phục vụ cho nhu cầu của các doanhnghiệp, NHTM cũng phải mở rộng mạng lưới CN, ngân hàng đại lý sang các thịtrường khác nhau cũng như tăng cường quan hệ với các ngân hàng, tổ chức kinh tếtrên trường quốc tế Điều đó giúp mở rộng thị trường hoạt động của ngân hàng vàđáp ứng tốt hơn nhu cầu của các doanh nghiệp XNK

Bên cạnh việc mở rộng mạng lưới đại lý tại nước ngoài, việc phát triển mạnglưới đại lý, phòng giao dịch trong nước cũng đóng vai trò lớn trong việc thu hútkhách hàng.

* Chính sách tín dụng và quy trình tín dụng

Hoạt động tín dụng của mỗi NHTM đều căn cứ, tuân thủ và xuất phát từchính sách tín dụng của ngân hàng Chính sách tín dụng, có thể coi như một cươnglĩnh tài trợ của một NHTM, bao gồm các quan điểm, chủ trương, định hướng, quyđịnh chỉ đạo hoạt động tín dụng của NHTM Chính sách tín dụng tạo sự thống nhấtchung trong hoạt động tín dụng, đưa ra các chỉ dẫn cho CBTD Để có thể đảm bảomục tiêu nâng cao hiệu quả, kiểm soát rủi ro, phát triển bền vững hoạt động tíndụng, nhất thiết phải xây dựng một chính sách tín dụng nhất quán và hợp lý, thíchứng với môi trường kinh doanh, phù hợp với đặc điểm của NHTM, phát huy đượccác thế mạnh, khắc phục và hạn chế được các điểm yếu nhằm mục tiêu an toàn vàsinh lợi

Quy trình tín dụng ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động tín dụng nói chung vàtín dụng tài trợ XNK nói riêng Quy trình này được xây dựng gồm các bước chi tiếtthực hiện nghiệp vụ tín dụng và ban hành thống nhất trong toàn ngân hàng Cácbước đó bao gồm từ phân tích trước khi cấp tín dụng, phê duyệt, giải ngân, kiểm traviệc sử dụng vốn vay và thu hồi nợ Nếu quy trình tín dụng được xây dựng chặt chẽ,phù hợp với tình hình thực tế thì việc phân tích tín dụng khách hàng sẽ đạt hiệu quảcao, hạn chế được các khoản cho vay không tốt, giúp tăng hiệu quả của hoạt độngtín dụng

Do vậy, nếu ngân hàng có đội ngũ cán bộ có trình độ chuyên môn giỏi, có tinhthần trách nhiệm và đạo đức nghề nghiệp để đảm đương tốt các nghiệp vụ kinh doanh thìhoạt động tín dụng của ngân hàng sẽ đạt hiệu quả Ngược lại, nếu cán bộ ngân hàng yếu

kém về chuyên môn sẽ đưa ngân hàng đối mặt với rủi ro cao do vốn không được sử dụnghiệu quả, dễ dẫn đến khả năng mất vốn đặc biệt trong lĩnh vực XNK.

* Uy tín của ngân hàng trong lĩnh vực xuất nhập khẩu

Nghiệp vụ tài trợ và thanh toán liên quan đến hoạt động XNK đều có quan hệđến các doanh nghiệp, tổ chức tài chính nước ngoài Trong giao dịch, thanh toán,cung cấp hàng hoá đều đòi hỏi phải có sự đảm bảo nhất định về tài chính và uy tíncủa một tổ chức nào đó để thương vụ diễn ra an toàn, đáp ứng được lợi ích của cácbên tham gia Vì vậy, uy tín của ngân hàng trong lĩnh vực XNK có ảnh hưởng lớnđến hiệu quả tín dụng tài trợ XNK Ngân hàng có uy tín trong lĩnh vực XNK, đồngthời ngân hàng có quan hệ tốt với các ngân hàng, doanh nghiệp nước ngoài sẽ tạoniềm tin cho các doanh nghiệp XNK tìm đến hợp tác

1.4.2 Nhân tố khách quan

* Chủ trương, chính sách kinh tế- xã hội của Chính phủ và Nhà nước

- Những chủ trương, chính sách kinh tế- xã hội của Chính phủ và Nhà nước

có tác động lớn đến hoạt động tín dụng tài trợ XNK cũng như đến hiệu quả của hoạtđộng này Các chính sách liên quan đến hoạt động ngoại thương, kinh tế đối ngoạinhư chính sách thuế suất thuế XNK, chính sách bảo hộ, thuế quan, hạn ngạch, chínhsách hỗ trợ đầu tư,… sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới lĩnh vực XNK hàng hoá và ảnhhưởng gián tiếp tới hoạt động tín dụng tài trợ XNK

Những chính sách này thay đổi theo từng thời kỳ để phù hợp với tình hìnhkinh tế trong nước và quốc tế Việc điều hành thống nhất, đồng bộ, hợp lý các chủtrương, chính sách của Chính Phủ và Nhà nước giúp ngân hàng và các doanh nghiệpXNK dễ dàng trong hoạt động kinh doanh, giảm thiểu rủi ro, tạo đà cho hoạt độngkinh doanh XNK cũng như tín dụng tài trợ XNK phát triển

- Sự biến động về chính sách tỷ giá và lãi suất

Những biến động về chính sách đều có ảnh hưởng đến hoạt động tín dụng tàitrợ XNK của ngân hàng

+ Chính sách tỷ giá là yếu tố vĩ mô tác động mạnh đến hoạt động tín dụng tàitrợ XNK Khi đồng nội tệ bị định giá cao so với đồng ngoại tệ, tỷ giá giảm sẽ làmgiảm năng lực cạnh tranh của hàng XK đồng thời khuyến khích NK Ngược lại tỷgiá biến động tăng, sẽ khuyến khích các doanh nghiệp XK vì tỷ giá tăng gián tiếp hạgiá thành sản phẩm tại nước ngoài, tạo sức cạnh tranh về giá cả và hạn chế NK

Nếu tỷ giá thường xuyên biến động, các doanh nghiệp XNK sẽ có xu hướngkhông vay ngoại tệ mà vay nội tệ để hạn chế rủi ro tỷ giá Do các doanh nghiệp NK

nếu vay ngoại tệ để NK hàng hoá về bán trong nước thu VNĐ, khi VNĐ bị phá giánhanh và mạnh sẽ có nguy cơ bị thua lỗ, ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinhdoanh của doanh nghiệp Từ đó ảnh hưởng đến việc trả nợ vay ngân hàng của doanhnghiệp, dẫn đến giảm hiệu quả hoạt động tín dụng tài trợ XNK.

Ngoài ra, khi ngân hàng cho các doanh nghiệp vay nội tệ bằng nguồn vốnngoại tệ thì khi tỷ giá tăng lợi nhuận của ngân hàng sẽ giảm thậm chí lỗ do ngânhàng thu nợ bằng nội tệ trong khi phải trả nợ bằng ngoại tệ Ngược lại, khi tỷ giágiảm thì lợi nhuận của ngân hàng sẽ tăng lên

+ Chính sách lãi suất tác động trực tiếp đến lãi suất tín dụng của ngân hàng.Khi chính sách lãi suất thay đổi sẽ làm thay đổi lãi suất tín dụng của ngân hàng.Trong quan hệ tín dụng giữa doanh nghiệp và ngân hàng, lãi suất cho vay phản ánhđồng vốn mà người sử dụng vốn là doanh nghiệp phải trả cho người cho vay là cácNHTM Do vậy, đối với các doanh nghiệp, lãi suất cho vay hình thành nên chi phívốn cho doanh nghiệp, biến động về lãi suất cho vay trên thị trường sẽ tác động trựctiếp đến lợi nhuận của doanh nghiệp

Lãi suất cho vay của NHTM tăng dẫn đến chi phí đầu vào và giá thành sảnphẩm tăng làm giảm lợi nhuận cũng như khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp trênthị trường, có thể gây thua lỗ cho doanh nghiệp, hạn chế việc doanh nghiệp xin tàitrợ tín dụng Ngược lại, lãi suất ngân hàng giảm, tạo điều kiện cho doanh nghiệpgiảm chi phí, hạ giá thành sản phẩm, nâng cao hiệu quả kinh doanh Lãi suất chovay thấp sẽ khuyến khích các doanh nghiệp tăng cường xin tài trợ tín dụng để mởrộng hoạt động kinh doanh

Ngoài ra, nguồn thu về lãi suất cho vay chính là thu nhập của ngân hàng Xét

về bản chất kinh tế, lãi suất tiền vay có nguồn gốc từ chính lợi nhuận thu được tronghoạt động của doanh nghiệp Ngân hàng chỉ có thu nhập, được doanh nghiệp hoàntrả tiền vay đúng hạn khi hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp có hiệuquả Vì vậy, chính sách lãi suất có ảnh hưởng lớn đến hiệu quả của hoạt động tíndụng ngân hàng

Bên cạnh đó, lãi suất của các khoản vay, tiền gửi và chứng khoán thườngxuyên biến động và thay đổi khác với dự kiến của ngân hàng có thể làm gia tăng lợinhuận cho ngân hàng nhưng ngược lại cũng có thể gây tổn thất cho ngân hàng

Ngoài ra, trong hoạt động tín dụng tài trợ XNK, ảnh hưởng từ sự thay đổi lãisuất ngoại tệ tác động lớn đến hiệu quả của tín dụng XNK Nếu trong điều kiện tỷgiá ổn định, cung về ngoại tệ dồi dào, lãi suất ngoại tệ sẽ ít biến động, khuyến khích

các doanh nghiệp XNK vay ngoại tệ để NK hàng hoá và bán ngoại tệ cho ngân hàngkhi thu ngoại tệ Nếu lãi suất ngoại tệ biến động nhiều trong thời gian doanh nghiệpvay vốn của ngân hàng sẽ ảnh hưởng đến việc trả nợ vay của các doanh nghiệp.

* Môi trường kinh tế, chính trị, pháp lý trong và ngoài nước

Môi trường kinh tế, chính trị, pháp lý gồm tổng hoà các mối quan hệ về kinh

tế, chính trị, pháp lý có ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh XNK của doanhnghiệp và hoạt động tín dụng tài trợ XNK của ngân hàng

- Nhân tố kinh tế

Những yếu tố về kinh tế có ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất kinhdoanh của doanh nghiệp XNK Khi nền kinh tế tăng trưởng ổn định, sẽ tạo điều kiệncho lưu thông hàng hoá, thúc đẩy sản xuất do đó tạo điều kiện cho tăng cường tàitrợ XNK Ngược lại, khi nền kinh tế suy thoái, có những biến động về giá nguyênvật liệu, bất ổn kinh tế,… thì nhu cầu tài trợ XNK giảm sút, các ngân hàng cũng hạnchế cho vay vì khả năng có thể thu hồi vốn thấp

- Nhân tố chính trị

Hoạt động XNK của doanh nghiệp không thể thuận lợi trong bối cảnh đấtnước có những bất ổn về chính trị Tình hình chính trị, xã hội không ổn định sẽ dẫnđến sự mất lòng tin của các doanh nghiệp, dân cư, ngân hàng cũng gặp khó khăntrong công tác huy động vốn và duy trì hoạt động kinh doanh Ngược lại, trong môitrường chính trị ổn định sẽ tạo điều kiện cho hoạt động kinh doanh của ngân hàng

và các doanh nghiệp được mở rông, phát triển

Sự biến động về chính trị của nước đối tác cũng sẽ ảnh hưởng đến việc thựchiện cam kết giữa các bên, dẫn đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp gặp khókhăn Từ đó cũng tác động đến hiệu quả tín dụng XNK

- Nhân tố pháp luật

Pháp luật là yếu tố rất quan trọng trong nền kinh tế của một quốc gia và bất

kỳ hoạt động nào diễn ra cũng có sự ràng buộc về mặt pháp lý Nếu Nhà nước có hệthống pháp lý hoàn chỉnh, có hiệu lực cao, phù hợp với bối cảnh kinh tế- chính trịcủa đất nước sẽ tác động tích cực tới hoạt động sản xuất kinh doanh của doanhnghiệp nói chung và doanh nghiệp XNK nói riêng đặc biệt trong việc giải quyết cáctranh chấp trong hoạt động thương mại quốc tế Do vậy, hệ thống pháp luật có ảnhhưởng đến hoạt động tín dụng XNK cũng như hiệu quả của hoạt động này

Hoạt động XNK không chỉ bị ràng buộc bởi luật pháp quốc gia mà còn bởiluật pháp của các nước có quan hệ thương mạivà thông lệ, tập quán thương mại thế

giới Vì vậy nếu luật pháp trong nước và quốc tế có mâu thuẫn sẽ gây ra nhiều khókhăn cho hoạt động XNK, ảnh hưởng đến hiệu quả tín dụng XNK.

* Nhân tố từ phía khách hàng

- Hiệu quả tín dụng tài trợ XNK chịu ảnh hưởng lớn từ những yếu tố thuộcphía khách hàng là các doanh nghiệp XNK Trước những yêu cầu, đề nghị hỗ trợ tíndụng từ phía các doanh nghiệp, ngân hàng đều thông qua các chỉ tiêu như hệ số vốn

tự có, hệ số khả năng thanh toán, khả năng sinh lời, cơ cấu vốn của doanh nghiệp đểđưa ra quyết định có cấp tín dụng cho doanh nghiệp hay không và với mức tín dụngbao nhiêu Doanh nghiệp hoạt động kinh doanh có lãi, mở rộng được hoạt động sảnxuất sẽ có khả năng thanh toán nợ tốt Vì vậy khả năng tài chính của doanh nghiệp

là nhân tố quyết định hiệu quả tín dụng XNK

- Bên cạnh khả năng tài chính, trình độ quản lý và năng lực kinh doanh củadoanh nghiệp cũng như sự am hiểu, nắm rõ luật pháp trong nước và quốc tế sẽ giúpdoanh nghiệp tránh được nhiều rủi ro gây bất lợi cho hoạt động kinh doanh Nhưvậy cũng góp phần giảm rủi ro cho hoạt động tín dụng XNK của ngân hàng

- Đạo đức kinh doanh của lãnh đạo doanh nghiệp cũng là yếu tố ảnh hưởngđến hiệu quả tín dụng tài trợ XNK Nếu doanh nghiệp cố tình chây ì, trì hoãn trả nợ

sẽ ảnh hưởng xấu đến chất lượng tín dụng, làm giảm hiệu quả hoạt động tín dụngXNK của ngân hàng

- Nhân tố quan trọng nhất từ phía doanh nghiệp có ảnh hưởng đến hiệu quảtín dụng tài trợ XNK đó là tính khả thi của phương án kinh doanh mà doanh nghiệpđịnh thực hiện Nếu phương án kinh doanh mà doanh nghiệp đưa ra có tính khả thicao nghĩa là khả năng doanh nghiệp kinh doanh có lãi và trả nợ ngân hàng là cao,

do vậy hiệu quả của hoạt động tín dụng của ngân hàng được đảm bảo

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG TÀI TRỢ XUẤT NHẬP KHẨU TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM- CHI

NHÁNH THÀNH PHỐ HÀ NỘI

2.1 Tổng quan về Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam- Chi nhánh TP

Hà Nội

2.1.1 Quá trình hình thành và phát triển

Ngày 01/07/1988, NHCT Việt Nam được thành lập và đi vào hoạt động trên

cơ sở Vụ tín dụng công nghiệp và tín dụng thương nghiệp của NHNN Việt Namtheo Nghị định số 53/NĐ-HĐBT (26/03/1988) của Hội đồng bộ trưởng về việcchuyển hoạt động ngân hàng sang hạch toán kinh doanh và hình thành hệ thốngngân hàng 2 cấp

Cùng với sự phát triển, đổi mới của đất nước và ngành ngân hàng, Ngân hàngTMCP Công thương Việt Nam ngày càng phát triển vững chắc và là một trong bốnNHTM lớn nhất Việt Nam Hiện Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam đã pháttriển theo mô hình ngân hàng đa năng với mạng lưới hoạt động được phân bố rộng khắptrên 63 tỉnh, thành phố trong cả nước; bao gồm 1 Hội sở chính, 3 Sở giao dịch, 138 Chinhánh, 188 Phòng giao dịch, 258 Điểm giao dịch, 191 Quỹ tiết kiệm, 742 máy ATM.Ngoài ra, Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam còn có 2 Văn phòng đại diện, 3Công ty con bao gồm Công ty cho thuê tài chính, Công ty TNHH Chứng khoán(Vietinbank SC), Công ty Quản lý nợ và khai thác tài sản và 3 đơn vị sự nghiệp gồmTrung tâm thẻ, Trung tâm Công nghệ thông tin, Trường Đào tạo và phát triển nguồnnhân lực Sự phát triển lớn mạnh của Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam đã gópphần tích cực vào sự nghiệp phát triển kinh tế của đất nước, cùng với NHNN Việt Namthực thi các chính sách tiền tệ, kiềm chế lạm phát

Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam- Chi nhánh TP Hà Nội có trụ sở chínhđặt tại 34 Hai Bà Trưng, phường Tràng Tiền, quận Hoàn Kiếm, TP Hà Nội

Tiền thân của Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam- Chi nhánh TP HàNội là Ngân hàng nghiệp vụ khu vực 1 Hà Nội, trực thuộc NHCT TP Hà Nội Khimới thành lập nguồn vốn huy động, dư nợ cho vay của ngân hàng còn ít, các sảnphẩm dịch vụ ngân hàng nghèo nàn, đơn điệu chủ yếu là cho vay ngắn hạn và huyđộng tiết kiệm

Từ tháng 12/1989 đến tháng 11/1992, Ngân hàng nghiệp vụ khu vực 1 HàNội đổi tên thành Trung tâm giao dịch NHCT Hà Nội, đây cũng là năm Trung tâmgiao dịch NHCT Hà Nội triển khai hoạt động kinh doanh đối ngoại.

Ngày 24/03/1993, Tổng giám đốc NHCT Việt Nam ra quyết định số93/NHCT- TCCB chuyển hoạt động của NHCT TP Hà Nội vào Hội sở chínhNHCT Việt Nam

Ngày 30/05/1995, Tổng giám đốc NHCT Việt Nam ra quyết định số83/NHCT-QĐ chuyển bộ phận giao dịch trực tiếp tại Hội sở chính NHCT Việt Nam

để thành lập Sở giao dịch – NHCT Việt Nam Trong giai đoạn này cùng với nhữngthành quả ban đầu của công cuộc đổi mới, hoạt động của kinh doanh của Sở giaodịch đã thu được nhiều kết quả quan trọng như củng cố và mở rộng mạng lưới,trang bị cơ sở vật chất kĩ thuật, đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ nên đã có sự tăngtrưởng cao

Ngày 30/12/1998, Chủ tịch Hội đồng quản trị NHCT Việt Nam ra quyết định

số 134/QĐ-HĐQT-NHCT 1 chuyển hoạt động của Sở giao dịch thành Sở giao dịch

I – NHCT Việt Nam kể từ ngày 01/01/1999 Một lần nữa cơ cấu tổ chức bộ máythay đổi, các phòng ban được sắp xếp lại để đáp ứng nhu cầu kinh doanh trong tìnhhình mới

Ngày 20/10/2003, mô hình tổ chức của Sở giao dịch I được đổi mới theo dự

án hiện đại hoá ngân hàng do Ngân hàng thế giới tài trợ Theo đó bộ máy tổ chứccủa Sở không ngừng được củng cố và hoàn thiện

Sau khi NHCT Việt Nam tổ chức bán đấu giá cổ phiếu ra công chúng thànhcông và thực hiện chuyển đổi thành doanh nghiệp cổ phần, ngày 08/07/2009, NHCTViệt Nam đổi tên thành Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam (Vietinbank).Theo đó, tháng 8/2009, Sở giao dịch I đổi tên thành Ngân hàng TMCP Công thươngViệt Nam- Chi nhánh TP Hà Nội

Kế thừa thành quả và kinh nghiệm sau 20 năm hoạt động và phát triển, Ngânhàng TMCP Công thương Việt Nam- Chi nhánh TP Hà Nội đã từng bước mở rộngquy mô hoạt động, áp dụng công nghệ tiên tiến trong hoạt động ngân hàng, đa dạnghóa các sản phẩm dịch vụ ngân hàng, mở rộng mạng lưới hoạt động, nâng cao chấtlượng phục vụ và ngày càng được khách hàng tin cậy, đối tác trong và ngoài nướctin tưởng Đến nay CN đã trở thành đơn vị có quy mô hoạt động lớn, kinh doanh đanăng, hiệu quả, có uy tín cao trong toàn hệ thống Ngân hàng TMCP Công thươngViệt Nam nói riêng và trong cộng đồng tài chính ngân hàng cả nước nói chung

2.1.2 Cơ cấu tổ chức

Sơ đồ 2.1: Bộ máy tổ chức tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt

Nam-Chi nhánh TP Hà Nội

(Nguồn: Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam)

Các phòng, ban tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam- Chi nhánh TP Hà Nội

Theo quyết định số 604/QĐ ngày 25/09/2006 của Giám đốc Ngân hàngTMCP Công thương Việt Nam- Chi nhánh TP Hà Nội về việc ban hành quy định cụthể chức năng, nhiệm vụ của các phòng, ban tại CN

 Phòng khách hàng

Là phòng nghiệp vụ trực tiếp giao dịch với khách hàng (các doanh nghiệplớn, DNVVN, khách hàng cá nhân) để khai thác vốn bằng VNĐ và ngoại tệ; thựchiện các nghiệp vụ liên quan đến tín dụng, quản lí các sản phẩm tín dụng phù hợpvới chế độ, thể lệ hiện hành và hướng dẫn của Ngân hàng TMCP Công thương ViệtNam Trực tiếp quảng cáo, tiếp thị, giới thiệu và bán sản phẩm dịch vụ ngân hàngcho các khách hàng

PHÒNG QUẢN LÝ

NỢ CÓ VẤN ĐỀ

PHÒNG KẾ TOÁN GIAO DỊCH

PHÒNG TIỀN TỆ, KHO QUỸ

PHÒNG DỊCH VỤ THẺ

PHÒNG TỔNG HỢP

PHÒNG TỔ CHỨC HÀNH CHÍNH

PHÒNG THÔNG TIN ĐIỆN TOÁN

danh mục cho vay, đầu tư đảm bảo tuân thủ các giới hạn tín dụng cho từng kháchhàng Thẩm định hoặc tái thẩm định khách hàng, dự án, phương án đề nghị cấp tíndụng Thực hiện chức năng đánh giá, quản lý rủi ro trong toàn bộ các hoạt độngngân hàng theo chỉ đạo của Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam Là đầu mốikhai thác và xử lý TSĐB tiền vay theo quy định của Nhà nước.

 Phòng kế toán giao dịch

Là phòng nghiệp vụ thực hiện các giao dịch trực tiếp với khách hàng; cácnghiệp vụ và các công việc liên quan đến công tác quản lý tài chính, chi tiêu nội bộtại CN; cung cấp các dịch vụ ngân hàng liên quan đến nghiệp vụ thanh toán, xử lýhạch toán các giao dịch Quản lý và chịu trách nhiệm đối với hệ thống giao dịch trênmáy, quản lý kho tiền và quỹ tiền mặt đến từng giao dịch viên theo đúng quy địnhcủa Nhà nước và Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam Thực hiện nhiệm vụ tưvấn cho khách hàng về sử dụng các sản phẩm ngân hàng

 Phòng tiền tệ kho quỹ

Phòng tiền tệ kho quỹ là phòng nghiệp vụ quản lý an toàn kho quỹ, quản lýquỹ tiền mặt theo quy định của NHNN và Ngân hàng TMCP Công thương ViệtNam; ứng và thu tiền cho các Quỹ tiết kiệm, các Điểm giao dịch trong và ngoàiquầy, thu chi tiền mặt cho các doanh nghiệp có thu, chi tiền mặt lớn

 Phòng tổ chức- hành chính

Thực hiện công tác tổ chức cán bộ và đào tạo tại CN theo đúng chủ trươngchính sách của Nhà nước và quy định của Ngân hàng TMCP Công thương ViệtNam Thực hiện công tác quản trị và văn phòng phục vụ hoạt động kinh doanh tại

CN, thực hiện công tác bảo vệ, an ninh an toàn CN

 Phòng thông tin điện toán

Thực hiện công tác quản lý, duy trì hệ thống thông tin điện toán tại CN Bảotrì, bảo dưỡng máy tính, đảm bảo thông suốt hoạt động của hệ thống mạng, máytính của CN

 Phòng tổng hợp

Là phòng nghiệp vụ tham mưu cho Giám đốc CN dự kiến kế hoạch kinhdoanh, tổng hợp, phân tích đánh giá tình hình hoạt động kinh doanh, thực hiện báocáo hoạt động hàng năm của CN

 Phòng kế toán tài chính

Là phòng nghiệp vụ giúp cho Giám đốc thực hiện công tác quản lý tài chính

và thực hiện nhiệm vụ chi tiêu nội bộ tại CN theo đúng quy định của Nhà nước vàcủa Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam

 Phòng dịch vụ thẻ

Là phòng nghiệp vụ thuộc Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam- Chinhánh TP Hà Nội, thực hiện chức năng tham mưu cho Ban giám đốc nghiên cứuphát triển dịch vụ thanh toán các loại thẻ do Ngân hàng TMCP Công thương ViệtNam phát hành Trực tiếp tổ chức thực hiện các nghiệp vụ phát hành và thanh toánthẻ theo đúng quy định của Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam, bảo đảm antoàn, hiệu quả phục vụ khách hàng nhanh chóng, kịp thời, văn minh

 Các phòng giao dịch

Trong phòng giao dịch có các bộ phận cho vay, kế toán, ngân quỹ Nhiệm vụcủa phòng giao dịch là thực hiện các nghiệp vụ tín dụng, nhận tiền gửi, thanh toánnhưng chủ yếu là của khách hàng cá nhân Phòng giao dịch có quyền tự quyết đốivới các món vay từ 500 triệu đồng trở xuống (nếu món vay có giá trị lớn hơn phảitrình lên phòng khách hàng)

2.1.3 Tình hình hoạt động kinh doanh

2.1.3.1 Hoạt động huy động vốn

Ngân hàng kinh doanh tiền tệ dưới hình thức huy động, cho vay, đầu tư vàcung cấp các dịch vụ khác Trong đó, huy động vốn là hoạt động tạo nguồn vốn choNHTM, đóng vai trò rất quan trọng, ảnh hưởng tới chất lượng hoạt động của ngânhàng Huy động vốn là công việc đầu tiên, làm nền tảng cho những hoạt động tiếptheo của quá trình kinh doanh ngân hàng Trong những năm gần đây, đặc biệt lànăm 2008, thị trường tài chính trong nước diễn ra rất sôi động Trên địa bàn TP HàNội, các NHTM cạnh tranh gay gắt bằng việc đưa ra các mức lãi suất và hình thức

huy động hấp dẫn Với lợi thế là CN cấp 1 thuộc Ngân hàng TMCP Công thương

Việt Nam- một trong những NHTM lớn nhất Việt Nam, lại hoạt động trong khu vực

có vị trí thuận lợi về mặt kinh tế, CN có nhiều thuận lợi trong việc huy động vốn.Trong những năm vừa qua, CN luôn là đơn vị có nguồn vốn lớn trong toàn hệ thốngNgân hàng TMCP Công thương Việt Nam, chiếm thị phần huy động vốn cao trênđịa bàn TP Hà Nội

Bảng 2.1: Tổng nguồn vốn huy động tại NHTMCPCT- CN TP Hà Nội

Đơn vị: Tỷ đồngChỉ tiêu Năm 2006 Năm 2007 Năm 2008 Năm 2009Tổng nguồn vốn

(Nguồn: Báo cáo kết quả kinh doanh hàng năm của NHTMCPCT- CN TP Hà Nội)

Trong 4 năm từ năm 2006 đến năm 2009, tổng nguồn vốn CN huy độngđược là lớn nhưng có sự biến động tăng, giảm qua các năm Năm 2006, CN đã huyđộng được một lượng vốn lớn, đạt 17.448 tỷ đồng Đến năm 2007, do cạnh tranhtrên thị trường tài chính- ngân hàng diễn ra ngày càng gay gắt, có sự gia nhập củanhiều ngân hàng mới đặc biệt là các CN của các ngân hàng nước ngoài và sự pháttriển bùng nổ của thị trường chứng khoán, bất động sản dẫn đến nguồn vốn huyđộng tại CN giảm 4,18% so với năm 2006, đạt 16.718 tỷ đồng Tuy có sự giảm nhẹnhưng nguồn vốn huy động được của CN vẫn ở mức cao so với các ngân hàng kháctrên cùng địa bàn

Sau khi có sự giảm nhẹ về nguồn vốn huy động năm 2007, trong năm 2008,

CN đã thu hút được 17.940 tỷ đồng, tăng 7,31% so với năm 2007, đạt kết quả caonhất trong các năm Có được kết quả như vậy là do trong năm 2008 có sự biến độngmạnh về lãi suất ngân hàng, lãi suất huy động tiền gửi ở các ngân hàng tăng mạnhlàm cho kênh đầu tư qua ngân hàng trở nên hấp dẫn đồng thời thị trường tài chínhchứng kiến sự đi xuống của thị trường bất động sản, chứng khoán Huy động đượclượng vốn lớn như vậy sẽ giúp CN có thể thực hiện các hoạt động tín dụng và đầu

tư thuận lợi hơn

Tuy nhiên, nguồn vốn huy động tại CN năm 2009 lại giảm khá nhanh, chỉ đạt15.858 tỷ đồng, giảm 2.082 tỷ đồng (-11,61%) so với năm 2008, đạt 79,3% kếhoạch năm 2009 do Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam giao Sự sụt giảmnhanh về nguồn vốn huy động của CN năm 2009 so với năm 2008 về cơ bản là donền kinh tế còn nhiều khó khăn vì chịu ảnh hưởng sâu sắc từ cuộc khủng hoảng tàichính và suy thoái kinh tế toàn cầu, các doanh nghiệp không có nhiều nguồn thu,hoạt động sản xuất kinh doanh chậm nên lượng tiền gửi vào ngân hàng hạn chế,cùng với đó là sự sôi động trở lại của thị trường chứng khoán, bất động sản và sựtăng giá mạnh của vàng đã thu hút lượng vốn đáng kể vào các lĩnh vực này Mặt