MỞ ĐẦU 1. Lý do lựa chọn đề tài Trong đời sống chính trị xã hội, các đảng chính trị có vị trí, vai trò quan trọng, có tầm ảnh hưởng sâu rộng đến đời sống xã hội. Vị thế, vai trò, tầm ảnh hưởng của các đảng chính trị có sự khác nhau tùy thuộc vào chín

MỞ ĐẦU 1. Lý do lựa chọn đề tài Trong đời sống chính trị xã hội, các đảng chính trị có vị trí, vai trò quan trọng, có tầm ảnh hưởng sâu rộng đến đời sống xã hội. Vị thế, vai trò, tầm ảnh hưởng của các đảng chính trị có sự khác nhau tùy thuộc vào chính thể, cơ chế tổ chức quyền lực chính trị và văn hóa chính trị của mỗi quốc gia. Trải qua thực tiễn lãnh đạo đất nước qua các thời kỳ lịch sử, Đảng Cộng sản Việt Nam là đảng cầm quyền, lãnh đạo Nhà nước và xã hội ở Việt Nam. Dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản, Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu to lớn, trở thành một quốc gia ngày càng phát triển, góp phần khẳng định và nâng cao vị thế Việt Nam trong cộng đồng quốc tế. Chính vì vậy, nghiên cứu phương thức, nội dung thực thi quyền lực chính trị của Đảng Cộng sản là vấn đề mang tính lý luận và thực tiễn quan trọng đối với quốc gia nói chung, mỗi cán bộ Đảng viên và nhân dân Việt Nam nói riêng. Xuất phát từ ý nghĩa đó, em xin chọn đề tài: “Phương thức, nội dung thực thi quyền lực chính trị của Đảng cầm quyền ở Việt Nam” làm tiểu luận kết thúc môn học của mình. 2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 2.1. Mục đích nghiên cứu Trên cơ sở khái quát một số vấn đề lý luận về Đảng chính trị; đề tài phân tích phương thức, nội dung thực thi quyền lực chính trị của Đảng Cộng sản Việt Nam; từ đó đề xuất những giải pháp nhằm nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam. 2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu Cơ sở lý luận chung về Đảng chính trị. Phân tích phương thức, nội dung thực thi quyền lực chính trị của Đảng Cộng sản Việt Nam Đề xuất những giải pháp nhằm nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam.

TIỂU LUẬNMÔN: QUYỀN LỰC CHÍNH TRỊ VÀ CẦM QUYỀN

Đề tài :

PHƯƠNG THỨC, NỘI DUNG THỰC THI QUYỀN LỰC CHÍNH TRỊ CỦA ĐẢNG CẦM QUYỀN Ở VIỆT NAM

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG CHÍNH 3

CHƯƠNG 1.CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ ĐẢNG CHÍNH TRỊ 3

1.1 Một số khái niệm cơ bản 3

1.2 Đặc trưng và chức năng của Đảng chính trị 5

CHƯƠNG 2.PHƯƠNG THỨC, NỘI DUNG THỰC THI QUYỀN LỰC CHÍNH TRỊ CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM 8

2.1 Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời là một tất yếu khách quan, lãnh đạo Nhà nước và xã hội 8

2.2 Đặc điểm cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam 9

2.3 Nội dung cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam 11

2.4 Phương thức cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam 15

2.5 Những vấn đề đặt ra và kiến nghị thực hiện nội dung, phương thức cầm quyền của Đảng 18

CHƯƠNG 3.MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC LÃNH ĐẠO,CẦM QUYỀN CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM 21

KẾT LUẬN 25

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 26

MỞ ĐẦU

1 Lý do lựa chọn đề tài

Trong đời sống chính trị - xã hội, các đảng chính trị có vị trí, vai tròquan trọng, có tầm ảnh hưởng sâu rộng đến đời sống xã hội Vị thế, vai trò,tầm ảnh hưởng của các đảng chính trị có sự khác nhau tùy thuộc vào chínhthể, cơ chế tổ chức quyền lực chính trị và văn hóa chính trị của mỗi quốc gia.Trải qua thực tiễn lãnh đạo đất nước qua các thời kỳ lịch sử, Đảng Cộng sảnViệt Nam là đảng cầm quyền, lãnh đạo Nhà nước và xã hội ở Việt Nam Dưới

sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản, Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu to lớn,trở thành một quốc gia ngày càng phát triển, góp phần khẳng định và nângcao vị thế Việt Nam trong cộng đồng quốc tế Chính vì vậy, nghiên cứuphương thức, nội dung thực thi quyền lực chính trị của Đảng Cộng sản là vấn

đề mang tính lý luận và thực tiễn quan trọng đối với quốc gia nói chung, mỗicán bộ Đảng viên và nhân dân Việt Nam nói riêng

Xuất phát từ ý nghĩa đó, em xin chọn đề tài: “Phương thức, nội dung

thực thi quyền lực chính trị của Đảng cầm quyền ở Việt Nam” làm tiểu luận

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Cơ sở lý luận chung về Đảng chính trị

- Phân tích phương thức, nội dung thực thi quyền lực chính trị củaĐảng Cộng sản Việt Nam

- Đề xuất những giải pháp nhằm nâng cao năng lực lãnh đạo, cầmquyền của Đảng Cộng sản Việt Nam

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: phương thức, nội dung thực thi quyền lựcchính trị của Đảng Cộng sản Việt Nam

- Phạm vi nghiên cứu: trong hệ thống chính trị ở Việt Nam

4 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp luận: dựa trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩaMác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm, chủ trương, chính sáchcủa Đảng và Nhà nước Việt Nam về quyền lực chính trị

- Các phương pháp cụ thể: sử dụng kết hợp các phương pháp như phântích tài liệu, tổng hợp, so sánh,

5 Kết cấu nội dung của đề tài:

Ngoài phần mở đầu, kết thúc, danh mục tài liệu tham khảo, đề tài gồmcác chương sau:

Chương 1 Cơ sở lý luận chung về Đảng chính trị

Chương 2 Phương thức, nội dung thực thi quyền lực chính trị của Đảng Cộng sản Việt Nam

Chương 3 Một số giải pháp nhằm nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam

NỘI DUNG CHÍNHCHƯƠNG 1.

CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ ĐẢNG CHÍNH TRỊ

1.1 Một số khái niệm cơ bản

a) Khái niệm quyền lực chính trị

Quyền lực chính trị là năng lực (hay khả năng) của một chủ thể chính

trị (giai cấp, tầng lớp xã hội) nhất định trong việc áp đặt mục tiêu chính trị củamình đối với xã hội

Quyền lực chính trị là quyền sử dụng sức mạnh của một hay liên minh

giai cấp, tập đoàn xã hội nhằm thực hiện sự thống trị chính trị, là năng lực ápđặt và thực thi các giải pháp phân bổ giá trị xã hội có lợi cho giai cấp mình –chủ yếu thông qua đấu tranh giành, giữ và thực thi quyền lực nhà nước

b) Đảng chính trị và Đảng cầm quyền

Đại từ điển tiếng Việt định nghĩa: đảng là một nhóm người kết lại với

nhau để hoạt động với những mục đích nhất định; là tổ chức chính trị đại diện

và đấu tranh vì quyền lợi của một giai cấp, một tầng lớp xã hội

Từ điển Bách khoa Triết học Liên Xô, tiếp cận từ góc độ giai cấp, định

nghĩa: Đảng chính trị là một tổ chức chính trị thể hiện những lợi ích của một

giai cấp, hay một tổ chức xã hội, liên kết những đại diện ưu tú nhất của giaicấp để lãnh đạo giai cấp đạt tới mục đích, lý tưởng nhất định

Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin luôn khẳng định: Đảng chính trị

là đội tiên phong của một giai cấp (hay một tầng lớp) nào đó, được tổ chứcdựa trên nền tảng hệ tư tưởng nhất định, hoạt động theo điều lệ, cương lĩnh,chiến đấu vì mục tiêu, lý tưởng xác định

Theo quan niệm chung hiện nay có thể hiểu:

Đảng chính trị (hay còn gọi là chính đảng), là một tổ chức chính trị đại

diện của một giai cấp, một lực lượng xã hội, có (hoặc không có) tư cách phápnhân, gồm những người có cùng chứng kiến, tự nguyện tham gia hoạt động

liên tục, nhằm thực hiện mục tiêu giành, giữ và thực thi quyền lực nhà nước.Nói cách khác, Đảng chính trị là tổ chức chính trị bao gồm những người tựnguyện, có cùng chính kiến, đại diện và bảo vệ lợi ích của một giai cấp, mộttầng lớp xã hội, hoạt động chủ yếu vì mục tiêu giành quyền lực nhà nước và

sử dụng quyền lực đó nhằm thực hiện lý tưởng của giai cấp

Còn thuật ngữ “Đảng cầm quyền” lần đầu tiên được V.I Lênin nêu ra

từ trước Cách mạng Tháng Mười Nga năm 1917, khi cho rằng: “bất cứ lúcnào cũng sẵn sàng đứng ra nắm toàn bộ chính quyền”

Theo cách hiểu phổ biến hiện nay, Đảng cầm quyền là đảng đã giành

được chính quyền và thực hiện quyền lãnh đạo về mặt chính trị đối với nhànước và xã hội, chủ yếu bằng sức mạnh của quyền lực công thực hiện Cươnglĩnh phát triển đất nước của đảng cầm quyền, phục vụ lợi ích của giai cấp cầmquyền và vì lợi ích quốc gia, dân tộc mà đảng cầm quyền và nhà nước đó đạidiện

Ở Việt Nam, từ trước năm 1988, ngoài Đảng Cộng sản Việt Nam lãnhđạo chính quyền, còn có hai đảng tham chính: Đảng Dân chủ Việt Nam vàĐảng Xã hội Việt Nam Hai đảng này đều do Đảng Cộng sản Việt Nam đứng

ra vận động thành lập, thừa nhận vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản ViệtNam, không phải là đảng đối lập Năm 1988, hai đảng tuyên bố tự giải thể saukhi hoàn thành sứ mệnh lịch sử của mình, trên chính trường Việt Nam chỉ cònlại duy nhất một đảng là Đảng Cộng sản Việt Nam

Trong văn bản chính trị và pháp lý ở Việt Nam, thuật ngữ được sử dụngphổ biến, chính thức là Đảng lãnh đạo đối với Nhà nước và xã hội Khái niệm

“đảng cầm quyền” được dùng như “đảng lãnh đạo” và vì vậy, “nội dung vàphương thức cầm quyền của Đảng” cũng được dùng như là nội dung vàphương thức lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước và xã hội Khái niệm “đảngcầm quyền” không loại trừ nội dung “Đảng lãnh đạo chính quyền” mà baohàm trong đó Không lãnh đạo chính quyền thì Đảng không cầm quyền được.Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ

sung, phát triển năm 2011) đã khẳng định: “Đảng Cộng sản Việt Nam là đảngcầm quyền, lãnh đạo Nhà nước và xã hội”.

1.2 Đặc trưng và chức năng của Đảng chính trị

* Đặc trưng đảng chính trị bao gồm:

- Đảng tồn tại với mục đích nắm giữ quyền lực nhà nước Đây là mụcđích mang tính công khai, nhất quán đối với tất cả các đảng chính trị Khácvới những tổ chức khác hoạt động trên chính trường, đảng công khai đấutranh vì những vị trí trong nghị viện và chính phủ Vai trò, vị thế của các đảngchính trị được thể hiện ở sự tham gia tích cực vào đời sống chính trị ở mọigiai đoạn của hoạt động chính trị: tham gia vào các cuộc bầu cử, hình thànhcác cơ quan nhà nước, đưa các quyết định chính trị vào hoạt động của nhànước và việc thực hiện chúng

- Phương thức giành quyền lực nhà nước của đảng chính trị là phươngthức cạnh tranh trong bầu cử, là con đường hòa bình Đây là phương thứcđược các chính trị gia phương Tây đề cao, bởi theo họ, đó là con đường chínhtrị ưu việt, phù hợp với tinh thần dân chủ cao nhất

- Để trở thành một đảng chính trị, tồn tại và phát triển với vị thế là mộtđảng chính trị thì các tổ chức đảng chính trị phải có các yếu tố cấu thành: cácđảng đều phải có hệ tư tưởng riêng, phải là một tổ chức có kỷ cương và phảiđược sự thừa nhận, điều chỉnh của luật pháp B Konstan đại diện cho trườngphái bảo thủ ở Anh cho rằng, đảng phái là tập hợp những người theo nhữnghọc thuyết chính trị giống nhau

Nhà triết học chính trị Xôviết Anatôli Butenkhô đã đưa ra địnhnghĩa: “Chính đảng là tổ chức chính trị đoàn kết những đại diện tích cựcnhất của một giai cấp xã hội nhất định (hay một nhóm xã hội) và thể hiện(trong cương lĩnh và các văn kiện khác) những lợi ích cơ bản của giai cấp

đó Chức năng quan trọng nhất của đảng là tìm ra những phương hướng vàphương tiện thực hiện những lợi ích đó, là người tổ chức những hoạt độngcủa giai cấp và của các đồng minh của nó”

Trong lịch sử, không có một giai cấp cầm quyền nào mà lại tự nguyện

từ bỏ quyền lực chính trị của giai cấp mình Đấu tranh chính trị đòi hỏi giaicấp phải có mục tiêu chính trị rõ ràng, phải có tổ chức chặt chẽ để tập hợp lựclượng của giai cấp, để huy động lực lượng đồng minh đánh bại kẻ thù, giànhthắng lợi Các đảng chính trị ra đời là do đòi hỏi khách quan của cuộc đấutranh chính trị giữa các giai cấp Đảng là một tổ chức chính trị thể hiện lợi íchcủa giai cấp xã hội nhất định (các đảng công nhân, tư sản, nông dân, dân chủcách mạng ) Đảng chính trị, về nguyên tắc, là tổ chức cao nhất, chặt chẽnhất của giai cấp, tập hợp những người giác ngộ nhất về lợi ích giai cấp, kiênquyết nhất trong đấu tranh để bảo vệ lợi ích giai cấp khi chưa giành đượcquyền lực chính trị cũng như khi đã giành được quyền lực chính trị

Ngày 7-11-1917, Cách mạng Tháng Mười Nga toàn thắng, chính quyền

về tay nhân dân Nhà nước công nông đầu tiên trên thế giới do Đảng của giaicấp vô sản lãnh đạo đã ra đời Vì vậy, mục tiêu quan trọng nhất của đảngchính trị là tập hợp lực lượng để thành đảng cầm quyền Nếu không cómong muốn giành chính quyền thì không thể là đảng chính trị Xét vềnguyên tắc, mọi đảng chính trị đều mong muốn trở thành đảng cầm quyền

Sự tồn tại của một đảng gắn bó với cuộc đấu tranh để giành chính quyền,thỏa mãn những lợi ích giai cấp và đạt tới mục tiêu cuối cùng của nó là trởthành đảng cầm quyền Khi trở thành đảng cầm quyền, đảng đứng ra thànhlập chính phủ để thể hiện ý chí thống trị xã hội của giai cấp mình

Để trở thành một đảng chính trị, thì đảng đó phải đạt được một số tiêuchuẩn nhất định La Palombara, một trong những chuyên gia người Mỹ có uytín về đảng phái học đã nêu bật bốn yếu tố cấu thành đảng:

Thứ nhất, đảng đó phải có hệ tư tưởng cho các hoạt động, mục tiêutồn tại của mình Các đảng phái về bản chất là người đại diện cho hệ tưtưởng hoặc ít nhất cũng phải thể hiện một định hướng nhất định về thế giớiquan hoặc nhân sinh quan

Thứ hai, đảng là một tổ chức, nghĩa là có một sự liên kết con ngườitương đối lâu dài theo thời gian của các thành viên (đảng viên) hợp thành, làmột thiết chế mà nhờ đó đảng khác với các tập hợp quần chúng.

Thứ ba, mục tiêu của đảng là giành và thực hiện quyền lực nhà nước.Trong hệ thống đa đảng, tự thân đảng khó có thể trở thành đảng cầm quyền.Một trong những điều kiện cơ bản để trở thành đảng cầm quyền đó là đảngphải có chương trình vận động tranh cử, phải được nhân dân tín nhiệm

Thứ tư, các đảng phái phải nỗ lực tranh thủ, thu hút sự ủng hộ rộng rãicủa nhân dân

* Chức năng của đảng chính trị được thể hiện trên những phương diệnhoạt động cơ bản như sau:

- Động viên, tổ chức, hỗ trợ và lãnh đạo các tầng lớp xã hội đấu tranh

để bảo vệ quyền lợi của họ với yêu cầu cao nhất của đấu tranh là giành và giữchính quyền

- Xây dựng chính sách phù hợp, phản ánh nguyện vọng cụ thể của từnggiới và thực hiện nhiệm vụ trung gian giữa chính quyền và nhân dân trongviệc điều chỉnh chính sách trong từng giai đoạn

- Việc thi hành và xây dựng chính sách chịu tác động qua lại của tìnhhình quốc tế, tình hình chính trị, kinh tế, xã hội của đất nước, nên không thểchủ quan, duy ý chí

- Khi một chính đảng trình bày chương trình và chính sách của mìnhcho nhân dân, chính đảng đó không thể không tính đến sự cạnh tranh của cácchính đảng khác và yêu cầu của các giới để có thể tham gia vào chính quyền;

do đó, cần phải điều chỉnh ý định, quan điểm, yêu cầu của mình

- Việc tuyên truyền và thực hiện chính sách của một chính đảng còn cóthể vấp phải sự chống đối và cạnh tranh của những thế lực trong từng khu vực

và lĩnh vực của “các nhóm lợi ích và bộ máy viên chức”

CHƯƠNG 2.

PHƯƠNG THỨC, NỘI DUNG THỰC THI QUYỀN LỰC CHÍNH TRỊ CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM 2.1 Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời là một tất yếu khách quan, lãnh đạo Nhà nước và xã hội

Đảng Cộng sản Việt Nam là một đảng chính trị ra đời năm 1930, doChủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập và rèn luyện “Đảng Cộng sản Việt Nam làđội tiên phong của giai cấp công nhân, đồng thời là đội tiên phong của nhândân lao động và của dân tộc Việt Nam; đại biểu trung thành lợi ích của giaicấp công nhân, nhân dân lao động và của dân tộc” “Mục đích của Đảng làxây dựng nước Việt Nam độc lập, dân chủ, giàu mạnh, xã hội công bằng,văn minh”

Lãnh đạo Cách mạng Tháng Tám thành công, ngày 2-9-1945, Chủtịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn độc lập, khai sinh ra nước Việt NamDân chủ Cộng hòa, nay là Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, ĐảngCộng sản Việt Nam trở thành đảng cầm quyền thực hiện sự lãnh đạo đốivới Nhà nước và xã hội Việt Nam

Vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đã được khẳng địnhtrong suốt quá trình cách mạng của dân tộc Việt Nam trên tất cả các lĩnh vựcchính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời là một tấtyếu khách quan, đáp ứng yêu cầu lịch sử của cách mạng và dân tộc ViệtNam Thực tiễn xây dựng, bảo vệ Tổ quốc đã khẳng định sự lãnh đạo đúngđắn của Đảng là nhân tố quyết định thắng lợi của cách mạng Việt Nam

Đảng đã lãnh đạo nhân dân giành thắng lợi trong hai cuộc kháng chiếnchống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược; trong chiến tranh bảo vệ biêngiới Tây Nam và chiến tranh bảo vệ biên giới phía Bắc của Tổ quốc Đảng ta

đã khởi xướng đường lối đổi mới và lãnh đạo nhân dân thực hiện công cuộcđổi mới trên tất cả các lĩnh vực Đường lối đổi mới toàn diện của Đảng đã

đáp ứng yêu cầu, nguyện vọng chính đáng của nhân dân, phù hợp xu thế thờiđại vì một nước Việt Nam hội nhập và phát triển Đảng ta đã xác định vàlãnh đạo sự nghiệp xây dựng Nhà nước pháp quyền, bảo vệ, bảo đảm quyền

và lợi ích của cá nhân, công dân Đây chính là cơ sở khẳng định vị trí, vai tròlãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với Nhà nước và xã hội vì mụctiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh

Thực tiễn đấu tranh cách mạng và bảo vệ, xây dựng, phát triển đấtnước đã khẳng định sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng - nhân tố hàng đầuquyết định thắng lợi của cách mạng Việt Nam Đảng Cộng sản Việt Nam trởthành lực lượng lãnh đạo cách mạng, đất nước, dân tộc từ khi giành đượcchính quyền sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945 Vai trò lãnh đạo củaĐảng đối với Nhà nước và xã hội đã được thực tiễn đất nước khẳng định, lànguyện vọng, ý chí của nhân dân và hợp hiến Trải qua thực tiễn lãnh đạođất nước qua các thời kỳ lịch sử, Đảng Cộng sản Việt Nam không ngừng lớnmạnh cả về số lượng và chất lượng, phát triển về tư duy lý luận và năng lựclãnh đạo Nhà nước và xã hội Dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản ViệtNam, đất nước ta đã đạt được nhiều thành tựu to lớn, trở thành một quốc giangày càng phát triển, góp phần khẳng định và nâng tầm vị thế của Việt Namtrong cộng đồng quốc tế

2.2 Đặc điểm cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam

Đảng cầm quyền chỉ mối quan hệ giữa đảng với nhà nước mà cốt lõi làquá trình đưa đảng viên nắm giữ các vị trí then chốt của bộ máy nhà nước đểlãnh đạo, chỉ đạo mọi hoạt động của nhà nước Để cầm quyền lâu dài, cácđảng phải có năng lực và kinh nghiệm cầm quyền (thể hiện ở nội dung vàphương thức cầm quyền)

Với nước ta, Đảng Cộng sản Việt Nam cầm quyền là Đảng đã lãnh đạonhân dân giành được chính quyền, nắm giữ và chi phối Nhà nước để Nhànước điều hành và quản lý đất nước theo đường lối, chủ trương của Đảng, đưa

cả nước quá độ lên chủ nghĩa xã hội

Đảng cầm quyền trong điều kiện một đảng duy nhất khác với đảng cầmquyền trong điều kiện đa đảng Vì vậy, Đảng ta xác định “nghiên cứu lý luận

về đảng cầm quyền, xác định rõ mục đích cầm quyền, phương thức cầmquyền, nội dung cầm quyền, điều kiện cầm quyền; vấn đề phát huy dân chủtrong điều kiện một đảng duy nhất cầm quyền; các nguy cơ cần phải phòngngừa đối với đảng cầm quyền”(1) và “Hoàn thiện và thực hiện nghiêm cơ chếkiểm soát quyền lực, ngăn ngừa sự lạm quyền, vi phạm kỷ luật, kỷ cương”

Sự cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam ngoài những điểm chungnhư các đảng cầm quyền trên thế giới (Đảng chi phối, tác động vào Nhà nướctrong việc thể chế hóa cương lĩnh, đường lối của Đảng thành pháp luật, chínhsách; bố trí, giới thiệu đảng viên ưu tú ứng cử các chức vụ chủ chốt của các

cơ quan nhà nước ), còn có những đặc điểm riêng: một là, Đảng cầm quyềntrong thể chế chính trị nhất nguyên; hai là, Đảng giành được địa vị cầm quyềnkhông qua tranh cử như trong thể chế đa đảng mà xác lập quyền lãnh đạo nhànước và xã hội như một tất yếu tự nhiên sau khi lãnh đạo nhân dân ta giànhđược chính quyền, từ chế độ thuộc địa, phong kiến, khôi phục độc lập dân tộc

và chủ quyền quốc gia; ba là, Đảng lãnh đạo trực tiếp về mọi mặt tất cả cáclĩnh vực của đời sống xã hội, kể cả lực lượng vũ trang; bốn là, Đảng có cơ sởchính trị là Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội Làđảng cầm quyền, Đảng Cộng sản Việt Nam có những trọng trách to lớn đốivới sự phát triển của đất nước và vận mệnh của dân tộc, vì vậy “cán bộ, đảngviên phải nêu cao tinh thần trách nhiệm trước Tổ quốc, trước Đảng và nhândân, hết lòng, hết sức phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân”(3); Đảng phải

“xây dựng đội ngũ đảng viên thật sự tiên phong, gương mẫu, trọng dân, gầndân, hiểu dân, học dân, có trách nhiệm cao trong công việc, có bản lĩnh chínhtrị, phẩm chất đạo đức cách mạng, ý thức tổ chức kỷ luật và năng lực hoànthành nhiệm vụ, vững vàng trước mọi khó khăn, thách thức, phấn đấu chomục tiêu, lý tưởng của Đảng”

Với vai trò cầm quyền, trách nhiệm lớn nhất của Đảng là bảo vệ độclập dân tộc và bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của nhân dân Đảng phải

chịu trách nhiệm trước dân tộc cả về mặt pháp lý và thực tiễn Trách nhiệm

đó, như lời Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đảng phải lo từ việc giành độc lập cho dântộc, đến “tương cà mắm muối” cho dân Trong đời sống chính trị thế giới nóichung, không phải đảng chính trị nào cũng có được sự khác biệt về chất ấy

Với tư cách là đảng cầm quyền, Đảng phải thể hiện tính chính đáng củaquyền lực (được đông đảo nhân dân ủng hộ), tính khoa học trong cơ cấu tổchức, tính hợp lý khi sử dụng, phân phối quyền lực nhà nước, trong đó vấn đềđào tạo, sử dụng đội ngũ cán bộ; hoạch định, thực hiện chính sách nhà nước;

sử dụng các nguồn lực công là nhiệm vụ trọng tâm

2.3 Nội dung cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam

Nội dung cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam là những công việc,hoạt động mà Đảng cần làm nhằm sử dụng, phát huy vị thế cầm quyền đượcHiến pháp quy định; là quyết định tổ chức và hoạt động của các cơ quanquyền lực nhà nước, giữ vững vai trò cầm quyền của Đảng, phát triển kinh tế

- xã hội, đưa đất nước quá độ lên chủ nghĩa xã hội

Đảng cầm quyền chủ yếu bằng Nhà nước, thông qua Nhà nước, trong

đó quan trọng nhất là thông qua đội ngũ đảng viên đang nắm giữ các vị trí chủchốt trong bộ máy nhà nước; nắm lực lượng vũ trang và nắm ngân sách nhànước Nội dung cầm quyền của Đảng bao quát và chi phối toàn diện sựnghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội, trên tất cả các lĩnh vực, từ chính trị, kinh

tế, văn hóa, xã hội đến quốc phòng, an ninh, đối ngoại Nói cách khác, nộidung cầm quyền của Đảng thể hiện ở việc đề ra các đường lối, chủ trương,chính sách lớn và tổ chức lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện; quyết định những vấn

đề trọng đại của đất nước; kiểm tra, giám sát hoạt động của các tổ chức đảng

và cán bộ, công chức, đảng viên trong các cơ quan nhà nước Như vậy, có thểxác định những nội dung cầm quyền chủ yếu của Đảng là:

Thứ nhất, Đảng xây dựng chủ trương, đường lối, lãnh đạo Nhà nước

và định hướng chính sách phát triển các lĩnh vực của đời sống xã hội.

Trong các văn bản quan trọng của Đảng, như Cương lĩnh, nghị quyếtĐại hội Đảng, hội nghị Ban Chấp hành Trung ương, chỉ thị của Bộ Chính trị,Ban Bí thư Đảng thể hiện quan điểm, chủ trương trong định hướng giảiquyết các vấn đề trọng yếu của đất nước, từ xây dựng, đổi mới Nhà nước đếnphát triển kinh tế - xã hội, đối nội, đối ngoại Việc xây dựng nghị quyết củaĐảng là nội dung chủ yếu thể hiện năng lực, trí tuệ của Đảng Trên cơ sở đánhgiá, khảo sát ý kiến của chuyên gia, nhân dân, Đảng tập trung nghiên cứu, banhành các nghị quyết nhằm giải quyết những vấn đề đang đặt ra đối với đấtnước, trọng tâm hiện nay là phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xãhội chủ nghĩa, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, phát huy nềndân chủ xã hội chủ nghĩa, xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên có tâm, có tầm,

có trí để lãnh đạo công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; là đường lối, kếhoạch phát triển các lĩnh vực của đời sống xã hội nhằm thực hiện mục tiêudân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh Đây là cơ sở để các cơquan nhà nước, các tổ chức khác trong hệ thống chính trị và toàn xã hội triểnkhai thực hiện theo chức năng, nhiệm vụ của mình

Thứ hai, Đảng xây dựng mô hình nhà nước, bộ máy nhà nước và đội ngũ cán bộ, công chức nhà nước

Đảng chủ trương và quyết định việc xây dựng bộ máy nhà nước, tổchức quyền lực nhà nước, nhất là phân công, phân cấp quyền lực giữa các cơquan lập pháp, hành pháp và tư pháp; giữa các cơ quan nhà nước ở Trungương với địa phương Quan điểm của Đảng ta là tổ chức quyền lực nhà nướctheo nguyên tắc thống nhất, phân công, phối hợp và kiểm soát giữa các cơquan nhà nước trong thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp.Đảng xây dựng và ban hành nghị quyết về sắp xếp, tổ chức bộ máy nhà nước,chủ trương sáp nhập hoặc chia tách các đơn vị hành chính trên cả nước, các

cơ quan bộ, ngành từ Trung ương đến địa phương, phù hợp với thực tiễn (cơcấu tổ chức, bộ máy, số lượng bộ, ngành, biên chế, nguyên tắc hoạt động ),chỉ đạo đẩy mạnh cải cách hành chính Đảng sử dụng các biện pháp tổ chức