03 phuong phap va phuong tien gdsk (18 19)

Mục tiêu học tậpKết thúc bài học sinh viên có thể:  Trình bày được các nhóm phương pháp giáo dục sức khỏe GDSK và ưu, khuyết điểm của các nhóm phương pháp  Trình bày được phân loại phư

CÁC PHƯƠNG PHÁP &

PHƯƠNG TIỆN GIÁO DỤC SỨC KHỎE

BS, ThS Trương Trọng Hoàng

Bộ môn Khoa học hành vi-Giáo dục sức khỏe Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch

Mục tiêu học tập

Kết thúc bài học sinh viên có thể:

 Trình bày được các nhóm phương pháp giáo dục sức khỏe (GDSK) và ưu, khuyết điểm của các nhóm phương pháp

 Trình bày được phân loại phương tiện GDSK

 Ứng dụng để chọn lựa các phương pháp và phương tiện GDSK trong một hoàn cảnh cụ

thể.

Tiến trình truyền thông

Các thành phần của một tiến trình truyền thông

Kênh

Thông điệp

Hồi báo Nhiễu

Các phương pháp GDSK

Có nhiều cách phân loại phương pháp GDSK

 Phân loại theo tính trực tiếp/gián tiếp

 GDSK qua truyền thông trực tiếp

 GDSK qua truyền thông gián tiếp

Tư vấn qua điện thoại là truyền thông:

Các phương pháp GDSK

 Truyền thông trực tiếp

Người phát tin và người nhận tin cùng hiện

diện trong tiến trình truyền thông, nhờ đó

người phát có thể thu nhận phản hồi ngay lập tức từ người nhận

 Truyền thông gián tiếp

Người phát tin và người nhận tin không cùng hiện diện trong tiến trình truyền thông, vì thế

người phát tin có thể thu nhận phản hồi nhưng thường trễ sau một thời gian

Phân loại GDSK theo đối tượng người nhận không bao gồm hình thức nào sau đây?

Các phương pháp GDSK

 Phân loại theo đối tượng người nhận

 GDSK qua truyền thông đại chúng (mass

Báo Người Lao động dành cho công nhân

có phải là kênh truyền thông đại chúng?

A. Đúng

B. Sai

35%

65%

Các phương pháp GDSK

1.Truyền thông đại chúng (mass communication)

 TTĐC là những hoạt động truyền đạt thông tin

đến rất nhiều người cùng một lúc không giới hạn trong một nhóm người nào, bao gồm:

 Báo chí

 Phát thanh-Truyền hình

 Kênh truyền thông số: Internet (có kiểm soát,

không kiểm soát), tin nhắn điện thoại.

 Thông tin cổ động.

 TTĐC hiện nay đa phần là gián tiếp

Các phương pháp GDSK

Nói chuyện sức khỏe cho học sinh trong

buổi chào cờ là kênh truyền thông gì?

A. Truyền thông đại chúng

Các phương pháp GDSK

2 Truyền thông nhóm

 TTN là những hoạt động truyền thông chuyển tải thông điệp đến một hoặc một số nhóm đối tượng đặc thù nào đó, bao gồm:

 Truyền thông nhóm lớn

 Truyền thông nhóm nhỏ (3-20/30 người)

 TTN đa phần là trực tiếp nhưng cũng có TTN gián tiếp.

Các phương pháp GDSK

 Gián tiếp:

 Diễn đàn, Nhóm trên internet

 Gởi tài liệu theo nhóm

 Bảng thông tin nhóm

 Nhắn tin điện thoại theo nhóm…

 Tham quan, thực địa

 Văn nghệ nhóm (chiếu phim, ca nhạc, kịch,

múa rối )…

Vãng gia (nhân viên y tế đến nhà người

dân để GDSK) là kênh truyền thông gì?

Các phương pháp GDSK

3 Truyền thông cá nhân

 TTCN là những hoạt động truyền thông

chuyển tải thông điệp đến một hoặc một số cá nhân có chung vấn đề sức khỏe , bao gồm:

 Trực tiếp

 Tư vấn/Tham vấn tại cơ sở y tế

 Tư vấn/Tham vấn tại nhà (vãng gia)

 Tư vấn/Tham vấn qua điện thoại

 Tư vấn/Tham vấn online

Các hình ảnh sau là hình thức

truyền thông gì?

Ảnh sau là hình thức truyền thông gì?

A. Truyền thông đại chúng

Ảnh sau là hình thức truyền thông gì?

A B C.

0% 82%

18%

Ảnh sau là hình thức truyền thông gì?

A B C.

0% 6%

94%

Phương tiện nào không phải là PTGDSK?

A. Phương tiện truyền tin

B. Phương tiện mang tin

C. Phương tiện nghe nhìn

D. Phương tiện cổ điển

3%

51%

20%

26%

Các phương tiện GDSK

1 Phương tiện truyền tin (Machine/Equipment)

 Phương tiện nghe nhìn (hiện đại):

 Máy chiếu phim dương bản, đèn chiếu qua

đầu, audio cassette, video cassette, máy vi

tính, đài truyền thanh, đài truyền hình v.v

 Phương tiện cổ điển:

 Bảng đen, bảng nỉ, bảng giấy v.v

Các phương tiện GDSK

2 Phương tiện mang tin (Material)

 Phương tiện mang tin nghe nhìn (Audio-Visual aids):

 Nghe: Đĩa hát, Băng âm thanh, chương trình phát thanh

 Nhìn: Slide, Transparency

 Nghe-nhìn: Slide có tiếng, phim tiếng, băng

video

Các phương tiện GDSK

 Phương tiện mang tin cổ điển:

 Tranh tường, tranh lật, tranh bảng nỉ, bích

chương, biểu đồ, bản đồ, đồ thị, sách, vật thật,

mô hình, bướm, khẩu hiệu

Tài liệu truyền thông

Ưu, khuyết điểm của các PP GDSK

GDSK qua Truyền thông gián tiếp

 Ưu điểm

 Đưa thông tin đến nhiều người trên diện rộng nhờ các phương tiện truyền thông, tiết kiệm nhân lực

 Tạo được dư luận và tác động dây chuyền làm chuyển đổi thái độ của người dân góp phần

giúp thay đổi hành vi.

Ưu, khuyết điểm của các PP GDSK

 Khuyết điểm

tiếp với người nhận tin, không cảm nhận được thái

độ của người nhận và tất nhiên là không thể điều chỉnh những ứng xử của mình cho phù hợp

nhận hồi báo do đó có khả năng gây hiểu lầm

dục chủ động lôi cuốn được sự tham gia của người nhận tin.

Ưu, khuyết điểm của các PP GDSK

GDSK qua Truyền thông trực tiếp

 Ưu điểm

 Về giao tiếp , người phát tin tiếp xúc trực tiếp với người nhận tin nên cảm nhận được thái độ của người nhận nhờ đó điều chỉnh những ứng xử của mình cho phù hợp

 Về truyền thông , có điều kiện thu nhận hồi báo nên có thể điều chỉnh thông điệp giúp người nhận tiếp nhận đúng thông tin muốn truyền đạt

Ưu, khuyết điểm của các PP GDSK

 Về khơi dậy , có thể áp dụng phương pháp giáo dục chủ động lôi cuốn được sự tham gia của người nhận tin từ đó tác động mạnh hơn đến nhận thức, thái độ, hành vi.

GDSK qua truyền thông đại chúng

 Ưu điểm:

 Đưa thông tin đến được nhiều người trong một thời gian ngắn, tranh thủ được yếu tố thời gian

 Tạo nên một phong trào rộng, tạo dư luận

 Không đòi hỏi những kỹ năng giáo dục khó rèn luyện, khó thực hiện

GDSK qua truyền thông đại chúng

 Khuyết điểm:

 Thông tin cung cấp được nhận thức không

đồng đều, khó thu nhận phản hồi nên dễ có

người hiểu nhầm

 Thông tin cung cấp khó đáp ứng được nhu cầu của những đối tượng chuyên biệt

 Người nghe, xem dễ mất tập trung

 Khó tạo ra sự chủ động của người tham dự

GDSK cho cá nhân

 Ưu điểm:

 Đề cập được những vấn đề có tính cá nhân, nhạy cảm

 Nếu là GDSK cho cá nhân trực tiếp thì truyền thông chính xác vì nhận hồi báo tập trung và

dễ dàng hơn

 Dựa trên sự tương tác trực tiếp giữa người

giáo dục và đối tượng tạo điều kiện cho việc

thay đổi thái độ, hành vi

GDSK cho cá nhân

 Khuyết điểm:

 Mất nhiều thời gian

 Thông tin có thể không đồng nhất

 Đòi hỏi nhiều nhân lực có đủ kỹ năng giáo dục cho cá nhân (tham vấn)

 Không tạo ra được tác động của nhóm

Nguyên tắc lựa chọn và kết hợp

các phương pháp và phương tiện GDSK

 Mỗi phương pháp và phương tiện GDSK đều có điểm yếu và điểm mạnh riêng, khi được kết hợp tốt sẽ phát huy được thế mạnh và hạn chế được điểm yếu của từng loại

 Các yếu tố cần cân nhắc để chọn lựa PP&PT

GDSK:

 Bản chất của vấn đề sức khỏe cần truyền thông

 Đặc điểm của đối tượng

 Nguồn lực: tài chính, phương tiện, thời gian, nhân lực…

Nguyên tắc lựa chọn và kết hợp

các phương pháp và phương tiện GDSK

Ví dụ về sự kết hợp: Trong một chiến dịch

GDSK, truyền thông đại chúng thường được

sử dụng đầu tiên để gây chú ý và tạo sự quan tâm, kế đến là các phương pháp tác động vào nhóm đối tượng chuyên biệt và song song đó

là kênh GDSK cá nhân (phòng tư vấn, điện

thoại nóng…)

Chúc các em luôn khỏe, vui,

học tốt