6 lao ngoài phổi 2018 lao mang nao

Slide 1 LAO NGOÀI PHỔI Trình bày Ths Bs Nguyễn Đình Thắng Phó trưởng BM Lao & Bệnh phổi Email bsdinhthang@yahoo com ĐHYK PHẠM NGỌC THẠCH * ĐHYK PHẠM NGỌC THẠCH * ĐẠI CƯƠNG Lao ngoài phổi LÀ GÌ? Lao ng[.]

LAO NGOÀI PHỔI

ĐẠI CƯƠNG

- Lao ngoài phổi BAO GỒM: … …

- AI LÀ NGƯỜI CÓ KHẢ NĂNG BỊ Lao ngoài phổi ?

- MỐI TƯƠNG QUAN GIỮA HIV VÀ LAO

NGOÀI PHỔI?

2

NGUYÊN TẮC CHẨN ĐOÁN

LAO NGOÀI PHỔI

 Chẩn đoán lao ngoài phổi dựa vào:

- Triệu chứng nhiễm lao chung

- Triệu chứng lâm sàng tùy thuộc theo cơ quan bệnh

 Tiêu chuẩn vàng chẩn đoán Lao ngoài phổi dựa vào:

- Xác định được AFB trong mẫu bệnh phẩm

- Xét nghiệm PCR lao

- GPB sinh thiết mô tổn thương

 Các xét nghiệm góp phần củng cố thêm chẩn đoán

Lao ngoài phổi: Adenosine Deaminase Activity

(ADA) và Interferon gamma hỗ trợ trong chẩn đoán

ĐẠI CƯƠNG

Lao hệ thống thần kinh trung

ương bao gồm ba thể lâm

LAO MÀNG NÃO

BỆNH SỬ:

LÂM SÀNG:

- Hội chứng màng não bao gồm:

- Biến chứng thần kinh:

Yếu liệt 2 chi dưới hoặc liệt ½ người, liệt các dây

thần kinh sọ não - thường gặp liệt dây III, VI, VII

biểu hiện như sụp mi, nhìn đôi, lé mắt, mờ mắt,

méo miệng…

Động kinh cục bộ hay toàn thể

-Rối loạn tâm thần

-Tắc nghẽn dịch não tủy dẫn đến tăng áp lục nội

sọ, não úng thủy và thay đổi tri giác

-Co giật hiếm gặp ở người lớn, có thể gây ra do

não úng thủy, u lao ở não hay hạ Natri máu

-Hạ Natri máu là biến chứng thường gặp trên 50%

 BN có thể kèm theo lao kê, trong trường hợp này soi đáy mắt thường thấy hạt lao ở lớp mạng mạch của mắt Dấu chứng lao ngoài hệ thần kinh có vai trò quan trọng trong hỗ trợ chẩn đoán.

- X quang phổi: tổn thương đặc hiệu nghĩ lao hay điển hình hơn là lao kê ở phổi.

- Tổn thương tủy sống gặp trong 10% trường hợp, thường được xem xét trong các trường hợp có tổn thương đau rễ thần kinh và mất kiểm soát cơ vòng.

- Lao cột sống chiếm 25% trường hợp, luôn luôn tìm hạch ngoại vi, tổn thương dạng áp xe lạnh có kèm hoặc không kèm xì dò xung quanh.

- Tiền căn tiếp xúc với nguồn lây lao gần đây hỗ trợ chẩn đoán lao màng não ở trẻ em nhiều hơn ở người lớn. 7

LAO MÀNG NÃO

ĐÁNH GIÁ GIAI ĐOẠN NHẬP VIỆN:

dấu thần kinh sọ não và thần kinh khu trú.

kèm dấu liệt thần kinh sọ não, thần kinh khu trú.

CẬN LÂM SÀNG:

 Biến đổi dịch não tủy (DNT) cho thấy protein tăng (>

0,45g/l) , đường giảm (<½ đường huyết), Clorua giảm

(< 120mmol/l), bạch cầu tăng (> 5/dl) với tế bào

lympho chiếm ưu thế, dịch não tủy có màu vàng được

nghĩ đến lao màng não nhiều hơn

 Tìm thấy  AFB trong dịch não tủy bằng soi trực tiếp

hoặc nuôi cấy, phản ứng PCR lao cho kết quả dương

tính.

 Định lượng ADA trong dịch não tủy có giá trị chẩn

đoán Nghiên cứu của Sataya Vati Rana thì lượng ADA

có giá trị dương là 10U/l với độ nhạy 80% và độ đặc

Chụp CT Scan sọ não: có hình ảnh dãn

não thất, phù não, phân biệt với các trường

hợp nhồi máu não, xuất huyết não, u não,

nhiễm ký sinh trùng ở não.

Thấy hình ảnh tăng đậm độ nền não, não úng thủy bất kỳ mức độ não cũng rất

gợi ý lao màng não

MRI não: đánh giá tốt hơn CT não trong

những tổn thương choáng chỗ, nhồi máu

não, và những tổn thương rất nhỏ không

khảo sát thấy trên CT scan

Có khả năng cao lao màng não:

não tủy nghĩ lao.

Có khả năng lao màng não:

50% so với đường huyết,

Lymphocyte/DNT chiếm đa số.

Chẩn đoán phân biệt:

candidas albican, nhiễm ký sinh trùng ở não,

áp xe não, u não, bệnh tâm thần.

Điều trị:

-Điều trị thuốc kháng lao theo CTCLQG

-Điều trị corticosteroid (nếu không có chống chỉ

định):

Độ I: Dexamethasone liều 0,3mg/kg/ngày, tiêm tĩnh mạch, giảm liều mỗi tuần trong 3 tuần, chuyển sang uống với tổng liều 3mg/ngày và giảm liều dần trong 3 tuần tiếp theo trước khi ngưng thuốc

Độ II – III: Dexamethasone liều 0,4mg/kg/ngày, tiêm tĩnh mạch và giảm liều trong 4 tuần chuyển sang dạng uống với tổng liều 4mg/ ngày, giảm liều dần trong 4 tuần tiếp theo trước khi ngưng thuốc

- Chỉ định: lao màng não, lao xương khớp và lao

hạch người lớn Điều trị lao màng não nên sử dụng

corticosteroid (dexamethasone hoặc prednisolone)

liều giảm dần trong thời gian 6-8 tuần đầu tiên

(tham khảo thêm mục 4.8-sử dụng Corticosteroid

trong một số trường hợp ) và dùng Streptomycin

(thay cho E) trong giai đoạn tấn công 17

- Chỉ định: lao màng não, lao xương khớp và lao

hạch trẻ em Điều trị lao màng não nên sử dụng

corticosteroid (dexamethasone hoặc prednisolone)

liều giảm dần trong thời gian 6-8 tuần đầu tiên

(tham khảo thêm mục 4.8-sử dụng Corticosteroid

trong một số trường hợp) và dùng Streptomycin

(thay cho E) trong giai đoạn tấn công 18

Điều trị:

 Bù nước và điện giải: đa phần bệnh nhân lao màng não có rối

loạn nước và điện giải do hội chứng tiết ADH không thích hợp.

 Kháng sinh chống bội nhiễm như viêm phổi, nhiễm trùng tiểu

nhất là ở bệnh nhân lơ mơ không tiếp xúc, hôn mê, liệt.

 Dùng Manitol 20% điều trị chống phù não với liều 10mg/kg/

5ngày, có thể kéo dài thêm vài ngày nếu tình trạng còn nặng, nhức đầu không giảm, co giật, hoặc nôn ói nhiều hơn

 Chăm sóc điều dưỡng tích cực, nhất là bệnh nhân ở độ II, III (hôn

mê, liệt vận động):

 Chống loét, xoay trở thường xuyên.

 Nuôi ăn qua thông dạ dày đối bệnh nhân ở độ II, III hàng ngày.

 Vệ sinh răng miệng, cơ thể hàng ngày.

 Tập phục hồi chức năng sớm đối người yếu liệt chi. 19

Di chứng:

 Di chứng thần kinh và tâm thần.

 Thiểu năng trí tuệ, liệt vận động.

 Các cơn động kinh, các động tác bất thường do tổn thương tiểu não.

 Rối loạn nội tiết gây béo phì, đái

tháo nhạt do tổn thương vùng dưới

XIN CHÂN THÀNH CÁM ƠN SỰ CHÚ Ý THEO DÕI