Đề tài ý kiến của sinh viên về công tác hỗ trợ, tư vấn tuyển sinh chuyên ngành xã hội học đại học khoa học xã hội và nhân văn (giai đoạn 12020 102022)

cơ quan quản lý nhà nước; làm công tác tư vấn trong các tổ chức phi chính phủ với các lĩnh vực hoạt động xã hội khác nhau; làm công tác nghiên cứu ở các trường, trung tâm, viện

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHĂN VĂN

KHOA XÃ HỘI HỌC

- -

HỌC PHẦN XÃ HỘI HỌC GIÁO DỤC Đề tài: Ý kiến của sinh viên về công tác hỗ trợ, tư vấn tuyển sinh chuyên ngành Xã hội học - Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Giai đoạn 1/2020 - 10/2022)

Giáo viên hướng dẫn: PGS TS Nguyễn Thị Thu Hà

Nhóm Sinh viên: Nguyễn Thị Lan Anh – 20032359

Nguyễn Tuấn Anh – 20032360 Đỗ Mai Tuyết Anh – 20032355

Vũ Thị Thanh Ân – 20032365

Hà Lục Việt Bắc – 20032367 Trần Hiểu Băng – 20032368

Võ Ngọc Bích – 20032369

Hồ Thị Chi – 20032370

Vũ Minh Cương – 20032374 Nguyễn Thị Thuỳ Dung – 20032375

HÀ NỘI, 2022

LỜI CẢM ƠN

Lời đầu tiên, chúng em xin gửi lời bày tỏ trân trọng, yêu quý và biết ơn đến PSG.TS Nguyễn Thị Thu Hà – người trực tiếp giảng dạy chúng em bộ môn Xã hội học Giáo dục Cô đã giúp chúng em tích lũy thêm nhiều kiến thức hay và bổ ích với sự tận tâm của mình Từ những kiến thức mà cô truyền đạt, chúng em xin trình bày lại

những gì mình đã tìm hiểu về đề tài: “Ý kiến của sinh viên về công tác hỗ trợ, tư vấn tuyển sinh chuyên ngành Xã hội học - Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Giai đoạn 1/2020 - 10/2022)”

Tuy nhiên, kiến thức nói chung và các kiến thức chuyên ngành về Xã hội học Giáo dục của chúng em vẫn còn nhiều hạn chế Do đó, không tránh khỏi những thiếu sót trong quá trình hoàn thành bài tiểu luận này Mong cô xem và góp ý để bài tiểu luận của chúng em được hoàn thiện hơn

Kính chúc cô luôn hạnh phúc, vui vẻ và thành công hơn nữa trong sự nghiệp giảng dạy của mình

Chúng em xin chân thành cảm ơn!

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Ý nghĩa của đề tài 2

2.1 Ý nghĩa khoa học 2

2.2 Ý nghĩa thực tiễn 3

3 Tổng quan vấn đề nghiên cứu 3

4 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu 6

4.1 Mục tiêu nghiên cứu 6

4.2 Nhiệm vụ nghiên cứu 6

5 Đối tượng, khách thể và phạm vi nghiên cứu 6

5.1 Đối tượng nghiên cứu 6

5.2 Khách thể nghiên cứu 7

5.3 Phạm vi nghiên cứu 7

6 Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu 7

6.1 Câu hỏi nghiên cứu 7

6.2 Giả Thuyết nghiên cứu 7

7 Phương pháp nghiên cứu 8

7.1 Khảo sát bảng hỏi 8

7.2 Phỏng vấn bán cấu trúc 9

7.3 Phân tích tài liệu & Lý thuyết 9

CHƯƠNG 1: PHÂN TÍCH CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 10

1.1 Một số khái niệm của đề tài 10

1.1.1 Khái niệm ý kiến của sinh viên 10

1.1.2 Khái niệm công tác hỗ trợ, tư vấn tuyển sinh 10

1.1.3 Khái niệm ngành Xã hội học 12

1.2 Thao tác hóa khái niệm 13

1.3 Các lý thuyết áp dụng 15

1.3.1 Lý thuyết cấu trúc chức năng 15

1.3.2 Lý thuyết hành động xã hội của Max Weber 16

1.3.3 Lý thuyết lựa chọn hợp lý 17

1.4 Công tác tư, vấn hỗ trợ tuyển sinh của chuyên ngành XHH 18

Tiểu kết chương 1 21

CHƯƠNG 2 Ý KIẾN CỦA SINH VIÊN VỀ CÔNG TÁC HỖ TRỢ TƯ VẤN TUYỂN SINH CHUYÊN NGÀNH XÃ HỘI HỌC TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN 22

2.1 Khái quát về ý kiến, đánh giá của sinh viên về công tác hỗ trợ, tư vấn tuyển sinh chuyên ngành XHH – trường ĐHKHXH&NV 22

2.2 Ý kiến tích cực 28

2.2.1 Ý kiến tích cực của sinh viên 28

2.2.2 Nguyên nhân 29

2.3 Ý kiến tiêu cực 31

2.3.1 Ý kiến tiêu cực của sinh viên 31

2.3.2 Nguyên nhân 33

2.4 Ý kiến đóng góp 36

Tiểu kết chương 2 39

CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NHẰM CẢI THIỆN VÀ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CÔNG TÁC HỖ TRỢ, TƯ VẤN TUYỂN SINH CHUYÊN NGÀNH XÃ HỘI HỌC - ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN 40

3.1 Điểm mạnh, điểm yếu của công tác hỗ trợ, tư vấn tuyển sinh chuyên

ngành XHH – trường ĐHKHXH&NV 40

3.1.1 Điểm mạnh 40

3.1.2 Điểm yếu 42

3.2 Giải pháp nhằm cải thiện và nâng cao chất lượng của công tác hỗ trợ, tư vấn tuyển sinh chuyên ngành XHH – ĐHKHXH&NV 42

3.2.1 Xây dựng Chiến lược Marketing, đổi mới truyền thông quảng bá về chuyên ngành XHH – ĐHKHXH&NV 43

3.2.2 Cung cấp thông tin về ngành học một cách chính xác, phù hợp với thực tế 43

3.2.3 Phát triển tuyển sinh trực tuyến, đảm bảo liên lạc, trao đổi nhanh chóng chóng những thắc mắc cho thí sinh 44

3.2.4 Tăng cường liên kết với các doanh nghiệp, địa phương, trường học trong công tác tuyển sinh và đào tạo 44

3.2.5 Nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ, giảng viên của trường để thực hiện tốt công tác hỗ trợ, tư vấn tuyển sinh cho ngành XHH – ĐHKHXH&NV 45

3.2.6 Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị máy móc phục vụ việc dạy học 46

3.2.7 Xây dựng cơ chế chính sách khuyến khích hợp lý 46

3.2.8 Tiếp tục mở thêm các ngành mới phù hợp với nhu cầu xã hội 46

Tiểu kết chương 3 47

KẾT LUẬN 48

TÀI LIỆU THAM KHẢO 50

PHỤ LỤC BẢNG KHẢO SÁT 52

PHỤ LỤC PHỎNG VẤN SÂU 55

Phụ lục số 1 Biên bản phỏng vấn số 1 55 Phụ lục số 2 Biên bản phỏng vấn số 2 59 Phụ lục số 3 Biên bản phỏng vấn số 3 62

DANH MỤC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 1: Tỷ lệ sinh viên các khối tham gia khảo sát 24 Biểu đồ 2: Các hình thức tiếp cận công tác hỗ trợ, tư vấn tuyển sinh chuyên ngành XHH – trường ĐHKHXH&NV của sinh viên 25 Biểu đồ 3: Tỷ lệ sinh viên được nhận sự giúp đỡ từ công tác hỗ trợ, tư vấn tuyển sinh chuyên ngành XHH – trường ĐHKHXH&NV 26 Biểu đồ 4: Các chức năng mà sinh viên hài lòng về công tác hỗ trợ, tư vấn tuyển sinh chuyên ngành XHH – trường ĐHKHXH&NV 28 Biểu đồ 5: Các vấn đề mà sinh viên không hài lòng về công tác hỗ trợ, tư vấn tuyển sinh chuyên ngành XHH – trường ĐHKHXH&NV 32

DANH MỤC BẢNG

Bảng 1: Đánh giá mức độ của sinh viên về công tác hỗ trợ, tư vấn tuyển sinh ngành XHH của trường ĐH KHXH&NV 27 Bảng 2: Nguyên nhân của các ý kiến đánh giá hài lòng về công tác hỗ trợ, tư vấn tuyển sinh ngành XHH của trường ĐH KHXH&NV 30 Bảng 3: Nguyên nhân của các ý kiến đánh giá không hài lòng về công tác hỗ trợ, tư vấn tuyển sinh ngành XHH của trường ĐH KHXH&NV 35 Bảng 4: Ý kiến của sinh viên đóng góp về công tác hỗ trợ, tư vấn tuyển sinh chuyên ngành XHH – trường ĐHKHXH&NV 37

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn : ĐHKHXH&NV

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Hằng năm, ngay từ đầu năm học, các trường trung học phổ thông đã kết hợp với các trường đại học tiến hành công tác tư vấn tuyển sinh, hướng nghiệp cho học sinh, đặc biệt là học sinh lớp 12 Hoạt động quảng bá, tư vấn tuyển sinh có vai trò quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả, chất lượng công tác tuyển sinh của nhà trường Theo số liệu đăng ký dự thi tốt nghiệp THPT của Bộ Giáo dục và Đào tạo, đến thời điểm 17h00 ngày 13/05/2022 số thí sinh đăng ký dự thi là 1.001.011 thí sinh Trong đó, số thí sinh đăng ký dự thi trực tuyến là 934.186 (chiếm 93.32%); số thí sinh đăng ký dự thi trực tiếp là 66.827 (chiếm 6.68%) Tổng số thí sinh đăng ký dự thi chỉ để xét tuyển sinh: 38.108 (chiếm 3.81%); Tổng số thí sinh đăng ký dự thi để vừa xét công nhận tốt nghiệp THPT vừa xét tuyển sinh: 859.531 (chiếm 85.87%) Từ những số liệu trên cho thấy, công tác tư vấn tuyển sinh đóng vai trò rất quan trọng không chỉ đối với nhà trường mà cả với học sinh

Ngành Xã hội học có tên tiếng Anh là Sociology Xã hội học (Sociology) là ngành khoa học nghiên cứu về các quy luật và tính quy luật xã hội chung, đặc thù của sự phát triển và vận hành của hệ thống xã hội; nghiên cứu về các cơ chế tác động và các hình thức biểu hiện của các quy luật đó trong các hoạt động của cá nhân, các nhóm xã hội, các giai cấp và các dân tộc Ngành Xã hội học đào tạo sinh viên các kiến thức và kỹ năng nghiên cứu các nhóm xã hội, các tổ chức hay ở bình diện quốc gia Từ kiến thức nền tảng độc đáo này, người học sẽ cảm thụ đặc điểm phân tích khoa học thấu đáo, đa chiều, khách quan, vận dụng trong việc kiến giải, tìm ra giải pháp xử lý các vấn đề xã hội hay ứng dụng trong việc giải quyết các nhiệm vụ đòi hỏi phải có chuyên môn sâu Đây là ngành học cung cấp những kiến thức về các vấn đề xã hội và các kỹ năng nghiên cứu, phân tích, phản biện các vấn

đề xã hội.1

Ngành Xã hội học là một ngành học có nhiều triển vọng nghề nghiệp trong tương lai với vị trí việc làm đa dạng như: Làm công tác tư vấn, quản lý trong các

1 Phòng tuyển sinh khoa Xã hội học, trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia

Hồ Chí Minh) Ngành Xã hội học, Retrieved from https://hcmussh.edu.vn/tin-tuc/nganh-xa-hoi-hoc

cơ quan quản lý nhà nước; làm công tác tư vấn trong các tổ chức phi chính phủ với các lĩnh vực hoạt động xã hội khác nhau; làm công tác nghiên cứu ở các trường, trung tâm, viện nghiên cứu; làm công tác giảng dạy trong hệ thống các trường đại học, cao đẳng và các trường trung học chuyên nghiệp, dạy nghề; làm phóng viên, biên tập viên trong các cơ quan truyền thông; làm nhân viên Xã hội học trong các

tổ chức xã hội, 2

Tỷ lệ sinh viên ngành Xã hội học xin được việc làm sau khi tốt nghiệp hiện nay rất cao Do đó, ngành Xã hội học đã được các trường đại học thêm vào chương trình đào tạo

Vì vậy, công tác tuyển sinh ngành Xã hội học trong các trường đại học cũng được chú trọng tiến hành hằng năm, một trong số những trường đào tạo ngành Xã hội học hàng đầu - Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân Văn (ĐHQGHN) cũng không ngoại lệ Công tác tuyển sinh ngành Xã hội học của Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn những năm gần đây đã và đang làm khá tốt so với những trường khác, tuy nhiên vẫn còn có những thiếu sót

Do đó, nhóm chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài “Ý Kiến Của Sinh Viên

Về Công Tác Hỗ Trợ, Tư Vấn Tuyển Sinh Chuyên Ngành Xã Hội Học – Đại Học Khoa Học Xã Hội Và Nhân Văn (Giai Đoạn 1/2020 - 10/2022)” nhằm tiếp nhận

những đóng góp, ý kiến của sinh viên về công tác hỗ trợ, tư vấn tuyển sinh ngành Xã hội học, từ đó đưa ra các biện pháp cải thiện chất lượng công tác tư vấn tuyển sinh nhằm giúp sinh viên hiểu rõ mục đích học tập và cơ hội việc làm của ngành học, từ đó thu hút ngày càng nhiều sinh viên theo học

2 Ý nghĩa của đề tài

2.1 Ý nghĩa khoa học

Nghiên cứu tìm hiểu ý kiến của sinh viên về công tác hỗ trợ, tư vấn tuyển sinh ngành Xã hội học trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học quốc gia Hà Nội) dưới góc nhìn xã hội học Thông tin, dữ liệu thu thập sẽ được phục vụ cho các nghiên cứu sau này, cũng như phục vụ cho việc xây dựng các

2 Ban tuyển sinh ngành XHH (2022), Ngành Xã hội học, Retrieved from

https://trangtuyensinh.com.vn/nganh-xa-hoi-hoc.htm

chính sách khoa học liên quan đến các vấn đề về công tác hỗ trợ, tư vấn tuyển sinh của các trường Đại học Ngoài ra, nhóm tác giả học được cách vận dụng lý thuyết xã hội học vào giải thích một vấn đề, hiện tượng xã hội

2.2 Ý nghĩa thực tiễn

Nghiên cứu hướng đến việc tìm hiểu ý kiến của sinh viên về công tác hỗ trợ, tư vấn tuyển sinh ngành Xã hội học trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học quốc gia Hà Nội) Nhờ đó, có thể đưa ra được các biện pháp cải thiện chất lượng công tác hỗ trợ, tư vấn tuyển sinh của trường, giúp thu hút ngày càng nhiều sinh viên theo học ngành Xã hội học

Bên cạnh đó, còn giúp giải quyết được các vấn đề của sinh viên, giúp sinh viên hiểu rõ về ngành Xã hội học và lựa chọn trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) để theo học ngành Xã hội học thay vì các trường khác

3 Tổng quan vấn đề nghiên cứu

Ngành Xã hội học là một ngành học có nhiều triển vọng nghề nghiệp trong tương lai với vị trí việc làm đa dạng Sinh viên theo học ngành Xã hội học khi ra trường đủ năng lực chuyên môn để có thể đảm nhận nhiều vị trí công việc khác nhau Xã hội học là một ngành nghề thuộc lĩnh vực khoa học xã hội nên người học

sẽ cần phải có sự nhạy cảm đối với những vấn đề xác hội Vì vậy công tác tuyển sinh đóng vai trò rất quan trọng, đặc biệt là với trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - một trong những trường đứng đầu cả nước về chất lượng giảng dạy ngành Xã hội học nhằm giúp sinh viên hiểu rõ về chương trình đào tạo, cơ hội việc làm, những tố chất cần thiết khi học ngành Xã hội học

Hiện nay có tương đối ít các bài nghiên cứu về công tác tư vấn tuyển sinh của các trường đại học

Trước hết là các đề tài nghiên cứu về vai trò của công tác hỗ trợ, tư vấn tuyển sinh của các trường Đại học

Tiêu biểu trong đó có luận văn thạc sĩ “Xây Dựng Hệ Thống Hỗ Trợ Tư Vấn Tuyển Sinh Và Đào Tạo Tín Chỉ Tại Trường Đại Học Quảng Nam” của Nguyễn Thị

Phương Dung chỉ ra rằng công tác tuyển sinh đã có rất nhiều chương trình tư vấn

tuyển sinh rộng khắp trên tất cả các tỉnh, thành trong cả nước với nhiều hình thức phong phú Tuy nhiên thực tế thí sinh còn cảm thấy thiếu thông tin về các trường, các ngành mình quan tâm Vì thế cần đi vào xây dựng hệ thống hỗ trợ tư vấn đào tạo tín chỉ cho sinh viên, giúp các thí sinh có thể chọn đúng ngành, nghề và cấp học phù hợp khi đăng ký thi vào trường, giúp các bạn sinh viên hiểu rõ hơn về học chế tín chỉ, từ đó chọn được môn học phù hợp, chủ động trong xây dựng kế hoạch học hợp lý

Hay với đề tài nghiên cứu “Những Kinh Nghiệm Trong Công Tác Tư Vấn Toàn Trường Về Hướng Nghiệp Kết Hợp Tư Vấn Tuyển Sinh Cao Đẳng, Đại Học Cho Học Sinh Lớp 12 Tại Các Trường Phổ Thông” của TS Nguyễn Ngọc Tài (Viện

nghiên cứu giáo dục, trường ĐHSP Thành phố Hồ Chí Minh) cho rằng việc định hướng cho học sinh chọn nghề nghiệp cho mình trong tương lai là một việc làm rất cần thiết Đây chính là vấn đề mà xã hội đang rất quan tâm và các em học sinh cần hiểu rõ về nghề, chọn nghề phù hợp với khả năng của mình Điều này sẽ giúp gia đình nói riêng và xã hội nói chung tránh được sự lãng phí thời gian và tiền bạc khi sinh viên học không đúng nghề, góp phần khắc phục được sự mất cân đối trong đào tạo nguồn nhân lực cho xã hội

Trong luận văn thạc sĩ “Một Số Giải Pháp Nhằm Hoàn Thiện Công Tác Truyền Thông Hỗ Trợ Tuyển Sinh Tại Trường Đại Học Phenikaa” của mình, Nguyễn Lê

Anh đã viết “Cùng với quá trình phát triển của nền giáo dục khắp thế giới, ngành giáo dục tại Việt Nam đã có những bước tiến vượt bậc Rất nhiều các ngôi trường đại học tư thục được đi vào hoạt động, kèm theo đó là những hoạt động tuyên truyền hình ảnh mạnh mẽ để phục vụ công tác tuyển sinh Trước sự cạnh tranh đa dạng đó, mỗi trường phải có dấu ấn riêng của mình trong công cuộc truyền thông thu hút sinh viên theo học tại trường” và cho rằng công tác hỗ trợ, tư vấn tuyển sinh là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu, là chìa khoá để quyết định công việc đào tạo dài hạn của trường đại học Vì vậy khuyến khích các trường cần chú trọng đẩy mạnh công tác tư vấn tuyển sinh

Từ đó nhận thấy công tác hỗ trợ, tư vấn tuyển sinh có vai trò vô cùng to lớn Vậy nên đã xuất hiện nhiều đề tài nghiên cứu về các phương pháp xây dựng, hoàn thiện, phát triển các hình thức hỗ trợ, tư vấn tuyển sinh

Bài viết “Chiến Lược Phát Triển Của Trường Đại Học Ngoài Công Lập: Nghiên Cứu Trường Hợp Trường Đại Học Đông Á – Đà Nẵng” của tác giả Nhâm Phong

Tuân và Đặng Thị Kim Thoa đăng ngày 26/03/2015, trên tạp chí khoa học Trường Đại học mở TP.HCM – số 2 (41) 2015 đã đề cập đến việc xây dựng chiến lược phát triển của các trường đại học ngoài công lập là cần thiết nhằm tăng khả năng cạnh tranh thu hút học viên với các trường đại học này Bài viết này tìm hiểu việc xây dựng chiến lược của trường tư thục trên cơ sở nghiên cứu, phân tích, đánh giá thực trạng các yếu tố bên trong, các yếu tố bên ngoài, các công cụ marketing, công cụ thang đo QSPM, nghiên cứu điển hình tại Trường Đại học Đông Á - Đà Nẵng nhằm xây dựng nên một hướng đi riêng đủ sức cạnh tranh thu hút học viên và tạo điểm nhấn đào tạo theo hướng thực nghiệm Kết quả nghiên cứu đã chỉ ra các giải pháp chiến lược: về đội ngũ quản lý, đội ngũ giảng viên, phát triển sản phẩm đào tạo, marketing, cách thức thâm nhập thị trường, nghiên cứu khoa học và quan hệ quốc tế… Những giải pháp chiến lược này có thể giúp trường Đại học Đông Á nói riêng và các trường đại học ngoài công lập nói chung tăng khả năng đạt được mục tiêu giáo dục của mình

Luận văn: “Hoạt động truyền thông Marketing cho công tác tuyển sinh của trường Đại học Hòa Bình” của tác giả Nguyễn Thị Linh Phương - chuyên ngành Quản trị

Kinh doanh - Trường đại học Thương Mại Tác giả luận văn đã hệ thống hóa các lý luận cơ sở liên quan đến hoạt động truyền thông marketing trong giáo dục đại học Phân tích thực trạng truyền thông marketing của Trường Đại học Hòa Bình Từ đó

đề xuất các giải pháp phù hợp cho chương trình truyền thông marketing của trường trong thời gian tới

Bài viết: “The Use Social Media Higher Education for Marketing and

Communications: A Guide for Professionals in Higher Education” của tác giả

Rachel Reuben năm 2008, tác giả đã tiến hành khảo sát 148 trường đại học và cao đẳng của 4 nước khác nhau là Mỹ, Úc, Canada và New Zealand đưa ra kết luận là

các phương tiện truyền thông marketing xã hội như (Facebook, Flickr, Youtube, )

sẽ ngày càng được sử dụng thay thế cho trang website của các trường trong hoạt động truyền thông tuyển sinh

Trên này là một số đề tài tiêu biểu nghiên cứu về công tác tư vấn hỗ trợ, tư vấn tuyển sinh của các trường Đại học Nhưng, tuy nhiên cho đến nay vẫn chưa có

đề tài nào nghiên cứu đến khía cạnh ý kiến của sinh viên về công tác tuyển sinh ngành Xã hội học nói chung và ngành Xã hội học của trường ĐHKHXH&NV nói riêng

4 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

4.1 Mục tiêu nghiên cứu

Mô tả và đánh giá thực trạng ý kiến của sinh viên chuyên ngành Xã hội học – Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn về công tác hỗ trợ, tư vấn tuyển sinh chuyên ngành Xã hội học - Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, từ đó đề xuất những giải pháp phát triển công tác hỗ trợ, tư vấn tuyển sinh chuyên ngành Xã hội học – Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn

4.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

− Phân tích cơ sở lý luận và thực tiễn về ý kiến của sinh viên về công tác hỗ trợ, tư vấn tuyển sinh

− Phân tích thực trạng ý kiến của sinh viên về công tác hỗ trợ, tư vấn tuyển sinh chuyên ngành Xã hội học - Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn

− Đề xuất giải pháp nhằm củng cố điểm mạnh và cải thiện những thiếu sót của công tác hỗ trợ, tư vấn tuyển sinh chuyên ngành Xã hội học - Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn

5 Đối tượng, khách thể và phạm vi nghiên cứu

5.1 Đối tượng nghiên cứu

Ý kiến của sinh viên về công tác hỗ trợ, tư vấn tuyển sinh chuyên ngành Xã hội học - Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn

- Phạm vi nghiên cứu về thời gian: Từ 1/2020 đến hết 10/2022

- Phạm vi nghiên cứu về không gian: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn

6 Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu

6.1 Câu hỏi nghiên cứu

− Sinh viên đang học tại khoa Xã hội học trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn đánh giá chất lượng hỗ trợ tư vấn tuyển sinh chuyên ngành Xã Hội học tại trường ra sao?

− Những nguyên nhân nào khiến sinh viên đưa ra các đánh giá, ý kiến về việc

tư vấn, hỗ trợ tuyển sinh chuyên ngành Xã Hội học tại trường?

6.2 Giả Thuyết nghiên cứu

− Sinh viên khóa các K65, K66, K67 chuyên ngành Xã hội học tại trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn đưa ra các ý kiến, đánh giá khác nhau về việc tư vấn và hỗ trợ tuyển sinh của chuyên ngành Đối với các bạn sinh viên đã từng được nhận sự giúp đỡ của ban tư vấn, hỗ trợ tuyển sinh, có hơn khoảng một nửa sinh viên hài lòng với chất lượng công tác hỗ trợ, tư vấn của chuyên ngành XHH Còn lại là các sinh viên không có ý kiến hoặc không hài lòng về công tác tư vấn, hỗ trợ tuyển sinh, mỗi ý kiến chiếm khoảng một phần ba trong số sinh viên

− Đối với các sinh viên hài lòng với ban tư vấn, hỗ trợ tuyển sinh đa số lý do chia sẻ rằng ban tư vấn, hỗ trợ đưa ra được thông tin theo yêu cầu cũng như

thái độ tư vấn nhiệt tình, công tác tư vấn tốt Còn đối với các bạn sinh viên không hài lòng với tư vấn, hỗ trợ của ban tuyển sinh các lý do đa số liên quan đến vấn đề thông tin chưa thiết thực, rõ ràng, còn mơ hồ dẫn đến việc chưa giải quyết được các nhu cầu và vấn đề của người tham gia

7 Phương pháp nghiên cứu

- Mẫu khảo sát: Sinh viên khóa (K65, K66, K67) chuyên ngành Xã hội học tại trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn: tối thiểu n=134 sinh viên Công thức: n= 𝑁∗𝑡2∗𝑝∗𝑞

𝑁∗𝜀 2 +𝑡 2 ∗𝑝∗𝑞Trong đó: n: số mẫu cần lấy

N: quy mô mẫu (201 người)

t = 2 (độ tin cậy là 95%) p=q= 50% (tối đa) ε: sai số chọn mẫu = 5%

Công thức tính quy mô mẫu là công thức được sử dụng để đảm bảo tính đại diện khi

tiến hành khảo sát (Phạm Văn Quyết – Nguyễn Quý Thanh, 2001: 194)

- Thực hiện nghiên cứu định lượng với 01 mẫu bảng hỏi

Cụ thể: Số lượng phiếu hỏi được phát ra dự kiến là 150 bảng hỏi, sau khi lọc các phiếu trống thu lại được 145 phiếu

- Bảng hỏi sẽ tập trung khai thác các vấn đề: mức độ, ý kiến, đánh giá của sinh viên khóa K66, K66, K67 liên quan đến việc hỗ trợ, tư vấn tuyển sinh của chuyên ngành XHH, trường ĐHKHXH&NV

- Kết cấu bảng hỏi gồm 3 phần:

Phần I: Điều tra đặc điểm, thông tin chung

Phần II: Ý kiến, đánh giá về công tác hỗ trợ, tư vấn tuyển sinh chuyên ngành XHH

ĐH KHXH&NV - ĐHQGHN (Giai đoạn 2020 - 10/2022)

Phần III: Một số lý giải về ý kiến, đánh giá của sinh viên về công tác hỗ trợ, tư vấn tuyển sinh chuyên ngành XHH ĐH KHXH&NV - ĐHQGHN (Giai đoạn 2020 - 10/2022)

7.2 Phỏng vấn bán cấu trúc

- Thực hiện phỏng vấn sâu một số khách thể để thu thập thông tin nhằm tăng độ chính xác của đề tài nghiên cứu (Tình nguyện viên tham gia hỗ trợ tư vấn, người đứng đầu công tác hỗ trợ tư vấn tuyển sinh, sinh viên khoa Xã Hội học)

7.3 Phân tích tài liệu & Lý thuyết

7.3.1 Thu thập và phân tích tài liệu

Đây là một trong những phương pháp cơ bản, được sử dụng rộng rãi trong hầu hết các công trình nghiên cứu khoa học và có ý nghĩa đặc biệt quan trọng Phân tích có hệ thống, phân loại, lựa chọn và khái quát hóa các dữ liệu, so sánh các kết luận với các giả thuyết đặt ra để rút ra những thông tin cần thiết từ tài liệu Với

đề tài này việc thu thập dữ liệu để đúc kết được một kết quả chính xác là rất quan trọng Từ những tư liệu thu thập được thống kê những hiệu quả thực tế trong việc

tư vấn và hỗ trợ tuyển sinh của chuyên ngành XHH, trường ĐHKHXH&NV

7.3.2 Phân tích và tổng hợp lý thuyết

Dựa trên các lý thuyết phân tích thành những mặt, những bộ phận, những mối quan hệ theo lịch sử thời gian để nhận thức, phát hiện và khai thác các khía cạnh khác nhau của lý thuyết từ đó vận dụng lý thuyết để khai thác vấn đề nghiên cứu

CHƯƠNG 1: PHÂN TÍCH CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

1.1 Một số khái niệm của đề tài

1.1.1 Khái niệm ý kiến của sinh viên

• Ý kiến là cách nhìn, cách nghĩ, cách đánh giá riêng của mỗi người về sự vật, sự việc, về một vấn đề nào đó Ngoài ra, ý kiến còn là lời phát biểu mang tính nhận xét, phê bình

Khái niệm sinh viên

Sinh viên trong tiếng Anh là Students, theo nguồn gốc tiếng Latin là “người làm việc nhiệt tình, người tìm hiểu khai thác tri thức”

Theo “Từ điển tiếng Việt” (Hoàng Phê, 2003), sinh viên là người học ở bậc đại học

Theo Từ điển Giáo dục học: Sinh viên là người học của cơ sở giáo dục cao đẳng, đại học [7; tr 71]; Theo Luật Giáo dục đại học: Sinh viên là người đang học tập và nghiên cứu khoa học tại cơ sở giáo dục đại học, theo học chương trình đào tạo cao đẳng, chương trình đào tạo đại học.3

Theo tác giả Vũ Thị Nho trong sách Tâm lý học phát triển xuất bản năm 1999, sinh viên là lứa tuổi từ sau Phổ thông trung học đến khoảng 24 - 25 tuổi Là lớp người đang theo học ở các trường cao đẳng, đại học, là tầng lớp tri thức của xã hội Hoạt động chủ đạo của sinh viên là học tập, nghiên cứu và các hoạt động nghề nghiệp

Sinh viên là những công dân có độ tuổi từ 18 - 25 đang học tập ở bậc đại học, cao đẳng.4

• Từ khái niệm ý kiến, có thể hiểu ý kiến của sinh viên là cách nhìn, cách nghĩ, cách đánh giá riêng của sinh viên về sự vật, sự việc hay về một vấn đề nào đó.5

1.1.2 Khái niệm công tác hỗ trợ, tư vấn tuyển sinh

1.1.1.1 Khái niệm công tác hỗ trợ

Hỗ trợ là khái niệm dùng để chỉ sự giúp đỡ qua lại lẫn nhau

3 Quốc hội (2018), Luật giáo dục Đại học NXB Chính trị Quốc gia - Sự thật

4 Vũ Thùy Hương (2018), Cơ sở tâm lý học về định hướng giá trị của thanh niên- sinh viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền

5 Từ điển Tiếng Việt (2009), NXB Đà Nẵng

Nói về khái niệm công tác sẽ có nhiều cách hiểu khác nhau về phạm vi nghĩa của từ Khái niệm công tác có thể được hiểu theo 2 nghĩa như sau:

Công tác là công việc của cơ quan nhà nước, đoàn thể hoặc tổ chức mà một người phải thực hiện Nghĩa này thường được sử dụng trong các cụm từ như đơn vị công tác, công tác cán bộ, công tác kiểm sát thi hành án,…

Công tác là làm việc tại một nơi khác, xa nơi làm việc hằng ngày trong một thời gian nhất định Nghĩa này thường được sử dụng trong các trường hợp như đi công tác, chuyến công tác,…

Nhìn chung, công tác là công việc mà một người phải thực hiện.6

1.1.1.2 Khái niệm tư vấn tuyển sinh

- Khái niệm tư vấn

việc đưa ra lời khuyên, lời lẽ có tính chất một chiều

Tư vấn chính là góp ý kiến cho ai đó về vấn đề được hỏi Trong trường hợp này bạn chỉ là người đưa ra ý kiến đóng góp của mình nhưng không được quyền quyết định thay họ Sau khi nghe tư vấn từ bạn, người hỏi sẽ tự suy nghĩ rồi đưa ra lựa chọn (Hoàng Phê, 2003)

- Khái niệm tuyển sinh

Tuyển sinh là việc tổ chức lựa chọn người học vào một ngành, nghề nào đó của cơ sở đào tạo dựa trên các quy định đã được cơ quan có thẩm quyền

phê duyệt và công nhận Mục đích của tuyển sinh là tuyển được người học có nhu cầu học tập, nâng cao trình độ, hoàn thiện bằng cấp phù hợp động cơ, năng khiếu, năng lực của người học.7

- Chất lượng tuyển sinh

Theo điều 3.1.1 của tiêu chuẩn ISO 9000:2005 định nghĩa chất lượng là:

"Mức độ đáp ứng các yêu cầu của một tập hợp có đặc tính vốn có"

Chất lượng là “tập hợp các đặc tính của một thực thể (đối tượng) tạo cho thực thể (đối tượng) đó khả năng thỏa mãn những nhu cầu đã nêu ra hoặc nhu

6 Lê Minh Trường (2021), Công tác là gì? Khái niệm công tác được hiểu như thế nào?

7 Ngọc Lan (2021), Tuyển sinh Tiếng Anh là gì?

cầu tiềm ẩn” (TCVN – ISO 8402)

Theo Wouter Vanden Berghe (1997), chất lượng là một khái niệm có ý nghĩa đối với những người hưởng lợi tùy thuộc vào quan niệm của những người đó tại một thời điểm nhất định và theo các mục đích, mục tiêu đã được đề ra vào thời điểm đó; là sự đáp ứng với mục tiêu đã đặt ra và mục tiêu đó phải phù hợp với yêu cầu phát triển của xã hội Vấn đề này liên quan đến môi trường giảng dạy

Chất lượng tuyển sinh dưới góc độ quản lý: Dưới góc độ quản lý và cũng là cách xưa nay khi đánh giá chất lượng đào tạo, trước tiên là nhìn vào số lượng nhập học, tỉ lệ người học đúng chuyên ngành, tỷ lệ tuyển sinh giữa các chuyên ngành đào tạo, tỉ lệ học viên bỏ học, tỉ lệ học viên theo học so với các trường cùng cấp khác.8

Chất lượng tuyển sinh dưới góc độ người sử dụng: Dưới góc độ người sử dụng, mà phần lớn là các doanh nghiệp, chất lượng tuyển sinh gắn với chất lượng đào tạo sẽ được đánh giá qua kiến thức, kỹ năng, tay nghề, khả năng hoàn thành

1.1.3 Khái niệm ngành Xã hội học

Ngành học hay còn được gọi với tên khác là ngành đào tạo Đây là một tập hợp những kiến thức và kỹ năng chuyên môn của một lĩnh vực hoạt động nghề nghiệp, khoa học nhất định Chuyên ngành đào tạo là tập con của ngành học Nó là một tập hợp những kiến thức và kỹ năng chuyên môn chuyên sâu của một ngành đào tạo

Về mặt thuật ngữ, nhiều nhà nghiên cứu cho rằng, Xã hội học “Sociology” có gốc ghép từ 2 chữ: Societas” + “logos” có nghĩa là học thuyết, nghiên cứu Như vậy XHH được hiểu là học thuyết về xã hội, nghiên cứu về xã hội Về mặt lịch sử, thuật ngữ này xuất hiện lần đầu tiên năm 1938 trong cuốn “Thực chứng luận” của nhà xã hội học Aguste Comte Từ đó, năm 1938 được lấy làm mốc ra đời của môn xã hội học A Comte được coi là cha đẻ của Xã hội học

Định nghĩa ngành Xã hội học:

8 Vũ Xuân Tuấn (2016) Nâng cao chất lượng tuyển sinh của Trường cao đẳng nghề kinh tế kỹ thuật Tô Hiệu Hưng Yên Trường Đại học Bách khoa Hà Nội

Xã hội học là một trong các ngành khoa học nghiên cứu quy luật, tính quy luật của sự hình thành, vận động, biến đổi mối quan hệ, tương tác qua lại giữa con người và xã hội.9

1.2 Thao tác hóa khái niệm

9 Phạm Tất Dong & Lê Ngọc Hùng (2008), Giáo trình xã hội học đại cương NXB Đại học Quốc gia Hà Nội

1.3 Các lý thuyết áp dụng

1.3.1 Lý thuyết cấu trúc chức năng

Lịch sử của lý thuyết cấu trúc chức năng gắn liền với tên tuổi của nhiều nhà xã hội học nổi tiếng như: August Come, Spencer, Ducrkheim, Parson, Các tác giả của thuyết đều nhấn mạnh tính liên kết chặt chẽ của các bộ phận cấu thành một chỉnh thể mà mỗi bộ phận đều có chức năng nhất định góp phần đảm bảo sự tồn tại của chỉnh thể đó với tư cách là một chỉnh thể tương đối ổn định, bền vững

Về mặt phương pháp luận, thuyết chức năng hướng vào giải quyết vấn đề bản chất của cấu trúc xã hội và hệ quả của cấu trúc xã hội đối với bất kì sự vật, hiện tượng nào

Lý thuyết cấu trúc chức năng là một lý thuyết xã hội ban đầu nhằm cố gắng giải thích các thiết chế xã hội như là các phương tiện chọn lọc (collective means)

để đáp ứng các nhu cầu sinh học của cá nhân Sau đó tập trung vào những cách thức thiết chế xã hội đáp ứng các nhu cầu xã hội của con người

Áp dụng lý thuyết vào nghiên cứu

Thuyết cấu trúc chức năng giúp có cái nhìn hệ thống đối với các hiện tượng xã hội Xem xét công tác hỗ trợ tư vấn tuyển sinh là một bộ phận của hệ thống giáo dục Sự tồn tại và phát triển của công tác hỗ trợ tư vấn tuyển sinh cũng như hệ thống giáo dục phụ thuộc vào việc thực hiện đầy đủ các chức năng của nó

Trong quá trình thực hiện chức năng, công tác hỗ trợ tư vấn tuyển sinh của ngành Xã hội học (Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội) chịu tác động bởi rất nhiều yếu tố bên ngoài và bên trong Ảnh hưởng của dịch bệnh Covid 19 là một trong những tác động nghiêm trọng đến quá trình đó Sự tác động này dẫn đến sự chuyển đổi trong hình thức tuyển sinh của ngành Xã hội học, hình thức tư vấn tuyển sinh trực tuyến được áp dụng rộng rãi

Để công tác tư vấn tuyển sinh có thể hoạt động được bình thường, đáp ứng đầy đủ yêu cầu được tư vấn của các sĩ tử cần có sự tham gia đóng góp của nhiều thành phần khác nhau trong hệ thống giáo dục, trong đó ý kiến đánh giá của sinh viên đóng vai trò quan trọng

1.3.2 Lý thuyết hành động xã hội của Max Weber

Theo quan điểm của Max Weber, hành động xã hội là hành động được chủ thể gắn cho nó một ý nghĩa chủ quan nào đó, là hành động có tính đến hành vi của người khác, và vì vậy được định hướng tới người khác, trong đường lối, quá trình của nó Một hành động và cá nhân không nghĩ về nó thì không thể là một hành động xã hội Mọi hành động không tính đến sự tồn tại và những phảnn ứng có thể có từ những người khác thì không phải là hành động xã hội Hành động không phải

là kết quả của quá trình suy nghĩ có ý thức thì không phải là hành động xã hội MarWeber phân biệt 4 loại hành động xã hội, bởi ông nghĩ phân loại hành động của con người có ý nghĩa rất quan trọng đối với xã hội học:

Hành động duy lý - công cụ: Là hành động được thực hiện với sự cân nhắc, tính toán, lựa chọn công cụ, phương tiện, mục đích sao cho có hiệu quả cao nhất

Hành động duy lý giá trị: Là hành động được thực hiện vì bản thân hành động (mục đích tự thân) Thực chất loại hành động này có thể nhắm vào những mục đích phi lý nhưng lại được thực hiện bằng những công cụ, phương tiện duy lý

Hành động duy lý - truyền thống: Là loại hành động tuân thủ những thói quen, nghi lễ, phong tục tập quán, truyền thống đã được truyền lại từ đời này qua đời khác

Hành động duy cảm: Là hành động do các trạng thái xúc cảm hoặc tình cảm của con người bộc phát ra, mà không có sự cân nhắc, xem xét, phân tích mối quan hệ giữa công cụ, phương tiện và mục đích hành động Nhưng không phải tất cả mọi hành động của con người theo cảm xúc đều là hàn động duy cảm mà chỉ có những hành động mà cảm xúc đó có liên quan đến người khác, ảnh hưởng đến người khác

Áp dụng lý thuyết vào nghiên cứu

Trong nghiên cứu, nhóm nghiên cứu chúng tôi tập trụng vận dụng loại hành động duy lý - công cụ Để có thể hỗ trợ tư vấn tuyển sinh và đưa ra ý kiến đánh giá hoạt động hỗ trợ tư vấn tuyển sinh thành công, ngôn ngữ và các phương tiện tư vấn (trang web, mail, ) cần phải được sử dụng với cách thức phù hợp Các cách thức tư vấn (trực tiếp, trực tuyến, ) khi được sử dụng trong quá trình hỗ trợ

tư vấn tuyển sinh không chỉ cung cấp thông tin về ngành học, trường học mà còn khắc phục được những hạn chế do ảnh hưởng của dịch bệnh Covid19 Cùng với đó, hành động đưa ra ý kiến, đánh giá của sinh viên đối với hoạt động hỗ trợ tư vấn tuyển sinh đã góp phần chỉ ra những mặt tích cực và tiêu cực của hoạt động này,

Từ đó, có sự khắc phục và hoàn thiện công tác tư vấn tuyển sinh ngày một tốt hơn Như vậy, dựa trên hành động duy lý của thuyết hành động xã hội, việc kết hợp giữa hỗ trợ tư vấn tuyển sinh và tiếp nhận ý kiến đánh giá của sinh viên nhằm cải thiện, nâng cao chất lượng công tác hỗ trợ tư vấn tuyển sinh

1.3.3 Lý thuyết lựa chọn hợp lý

Lý thuyết lựa chọn hợp lý tuyên bố rằng các cá nhân sử dụng các tính toán hợp lý để đưa ra các lựa chọn hợp lý và đạt được kết quả phù hợp với mục tiêu cá nhân của họ Những kết quả này cũng liên quan đến việc tối đa hóa lợi ích cá nhân

Sử dụng lý thuyết lựa chọn hợp lý được kỳ vọng sẽ dẫn đến các kết quả mang lại cho mọi người sự hài lòng và lợi ích lớn nhất, với sự lựa chọn hạn chế mà họ có sẵn Lý thuyết lựa chọn hợp lý thường gắn liền với các khái niệm về tác nhân duy lý, tư lợi và bàn tay vô hình Nhiều nhà kinh tế cho rằng các yếu tố liên quan đến lý thuyết lựa chọn hợp lý đều có lợi cho nền kinh tế nói chung Adam Smith là một trong những nhà kinh tế học đầu tiên phát triển các nguyên tắc cơ bản của lý thuyết lựa chọn hợp lý Có nhiều nhà kinh tế tranh cãi về tính xác thực của lý thuyết lựa chọn hợp lý và lý thuyết bàn tay vô hình

Khái niệm về tính hợp lý được sử dụng trong lý thuyết lựa chọn hợp lý là khác nhau từ việc sử dụng ngôn ngữ giao tiếp và triết học nhất của từ này Thông tục, hành vi “hợp lý” thường có nghĩa là “hợp lý”, “dự đoán được”, hoặc “trong một cách sáng suốt chu đáo.” Rational lý thuyết lựa chọn sử dụng một định nghĩa hẹp của sự hợp lý Ở cấp độ cơ bản nhất của nó, hành vi là hợp lý nếu nó là mục tiêu theo định hướng, phản xạ (Evaluative), và nhất quán (qua thời gian và tình huống lựa chọn khác nhau) Điều này trái ngược với hành vi đó là ngẫu nhiên, bốc đồng, có điều hòa, hoặc thông qua (unevaluative) giả

Áp dụng lý thuyết vào nghiên cứu

Trong nghiên cứu này, chúng tôi đặc biệt chú ý đến khái niệm lựa chọn hợp lý Để hướng tới một kết quả tốt nhất trong các công tác tư vấn và hỗ trợ sinh viên thì đội ngũ làm công tác này cũng như là phòng đào tạo của trường sẽ phải đưa ra nhận định về các hình thức hỗ trọ sinh viên khác nhau Dựa vào tình trạng hiện tại của các bạn học sinh sắp bước vào kì thi trung học phổ thông quốc gia mà nhà trường phải lựa chọn các cách thức hợp lý Vào thời điểm chúng tôi thực hiện nghiên cứu 2020-2022 thì đại dịch Covid-19 vẫn đang hoành hành và đặc biệt nguy hiểm Vì vậy, trong các hoạt động công tác hỗ trợ, tư vấn tuyển sinh chuyên ngành XHH – ĐHKHXH&NV đã phải thay đổi rất nhiều để tiếp cận được càng nhiều đối tượng Với tình hình lúc bấy giờ các hoạt động công tác hỗ trợ, tư vấn tuyển sinh trực tiếp sẽ không còn đem đến kết quả tốt như thời điểm 2020 trở về trước Như vậy, theo thuyết lựa chọn hợp lý, việc kết hợp các hình thức hỗ trợ tư vấn tuyển sinh nhằm giúp nhiều sinh viên tiếp cận hơn Từ đó thu được những hiệu quả cao hơn trong công tác hỗ trợ, tư vấn tuyển sinh chuyên ngành XHH - ĐHKHXH&NV

1.4 Công tác tư, vấn hỗ trợ tuyển sinh của chuyên ngành XHH

Trong khoảng thời gian này đất nước cũng như nền giáo dục đang chịu ảnh hưởng nặng nề từ đại dịch Covid-19 Các trường đã phải cho học sinh nghỉ học trực tiếp tại trường và bắt đầu giảng dạy qua các nền tảng online Do vậy đối với công tác hỗ trợ, tư vấn tuyển sinh chuyên ngành XHH - ĐHKHXH&NV cũng phải có sự thay đổi để bắt kịp với thời đại Khi mà học sinh không còn đến trường học thường xuyên như trước nữa thì những công tác hỗ trợ khi mà các trường đại học kết hợp với các trường THPT để tìm đến tận các bạn học sinh lớp 12 sẽ không còn khả thi nữa Do thực hiện chủ trương giãn cách xã hội của nhà nước nên các hoạt động phát tờ rơi và các ngày hội tuyển sinh cũng không được phép tổ chức rầm rộ như thời gian trước đây nữa Trong tình hình ấy công tác hỗ trợ, tư vấn tuyển sinh chuyên ngành XHH - ĐHKHXH&NV và kể cả các trường khác đã nhanh chóng chuyển mình để không bị bỏ lại phía sau trong thời đại công nghệ thông tin đang phát triển một cách chóng mặt như ngày nay Trong phần khảo sát của chúng tôi theo như kết quả được đưa ra thì có đến trên 60% sinh viên đã tiếp cận cách hình thức hỗ trợ tuyển sinh và tư vấn tuyển sinh qua hình thức online như qua các trang

mạng xã hội Facebook, Instagram, Tik tok và qua các trang web tuyển sinh của trường

Ngành Xã hội học là một môn khoa học đã được đưa vào giảng dạy từ lâu tại các trường đại học danh tiếng trên cả nước như Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc Gia Hà Nội), Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn TPHCM, Đại học Mở TPHCM, Đại học Khoa học Huế Chủ đề của xã hội học rất đa dạng, bao gồm nhiều phạm trù từ tội phạm đến tôn giáo, từ gia đình đến Nhà nước, từ sự phân chia chủng tộc và tầng lớp xã hội đến niềm tin chung của một nền văn hóa chung, và từ sự ổn định đến sự thay đổi căn bản trong toàn xã hội Tuy nhiên đến tận ngày nay nhiều người trong đó có cả các phụ huynh và đặc biệt là các sinh viên vẫn chưa hình dung ra Xã hội học là gì, học cái gì và học xong ra trường để làm gì thậm chí nhiều người còn thấy xa lạ, chưa từng nghe đến cái tên Xã hội học Điều đó cho thấy thực trạng về công tác hỗ trợ tư vấn tuyển sinh và hướng nghiệp của ngành Xã hội học của các trường chưa thực sự tốt Các trường đại học dù đều là các trường lớn và có tiếng trên cả nước vẫn đi theo một lối mòn từ trước đến nay mà ít quan tâm đến xu hướng hiện tại của xã hội tiêu biểu là các hình thức quảng cáo, PR trên các phương tiện truyền thông lớn để mọi người quan tâm nhiều hơn đến ngành Xã hội học Lấy ví dụ như trường Cao đẳng, Đại học FPT dù là một ngôi trường non trẻ có tuổi đời rất ít so với các trường khác nhưng đã vận dụng tốt các chiêu trò quảng bá để rất nhiều các bạn sinh viên biết và tìm đến học tập Hiện nay công nghệ thông tin đặc biệt là Internet đang phát triển một cách đáng kinh ngạc theo đó con người có thể dễ dàng tiếp cận được với nhiều tiện ích hơn trước rất nhiều ví dụ như vấn đề về công tác hỗ trợ, tư vấn tuyển sinh chuyên ngành Xã hội học Không phải tự nhiên chúng tôi nhắc tới Internet mà ắt hẳn phải có lý do của nó So với trước đây, những năm 2020 trở về trước công tác tư vấn tuyển sinh của khoa Xã hội học Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn phải kết hợp với các trường Trung học Phổ thông để tiến hành công tác tư vấn tuyển sinh, hướng nghiệp cho học sinh, đặc biệt là học sinh lớp 12 Mặc dù đã đến tận trường, gặp mặt trực tiếp để tiến hành công tác tư vấn tuyển

sinh, hướng nghiệp cho học sinh nhưng công tác ấy vẫn còn nhiều khó khăn và cũng chỉ tiếp cận được một bộ phận nhỏ học sinh từ đó đưa đến kết quả không cao

Từ thời điểm tháng 1/2020 đến hết 10/2022 công tác hỗ trợ, tư vấn tuyển sinh và định hướng nghề nghiệp của chuyên ngành Xã hội học đã chuyển hướng từ việc kết hợp với các trường Trung học Phổ thông tức là hình thức offline thành hình thức online Không khó để các bạn học sinh, sinh viên tiếp cận được với hình thức này khi hầu như mỗi người đều sở hữu cho mình một chiếc điện thoại thông minh có kết nối vào mạng Internet Chỉ cần tìm kiếm trên Google, Facebook,… hoặc trang Website chính thức của trường thì có rất nhiều thông tin hiện lên từ công tác hỗ trợ, tư vấn tuyển sinh đến cả định hướng nghề nghiệp cho tương lai đều rất dễ tiếp cận đối với các bạn sinh viên và ngay cả đối với phụ huynh Trong những năm qua công tác tuyển sinh luôn nhận được sự quan tâm đặc biệt từ ban giám hiệu được xem là khâu quan trọng nhất của nhà trường Trường đã có tổ tư vấn tuyển sinh thuộc phòng đào tạo Hàng năm nhà trường đều có kế hoạch tuyển sinh trong đó chú ý đến việc quảng bá trên các phương tiện truyền thông đại chúng, các báo mạng, các bài viết, các ngày hội tư vấn tuyển sinh nhằm tiếp cận với càng nhiều sinh viên càng tốt Trong tháng 05 vừa qua Trường Đại học Khoa học Xã hội

và Nhân văn đã tổ chức ngày hội tư vấn tuyển sinh, hướng nghiệp có sự tham gia của TS Hoàng Văn Quynh - Phó Trưởng phòng Đào tạo cùng rất nhiều các cán bộ, sinh viên của Nhà trường trực tiếp tư vấn và cung cấp thông tin tuyển sinh cho thí sinh và các bậc phụ huynh Rất đông thí sinh đã đến tham quan tại gian tư vấn của Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, nhiều băn khoăn, thắc mắc của các bạn học sinh và phụ huynh đã được các cán bộ của Trường giải đáp, tư vấn cụ thể Trong ngày hội tư vấn tuyển sinh năm nay, cán bộ và sinh viên Nhà trường đã gửi tới các em học sinh và các bậc phụ huynh hơn 2000 tờ rơi thông tin tuyển sinh cùng hàng trăm tờ rơi thông tin tuyển sinh riêng về các ngành, các đơn vị đào tạo của Trường Trong những năm gần đây, công tác tuyển sinh trên cả nước có sự thay đổi mạnh mẽ có sự tách nhóm giữa các trường, cơ sở đào tạo có uy tín tuyển sinh tốt nhưng nhiều trường gặp rất nhiều khó khăn, tuyển sinh không đủ chỉ tiêu hoặc đứng trước nguy cơ không tuyển sinh được; Nhà nước đã tăng quyền tự chủ

cho các trường trong tuyển sinh và xác định chỉ tiêu, các trường đã sử dụng nhiều phương thức để xét tuyển, tuyển thẳng do đó vấn đề thí sinh quan tâm không phải

là vào được đại học mà chọn được trường, ngành có chất lượng, cơ hội việc làm và thu nhập cao sau khi ra trường; Sự cạnh tranh trong tuyển sinh ngày càng cao, ngay cả một số trường có uy tín, bề dày lịch sử cũng vẫn phải thực hiện nhiều chiến dịch, giải pháp để tăng cường truyền thông tuyển sinh, vẫn có những ngành nghề không tuyển đủ chỉ tiêu Yếu tố quan trọng tác động đến sự thành công của công tác tuyển sinh đó là chất lượng của chương trình đào tạo Khoa Xã hội học trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn là đơn vị uy tín đứng đầu cả nước về đào tạo 02 ngành Xã hội học và Công tác xã hội Đối với công tác hỗ trợ tư vấn tuyển sinh của Khoa nói chung và của ngành Xã hội học nói riêng đã có nhiều sự thay đổi và đạt được nhiều thành tựu to lớn Không chỉ sử dụng những hình thức tuyển sinh truyền thống, trong những năm gần đây, để đạt được kết quả tốt nhất cho công tác hỗ trợ tuyển sinh, hai hình thức trực tiếp và trực tuyến được kết hợp sử dụng Qua đó, công tác hỗ trợ tuyển sinh của ngành Xã hội học đã nhận được nhiều ý kiến đánh giá của các khóa sinh viên khác nhau

Tiểu kết chương 1

Trong chương 1 của đề tài đã đề cập đến tình hình chung của công tác tư vấn, hỗ trợ tuyển sinh của chuyên ngành XHH tại các trường Đại học khác có chuyên ngành này Bên cạnh đó còn cho thấy được các phương pháp hỗ trợ cho công tác tuyển sinh chuyên ngành XHH, trường ĐHKHXH&NV nói riêng Dù đã

áp dụng các biện pháp này vào trong thực tế nhưng vẫn chưa đem lại hiệu quả cao, vẫn còn những ý kiến đóng góp về sự hài lòng của sinh viên chuyên ngành, đặc biệt về vấn đề thông tin, nội dung đưa đến với sinh viên chưa sát thực và mang tính có ích cao Vì thế, khi sinh viên nhận được sự tư vấn hỗ trợ này, một phần nào đó vẫn chưa được như kì vọng, cũng như hoàn thành nhiệm vụ của công tác hỗ trợ Tóm lại, công tác tư vấn tuyển sinh của chuyên ngành XHH, trường ĐHKHXH&NV vẫn còn nhiều hạn chế, đem lại hiệu quả thấp, với nhiều nguyên nhân khác nhau Vì vậy, việc khảo sát ý kiến của sinh viên chuyên ngành XHH về sự hài lòng với công tác hỗ trợ, tuyển sinh với mong muốn tìm ra được thực trạng

rõ ràng và đưa ra các khuyến nghị hữu ích đối với ban tuyển sinh nói chung và các sinh viên chuyên ngành XHH, trường ĐHKHXH&NV nói riêng

CHƯƠNG 2 Ý KIẾN CỦA SINH VIÊN VỀ CÔNG TÁC HỖ TRỢ TƯ VẤN TUYỂN SINH CHUYÊN NGÀNH XÃ HỘI HỌC TRƯỜNG ĐẠI HỌC

KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

Ở phần này, nhóm chúng tôi mô tả về mức độ hài lòng/không hài lòng và nguyên nhân dẫn đến sự hài lòng/không hài lòng đó Dựa trên 6 nhiệm vụ cơ bản được chúng tôi đưa vào nội dung khảo sát: thay đổi hành vi, hỗ trợ đưa ra quyết định, giải quyết vấn đề, giải quyết mâu thuẫn, cung cấp thông tin, thể hiện sự hỗ trợ; cùng với các lý do tương ứng với từng chức năng trên của công tác hỗ trợ, tư vấn tuyển sinh Ngoài ra, trong phần này, chúng tôi còn nhận được những ý kiến đánh giá, đóng góp thêm vào của các bạn sinh viên tham gia khảo sát, từ đó có thêm các ý tưởng đến với những tư vấn viên hỗ trợ việc tuyển sinh

2.1 Khái quát về ý kiến, đánh giá của sinh viên về công tác hỗ trợ, tư vấn tuyển sinh chuyên ngành XHH – trường ĐHKHXH&NV

Xã hội học là một khoa học xã hội giúp chúng ta hiểu xã hội loài người Xã hội học được sử dụng để giải quyết các vấn đề quan trọng như tội phạm, tôn giáo

và vai trò giới tính Hầu hết các trường cao đẳng và đại học đều có khoa khoa học

xã hội, nhưng đặc biệt trường Đại học Khoa học xã hội & Nhân văn có riêng chuyên ngành xã hội học Do đó, điều quan trọng là sinh viên phải biết cách đăng ký thành công vào đại học với chuyên ngành xã hội học Nắm bắt được điều này, đội ngũ hỗ trợ tư vấn tuyển sinh thực hiện tư vấn hỗ trợ ngay từ những bước đầu tiên giúp cho sinh viên chủ động nhất từ việc tìm hiểu và đăng ký nguyện vọng

Trước hết, điều quan trọng cần lưu ý là đội ngũ hỗ trợ tư vấn tuyển sinh chuyên ngành xã hội học đã cung cấp hướng dẫn cho sinh viên quan tâm đến chủ

đề này Đây là một bước đi thông minh của họ vì xã hội học là một chuyên ngành phổ biến trong giới sinh viên đại học Các trường đại học nói chung, khoa Xã hội học nói riêng muốn đảm bảo rằng họ đang nhận được đơn đăng ký từ những sinh viên chất lượng quan tâm đến lĩnh vực này Bằng cách đó, họ đang hỗ trợ sinh viên của mình và khuyến khích họ theo đuổi mục tiêu học tập của mình Điều này rất tốt

cho những sinh viên quan tâm đến việc theo đuổi sự nghiệp xã hội học vì nó mang lại sự khuyến khích và hỗ trợ cho những người có ý định theo đuổi sự nghiệp trong lĩnh vực này

Trong quá trình hỗ trợ tư vấn tuyển sinh đội ngũ tư vấn đã cho người được

tư vấn thấy rằng Xã hội học cũng là một môn học rất hữu ích và tầm quan trọng của ngành Xã hội học; do đó, nó thường được đưa vào danh sách của các cố vấn tuyển sinh đại học Nhiều trường đại học sử dụng xã hội học làm cơ sở cho các khóa học khoa học xã hội của họ, điều này giúp họ hiểu học sinh của mình đang thể hiện như thế nào trong lớp Bằng cách này, họ có thể điều chỉnh chương trình giảng dạy của mình để cải thiện kết quả của học sinh Các trường đại học cũng sử dụng các bài học xã hội học để dạy kỹ năng lãnh đạo nhóm và các kỹ năng quản lý nhóm tốt khác sẽ giúp họ điều hành các lớp học thành công Cuối cùng, hiểu biết tốt về xã hội học có thể giúp các trường đại học trở nên hiệu quả và thành công hơn trong việc giảng dạy các khái niệm khoa học xã hội

Một điểm tích cực nữa là thực tế tư vấn tuyển sinh miễn phí cho chuyên ngành xã hội học Công tác hỗ trợ tư vấn tuyển sinh xã hội học đã và đang có các chương trình tư vấn miễn phí dành cho sinh viên quan tâm đến chuyên ngành xã hội học thậm chí là lĩnh vực khoa học xã hội khác có liên quan đến xã hội học Điều này cho phép học sinh có thời gian cân nhắc các lựa chọn học tập trước khi nộp đơn vào các khóa học đại học Nó khuyến khích các sinh viên tương lai và làm cho các khóa tư vấn tuyển sinh đại học dễ tiếp cận hơn đối với những người quan tâm đến việc theo đuổi sự nghiệp học thuật trong ngành xã hội học

Có nhiều khía cạnh tích cực liên quan đến việc hỗ trợ tư vấn tuyển sinh cho các chuyên ngành xã hội học Trong quá trình tư vấn, sinh viên quan tâm đến việc theo đuổi sự nghiệp xã hội học được cộng đồng học thuật hỗ trợ tốt nhờ đội ngũ tư vấn tuyển sinh cung cấp hướng dẫn cho sinh viên tương lai Ngoài ra, nhiều người coi các nhà xã hội học là những người lao động xuất sắc do đánh giá khả năng tuyển dụng cao của lĩnh vực này Do đó, các chương trình như thế này khuyến khích sinh viên tương lai và làm cho các buổi hỗ trợ tư vấn tuyển sinh ngành xã hội

học dễ tiếp cận hơn đối với những người quan tâm đến việc theo đuổi sự nghiệp học thuật trong xã hội học

Từ lâu việc hỗ trợ tư vấn tuyển sinh luôn đóng vai trò quan trọng trong việc tuyển sinh, định hướng trong đào tạo Đặc biệt, trải qua thời kỳ dịch bệnh, trước yêu cầu đáp ứng linh hoạt, đa dạng hóa hình thức tư vấn, đem đến nhiều thông tin hữu ích, chính xác và luôn cập nhật xu hướng kịp thời cho con em và phụ huynh học sinh

Biểu đồ 1: Tỷ lệ sinh viên các khối tham gia khảo sát

Với tổng số mẫu khảo sát 145 sinh viên thuộc ngành xã hội học với:

• 32,9% sinh viên năm ba ngành xã hội học

• 35,9% sinh viên năm hai ngành xã hội học

• 31,7% sinh viên năm nhất ngành xã hội học

Trong đó tập trung khảo sát chủ yếu vào sinh viên năm 3 bởi đây là nhóm khách thể có trải nghiệm tham gia tư vấn và học tập về chuyên ngành hoàn thiện hơn, hướng tới kết quả chính xác đầy đủ hơn kể từ quá trình được tư vấn, sau tư vấn và học tập trực tiếp

Công tác hỗ trợ tư vấn tuyển sinh ngành xã hội học giai đoạn 2020 - 10/2022 đã chủ động đổi mới linh hoạt cách thức tư vấn tuyển sinh, hướng nghiệp, qua đó chú trọng truyền tải nội dung trọng tâm, ứng dụng công nghệ mới, trực

tuyến một cách đa diện, nhiều chiều, tạo tối đa cơ hội cho các thí sinh và Quý phụ huynh cũng như cộng đồng quan tâm, tìm hiểu Đây là cách thức tư vấn tuyển sinh hướng nghiệp phù hợp, linh hoạt và hiệu quả, thích ứng giảm thiểu tác động khó khăn do đại dịch Covid-19

Biểu đồ 2: Các hình thức tiếp cận công tác hỗ trợ, tư vấn tuyển sinh chuyên ngành

XHH – trường ĐHKHXH&NV của sinh viên

Với tổng số sinh viên tham gia khảo sát là 145 sinh viên, trong đó có 115 sinh viên tiếp cận ban tuyển sinh thông qua các trang mạng xã hội như Facebook, Instagram,… và có 83 bạn sinh viên tìm hiểu qua trang website của trường, hai con số này đều chiếm hơn nửa các bạn sinh viên mà nhóm chúng tôi đã khảo sát Điều này cho thấy công tác tư vấn, hỗ trợ tuyển sinh trên các nền tảng trực tuyến đang được đẩy mạnh và làm tốt hơn so với các phương thức truyền thống Với hai phương thức còn lại là tiếp cận qua ngày hội tuyển sinh và sự liên kết giữa trường ĐHKHXH&NV với các trường THPT, số sinh viên biết đến lần lượt là 41 và 33 sinh viên Con số này còn chưa đạt đến mức 1/3 số sinh viên tham gia khảo sát, chung quy lại, chúng ta có thể dễ dàng thấy rằng các phương thức tuyên truyền, quảng bá trực tiếp hiện nay không đạt được hiệu quả như mong muốn Một trong những nguyên do đề cập đến là do dịch bệnh Covid-19 bắt đầu hoành hành từ cuối năm 2019, khiến cho các phương thức này gặp tương đối nhiều các khó khăn Từ

83 115

Số sinh viên

đó, có thể dự đoán rằng phương thức tiếp cận trực tuyến sẽ được nhà trường nói chung và chuyên ngành XHH nói riêng đẩy mạnh, và chiếm phần lớn trong thời gian sắp tới

Biểu đồ 3: Tỷ lệ sinh viên được nhận sự giúp đỡ từ công tác hỗ trợ, tư vấn tuyển

sinh chuyên ngành XHH – trường ĐHKHXH&NV

Chiếm phần lớn sinh viên tham gia khảo sát là các bạn sinh viên đã được nhận sự giúp đỡ của ban tuyển sinh với 122 sinh viên chiếm khoảng 71,7% Dù con số này chiếm đa số, nhưng chưa thực sự đạt mức tốt, mức độ bao phủ của ban tuyển sinh chỉ dừng lại ở mức khá Vẫn còn khoảng gần 30% (28,3%) số sinh viên chưa nhận được sự hỗ trợ của ban tuyển sinh Điều này có thể do nhiều nguyên do

từ khách quan đến chủ quan, tuy nhiên ban tuyển sinh cũng cần chú ý và đưa ra các giải pháp để năng cao con số được giúp đỡ này lên mức tốt (>80%)

Chọn chuyên ngành là một trong những quyết định quan trọng nhất mà sinh viên sẽ đưa ra trong thời gian học đại học Việc chọn đúng chuyên ngành có thể ảnh hưởng lớn đến phần còn lại của cuộc đời mỗi người Một cách tốt để chọn chuyên ngành

là tự đặt câu hỏi về những gì bạn muốn đạt được khi học lĩnh vực đó Điều quan trọng nữa là phải cân nhắc xem bạn sẽ gặp phải những trở ngại nào và bạn sẽ vượt qua chúng như thế nào Sự lựa chọn của bạn sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến thành công trong tương lai của bạn

122 71.7%

23 28.3%

Đã nhận sự tư vấn, hỗ trợ Chưa nhận sự tư vấn, hỗ trợ

Bảng 1: Đánh giá mức độ của sinh viên về công tác hỗ trợ, tư vấn tuyển sinh

ngành XHH của trường ĐH KHXH&NV

Theo khảo sát, có đến hơn 52,5% tổng số sinh viên được khảo sát hài lòng

về công tác hỗ trợ tư vấn tuyển sinh Chỉ báo này cho thấy công tác hỗ trợ tư vấn đã và đang đáp ứng phần nào kỳ vọng của sinh viên Tỉ lệ hài lòng vẫn còn chưa cao chứng tỏ trong quá trình hỗ trợ tư vấn và các chương trình liên quan đến tư vấn tuyển sinh còn nhiều hạn chế, nhiều khúc mắc chưa được giải đáp hoặc giải đáp chưa được thích đáng Cần đi sâu hơn vào các nguyên nhân khiến mức độ hài lòng của sinh viên chưa cao, điều này ảnh hưởng trực tiếp đến việc tuyển sinh ngành học cũng như việc lựa chọn đúng chuyên ngành của học sinh, sinh viên Có thể thấy đây cũng là một điểm tích cực khi lượng sinh viên hài lòng đạt quá bán Tuy nhiên, cần không ngừng phát huy hơn nữa hướng tới sự hài lòng đạt tối thiểu 80% giúp tăng cường chất lượng tuyển sinh và chất lượng sinh viên theo ngành học

Tiếp theo sau lần lượt là sinh viên cảm thấy bình thường và không hài lòng

về chất lượng hỗ trợ, tư vấn tuyển sinh chuyên ngành XHH – trường ĐHKHXH&NV với 24,5% và 23% Mặc dù mức độ sinh viên không hài lòng ở vị trí thấp nhất, nhưng nó cũng phản ánh phần nào hiện trạng còn tồn tại về các vấn

đề mà sinh viên cần hỗ trợ, tư vấn tuyển sinh Nhóm chúng tôi cho rằng, từ các ý kiến, đánh giá không hài lòng này, có thể đưa ra được các đề xuất, khuyến nghị thích hợp với ban tuyển sinh, giúp ban tuyển sinh có định hướng tốt hơn, đem lại hiệu quả cao hơn trong các kì tuyển sinh tiếp theo trong tương lai

2.2 Ý kiến tích cực

2.2.1 Ý kiến tích cực của sinh viên

Ý kiến phản hồi tích cực từ phía sinh viên chiếm đa số trong tổng các phản hồi mà nhóm chúng tôi nhận được

Biểu đồ 4: Các chức năng mà sinh viên hài lòng về công tác hỗ trợ, tư vấn tuyển

sinh chuyên ngành XHH – trường ĐHKHXH&NV

Biểu đồ trên cho thấy 79,1% sinh viên hài lòng, điều này cho thấy công tác

hỗ trợ tư vấn đáp ứng cơ bản về nhu cầu tìm hiểu thông tin về ngành học (bình thường) Điều này thể hiện công tác hỗ trợ tư vấn đang đáp ứng được phần nào và xuất phát từ việc một số thông tin liên quan đến chuyên ngành mới xuất hiện, tuy nhiên chưa có đầy đủ nên trong quá trình tư vấn chỉ dừng lại ở mức đáp ứng thông tin cơ bản Đây là một điểm tích cực nếu nhìn theo chiều cạnh một phần nguyên nhân thì điều này thể hiện đội ngũ hỗ trợ tư vấn tuyển sinh ngành XHH luôn cập nhật tin tức, xu hướng, các vấn đề liên quan đến chuyên ngành để kịp thời thông tin đến các bạn học sinh, sinh viên tham gia tư vấn mặc dù lượng thông tin mới thường không quá đầy đủ và chi tiết cụ thể

Chiếm phần trăm ở vị trí thứ hai là nhiệm vụ thể hiện được sự hỗ trợ với 47,9% Đa phần sinh viên sống xa gia đình nên họ phải tự lập Vì vậy, quá trình thể hiện sự hỗ trợ, giúp đỡ về mặt tâm lý, tình cảm, hiểu và làm yên lòng sinh viên