PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO CẨM GIÀNG HỘI THI GIÁO VIÊN GIỎI THCS CẤP HUYỆN NĂM HỌC 2021 – 2022 Biện pháp SỬ DỤNG DI SẢN VĂN HÓA ĐỊA PHƯƠNG TRONG DẠY HỌC MÔN LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÍ LỚP 6 Ở TRƯỜNG THCS Họ và[.]
Trang 1PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO CẨM GIÀNG HỘI THI GIÁO VIÊN GIỎI THCS CẤP HUYỆN
NĂM HỌC 2021 – 2022
Biện pháp:
SỬ DỤNG DI SẢN VĂN HÓA ĐỊA PHƯƠNG TRONG DẠY HỌC MÔN
LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÍ LỚP 6 Ở TRƯỜNG THCS
Họ và tên giáo viên dự thi: Nguyễn Thị Hương.
Môn: Lịch sử và Địa lí Trường THCS Định Sơn
Xã (Thị trấn): Định Sơn
Trang 2PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO CẨM GIÀNG HỘI THI GIÁO VIÊN GIỎI THCS CẤP HUYỆN
NĂM HỌC 2021 – 2022
Biện pháp:
SỬ DỤNG DI SẢN VĂN HÓA ĐỊA PHƯƠNG TRONG DẠY HỌC MÔN
LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÍ LỚP 6 Ở TRƯỜNG THCS
Họ và tên giáo viên dự thi: Nguyễn Thị Hương.
Môn: Lịch sử và Địa lí Trường THCS Định Sơn
Xã (Thị trấn): Định Sơn
Định Sơn, ngày 09 tháng11năm 2021
XÁC NHẬN CỦA HIỆU TRƯỞNG
VỀ HIỆU QUẢ ÁP DỤNG BIỆN PHÁP CỦA GIÁO VIÊN
(Ký tên, đóng dấu)
Trang 31 LÍ DO CHỌN BIỆN PHÁP
- Đất nước ta đang mở cửa đẩy mạnh giao lưu, hội nhập quốc tế về kinh tế
và văn hóa nên các luồng văn hóa mới đang có điều kiện tràn vào Việt Nam rất mạnh mẽ Bên cạnh một số nét đẹp của văn hóa truyền thống vẫn được lưu giữ thì cũng không ít giá trị văn hóa đang bị mai một dần Do đó nhu cầu giữ gìn bản sắc văn hóa Việt Nam trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết Bản sắc văn hóa Việt thể hiện rất rõ trong các di sản văn hóa Theo tinh thần chỉ đạo của Bộ giáo dục, sử dụng di sản văn hóa trong dạy học là nhiệm vụ mà giáo viên và học sinh phải thực hiện nhằm bồi dưỡng nhận thức, đạo đức học sinh, bảo tồn, phát huy vốn văn hóa dân tộc
- Thực tế bản thân giáo viên trong quá trình đi tìm hiểu di sản văn hóa
hiện có tại địa phương đã thấy rằng các di sản văn hóa tại địa phương nơi học
sinh cư trú có rất nhiều điều lý thú mà học sinh có thể dễ dàng khám phá để phục vụ cho việc học tập Đặc biệt trong chương trình dạy học theo định hướng phát triển năng lực có nhấn mạnh cần phải kết hợp học lý thuyết với thực hành,
tổ chức cho học sinh trải nghiệm sáng tạo nên việc giáo viên dạy lịch sử hướng dẫn cho học sinh trải nghiệm di sản ngay tại quê hương mình là một việc làm rất cần thiết, có nhiều ý nghĩa
2 MÔ TẢ BIỆN PHÁP
- Cẩm Giàng là một huyện nằm ở phía Tây Bắc của tỉnh Hải Dương Đây là vùng đất cổ được hình thành từ rất lâu đời trong lịch sử làng xã Việt Nam, do phù sa của hệ thống sông Thái Bình bồi đắp Vì được hình thành từ rất sớm cùng với sự hình thành làng xã Việt Nam, nằm ở vùng đất xứ Đông ngàn năm văn hiến nên nơi đây có rất nhiều di sản văn hoá
Di sản văn hóa vật thể đến năm 2009 toàn huyện có 203 di tích lịch sử văn
hoá, trong đó có 19 di tích được xếp hạng cấp quốc gia Ngoài những di tích đã
được công nhận và cấp bằng di tích lịch sử văn hoá nêu trên, địa bàn toàn huyện còn rất nhiều đình, chùa, miếu, đền đã và đang được trùng tu xây dựng lại
- Sưu tầm, nghiên cứu thông tin liên quan đến những di sản ở huyện Cẩm Giàng
và tỉnh Hải Dương qua tài liệu thành văn, hiện vật
- Phân tích những ưu, nhược điểm các biện pháp đã thực hiện từ đó đưa ra các giải pháp khắc phục hạn chế
- Đề xuất những giải pháp thiết thực
3 CÁCH THỨC VÀ QUÁ TRÌNH ÁP DỤNG
- Tiến hành qua các bài học trên lớp
- Tại các di sản của thôn, xã nơi học sinh cư trú trong quá trình tự học
Trang 4- Thực hiện trong chương trình của một năm học.
- Các bước thực hiện:
+ Giáo viên nghiên cứu các hướng dẫn về dạy học tại di sản và nghiên cứu di sản tại địa phương nơi học sinh cư trú có liên quan tới nội dung học tập
+ Điều tra, khảo sát thực trạng việc sử dụng di sản trong dạy học ở trường và trong địa bàn toàn huyện
+ Xác định nội dung chương, bài, chuyên đề có thể sử dụng di sản địa phương trong dạy và học
+ Lên kế hoạch và tổ chức thực hiện
Những di sản văn hóa của huyện có thể sử dụng trong học tập
Môn Lịch sử và Địa lí lớp 6
1 Bài 14: Nhà nướcVăn Lang- Âu Lạc
Đình Trạm Nội thờ Tam vị đại vương thời Hùng Vương
- Đình Cao Xá, đình Nghĩa An, đình Ngọc Lâu thờ tướng thời Hùng Vương
Đình Mai Trung thờ An Dương Vương, đình Mậu Duyệt thờ tướng Lữ Gia
2 Bài 16: Các cuộckhởi nghĩa tiêu biểu
giành độc lập trước
thế kỉ X
Đình Tràng Kỹ thờ 5 vị thần và bà Lã Thị Lương; đình Chi Khê thờ bà Lã Thị Lương, Đình Quý Dương, đình Phí Xá, đình Phượng Hoàng thờ các vị tướng thời Hai Bà Trưng
Đình Ngọc Quyết, đình Thạch Lỗi, đình Thích Lũng thờ các tướng quân thời Tiền Lý
3 Bài 17: Cuộc đấutranh bảo tồn và phát
triển văn hoác dân
tộc của người Việt
Hình ảnh minh họa tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên, thờ các vị thần tự nhiên
Trang 53.1 Sử dụng di sản để nêu vấn đề trong dạy học lịch sử.
Thông qua hoạt động giới thiệu bài, giáo viên giới thiệu một cách khái quát nội dung của bài hay của từng đề mục sẽ được tìm hiểu trong giờ học Bằng hoạt động này, giáo viên nhẹ nhàng, khéo léo định hướng nhiệm vụ nhận thức bài học cho học sinh, giúp các em hướng vào nhiệm vụ trọng tâm của bài học Việc sử dụng di sản văn hóa dưới hoạt động giới thiệu bài nhằm định hướng biểu tượng về nội dung các sự kiện, nhân vật lịch sử trọng tâm của bài học
Phương pháp thực hiện: Sử dụng hình ảnh trực quan và kể chuyện.
Cách thức: Sử dụng Video giới thiệu về Đình Trạm Nội thờ Tam vị đại vương
thời Hùng Vương…., kể chuyện về An Dương Vương để làm mở bài
Với cách đặt vấn đề như vậy học sinh sẽ rất tò mò và hững thú để tìm hiểu nội dung bài học cũng như tự tìm hiểu về các ngôi đình và nhân vật lịch sử
3.2 Sử dụng di sản để tổ chức học sinh hoạt động trải nghiệm sáng tạo.
- Kế hoạch thực hiện:
+ Mục tiêu
Kiến thức: Học sinh biết lịch sử hình thành, hoạt động, bổ sung kiến thức đã
học trên lớp về giáo dục và văn hóa Việt Nam; hiểu: Vai trò, ý nghĩa của giáo dục đối với sự phát triển của đất nước;vận dụng: Trải nghiệm các di sản khác
tại địa phương để tìm hiểu lịch sử, văn hóa dân tộc Vận dụng vào học lịch sử và các môn học khác ở trên lớp…
Thái độ:Yêu thích học môn lịch sử, có ý thức giữ gìn truyền thống văn hóa,
bảo vệ di sản, tự hào về di sản văn hóa của quê hương;Tinh thần tự học, đoàn kết, giúp đỡ lẫn nhau trong học tập
Kỹ năng:Rèn kỹ năng quan sát thực tế, thống kê, liên hệ, so sánh, nhận xét,
đánh giá; rèn kỹ năng sống, hoạt động tập thể, đoàn kết , tôn trọng kỷ luật; làm
quen với phương pháp học tập mới: Học tại di sản
+ Chuẩn bị :
Giáo viên: sưu tầm tập hợp, nghiên cứu những tài liệu có liên quan tới Đình
Mai Trung thờ An Dương Vương, chọn lọc ra những thông tin có độ tin cậy cao Liên hệ với ban quản lý di tích, đặt vấn đề yêu cầu để họ tạo điều kiện cho buổi học tập Sau đó chia thành các chủ đề sẽ định hướng học sinh tìm hiểu tại di sản.Lập kế hoạch trình lên ban giám hiệu nhà trường, gửi thông báo tới phụ huynh học sinh
Giáo viên chia lớp thành 2 nhóm, cử nhóm trưởng và thành viên tìm hiểu theo
2 chủ đề:
Trang 6Nhóm 1: Tìm hiểu: Lịch sử hình thành và quá trình hoạt động của Đình Mai
Trung thờ An Dương Vương Ở chủ đề này giáo viên chia nhỏ thành các nội
dung sau:
Hoàn cảnh lịch sử của đất nước và địa phương
Mục đích xây dựng khi xây dựng Đình
Hoạt động, thay đổi trong lịch sử và hiện nay
Thống kê số lượng các công trình
Nhóm 2: Tìm hiểu “Các hoạt động bảo vệ ngôi Đình”:
Lí do vì sao phải bảo vệ ngôi Đình (Thực trạng công trình, ý nghĩa của ngôi
Đình trong Lịch sử và hiện nay)
Thống kê, trình bày khái quát các biện pháp bảo vệ (trùng tu, tôn tạo, duy trì, phục dựng các nghi lễ…)
Chính quyền các cấp, thế hệ trẻ cần làm gì để phát huy, bảo vệ giá trị của ngôi Đình
Chuẩn bị phương tiện hỗ trợ loa trợ giảng, máy ảnh, máy quay phim.
Học sinh: nghiên cứu những tài liệu liên quan tới di tích trên mạng Internet,
sách báo, tạp chí, lời kể của các nhân chứng, phương tiện học tập (máy ảnh,
máy ghi âm, bút, vở, màu, giấy vẽ tài liệu liên quan tới ngôi Đình …)
- Phương pháp thực hiện:
Giáo viên: thuyết trình, pháp vấn, quan sát học sinh…
Học sinh: nghe, quan sát, sờ nắn, thống kê, đo, hỏi đáp, ghi chép, trình bày
trước tập thể
- Tổ chức thực hiện:
Hoạt động 1: Giáo viên tập hợp học sinh vào làm lễ tại ngôi Đình, phổ biến mục
đích buổi học, quy định của ban quản lý, nhắc lại các nội dung học tập, kiểm tra
sự chuẩn bị của học sinh
Hoạt động 2: Học sinh trải nghiệm sáng tạo dưới sự hướng dẫn của giáo viên
và hướng dẫn viên theo những nội dung đã được giao cho từng nhóm
Hoạt động 3: Giáo viên và học sinh trao đổi, thảo luận kết quả học tập ngay tại
di sản
Hoạt động 4: Giáo viên củng cố, hướng dẫn về nhà
Kiểm tra đánh giá quá trình tự trải nghiệm của học sinh Sau khi hết thời gian quy định cho quá trình tự học, tự tìm hiểu di sản của học sinh (khoảng một, hai
Trang 7tháng hoặc lâu hơn, tùy vào số lượng di sản, khả năng học tập của học sinh và nội dung giáo viên yêu cầu) học sinh thu nộp lại sản phẩm của nhóm như: tranh
vẽ, ảnh, video, sơ đồ khu di tíchbài thuyết minh, thơ, báo cáo thu hoạch…đánh giá theo chất lượng các sản phẩm
4 TÍNH MỚI VÀ HIỆU QUẢ ÁP DỤNG.
4.1 Tính mới của vấn đề
- Giúp giáo viên có thêm kinh nghiệm để hướng dẫn HS học tập và trải nghiệm + Tiết học sôi nổi, tránh nhàm chán
- Nâng cao hứng thú và động lực học tập
+ Học sinh được trải nghiệm và thành thạo các kĩ năng
+ Phát huy năng lực của người học
4.2 Hiệu quả áp dụng
Trước khi áp dụng giải pháp số học sinh đạt yêu cầu chiến 95%
Sau khi áp dụng giải pháp số học sinh đạt yêu cầu là 100%
5 KHẢ NĂNG ÁP DỤNG RỘNG RÃI VÀ ĐỀ XUẤT, KIẾN NGHỊ
5.1 Khả năng áp dụng: môn Lịch sử và Địa lí từ khối 6 đến khối 9
5.2 Kiến nghị, đề xuất
5.2.1 Đối với giáo viên
- Cần tâm huyết tỉ mỉ, biên soạn bài phù hợp với yêu cầu mới
- Kiên trì hướng dẫn học sinh thực hiện
- Không ngừng sưu tầm tài liệu, trao đổi với đồng nghiệp để giao lưu, học hỏi 5.2.2 Đối với nhà trường :
- Đầu tư kinh phí mua các tài liệu
5.2.3 Đối với ngành:
- Tổ chức các buổi hội thảo, chuyên đề
- Phổ biến các sáng kiến, các giải pháp nâng cao chất lượng
Trên đây là những biện pháp của tôi Rất mong sự đóng góp ý kiến của toàn
thể đồng nghiệp Tôi xin chân thành cảm ơn!
Trang 8MỤC LỤC.
CHÚ
3 CÁCH THỨC VÀ QUÁ TRÌNH THỰC
HIỆN
3
3.1 Sử dụng di sản để nêu vấn đề trong dạy học lịch sử. 5
3.2 Sử dụng di sản để tổ chức học sinh hoạt động trải nghiệm sáng
4 TÍNH MỚI VÀ HIỆU QUẢ ÁP DỤNG. 7
4.2 4.2 Hiệu quả áp dụng 7
5 KHẢ NĂNG ÁP DỤNG VÀ ĐỀ XUẤT KIẾN NGHỊ. 7
Trang 9TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Tên làng xã và địa dư các tỉnh Bắc kỳ- Tác giả Ngô Vi Liễn, người dịch
Ngô Vi Thiện- NXB văn hóa thông tin- 1999
2 Hải Dương di tích và danh thắng tập 1- Sở văn hóa thông tin tỉnh Hải
Dương- 1999
3 Hải Dương di tích và danh thắng tập 2- Sở văn hóa thể thao và du lịch
Hải Dương- 2010
4 Tài liệu tập huấn: Sử dụng di sản trong dạy học ở trường phổ thông, bộ
giáo dục và đào tạo- bộ văn hóa thể thao và du lịch, 2013
5 Lý lịch một số đình, chùa tại địa phương: Đình Thạch Lỗi, đình Mậu
Duyệt, Đình, chùa Kim Quan, đình Ngọc Lâu, chùa Giám ( Nghiêm Quang Tự), đền Bia
6 Tham khảo nguồn tài liệu khác: Trên mạng Internet.
