Bai giang ve co khi VẼ CƠ KHÍ

Tỉ lệ bản vẽ là tỉ số giữa kích thước đo được trên hình vẽ với kích thước thật tương ứng đo được trên vật thể... • Đọc bản vẽ là nhằm hiểu rõ dạng khối cuả chi tiết theo hình biểu diễn

Trang 1

04/12/23 GV:NGUYỄN VĂN THẠNH 1

PHẦN A

VẼ KỸ THUẬT

CƠ KHÍ

Trang 2

TÀI LIỆU

• 1 VẼ KỸ THUẬT, TRẦN HỮU QUẾ, T1

• 2 VẼ KỸ THUẬT, TRẦN HỮU QUẾ, T2

• 3 VẼ CƠ KHÍ, LÊ KHÁNH ĐIỀN

• BÀI GIẢNG VẼ CƠ KHÍ

Trang 3

CHƯƠNG 1

CÁC QUI ĐỊNH CHUNG

Trang 4

TIÊU CHUẨN VIỆT NAM 2-74

- Theo TCVN 2.74, các khổ giấy chính được

sử dụng gồm có:

Kí hiệu khổ giấy A0 A1 A2 A3 A4

Kí hiệu khổ bản vẽ 44 24 22 12 11

Kích thước (mm) 1189 x 841 594 x 841 594 x 420 297x 420 297 x 210

Trang 5

- Cơ sở để phân chia các khổ giấy là khổ A0 (có diện tích 1m2 , kích thước 1189 x 841mm).

Cách phân chia thể hiện trên hinh vẽ.

- Ngoài những khổ giấy chính, trong trường đặc biệt cho phép dùng giấy phụ là những khổ giấy được chia từ khổ giấy chính.

- Kích thước cạnh của khổ phụ là bội số của kích thước cạnh của khổ A4.

Trang 6

KHUNG TÊN

Trang 7

- Các chữ, chữ số được viết theo

TCVN 6- 85 với hai kiểu chữ:

Kiểu chữ B đứng và kiểu chữ B

nghiêng Dưới đây xin giới thiệu

kiểu chữ B nghiêng

Trang 8

Các kích thước quy định Kí hiệu Kích thước so với h

Chiều cao chữ hoa

Chiều cao chữ thường

Chiều rộng chữ hoa

Chiều rộng chữ thường

Chiều cao đầu chữ thường(k,t,h,d, f,b )

Chiều cao chân chữ thường(g,p,q,y )

Khoảng cách giữa các chữ

Khoảng cách giữa các từ

Chiều rộng nét chữ

h c G g k k a e d

10/10h 7/10h 6/10h 5/10h 3/10h 3/10h 2/10h 6/10h 1/10h

Trang 9

- Các loại nét vẽ thường được dùng trên bản vẽ cơ khí và ứng dụng của chúng được quy định theo TCVN 8 -1993 Chiều rộng nét vẽ

được kí hiệu là b (mm) và được chọn theo dãy quy định sau: 0,18; 0,25; 0,35; 0,5; 0,7; 1; 1,4

- Trên các bản vẽ khổ A4 hoặc A3 nên chọn b = 0,5mm

Trang 10

Tùy theo kích thước và độ phức tạp của vật thể

mà ta chọn tỉ lệ cho bản vẽ Tỉ lệ bản vẽ là tỉ số giữa kích thước đo được trên hình vẽ với kích thước thật tương

ứng đo được trên vật thể.

Theo TCVN 3-74 có các loại tỉ lệ sau:

Tỉ lệ thu nhỏ 1: 2 ; 1: 2,5 ; 1: 4 ; 1: 5 ; 1:10 ; 1:15 ; 1: 20

Tỉ lệ nguyên hình 1:1

Tỉ lệ phóng to 2: 1 ; 2,5: 1 ; 4: 1 ; 5: 1 ; 10:1 ; 15:1 ; 20: 1

- Ký hiệu tỉ lệ trong bản vẽ: 1:1 ; 2:1

Trang 11

QUI ĐỊNH KÝ HIỆU VẬT LIỆU

Trang 12

Ứng dụng

1/ Đường nét

Trang 13

2/ Biểu diễn kích thước

Trang 14

Trang 15

VD1

Trang 16

VD2

Trang 17

3 Ký hiệu nhám bề mặt

Trang 18

Vị trí ký hiệu nhám trên bề mặt

Trang 19

Ghi ký hiệu độ nhám chung

Trang 20

4/ Hình cắt, mặt cắt

Trang 21

Trang 22

Trang 23

Trang 24

Trang 25

Trang 26

Trang 27

TRÌNH TỰ ĐỌC BẢN VẼ

• Từ những vấn đề trình bày ở trên, có thể đọc được những bản vẽ không phức tạp lắm

• Đọc bản vẽ là nhằm hiểu rõ dạng khối cuả chi tiết theo hình

biểu diễn trên các bản vẽ, xác định kích thước cuả chi tiết,

nhám bề mặt và những số liệu khác có trên bản vẽ

• Đọc bản vẽ theo trình tự sau:

• Đọc khung tên cuả bản vẽ, từ đó biết được tên cuả chi tiết,

tên gọi và mác vật liệu, do đó biết được cách gia công, tỷ lệ hình biểu diễn, ký hiệu bản vẽ và những nội dung khác.

• Xác định xem bản vẽ có những hình chiếu nào, cái nào là hình chiếu chính.

• Phân tích hình chiếu trong sự liên quan giưã chúng và thử xác

định hình dạng chi tiết một cách tỉ mỉ Khi làm việc này phải

phân tích các hình biểu diễn Bởi vì dựa theo các hình biểu diễn, có thể hình dung được chi tiết gồm những khối hình học nào tạo thành và kết hợp những thông tin thu được thành một tổng thể.

• Phân tích theo bản vẽ kích thước của chi tiết và những phần tử của nó Cần chú ý những ký hiệu đi kèm.

• Xác định độ nhám bề mặt cuả chi tiết Nếu trên hình biểu diễn không ghi thì chúng được ghi ở góc trên, phiá phải cả bản vẽ.

Trang 28

HẾT CHƯƠNG 1

Trang 29

CHƯƠNG 2

VẼ QUI ƯỚC CÁC MỐI GHÉP

Trang 30

1 MỐI GHÉP REN

Đường xoắn ốc trụ

Trang 31

Đường xoắn ốc nón

Trang 32

Phân loại ren

Trang 33

Vẽ qui ước ren trụ ngoài

Trang 34

Vẽ qui ước ren côn ngoài

Trang 35

Vẽ qui ước ren trụ trong

Trang 36

Vẽ qui ước hình chiếu của ren lỗ

Trang 37

Vẽ qui ước mối ghép ren

Trang 38

Cách vẽ chi tiết ren điển hình

Trang 39

Trang 40

Trang 41

Trang 42

Trang 43

Trang 44

Mối ghép bu-lông

Trang 45

Mối ghép vít cấy

?

Trang 46

Mối ghép vít

?

Trang 47

Phòng lỏng ren bằng đệm vênh

Trang 48

Phòng lỏng ren bằng chốt chẻ

Trang 49

Trang 50

Trang 51

Trang 52

Trang 53

Trang 54

Qui ước biểu diễn đơn giản

Trang 55

2 MỐI GHÉP THEN

Chức năng, công dụng:

Trang 56

Then bằng

Ký hiệu: then bằng bxhxl

Trang 57

Trang 58

Mối ghép then bằng

Trang 59

Then vát

Trang 60

Mối ghép then vát

Trang 61

Then bán nguyệt

Trang 62

Mối ghép then bán nguyệt

Trang 63

Then hoa

Trang 64

Biên dạng răng then hoa

Trang 65

Vẽ qui ước trục then hoa

Trang 66

Vẽ qui ước lỗ then hoa

Trang 67

Thông số hình học then hoa

Trang 68

Các phương pháp định tâm then hoa

Trang 69

Mối ghép then hoa

Trang 70

3 Mối ghép chốt

Phân loại

Trang 71

Mối ghép chốt

Trang 72

Trang 73

Trang 74

4 Mối ghép đinh tán

Trang 75

Biểu diễn mối ghép đinh tán

Trang 76

5 Mối ghép hàn

Trang 77

Phân loại

Trang 78

Ký hiệu mối ghép hàn

Trang 79

Trang 80

Trang 81

Trang 82

Trang 83

Trang 84

Trang 85

Trang 87

Truyền động bánh răng

Trang 88

KHÁI NIỆM

Trang 89

Thông số hình học bánh răng trụ

Trang 90

Phân loại

Trang 91

Vẽ qui ước bánh răng trụ

Trang 92

Vẽ qui ước bộ truyền bánh răng trụ

Trang 93

Vẽ qui ước bộ truyền bánh răng –thanh răng

Trang 94

Vẽ qui ước trục vít-bánh vít

Trang 95

Vẽ qui ước bộ truyền trục vít-bánh vít

Trang 96

Vẽ qui ước bánh răng nón (côn)

Trang 97

Vẽ qui ước bộ truyền bánh răng nón

Trang 98

Truyền động đai

Khái niệm kết cấu

Trang 99

Truyền động xích

Khái niệm kết cấu

Trang 100

Cơ cấu bánh cóc-con cóc

Khái niệm

Trang 101

Kết cấu

Trang 102

Cơ cấu bánh cac-dan

Trang 103

Cơ cấu Oldam

Trang 104

Cơ cấu Malt

Trang 105

Lò xo

Công dụng và phân loại

Trang 106

Trang 107

Vẽ qui ước lò xo

Trang 108

Trang 109

Trang 110

Trang 111

Trang 112

Trang 113

Trang 114

Trang 115

CHƯƠNG 5

DUNG SAI VÀ NHÁM BỀ MẶT

Trang 116

DUNG SAI

• Mỗi chi tiết máy luôn có một thời gian hoạt động ổn định nhất định Thời gian đó được gọi là tuổi thọ trung bình của chi tiết máy Vì vậy việc thay thế các chi tiết hư hỏng trong quá trình sữa chữa máy móc

là một quá trình tất nhiên Việc này đòi hỏi các chi tiết cùng loại phải

có khả năng thay thế cho nhau, nghĩa là khi lắp, các chi tiết đó không cần phải qua lựa chọn hay sửa chữa mà vẫn đảm bảo được yêu cầu

kỹ thuật của mối ghép Tính chất đó của chi tiết gọi là tính lắp lẫn.

• Để đảm bảo tính lắp lẫn, người ta căn cứ theo chức năng của chi tiết

mà quy định phạm vi sai số cho phép nhất định cho các chi tiết

Phạm vi sai số đó gọi là dung sai.

• Dung sai của kích thước được xác định bằng cách quy định hai kích thước giới hạn cho phép, và kích thước của chi tiết phải nằm trong phạm vi hai kích thước giới hạn đó.

Trang 117

CẤP CHÍNH XÁC

• Dung sai của kích thước đặc trưng cho mức độ chính xác của kích

thước Cùng một kích thước danh nghĩa, nếu trị số dung sai càng bé

– Ví dụ: IT01, IT0, IT1,…, IT18

• TCVN 2244:1991 Dung sai về lắp ghép phù hợp với tiêu chuẩn

quốc tế ISO 286:1988 System of limits and fits

Trang 118

Biểu diễn phân bố dung sai

Trang 119

Phân bố miền dung sai của hệ

trục và lỗ

Trang 120

Các chế độ lắp ghép

1 Lắp có khe hở

Trang 121

2 Lắp có độ dôi

Trang 122

3 Lắp trung gian

Trang 123

ghép các trục có miền dung sai

khác nhau với lỗ cơ bản.

Trang 124

Các kiểu lắp thường dùng

Trang 125

Cách ghi dung sai trên bản vẽ

Vd:

Trang 126

Trang 127

Trang 128

Trang 129

Trang 130

Trang 131

Trang 132

Sai lệch hình dáng và vị trí

Trang 133

Trang 134

Cách biểu diễn dung sai trên bản vẽ

Trang 135

Ví dụ:

Trang 136

SƠ ĐỒ ĐO- KIỂM TRA

Sơ đồ đo độ đồng tâm của hai lỗ

Trang 137

Sơ đồ đo độ khoảng cách tâm của hai lỗ

Trang 138

Sơ đồ kiểm tra độ song song theo hai phương

Trang 139

Sơ đồ kiểm tra độ song song giữa đường tâm lỗ và mặt đáy

Trang 140

Sơ đồ kiểm tra độ vuông góc giữa đường tâm lỗ và mặt đầu

a/ bằng đồng hồ so b/ bằng calip chuyên dùng

Trang 141

Sơ đồ kiểm tra độ vuông góc giữa đường tâm lỗ và mặt đầu

Trang 142

Sơ đồ kiểm tra độ vuông góc giữa đường tâm các lỗ a/ bằng đồng hồ so b/ bằng calip chuyên dùng

Trang 143

Sơ đồ kiểm tra độ không song song của hai lỗ

Trang 144

Sơ đồ đo kiểm tra độ đồng tâm của hai mặt trụ

Trang 145

NHÁM BỀ MẶT

Trang 146

Cấp độ nhám

Trang 147

Thông số đo nhám

Trang 148

Thang đo nhám

Trang 149

Trang 150

CHƯƠNG 6

TRÌNH BÀY BẢN VẼ KỸ THUẬT

Trang 151

1 Bản vẽ sơ đồ

• Sơ đồ được vẽ bằng những đường nét đơn giản, những hình vẽ quy ước, những ký hiệu

1.1 Sơ đồ động

• Hình vẽ của một sơ đồ động được vẽ theo dạng khai triển

nghĩa là tất cả các trục, các cơ cấu trong không gian được

quy định vẽ khai triển trong cùng một mặt phẳng Các ký

hiệu quy ước của sơ đồ động được quy định TCVN 15:1985

1.2 Sơ đồ điện

• Sơ đồ hệ thống điện là hình biểu diễn hệ thống điện bằng những ký hiệu quy ước thống nhất Nó chỉ rõ nguyên lý làm việc và sự liên hệ giữa các khí cụ điện, các thiết bị của hệ thống mạch điện trên mặt bằng được quy định theo TCVN 1636: 1987

1.3 Sơ đồ hệ thống thuỷ lực khí nén

• Sơ đồ hệ thống thuỷ lực khí nén trình bày nguyên lý làm việc và mối quan hệ giữa các khí cụ, thiết bị của hệ thống thuỷ lực khí nén Các ký hiệu của chúng được quy

định trong TCVN 1806-76

• Các khí cụ và thiết bị của hệ thống được đánh số theo thứ tự dòng chảy, con số viết trên giá ngang của

đường dẫn Các đường ống được đánh số thứ tự riêng,

còn số của nó viết cạnh đường dẫn không có giá

Trang 152

Sơ đồ động máy phay lăn răng

Trang 153

Sơ đồ điện kiểm tra tích cực khi mài tròn ngoài có

điều chỉnh chế độ cắt

Trang 154

Trang 155

Trang 156

Bản vẽ lắp

• Bản vẽ lắp là tài liệu gồm hình biểu dễn đơn vị lắp với các số liệu cần thiết để lắp (chế tạo) và kiểm tra Bản vẽ lắp được

lập trong giai đoạn lập tài liệu chế tạo Bản vẽ lắp và bảng kê là tài liệu chế tạo quan trọng được dùng để lắp và kiểm tra đơn

vị lắp.

Nội dung của bản vẽ lắp

a/ Hình biểu diễn của đơn vị lắp

• Biểu diễn vị trí và phương pháp liên kết giữa các chi tiết với

nhau và đảm bảo khả năng lắp ráp, kiểm tra dơn vị lắp; số

lượng hình biểu diễn phải ít nhất (1-2-3…) nhưng phải đủ để tổ

chức sản xuất hợp lý sản phẩm khi cần thiết, trên bản vẽ lắp cho phép biểu diễn về nguyên lý làm vệc của sản phẩm và sự tác dụng qua lại giữa các trhành phần cấu thành.

b/ Các kích thước, sai lệch giới hạn và những thông số khác, những yêu cầu thực hiện hoặc kiểm tra theo bản vẽ lắp Cho phép chỉ

ra các kích thước tham khảo của các chi tiết xác định đặc tính

của lắp ghép.

• Các kích thước choán chỗ của sản phẩm, các kích thước lắp đặt, lắp nối…

c/ Các chỉ dẫn về đặc điểm liên kết và phương thức thực hiện,

các chỉ dẫn về phương pháp lắp ghép đối với mối ghép không tháo được, về đặc tính của sản phẩm.

d/ Số thứ tự chỉ vị trí các thành phần cấu thành của sản phẩm.

Trang 157

Trang 158

Bản vẽ chi tiết

- Bản vẽ chi tiết là tài liệu gồm có hình biểu diễn chi tiết và các số liệu cần thiết để chế tạo và kiểm tra.

- Bản vẽ chi tiết dược dùng để chế tạo và kiểm tra chi tiết Nó phải thể hiện đầy đủ hình dạng, độ lớn và chất lượng chế tạo của chi tiết.

- Nội dung của bản vẽ chi tiết bao gồm các phần sau:

• Hình biểu diễn: gồm các hình chiếu, hình cắt, mặt cắt… thể hiện một cách rõ ràng hình dạng và kết cấu của chi tiết.

• Kích thước: gồm có tất cả những kích thước cần thiết cho vệc chế tạo và kiểm tra chi tiết, thể hiện đầy đủ độ lớn của chi tiết.

• Yêu cầu kỹ thuật: gồm có độ nhám bề mặt, sai lệch kích thước gới hạn, sai lệch về hình dạng và vị trí bề mặt, yêu

cầu về nhiệt luyện và các yêu cầu kỹ thuật khác thể hiện chất lượng chi tiết.

• Khung tên: gồm có tên gọi chi tiết, vật liệu chế tạo chi tiết,

tỉ lệ của bản vẽ, ký hiệu bản vẽ, tên và chữ kýcủa

nhũng người có trách nhiệm đối với bản vẽ Những nội dung dó cần thiết cho việc quản lý bản vẽ.

• Trong chương này chúng ta chú trọng nghiên cứu hai nội dung đầu của bản vẽ chi tiết.

Tiêu đề	Bài Giảng Vẽ Cơ Khí
Tác giả	Trần Hữu Quế, Lê Khánh Điền
Người hướng dẫn	GV: Nguyễn Văn Thạnh
Trường học	Trường Đại Học Kỹ Thuật
Chuyên ngành	Cơ khí
Thể loại	Bài giảng
Năm xuất bản	2023
Thành phố	Hồ Chí Minh

Định dạng
Số trang	160
Dung lượng	24,86 MB