1 Trần Quang Việt – BMCS – Khoa Điện – ĐHBK Tp HCM Tran Quang Viet – Faculty of EEE – HCMUT Semester 1/12 13 Chương 5 – ĐƯỜNG DÂY TRUYỀN SÓNG VÀ ỨNG DỤNG [9 Understand the basic properties of tran[.]
Trang 1 Trần Quang Việt – BMCS – Khoa Điện – ĐHBK Tp.HCM
Tran Quang Viet – Faculty of EEE – HCMUT-Semester 1/12-13
Chương 5 – ĐƯỜNG DÂY TRUYỀN SÓNG VÀ ỨNG DỤNG
[9 Understand the basic properties of transmission lines; solve
frequency-domain problems (find impedance, reflection coefficients,
current, voltage, power) for lossless transmission line; solve
time-domain problems (find reflection coefficients, currents and voltages
versus time at stationary points or versus position at given time) for
lossless transmission line ]
Lecture-12:
Phương trình đường dây và ứng dụng
trong mạch viễn thông
PT đường dây
Phương trình đường dây tại z trên đường dây:
( , )
R i z t L
( , )
z
z
ℓ
0
Trang 2 Trần Quang Việt – BMCS – Khoa Điện – ĐHBK Tp.HCM
Tran Quang Viet – Faculty of EEE – HCMUT-Semester 1/12-13
5.3.1 Phương trình đường dây dạng phức và nghiệm
5.3.2 Hệ số phản xạ áp trên đường dây
5.3.3 Trở kháng vào của đường dây
5.3.6 Hòa hợp trở kháng
5.3.5 Sóng đứng trên đường dây
5.3.4 Công suất cung cấp cho tải
5.3 Ứng dụng đường dây TS KTH trong viễn thông
5.3.1 Phương trình đường dây dạng phức và nghiệm
Thiết lập phương trình đường dây dạng phức:
0
L
0
C
với:
j t
j t
z e
z e
0
U
L I
d
j
dz
(phương trình TL dạng phức)
0
I
C U
d
j
Trang 3 Trần Quang Việt – BMCS – Khoa Điện – ĐHBK Tp.HCM
Tran Quang Viet – Faculty of EEE – HCMUT-Semester 1/12-13
Giải phương trình TL dạng phức: từ pt TL dạng phức, ta có:
2
2
0 0 2
U
d
j
0
U( )
1 I( )
Z
0 0
L C
:Hệ số pha (rad/m)
Z L C :Trở kháng đặc tính của TL
5.3.1 Phương trình đường dây dạng phức và nghiệm
Xác định U, I dùng ĐKB tại z=0 (theo hướng từ SL):
g
Z
2 Z
+
-
in
Z
Eg
+ +
-
-
o
( ,Z ) +
-
z Z
z = l
d = 0
z
z = 0
d = l
1
I
2
I
I(z)
U(z)
2
U
1
U
d
1
0 1
U
Z I
M N
M N
1
1 0 1
1
U 2
2
Z M
Z
(Sóng tới tại ngỏ vào)
(Sóng px tại ngỏ vào)
5.3.1 Phương trình đường dây dạng phức và nghiệm
Trang 4 Trần Quang Việt – BMCS – Khoa Điện – ĐHBK Tp.HCM
Tran Quang Viet – Faculty of EEE – HCMUT-Semester 1/12-13
g
Z
2 Z
+
-
in
Z
Eg
+ +
-
-
o
( ,Z ) +
-
z Z
z = l
d = 0
z
z = 0
d = l
1
I
2
I
I(z)
U(z)
2
U
1
U
d
I( ) I I I I
5.3.1 Phương trình đường dây dạng phức và nghiệm
Dạng mũ phức:
g
Z
2 Z
+
-
in
Z
Eg
+ +
-
-
o
( ,Z ) +
-
z Z
z = l
d = 0
z
z = 0
d = l
1
I
2
I
I(z)
U(z)
2
U
1
U
d
5.3.1 Phương trình đường dây dạng phức và nghiệm
Dạng lượng giác:
1
1 0
U( ) U cos(βz) jZ I sin(βz)
U
Z
z z
Trang 5 Trần Quang Việt – BMCS – Khoa Điện – ĐHBK Tp.HCM
Tran Quang Viet – Faculty of EEE – HCMUT-Semester 1/12-13
Xác định U, I dùng ĐKB tại d=0 (theo hướng từ LS):
d = ℓ – z :
g
Z
2 Z
+
-
in
Z
Eg
+ +
-
-
o
( ,Z ) +
-
z Z
z = l
d = 0
z
z = 0
d = l
1
I
2
I
I(z)
U(z)
2
U
1
U
d
5.3.1 Phương trình đường dây dạng phức và nghiệm
Dạng mũ phức:
g
Z
2 Z
+
-
in
Z
Eg
+ +
-
-
o
( ,Z ) +
-
z Z
z = l
d = 0
z
z = 0
d = l
1
I
2
I
I(z)
U(z)
2
U
1
U
d
5.3.1 Phương trình đường dây dạng phức và nghiệm
Dạng lượng giác:
2
2
U(d) U cos(βd) jZ I sin(βd)
U
Z
Trang 6 Trần Quang Việt – BMCS – Khoa Điện – ĐHBK Tp.HCM
Tran Quang Viet – Faculty of EEE – HCMUT-Semester 1/12-13
5.3.2 Hệ số phản xạ áp trên đường dây
Định nghĩa:
jβd
j2βd 2
jβd 2
U U
e
2
U U
Trong đó 2 (hệ số phản xạ áp tại tải) được tính như sau:
(0 2 1 ) ( – < )
Hệ số phản xạ áp (2) của một số trường hợp đặc biệt:
Vs
Zs
0
A: Terminated in Z0
2 0
Vs
Zs
Z0 B: Short Circuit
Vs
Zs
Z0 C: Open Circuit
2 1
5.3.2 Hệ số phản xạ áp trên đường dây
Trang 7 Trần Quang Việt – BMCS – Khoa Điện – ĐHBK Tp.HCM
Tran Quang Viet – Faculty of EEE – HCMUT-Semester 1/12-13
Biểu diễn hệ số phản xạ trên mặt phẳng phức:
5.3.2 Hệ số phản xạ áp trên đường dây
2
( ) d
Re
Im
2 d
5.3.3 Trở kháng vào của đường dây
( )
jZ
Đ/n:
g
Z
2 Z
+
-
in
Z
Eg
+ +
-
-
o
( ,Z ) +
-
z Z
z = l
d = 0
z
z = 0
d = l
1
I
2
I
I(z)
U(z)
2
U
1
U
d
Z tg( )
in
jZ
jZ
Tại ngỏ vào:
Trang 8 Trần Quang Việt – BMCS – Khoa Điện – ĐHBK Tp.HCM
Tran Quang Viet – Faculty of EEE – HCMUT-Semester 1/12-13
2
Z Z / Z
/4 TL: ℓ = n/2 + /4:
Z0 ;
ℓ
/2 TL: ℓ = n/2:
Hòa hợp trở kháng: (Z 0 =Z 2 ):
Z Z
Trở kháng vào trong các trường hợp đặc biệt:
0
Z tg( )
Z tg( )
in
jZ
Z Z
jZ
5.3.3 Trở kháng vào của đường dây
TL hở mạch:
in
TL ngắn mạch:
in
Ứng dụng: Hòa hợp trở kháng,
Microwave Filter
5.3.3 Trở kháng vào của đường dây
Trang 9 Trần Quang Việt – BMCS – Khoa Điện – ĐHBK Tp.HCM
Tran Quang Viet – Faculty of EEE – HCMUT-Semester 1/12-13
5.3.4 Công suất cung cấp cho tải
* 1
P= Re{UI }
2
0
*
0
1
2Z
0
1
2Z
*
2 1
P =P Re{U I } | I | Re{Zin} | U | Re{1/ Zin}
(Công suất cấp cho tải bằng CS cấp vào đầu đường dây)
5.3.5 Sóng đứng trên đường dây
Sóng đứng (standing
wave) được tạo ra do sự
giao thoa của sóng tới và
sóng phản xạ
Mô hình sóng đứng
+ jβd -j2βd
2 2
+ jβd -j2βd
2 2
e e
Xác định quy luật phân bố biên độ của sóng trên đường dây
+ jβd jβd
+ jβd jβd
+ jβd 2
+ jβd 2
e e
2 2
2 2
+ j( -2βd)
2 2
+ j( -2βd)
2 2
Trang 10 Trần Quang Việt – BMCS – Khoa Điện – ĐHBK Tp.HCM
Tran Quang Viet – Faculty of EEE – HCMUT-Semester 1/12-13
U
I
U2
U1
d
d
ℓ
ℓ
U
I
U2
U1
d
d
ℓ
ℓ
|U| | U ||1 e | & |I| | I ||1 e |
0, / 2, ,
d
0, / 2, ,
d
max
4
k
d
+ jβd j( -2βd) + jβd j( -2βd)
U U e [1 e ] & I I e [1 e ]
+
2 max | U | (12 )
+
2 min | I | (12 )
/ 2
Zmax Z0(1 2) /(1 2)
min
( 2 ) 4
k
d
+
2 min | U | (12 )
+
2 max | I | (12 )
/ 2
Z Z
/ 4
5.3.5 Sóng đứng trên đường dây
Bộ thông số sóng đứng:
Tỷ số sóng đứng (standing wave ratio - SWR):
SWR
SWR 1 SWR 1
Vị trí cực tiểu điện áp đầu tiên tính từ tải (dmin):
min
4
Bước sóng : 2(max-max), 2(min-min), 4(max-min),
4(min-max)
5.3.5 Sóng đứng trên đường dây
Trang 11 Trần Quang Việt – BMCS – Khoa Điện – ĐHBK Tp.HCM
Tran Quang Viet – Faculty of EEE – HCMUT-Semester 1/12-13
Ví dụ: Z2 (15j20) ; Z050
2
(15 20) 50
0.593 133.16 0.593 (15 20) 50
j
e
2
2
3.914
min
0.065
5.3.5 Sóng đứng trên đường dây
Tính trở kháng tải dùng bộ thông số sóng đứng:
Tính 2:
2
SWR 1 SWR 1
Tính :
min
4 d
Tính trở kháng tải:
Z Z
5.3.5 Sóng đứng trên đường dây
Trang 12 Trần Quang Việt – BMCS – Khoa Điện – ĐHBK Tp.HCM
Tran Quang Viet – Faculty of EEE – HCMUT-Semester 1/12-13
5.3.5 Sóng đứng trên đường dây
dmin Ref Load
dmin
Ví dụ:
a) Xác định SWR,
và f ?
b) Tìm ZL ?
c) Tìm u(z,t) ?
(Ans: a) 1.67; 125MHz
b) 39.5 + j20.4
5.3.5 Sóng đứng trên đường dây
Trang 13 Trần Quang Việt – BMCS – Khoa Điện – ĐHBK Tp.HCM
Tran Quang Viet – Faculty of EEE – HCMUT-Semester 1/12-13
5.3.6 Hòa hợp trở kháng
Khi Z0 ZL, cần tới mạch hòa hợp trở kháng để tránh phản xạ
từ tải về nguồn TL hòa hợp khi Zin = Z0
Các phương pháp tính hòa hợp trở kháng TL ???