Tiến độ triển khai thí điểm giao đất giao rừng cho cộng đồng người thái bản pỏm om

Tiến độ triển khai thí điểm giao đất giao rừng cho cộng đồng người thái bản pỏm om

Tiến độ Triển khai thí điểm Thông tư liên tịch 07/2011

TTLT-BNN & BTNMT

Giao đất giao rừng cho cộng đồng người Thái bản Pỏm Om, xã Hạnh Dịch, huyện Quế Phong

tỉnh Nghệ An

Xuất xứ

• Trong nhiều văn bản của Đảng và Nhà nước gần đây đã đề ra chủ trương đẩy mạnh phân quyền đất đai, trên mỗi diện tích đất và rừng phải có chủ thể quản lý sử dụng như Nghị định 181, chiến lược lâm nghiệp giai đoạn 2010-2015

• Về khía cạnh pháp lý: Nhà nước ban hành luật đất đai, luật BV&PTR năm 2003 trong

đó điều 29,30 của Luật đất đai đã khẳng định cộng đồng là đối tượng được Nhà nước trao quyền sử dụng đất và rừng và các thông tư 38/2007, thông tư 07/2011 của liên bộ TNMT và NNPTNT hướng dẫn giao đất gắn với giao rừng

• Cộng đồng người Thái tại Pỏm Om có các phong tục tập quán, niềm tin tín ngưỡng gắn liền với thần rừng, thần thiên nhiên nhiên như cúng thần cây to, bảo vệ rừng thiêng, rừng ma, sử dụng thuốc nam điều trị bệnh tật Họ có nhu cầu được Nhà nước giao đất lâu dài để quản lý cộng đồng để thực hành các nghi lễ tâm linh và phát triển sinh kế bền vững

• Chủ trương giao đất giao rừng đã và đang được lãnh đạo huyện ủy và UBND huyện Quế Phong triển khai thực hiện Năm 2011, UBND huyện đã ban hành kế hoạch số

84 thực hiện chương trình giao đất giao rừng tại Hạnh Dịch

• SPERI đã có kinh nghiệm tiếp cận tư vấn giao đất giao rừng hơn 10 năm qua, đặc biệt là tại vùng Hạnh Dịch

• Lãnh đạo Đảng ủy, UBND và người dân xã Hạnh Dịch có thời gian dài tiếp cận và đề nghị SPERI hỗ trợ, tư vấn thực hiện mô hinh quản lý cộng đồng về đất rừng trên nền tảng văn hóa và tri thức bản địa của cộng đồng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước về rừng và đất rừng trên địa bàn xã

Mục tiêu

• Có được mô hình thí điểm về giao quyền quản lý-bảo vệ

và sử dụng đất rừng cho cộng đồng tại bản Pỏm Om, xã Hạnh dịch

• Có được mô hình quản lý, bảo vệ đất rừng cộng đồng bền vững trên cơ sở lồng ghép luật tục-luật pháp tại bản Pỏm Om, xã Hạnh Dịch

• Có được các bài học kinh nghiệm về giao quyền quản lý bảo vệ-sử dụng đất rừng cho cộng đồng làm cơ sở khuyến nghị nhân rộng ra các địa bàn khác

CÁC NHÓM ĐỐI TƯỢNG THAM GIA CHƯƠNG TRÌNH GIAO RỪNG

• Ban chỉ đạo GĐGR thí điểm

huyện Quế Phong

Nguyên tắc thực hiện

Tổ kỹ thuật GĐGR

CÁC BƯỚC THỰC HIỆN CHƯƠNG TRÌNH

• Bước 1: Chuẩn bị các thủ tục pháp lý, nhân lực, vật tư

• Bước 2: Tìm hiểu (nghiên cứu) luật tục và kinh nghiệm bản địa trong quản lý sử dụng tài nguyên rừng

• Bước 3: Tập huấn nâng cao năng lực, nhận thức cho cán bộ thôn, xã

• Bước 4: Tổ chức rà soát tổng thể, khẳng định ranh giới đánh giá hiện trạng chủ sử dụng đất rừng và giải quyết xung đột; xây dựng phương án quy hoạch sử dụng đất

và phương án giao đất

• Bước 5: Họp toàn thể cộng đồng thống nhất hiện trạng quản lý tài nguyên, nội dung, phương pháp và thực hiện kế hoạch giao đất

• Bước 6: Đo đạc tại thực địa

• Bước 7: Xây dựng quy chế cộng đồng trong quản lý, sử dụng và hưởng lợi tài nguyên, quy chế phối kết hợp các chủ quản lý sử dụng đất rừng trên địa bàn thôn bản

• Bước 8: Công tác nội nghiệp, trình hồ sơ phê duyệt

• Bước 9: Thực hiện quyết định giao đất giao rừng và tổ chức giao rừng ngoài thực địa

• Bước 10: Tổng kết, rút kinh nghiệm

TÌNH HÌNH QLSD ĐẤT RỪNG TẠI HẠNH DỊCH

• Diện tích tự nhiên: 18026ha

• Diện tích đất rừng: 16187,7ha

• Dân số: 3168 người,

666 hộ

1957.3

3697.2 10553.2

1 2 3 Rừng sản xuất (ha)

Rừng phòng hộ (ha) Rừng đặc dụng (ha)

3227.62 10533.2

Biểu đồ phân loại đối tượng sử dụng đất rừng tại xã Hạnh

Dịch

1 2 3

Hộ gia đình và tổ chức (ha)

UBND xã và BQL RPH Phú phương (ha)

Khu BTTN Phù Hoạt (ha)

LUẬT TỤC CỦA NGƯỜI THÁI PỎM OM TRONG BẢO VỆ TÀI

NGUYÊN THIÊN NHIÊN

Niềm tin: thần

rừng, thần sông, suối, thần thuốc nam, ma nghĩa địa…

Qui định vùng đất rừng đầu nguồn nước

Qui định vùng đất rừng sản xuất

Qui định vùng nghĩa địa

Qui định vùng rừng thiêng

Qui định vùng rừng thuốc nam

Qui định vùng chăn nuôi

Qui định vùng trồng trọt

Lễ chọn đất, phát cây, trỉa hạt, làm cỏ, gặt, vvv

Lễ xin phép thần đất

Lễ xin thần thuốc nam

ĐẶC THÙ SỬ DỤNG ĐẤT RỪNG CỦA NGƯỜI THÁI BẢN PỎM OM

• Rừng và đất rừng là không gian sinh tồn của người dân: Làm nương rẫy, làm nhà ở, chăn thả gia súc gia cầm…Người dân tự chọn đất làm nhà làm rẫy theo cách truyền thống của mình và được cộng đồng thừa nhận, tôn trọng ranh giới đó không

có sự tranh chấp sử dụng đất đai trong cộng đồng.

• Nhiều người dân khai thác các bộ phận của cây cối trong rừng về làm thuốc chữa bệnh, làm thức ăn và nấu nước uống Có nhiều bài thuốc chữa được các bệnh nan

y, cứu sống nhiều người trong và ngoài cộng đồng.

• Việc khai thác gỗ, củi, lâm sản ngoài gỗ: mây, tre, nứa, lá trong rừng chủ yếu là để

sử dụng trong gia đình như làm nhà, làm dụng cụ sinh hoạt và sản xuất

• Khảo sát đánh giá thực trạng và nhu

cầu giao rừng cộng đồng tại 12 bản

• Người dân tại 11 bản xã Hạnh Dịch đều

có nhu cầu được giao rừng cộng đồng

và giao bổ sung đất sản xuất cho các bản chưa được giao theo NĐ 163CP Tuy nhiên một số bản không thể giao rừng cộng đồng vì không có quỹ đất để giao.

• Người dân các bản đã mô tả rõ ràng thực trạng sử dụng đất đâu là rừng ma, rừng thiêng, rừng sản xuất, đất canh tác, ranh giới truyền thống giữa các bản và khu vực dự kiến đề nghi giao RCĐ

• Huyện Quế Phong và SPERI đã ký kết biên bản ghi nhớ về triển khai giao RCĐ tại bản Pỏm Om

CÁC HOẠT ĐỘNG ĐÃ THỰC HIỆN

CHUẨN BỊ CÁC THỦ TỤC PHÁP LÝ GIAO RCĐ

Hoạt động

• Xây dựng kế hoạch hoạt động chi

tiết triển khai giao RCĐ

• Thành lập Ban chỉ đạo và tổ giao

đất cấp huyện

• Thành lập hội đồng giao đất và tổ

giao đất cấp xã Hạnh Dịch

• Trình và phê duyệt văn bản về địa

điểm, diện tích, đối tượng rừng

được quy hoạch giao cho cộng

đồng bản Pỏm Om

Đầu ra

• UBND huyện đã ban hành Văn bản số UBND ngày 21/10/2011 của Chủ tịch UBND phê duyệt nội dung và kế hoạch GĐGR huyện Quế Phong

84/KH-• UBND huyện đã ban hành văn bản số 909 về thành lập ban chỉ đạo va văn bản số 910 ngày

21 tháng 10 năm 2011 thành lập tổ giao đất giao rừng cộng đồng bản Pỏm Om, xã Hạnh Dịch, huyện Quế Phong

• UBND xã Hạnh Dịch cũng đã ban hành văn bản số và văn bản số ngày tháng năm

về việc thành lập hội đồng và tổ giao rừng cộng đồng bản Pỏm Om, xã Hạnh Dịch

• Đã có tờ trình số 37/TTr của UBND xã Hạnh Dịch và công văn số 533/UBND.TN ngày 08/11/2011 của UBND huyện Quế Phong thống nhất quy hoạch giao rừng cộng đồng

kiến thức pháp luật về quản lý RCĐ :

Luật BV&PTR, thông tư 38, thông tư

07 về giao rừng gắn liền với giao đất

• Các đại biểu tham gia nắm được các kiến thức cơ bản về quyền, nghĩa vụ

và trình tự các bước giao rừng cộng đồng Lãnh đạo chính quyền địa phương và các bản hiểu rõ hơn về thực trạng quản lý đất và rừng tại địa phương

• Người dân nắm rõ quyền lợi, trách nhiệm của mình khi được giao quyền quản lý RCĐ

• Thống nhất được phương án giao đất

và xác định rõ các hoạt động, thời gian và nhân sự tham gia các hoạt động khảo sát thực địa, đo đếm diện tích, xác định trữ lượng và lập hồ sơ giao đất

CÁC HOẠT ĐỘNG ĐÃ THỰC HIỆN

KHẢO SÁT HIỆN TRẠNG RỪNG VÀ ĐO ĐẾM CÁC CHỈ TIÊU LÂM HỌC KHU VỰC

QUY HOẠCH RỪNG CỘNG ĐỒNG

Hoạt động

• Xây dựng kế hoạch chi tiết điều tra

thực địa của cộng đồng bản Pỏm Om

• Khảo sát lô trạng thái rừng

• Đo đạc, xác định ranh giới thửa đất

• Lập ô tiêu chuẩn đo đếm chỉ tiêu lâm

• Tiến hành khảo sát toàn bộ trạng thái rừng tại các khoảnh 4,7,8,11 và đã có

12 nông dân tham gia hoạt động này

• Đánh mốc ranh giới rõ ràng giữa RCĐ

và rừng hộ gia đình, xác định mốc giữa các vùng đất sản xuất và đất có rừng, tính toán diện tích đất của các hộ đã làm nương rẫy, trồng cây lâm nghiệp

• Trữ lượng gỗ/ha, số cây gỗ chủ yếu và các loại cây rừng khác đã được thống

kê, phân loại, xác định tên khoa học và

CÁC HOẠT ĐỘNG ĐÃ THỰC HIỆN

XÂY DỰNG KẾ HOẠCH VÀ QUY CHẾ QUẢN LÝ RCĐ

Hoạt động

• Trình bày và thống nhất kết quả rà

soát hiện trạng, khảo sát lô trạng thái

và các chỉ tiêu lâm học trên phạm vi

được quy hoạch giao đất

• Thảo luận dự kiến về quy hoạch các

và rừng non phục hồi sau nương rẫy

• Đã tổ chức 03 cuộc họp thảo luận quy hoach: Cuộc họp các trưởng họ, cuộc họp nhóm lãnh đạo cốt cán của bản, cuộc họp toàn cộng đồng để thảo luận quy hoạch RCĐ

• Đã tổ chức 05 cuộc họp thảo luận quy chế quản lý rừng cộng đòng Trong

đó có kế thừa các nội dung đã thảo luận năm 2006 của các già làng, nhóm thuốc nam, trưởng các bản và lãnh đạo UBND xã về quản lý RCĐ Pỏm Om

CÁC HOẠT ĐỘNG ĐÃ THỰC HIỆN

HOÀN THIỆN VÀ TRÌNH UBND HUYỆN THẨM ĐỊNH HỒ SƠ

Hoạt động

• Tổng hợp, xử lý thông tin tư hoạt

động ngoại nghiệp GĐGR cho cộng

• Các loại tài liệu: Phương án giao đất, kế hoạch quản lý rừng cộng đồng, bản đồ

và văn bản liên quan đã được xây dựng đúng theo quy định thông tư 38, thông

tư 07 và các văn bản khác có liên quan

• Tổng diện tích đề nghị giao rừng cộng đồng là 443ha;

• Hồ sơ giao đất đã trình UBND huyện theo quy định, hiện nay phòng TNMT

và Kiểm Lâm huyện đang thẩm định

(Chi tiết tham khảo thêm báo cáo của cơ quan tư vấn giao rừng cộng đồng Pỏm Om)

KHÓ KHĂN TRONG QUÁ TRÌNH TRIỂN KHAI

• Một số hộ khoanh vùng đất cho riêng

gia đình mình trong khu vực quy

hoạch RCĐ: Đào hào bao quanh,

đánh dấu lô

• Trong khu vực quy hoạch RCĐ có

nhiều hộ đã canh tác nương rẫy

trồng trỉa các loại cây ngắn ngày và

dài ngày chính vì vậy phải làm rõ tính

chất sử dụng đất cá nhân trong rừng

cộng đồng tránh mâu thuẩn về sau

• Trên phạm vi giao đất có sự xâm

canh của các hộ gia đình Mường Nọc

• Tình hình khai thác gỗ trong và ngoài

khu vực vẫn diễn biến phức tạp

• Diện tích quy hoạch cho Nông trường

Cao su Quế Phong chưa xác định rõ

ràng

• Tính tích cực của tổ giao đất và hội

đồng giao đất còn hạn chế

KẾT QUẢ BƯỚC ĐẦU

• UBND huyện Quế Phong đã phân định rõ

khu vực quy hoạch cho Nông trường Cao su

và đất giao cho UBND xã quản lý, đây là cơ

sở quan trọng để tiến hành giao đất thuộc

tiểu khu 82 cho Pỏm Om.

• Lãnh đạo xã, cán bộ liên quan và người dân

Pỏm Om tham gia nhiệt tình trong tiến trình

giao đất, họ hiểu và nắm bắt được phương

thức giao đất có sự tham gia và một số nội

dung pháp lý về giao đất giao rừng.

• Thông qua vẽ sơ đồ làng bản, đa số lãnh đạo

bản và người dân thấy rõ được ranh giới,

hiện trạng quản lý đất đai của bản mình, xác

định sơ bộ khó khăn thách thức và nhu cầu

giải quyết khó khăn.

• Quy hoạch rừng cộng đồng được xác định rõ

ràng, người dân đã xác định một cách hợp

lý, cụ thể từng vùng chức năng trong rừng

cộng đồng và các giải pháp quản lý trong

vùng đó Hạn chế việc lợi dụng khai thác gỗ

và chiếm dụng đất đai trong rừng cộng đồng

• Tiến độ giao rừng cộng đồng diễn ra thuận

lợi, được sự đồng thuận cao của UBND xã,

huyện và người dân Thủ tục pháp lý đầy đủ

cho chương trình giao đất Cong tac chuan

bi theo 07 day du va hien nay dang duoc tien

hanh theo dung nhu chuong trinh de ra

MỘT SỐ ĐỀ XUẤT KIẾN NGHỊ

• Đẩy mạnh tiến độ thực hiện chương trình giao đất: Thẩm định hồ sơ và tiến hành giao đất thực địa Đề nghị UBND xã Hạnh Dịch cùng với các phòng chức năng của huyện thúc đẩy thẩm định hồ sơ giao đất theo quy định.

• Đề nghị lãnh đạo huyện và các phòng ban chức năng tiếp tục hỗ trợ xây dựng mô hình làm giàu dưới tán rừng, phát triển nghề thuốc nam và cải thiện sinh kế cho cộng đồng Pỏm Om đẻ làm có cơ sở tổng kết sâu sắc hơn bài học sở hữu cộng đồng trong bối cảnh địa phương Quế Phong.

• Trong giai đoạn ban đầu làm quen quản lý rừng cộng đồng, đề nghị lãnh đạo xã Hạnh Dịch cần phải quan tâm hỗ trợ, đôn đốc BQL Rừng cộng đồng Pỏm Om thực hiện đúng quy chế, giải quyết các vướng mắc, khó khăn theo quy chế quản lý đã được UBND huyện Phê duyệt.

• Đề nghị Viện SPERI tiếp tục hỗ trợ tập huấn, thăm quan, đào tạo về kỹ năng quản lý rừng cộng đồng và kỹ năng giải quyết xung đột cho ban quản lý và dân bản để nâng cao hiệu quả quản lý rừng cộng đồng

• Đề nghị Hội đồng giao đất cấp huyện và viện SPERI xây dựng kế hoạch tư liệu hóa bài học giao quyền sử dụng đất cho cộng đồng theo thông tư 38 và thông tư 07 thông qua mô hình điểm Hạnh Dịch đồng thời xây dựng kế hoạch nhân rộng mô hình

TRÂN TRỌNG CÁM ƠN !