Hãy trình bày nội dung tư tưởng hồ chí minh về đạo đức cách mạng liên hệ bản thân và rút ra ý nghĩa đối với công cuộc chống tham nhũng, lãng phí, quan liêu ở nước ta hiện nay

ĐỀ Hãy trình bày nội dung Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng Liên hệ bản thân và rút ra ý nghĩa đối với công cuộc chống tham nhũng, lãng phí, quan liêu ở nước ta hiện nay? Bài làm Hồ Chí Minh l[.]

ĐỀ: Hãy trình bày nội dung Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng Liên hệ bản thân vàrút ra ý nghĩa đối với công cuộc chống tham nhũng, lãng phí, quan liêu ở nước ta hiện nay?

Bài làm

Hồ Chí Minh là một trong những nhà tư tưởng, những lãnh tụ cách mạng đã bàn nhiều nhấtđến vấn đề đạo đức Người không để lại những tác phẩm đạo đức lớn nhưng những tư tưởng lớncủa Người về đạo đức đã nằm trong những bài viết, bài nói ngắn gọn, được diễn đạt rất cô đọng,hàm súc theo phong cách phương Đông, rất quen thuộc với con người Việt Nam Bản thânNgười lại thực hiện trước nhất những tư tưởng ấy, nhiều hơn cả những điều Người đã nói, đãviết về đạo đức Người vừa là một nhà đạo đức học lớn, lại vừa là tấm gương đạo đức trong sángnhất, tiêu biểu nhất đã được thế giới thừa nhận Vì vậy tìm hiểu tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minhkhông phải chỉ thông qua những tác phẩm của Người về đạo đức, mà quan trọng hơn phải thôngqua chính hành vi được thể hiện trong toàn bộ hoạt động thực tiễn của Người, thông qua mẫumực đạo đức trong sáng mà Người đã để lại cho Đảng, cho dân tộc, cho nhân loại

Trong hệ thống tư tưởng toàn diện, phong phú và sâu sắc của Hồ Chí Minh về những vấn đề cơbản của cách mạng Việt Nam, một trong những nội dung quan trọng và cốt lõi nhất chính là tưtưởng đạo đức Cả cuộc đời đầy hy sinh, gian khổ để cống hiến cho cách mạng và sự nghiệpgiải phóng dân tộc, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã để lại những di sản quý báu và bền vững về

“phẩm chất đạo đức” và “đạo đức cách mạng”. Có thể thấy, Người luôn là một tấm gương đạođức chuẩn mực cho đời đời các thế hệ con cháu học tập và noi theo Với bạn bè quốc tế, Chủtịch Hồ Chí Minh là một nhà chính trị kỳ tài, nhà ngoại giao kiệt xuất và tấm gương lớn về nhâncách và đạo đức với những giá trị tư tưởng mang hơi thở thời đại “hòa bình – hữu nghị – hợptác – giải phóng” Trong bối cảnh đất nước ta đang tích cực hội nhập quốc tế, Đảng và Nhànước ta đang đẩy mạnh công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng, thì tư tưởng đạo đức và đạo đứccách mạng Hồ Chí Minh đã có ảnh hưởng rất tích cực

1 Hồ Chí Minh quan niệm về vai trò và sức mạnh của đạo đức cách mạng:

Trong xã hội, đạo đức đóng vai trò quan trọng, có tác động đến sự phát triển và hưng thịnhcủa một xã hội, một quốc gia – dân tộc Nếu như đạo đức tồn tại với tư cách là một phạm trù ýthức xã hội trong một quốc gia – dân tộc, là những chuẩn mực đã được hình thành nhằm điềuchỉnh hành vi của con người, sự ứng xử của con người với nhau, thể hiện trình độ, xu hướngnhận thức của cộng đồng trong quốc gia – dân tộc đó, thì đạo đức cách mạng chính là giá trị đạođức, thể hiện trình độ, nhận thức của người làm cách mạng, của Đảng tiền phong cho nhân dânlao động, là cội nguồn sức mạnh của Đảng cách mạng để giải phóng dân tộc và giải phóng giaicấp trong quốc gia – dân tộc Như vậy, đạo đức cách mạng mang tính giai cấp, “tính Đảng”   rất

rõ rệt Đó chính là thứ tài sản vô hình nhưng rất đỗi quý giá mà mỗi cán bộ, đảng viên cần có vàphải rèn luyện thường xuyên để giữ nó trong mình, để sẵn sàng trở thành thứ vũ khí sắc bén vàbền bỉ phục vụ Tổ quốc, phục vụ Đảng và nhân dân. Đối với Hồ Chí Minh, Người đặt đạo đứccách mạng trong chiều sâu của sự vận động, phát triển lịch sử - xã hội và bối cảnh cụ thể củađất nước Bác đã nhắc đến đạo đức cách mạng rất nhiều lần trong các tác phẩm viết, bài nóichuyện, bài phát biểu… của mình Bác chỉ rõ, để hoàn thành mọi nhiệm vụ do cách mạng giaophó người cách mạng phải có đạo đức cách mạng làm nền tảng Vì thế :

- Đạo đức là gốc, là nền tảng tinh thần của xã hội, của người cách mạng Khi đánh giá vai tròcủa đạo đức trong đời sống, từ rất sớm, Hồ Chí Minh đã nêu rõ đạo đức là nguồn nuôi dưỡng vàphát triển con người Người nhiều lần khẳng định đạo đức là gốc, là nền tảng, là sức mạnh, làtiêu chuẩn hàng đầu của người cách mạng Người coi đạo đức rất quan trọng như gốc của cây,như ngọn nguồn của sông suối Trong tác phẩm Sửa đổi lối làm việc (1947), Người viết: “Cũngnhư sông thì có nguồn mới có nước, không có nguồn thì sông cạn Cây phải có gốc, không cógốc thì cây héo Người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì dù tài giỏi mấy cũngkhông lãnh đạo được nhân dân Vì muốn giải phóng cho dân tộc, giải phóng cho loài người làmột công việc to tát, mà tự mình không có đạo đức, không có căn bản, tự mình đã hủ hóa, xấu

xa thì còn làm nổi việc gì?” Người cách mạng phải có đạo đức cách mạng làm nền tảng thì mớihoàn thành được nhiệm vụ cách mạng vang vì sự nghiệp độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội.Trong tác phẩm Đạo đức cách mạng (1958), Hồ Chí Minh viết: “Làm cách mạng để cải tạo xãhội cũ thành xã hội mới là một sự nghiệp rất vẻ vang, nhưng nó cũng là một nhiệm vụ rất nặng

nề, một cuộc đấu tranh rất phức tạp, lâu dài, gian khổ Sức có mạnh mới gánh được nặng và điđược xa Đạo đức trở thành nhân tố quyết định sự thành bại của mọi công việc, phẩm chất mỗicon người Trong bài Người cán bộ cách mạng (1955), Hồ Chí Minh yêu cầu “Người cán bộcách mạng phải có đạo đức cách mạng… Mọi việc thành hay là bại, chủ chốt là do cán bộ cóthấm nhuần đạo đức cách mạng, hay là không” Người cách mạng phải có đạo đức, không cóđạo đức thì dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân” Người quan niệm đạo đức tạo

ra sức mạnh, nhân tố quyết định sự thắng lợi của mọi công việc: “Công việc thành công hoặcthất bại, đều do cán bộ tốt hay kém” Quan niệm lấy đức làm gốc của Hồ Chí Minh không cónghĩa là tuyệt đối hoá mặt đức, coi nhẹ mặt tài Người cho răng có tài mà không có đức là người

vô dụng nhưng có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó Cho nên, đức là gốc nhưngđức và tài phải kết hợp với nhau để hoàn thành nhiệm vụ cách mạng Đạo đức cách mạng còn làchỗ dựa giúp cho con người vững vàng trong mọi thử thách “Có đạo đức cách mạng thì khi gặpkhó khăn, gian khổ, thất bại, cũng không sợ sệt, rụt rè, lùi bước…, khi gặp thuận lợi và thànhcông vẫn giữ vững tinh thần gian khổ, chất phác, khiêm tốn”

- Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh là đạo đức trong hành động, lấy hiệu quả thực tế làm thước

đo Chính vì vậy Hồ Chí Minh luôn đặt đạo đức bên cạnh tài năng, gắn đức với tài, lời nói điđôi với hành động và hiệu quả trên thực tế Đức và tài phải là những phẩm chất thống nhất củacon người Nếu đạo đức là tiêu chuẩn cho mục đích hành động thì tài là phương tiện để thựchiện mục đích đó Vì vậy, con người cần có cả đức và tài, nếu thiếu tài thì làm việc gì cũng khó,nhưng nếu thiếu đạo đức thì vô dụng, thậm chí có hại Vai trò của đạo đức còn thể hiện là thước

đo lòng cao thượng của con người Trong bài Đạo đức cách mạng (1955), Hồ Chí Minh viết:

“Tuy năng lực và công việc của mỗi người khác nhau, người làm việc to, người làm việc nhỏ;nhưng ai giữ được đạo đức đều là người cao thượng” Hồ Chí Minh hết sức quan tâm giáo dụctoàn diện cho các em học sinh, sinh viên cả “đức, trí, thể, mỹ” Trong đó, đức là gốc, là trướchết; tài là cực kỳ quan trọng, không có tài thì không xây dựng, phát triển được đất nước Đức

bao gồm nếp ăn ở, sinh hoạt hằng ngày, trước hết là với gia đình, anh em, bạn bè, rộng ra là vớiquốc gia, dân tộc; học để làm việc, làm người, làm cán bộ

- Đạo đức là nhân tố tạo nên sức hấp dẫn của chủ nghĩa xã hội Hồ Chí Minh cho rằng, sức hấpdẫn của chủ nghĩa xã hội chưa phải là ở mức sống vật chất dồi dào, ở tư tưởng được tự do, giảiphóng, mà trước hết là ở những giá trị đạo đức cao đẹp, ở phẩm chất của những người cộng sản

ưu tú, bằng tấm gương sống và hành động của mình, chiến đấu cho lý tưởng xã hội chủ nghĩathành hiện thực Trong Bài xây dựng những con người chủ nghĩa xã hội (1961), Người viết:

“Nhà nước ta ngày nay là của tất cả những người lao động Vậy công nhân, nông dân, trí thứccách mạng cần nhận rõ rằng: Hiện nay nhân dân lao động ta là những người làm chủ nước ta,chứ không phải là những người làm thuê cho giai cấp bóc lột như thời cũ nữa Chúng ta cóquyền và có đủ điều kiện để tự tay mình xây dựng đời sống tự do, hạnh phúc cho mình Nhândân lao động là những người chủ tập thể của tất cả những của cải vật chất và văn hóa, đều bìnhđẳng về quyền lợi và nghĩa vụ Bởi vậy mọi người đều phải thấm nhuần sâu sắc tư tưởng “mình

vì mọi người, mọi người vì minh” Hồ Chí Minh quan niệm, phong trào cộng sản công nhânquốc tế trở thành lực lượng quyết định vận mệnh của loài người không chỉ do chiến lược vàsách lược thiên tài của cách mạng vô sản, mà còn do phẩm chất đạo đức cao quý làm cho chủnghĩa cộng sản trở thành một sức mạnh vô địch

2 Tư tưởng Hồ Chí Minh q uan điểm về những chuẩn mực đạo đức cách mạng:

Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh bắt nguồn từ truyền thống đạo đức của dân tộc Việt Nam, đãđược hình thành trong trường kỳ lịch sử, đồng thời kế thừa tư tưởng đạo đức phương Đông,những tinh hoa đạo đức của nhân loại; đặc biệt quan trọng là những tư tưởng đạo đức của Mác,Ăngghen, Lênin, cũng như những tấm gương đạo đức trong sáng mà các ông đã để lại Điều này

đã được thể hiện trong những dòng viết đầy xúc động của Người sau khi Lênin mất: Lênin làngười "đã nêu cho chúng ta một tấm gương sáng về sự giản dị vĩ đại và sự khiêm tốn cao độ"

"Không phải chỉ thiên tài của Người, mà chính là tính coi khinh sự xa hoa, tinh thần yêu laođộng, đời tư trong sáng, nếp sống giản dị, tóm lại là đạo đức vĩ đại và cao đẹp của người thầy,

đã ảnh hưởng lớn lao tới các dân tộc châu Á và đã khiến cho trái tim của họ hướng về Người,không có gì ngăn nổi"  Trong tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh, những phẩm chất đạo đức đượcnêu ra là phù hợp với từng đối tượng, hơn nữa Người nhấn mạnh phẩm chất này hay phẩm chấtkhác là nhằm đáp ứng yêu cầu của nhiệm vụ cách mạng trong từng thời kỳ nhất định Từ đóNgười đã khái quát thành những phẩm chất chung, cơ bản nhất của con người Việt Nam trongthời đại mới Nói cách khác, đó là những chuẩn mực chung nhất của nền đạo đức mới, đạo đứccách mạng Việt Nam.Dưới đây là bốn phẩm chất chung, cơ bản nhất:

2.1 Trung với nước, hiếu với dân:

Về quan hệ đạo đức thì mối quan hệ của mỗi người với đất nước mình, với nhân dân, dântộc mình là mối quan hệ lớn nhất Về phẩm chất đạo đức thì trung với nước, hiếu với dân làphẩm chất đạo đức bao trùm quan trọng nhất và chi phối các phẩm chất khác Nếu chữ trung vàchữ hiếu trong quan niệm đạo đức truyền thống Việt Nam và phương Đông được hiểu là “trungvới vua, hiếu với cha mẹ” thì Hồ Chí Minh lại sử dụng với nội dung mới là “trung với nước,

hiếu với dân” Điều này đã tạo nên một cuộc cách mạng sâu sắc trong lĩnh vực đạo đức Hồ ChíMinh quan niệm trung với nước là trung thành với sự nghiệp dựng nước và giữ nước; phải yêunước, tuyệt đối trung thành với Tổ quốc, suốt đời phấn đấu cho Đảng, cho cách mạng, phải làmsao cho “dân giàu, nước mạnh” Hiếu với dân là phải thương dân, tin dân, thân dân, học hỏidân, lấy trí tuệ ở dân, kính trọng dân, lấy dân làm gốc, “hết lòng hết sức phục vụ nhân dân Phảiyêu kính nhân dân Phải thật sự tôn trọng quyền làm chủ của nhân dân Tuyệt đối không đượclên mặt “quan cách mạng” “ra lệnh ra oai” Tư tưởng hiếu với dân không còn dừng lại ở chỗthương dân với tính chất là đối tượng cần phải dạy dỗ, ban ơn, mà là đối tượng phải phục vụ hếtlòng Vì vậy phải gần dân, gắn bó với dân, kính trọng và học tập dân, dựa hẳn vào dân, lấy dânlàm gốc Theo Hồ Chí Minh, lãnh đạo phải nắm vững dân tình, hiểu rõ dân tâm, lại phải thườngxuyên quan tâm đến việc cải thiện dân sinh, nâng cao dân trí, để nhân dân hiểu được quyền vàtrách nhiệm của người chủ đất nước, quyền thì hưởng còn trách nhiệm thì phải làm tròn Cóđược cái đức ấy thì người cách mạng người lãnh đạo sẽ được dân tin yêu, quý mến, kính trọng,nhất định sẽ tạo ra được sức mạnh to lớn cho cách mạng.

2.2 Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư:

Đây là phẩm chất đạo đức gắn liền với hoạt động hàng ngày của mọi người Vì vậy, Hồ Chí

Minh đã đề cập phẩm chất này nhiều nhất, thường xuyên nhất, từ Đường Kách mệnh cho đến bản Di chúc cuối cùng. Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư là nội dung cốt lõi của đạo đứccách mạng, đó là phẩm chất đạo đức gắn liền với hoạt động hằng ngày của mỗi người “Cần tức

là siêng năng, chăm chỉ, cố gắng dẻo dai” “muốn cho chữ Cần có nhiều kết quả hơn, thì phải có

kế hoạch cho mọi công việc” Cần tức là lao động cần cù, siêng năng; lao động có kế hoạch,sáng tạo, có năng suất cao; lao động với tinh thần tự lực cánh sinh, không lười biếng “Kiệm làthế nào? Là tiết kiệm, không xa xỉ, không hoang phí, không bừa bãi” Kiệm tức là tiết kiệm sứclao động, thì giờ, tiền của dân của nước, của bản thân minh; không phô trương hình thức, khôngliên hoan chè chén lu bù Tuy nhiên tiết kiệm không đồng nghĩa là keo kiệt, bủ xỉn Liêm là

“trong sạch, không tham lam” là liêm khiết, “luôn luôn tôn trọng giữ gìn của công, của dân”,

“Liêm là không tham địa vị Không tham tiền tài Không tham sung sướng Không ham ngườitâng bốc mình Vì vậy mà quang minh chính đại, không bao giờ hủ hóa Chỉ có một thứ ham làham học, ham làm, ham tiến bộ” “Chính nghĩa là không tà, nghĩa là thẳng thắn, đứng đắn Điều

gì không đứng đắn, thẳng thắn, tức là tà” Chính được thể hiện rõ trong ba mối quan hệ: “Đốivới mình - Chớ tự kiêu, tự đại” “Đối với người:… Chớ nịnh hót người trên Chớ xem khinhngười Thái độ phải chân thành, khiêm tốn,… Phải thực hành chữ Bác - Ái” “Đối với việc:Phải để việc công lên trên, trước việc tư, việc nhà” Chí công vô tư là hoàn toàn vì lợi íchchung, không vì tư lợi; là hết sức công bằng, không chút thiên tư, thiên vị, công tâm, luôn đặtlợi ích của Đảng, của nhân dân, của dân tộc lên trên hết, trước hết; chỉ biết vì Đảng, vì dân tộc,

“lo trước thiên hạ, vui sau thiên hạ” Hồ Chí Minh quan niệm: “Một dân tộc biết cần, kiệm, biếtliêm, là một dân tộc giàu về vật chất, mạnh về tinh thần, là một dân tộc văn minh tiến bộ”

Nói tóm tắt, tính tốt ấy gồm có năm điều: nhân, nghĩa, trí, dũng, liêm" Bồi dưỡng phẩm chấtcần kiệm liêm chính, chí công vô tư sẽ làm cho con người vững vàng nước mọi thử thách:

"Giàu sang không thể quyến rũ, nghèo khó không thể chuyển lay, uy vũ không thể khuất phục",

và có thể "Trợn mắt coi khinh nghìn lực sĩ, cúi đầu làm ngựa đám nhi đồng" Nhưng đây lại làvấn đề rất phức tạp, nói dễ làm khó, và trong cuộc sống vẫn thường hay vi phạm Bởi vì nó

đụng chạm đến nhiều mặt lợi ích cá nhân, tập trung nhất là chức, quyền danh, lợi, mà nếukhông vượt qua được chủ nghĩa cá nhân thì bất cứ ai cũng có thể sa vào những hành vi vô đạođức.

2.3 Thương yêu con người, sống có tình, có nghĩa:

Kế thừa truyền thống nhân nghĩa của dân tộc, kết hợp với chủ nghĩa nhân đạo cộng sản,tiếp thu tinh thần nhân văn của nhân loại qua nhiều thế kỷ, cùng với việc thể nghiệm của chínhbản thân mình qua hoạt động cách mạng thực tiễn, Hồ Chí Minh đã xác định tình yêu thươngcon người là một trong những phẩm chất đạo đức cao đẹp nhất

Tình thương yêu con người là tình cảm nhân ái sâu sắc, rộng lớn, trước hết dành cho nhữngngười nghèo khổ, những người bị mất quyền, những người bị áp bức, bị bóc lột không phân biệtmàu da, dân tộc Người cho rằng, nếu không có tình yêu thương như vậy thì không thể nói đếncách mạng, càng không thể nói đến chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản Tình yêu thương

đó đã được thể hiện ở Hồ Chí Minh bằng ham muốn tột bậc là làm cho nước được độc lập, dânđược tự do, mọi người ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành Nếu không có tìnhyêu thương con người như vậy thì không thể nói đến cách mạng, càng không thể nói đến chủnghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản.Tình yêu thương con người theo Hồ Chí Minh phải đượcxây dựng trên lập trường của giai cấp công nhân, thể hiện trong các mối quan hệ hằng ngày vớibạn bè, đồng chí, anh em, phải được thể hiện ờ hành động cụ thể thiết thực Nó đòi hỏi mỗingười phải chặt chẽ và nghiêm khắc với mình; rộng rãi, độ lượng, giàu lòng vị tha đối với ngườikhác; phải có thái độ tôn trọng những quyền của con người, tạo điều kiện cho con người pháthuy tài năng, nâng con người lên, chứ không phải hạ thấp, càng không phải vùi dập con người.Điều này đặc biệt quan trọng đối với những người ở cương vị lãnh đạo, bất cứ ở cấp nào

Tình yêu thương con người, theo Hồ Chí Minh, còn được thể hiện đối với những người có sailầm khuyết điểm, nhưng đã nhận rõ khuyết điểm sai lầm và cố gắng sửa chữa, kể cả đối vớinhững người lầm đường lạc loi đã hối cải kể cả đối với những kẻ thù đã bị thương, bị bắt hoặc

đã chịu quy hàng Chính tình yêu thương đó đã đánh thức những gì tốt đẹp mà Hồ Chí Minh tinrằng trong mỗi người đều có, tuy nhiều ít có khác nhau

Trong Di chúc , Người căn dặn Đảng phải có tình đồng chí thương yêu lẫn nhau Đây chính là

điều nhắc nhở cán bộ, đảng viên phải luôn luôn chú ý đến phẩm chất yêu thương con người.Đây là tình thương yêu trẽn nguyên tắc tự phê bình và phê bình một cách chân thành, nghiêmtúc giữa những người cùng lý tưởng, cùng phấn đấu cho một sự nghiệp chung Nó hoàn toàn xa

lạ với thái độ dĩ hòa vi quý bao che sai lầm khuyết điểm cho nhau, càng xa lạ với thái độ yêunên tốt, ghét nên xấu, bè cánh có thể đưa đến những tổn thất lớn cho Đảng, cho cách mạng

2.4 Tinh thần quốc tế trong sáng:

Nội dung chủ nghĩa quốc tế trong tư tưởng Hồ Chí Minh rất rộng lớn và sâu sắc, là một trong những phẩm chất quan trọng nhất của đạo đức cộng sản chủ nghĩa Điều này được bắt nguồn từ bản chất của giai cấp công nhân, nhằm vào mối quan hệ rộng lớn vượt ra khỏi giới hạnquốc gia dân tộc Đó là sự tôn trọng, hiểu biết, thương yêu và đoàn kết với giai cấp vô sản toàn

thế giới, với các dân tộc bị áp bức, với tất cả các dân tộc và nhân dân các nước, với những con người người tiến bộ trên toàn cầu, chống lại chủ nghĩa dân tộc hẹp hòi, sô vanh, biệt lập và chủ nghĩa bành trướng bá quyền Đoàn kết quốc tế của Hồ Chí Minh theo tinh thần quốc tế trong sáng: “Quan sơn muôn dặm một nhà Bốn phương vô sản đều là anh em”, Hồ Chí Minh nêu caotinh thần độc lập, tự chủ, tự lực, tự cường, nhưng luôn luôn kêu gọi phải tăng cường đoàn kết vàhợp tác quốc tế, đồng thời phải ra sức ủng hộ và giúp đỡ đối với các cuộc đấu tranh của nhân dân các nước vì hòa bình, hữu nghị, hợp tác phát triển giữa các dân tộc.

* Theo tư tưởng Hồ Chí Minh quan điểm về những nguyên tắc xây dựng đạo đức cách

mạng đó là:

- Nói đi đôi với làm, nêu gương về đạo đức Nói đi đôi với làm là nguyên tắc quan trọng bậcnhất trong xây dựng nền đạo đức mới Nguyên tắc cơ bản này là sự thống nhất giữa lý luận vàthực tiễn, nó trở thành phương pháp luận trong cuộc sống và nền tảng triết lý sống hết sức bình

dị mà vô cùng sâu sắc của Người “Nói đi đôi với làm” nghĩa là “Nói thì phải làm”, nói ít làmnhiều, thậm chí không nói mà vẫn làm Nêu gương về đạo đức là một nét đẹp của truyền thốngvăn hóa phương Đông Theo Hồ Chí Minh, hơn bất cứ một lĩnh vực nào khác, trong việc xâydựng một nền đạo đức mới, đạo đức cách mạng phải đặc biệt chú trọng “đạo làm gương” Đốivới cán bộ, đảng viên, Người nêu luận điểm quan trọng: “Trước mặt quần chúng, không phải ta

cứ viết lên trán chữ “cộng sản” mà ta được họ yêu mến Quần chúng chỉ quý mến những người

có tư cách, đạo đức Muốn hướng dẫn nhân dân, mình phải làm mực thước cho người ta bắtchước” Người nói: “Lấy gương người tốt, việc tốt để hằng ngày giáo dục lẫn nhau là một trongnhững cách tốt nhất để xây dựng Đảng, xây dựng các tổ chức cách mạng, xây dựng con ngườimới, cuộc sống mới” Muốn làm được như vậy, phải chú ý phát hiện, xây dựng những điểnhình “người tốt, việc tốt”

- Xây đi đôi với chống Xây là xây dựng các giá trị, các chuẩn mực đạo đức mới Chống làchống các biểu hiện, các hành vi vô đạo đức, suy thoái đạo đức Để xây dựng một nền đạo đứcmới, cần phải kết hợp chặt chẽ giữa xây và chống Trong đời sống hằng ngày, những biểu hiệntốt - xấu, đúng - sai, cái đạo đức và cái vô đạo đức thường đan xen lẫn nhau, đối chọi nhauthông qua hành vi của những con người khác nhau, thậm chí trong mỗi con người Chính vìvậy, việc xây và chống trong lĩnh vực đạo đức rõ ràng không đơn giản Xây phải đi đôi vớichống, muốn xây phải chống, chống nhằm mục đích xây, lấy xây làm chính Xây dựng đạo đứcmới, đạo đức cách mạng phải được tiến hành bằng việc giáo dục những phẩm chất, nhữngchuẩn mực đạo đức mới Vấn đề quan trọng trong việc giáo dục đạo đức là phải khơi dậy ý thứcđạo đức lành mạnh ở mỗi người, để mọi người tự giác nhận thức được trách nhiệm đạo đức củamình, như Hồ Chí Minh đã nói, cảm nhận thấy sâu sắc sự trau dồi đạo đức cách mạng là việclàm “sung sướng và vẻ vang nhất trên đời” Tiếp nhận sự giáo dục đạo đức là vấn đề nhất thiếtkhông thể thiếu được, nhưng sự tự giáo dục, tự trau dồi đạo đức ở mỗi người còn quan trọnghơn Hồ Chí Minh cho rằng chỉ trên cơ sở đó mới “làm cho phần tốt ở trong mỗi con người nảy

nở như hoa mùa xuân và phần xấu bị mất dần đi” Xây dựng đạo đức mới cho cán bộ, đảng viên

và hàng triệu, hàng triệu con người, trước tiên phải chăm lo bồi dưỡng những phẩm chất, chuẩnmực đạo đức mới ngay từ trong gia đình, đến nhà trường và xã hội; chống lại cái xấu, cái sai,cái vô đạo đức Đây thực sự là một cuộc cách mạng khó khăn, lâu dài, gian khổ, sâu sắc giữatiến bộ và lạc hậu; giữa cách mạng và phản cách mạng Muốn giành được thắng lợi trong cuộcchiến đấu này, điều quan trọng là phải phát hiện sớm, phải tuyên truyền, vận động hình thànhphong trào quần chúng rộng rãi cho sự lành mạnh, trong sạch về đạo đức; phải chú trọng kếthợp giáo dục đạo đức với tăng cường tính nghiêm minh của pháp luật

- Tu dưỡng đạo đức suốt đời Theo Hồ Chí Minh, tu dưỡng đạo đức như một cuộc cách mạngtrường kỳ, gian khổ Một nền đạo đức mới chỉ có thể được xây dựng trên cơ sở tự giác tu dưỡngđạo đức của mỗi người Hồ Chí Minh hằng quan tâm phải làm thế nào để mỗi người, tự conngười nhận thấy sâu sắc việc trau dồi đạo đức cách mạng là một việc phải kiên trì, thườngxuyên, liên tục Đạo đức cách mạng thể hiện trong hành động của người Việt Nam yêu nước vìđộc lập tự do của dân tộc, hạnh phúc của nhân dân Chỉ có trong hành động, đạo đức cách mạngmới bộc lộ rõ những giá trị của nó Do vậy, đạo đức cách mạng đòi hỏi mỗi người phải tự giácrèn luyện, thông qua các hoạt động thực tiễn, trong công việc, trong các mối quan hệ của mình,phải nhìn thẳng vào mình, không tự lừa dối, huyễn hoặc; phải thấy rõ cái hay, cái tốt, cái thiệncủa mình để phát huy và thấy rõ cái dở, cái xấu, cái ác của mình để khắc phục; phải kiên trì rènluyện, tu dưỡng suốt đời, trong đó, thời tuổi trẻ đặc biệt quan trọng Từ thực tiễn, Hồ Chí Minhtổng kết sâu sắc: “Đạo đức cách mạng không phải trên trời sa xuống Nó do đấu tranh, rèn luyệnbền bỉ hằng ngày mà phát triển và củng cố Cũng như ngọc càng mài càng sáng, vàng càngluyện càng trong”

- Xây dựng đạo đức cách mạng Việc tu dưỡng trau dồi đạo đức rất quan trọng đối với con ngườiViệt Nam trong sự nghiệp cách mạng Đối với thế hệ trẻ cũng vậy Thế hệ trẻ là “người chủtương lai của nước nhà… Nước nhà thịnh hay suy, yếu hay mạnh một phần lớn là do các thanhniên” “Thanh niên là người tiếp sức cách mạng cho thế hệ thanh niên già, đồng thời là ngườiphụ trách, dìu dắt thế hệ thanh niên tương lai” Vì vậy cần phải chú trọng chăm lo giáo dục lýtưởng cách mạng, đạo đức, lối sống, văn hóa cho sinh viên, hình thành thế hệ thanh niên mới cónhững phẩm chất tốt đẹp, có khí phách và quyết tâm hành động, có trách nhiệm với Tổ quốc,với nhân dân, với chế độ xã hội chủ nghĩa Hồ Chí minh nói: “Đối với thanh niên trí thức nhưcác cháu ở đây thì cần đặt lại câu hỏi: Học để làm gì? Học để phục vụ ai? Đó là hai câu hỏi cầnphải trả lời dứt khoát thì mới có phương hướng để sửa chữa khuyết điểm của mình” Học tập vàlam theo đạo đức Hồ Chí Minh là đòi hỏi của sự nghiệp cách mạng, sự nghiệp đổi mới và hộinhập quốc tế; nhằm làm cho mỗi người trở thành những công dân tốt hơn, xứng đáng là ngườilàm chủ của đất nước, biết trọng danh dự, lương tâm, trách nhiệm

Liên hệ bản thân và rút ra ý nghĩa đối với công cuộc chống tham nhũng, lãng phí, quan liêu ở nước ta hiện nay.

Tư tưởng Hồ Chỉ Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơbản của cách mạng Việt Nam, là kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp củadân tộc, tiếp thu tình hoa văn hoả nhân loại Đó là tư tưởng về giải phóng dân tộc, giải phỏnggiai cấp, giải phóng con người về độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, kết hợp sứcmạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, về sức mạnh của nhân dân, của khối đại đoàn kết dân tộc;

về quyền làm chủ của nhân dân, xây dựng Nhà nước thật sự của dân, do dân, vì dân; về quốcphòng toàn dân, xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân; về phát triển kinh tế và văn hoá, khôngngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân về đạo đức cách mạng, cần, kiệm,liêm, chính, chí công, vô tư; về chăm lo bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau; về xây dựngĐảng trong sạch, vững mạnh, căn bộ, đảng viên vừa là người lãnh đạo, vừa là người đầy tớ thậttrung thành của nhân dân Tư tưởng Hồ Chí Minh soi đường cho cuộc đấu tranh của nhân dân

ta giành thắng lợi, là tài sản tinh thần to lớn của Đảng và dân tộc ta" Đã để lại những giá trị

bền vững mang ý nghĩa to lớn về tấm gương đạo đức của Hồ Chí Minh:

Suốt đời tôi hết lòng hết sức phục vụ Tổ quốc, phục vụ cách mạng, phục vụ nhân dân…chỉtiếc rằng không được phục vụ lâu hơn nữa, nhiều hơn nữa”

2 Ý chí và nghị lực tinh thần to lớn

3 Tuyệt đối tin tưởng vào sức mạnh của nhân dân, hết lòng, hết sức phục vụ nhân dân Chúng ta phải yêu dân, kính dân thì dân mới yêu ta, kính ta.Giành được độc lập rồi, thì phảilàm cho dân được ăn no, mặc ấm

4 Tấm gương của một con người nhân ái, vị tha, khoan dung, nhân hậu hết mực vì con người

Ưu điểm lớn nhất của Hồ Chí Minh là không chỉ đấu tranh cho một sự giải phóng ở bề ngoài

mà còn chiến đấu cho phẩm giá con người, cho sự giải phóng và phúc lợi của toàn dân và nhờthế cuộc cách mạng do Người phát động đã mang tầm cỡ thế giới” (Mohamed Lamari, nguyên

5 Tấm gương cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, đời riêng trong sáng, nếp sống giản dị và

- Mình có quyền dùng người thì phải dùng những người có tài năng, làm được việc Chớ vì bàcon bầu bạn, mà kéo vào chức nọ chức kia Chớ vì sợ mất địa vị mà dìm những kẻ có tài nănghơn mình Chớ lên mặt làm quan “cách mạng”

- Trong lòng luôn nghĩ đến những thứ của ngon vật lạ, dần dần quên mất tác phong gian khổ,giản dị, như vậy rất dễ dẫn đến tham ô, hủ hoá Tức là mình đã tự biến hoá thành cái bia rất tốt

Thấm nhuần lời dạy của Bác về đạo đức cách mạng, quán triệt sâu sắc chủ trương, đườnglối của Đảng qua các thời kỳ, bản thân suy nghĩ của cá nhân về việc học tập và làm theo tưtưởng đạo đức cách mạng Hồ Chí Minh :

- Góp phần nâng cao năng lực tư duy lý luận với ý nghĩa cùng với chủ nghĩa Mác - Lênin làm thành nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho hành động của Đảng và cách mạng Việt Nam, tư tưởng Hồ Chí Minh là những phương hướng về lý luận và thực tiễn hành động cho những người Việt Nam yêu nước Môn học tư tưởng Hồ Chí Minh góp phần trang bị cho sinh viên tri thức khoa học về hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về cách mạng Việt Nam; hình thành năng lực, phương pháp làm việc, niềm tin, tình cảm cách mạng; góp phần củng cố cho sinh viên về lập trường, quan điểm cách mạng trên nền tảng chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội; tích cực, chủ động đấu tranh phê phán những quan điểm sai trái để bảo vệ sự trong sáng của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước; biết vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào giải quyết các vấn đề đặt ra trong cuộc sống

- Giáo dục và thực hành đạo đức cách mạng, củng cố niềm tin khoa học gắn liền với trau dồi tình cảm cách mạng, bồi dưỡng lòng yêu nước Qua nghiên cứu môn học Tư tưởng Hồ Chí Minh, bản thân có điều kiện hiểu biết sâu sắc và toàn diện về cuộc đời và sự nghiệp của Hồ Chí Minh, lãnh tụ của Đảng, người con vĩ đại của dân tộc Việt Nam, một chiến sĩ kiên cường đấu tranh vì độc lập, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và tiến bộ giữa các dân tộc trên thế giới, trong đó đặc biệt là học tập tư tưởng của Người, học tập gương sáng của một con người suốt đời phục vụ Tổ quốc, phục vụ nhân dân Sinh viên nghiên cứu môn học Tư tưởng Hồ Chí Minh sẽ có điều kiện tốt để thực hành đạo đức cách mạng, chống chủ nghĩa cá nhân, chống “giặc nội xâm” để lập thân, lập nghiệp, sống có ích cho xã hội, yêu và làm những điều thiện, ghét và tránh cái xấu, cái ác; nâng cao lòng tự hào về đất nước Việt Nam, về chế độ chính trị xã hội chủ nghĩa, về Hồ Chí Minh, về Đảng Cộng sản Việt Nam và nguyện

“Sống, chiến đấu, lao động, học tập theo gương Bác Hồ vĩ đại”

- Xây dựng, rèn luyện phương pháp và phong cách công tác Qua nghiên cứu môn học Tư tưởng Hồ Chí Minh, người học có điều kiện vận dụng tốt hơn những kiến thức và kỹ năng đã nghiên cứu, học tập vào việc xây dựng phương pháp học tập, tu dưỡng, rèn luyện phù hợp với điều kiện cụ thể của từng người, từng địa bàn Người học có thể vận dụng xây dựng phong cách tư duy, phong cách diễn đạt, phong cách làm việc, phong cách ứng

xử, phong cách sinh hoạt… phù hợp với từng lúc, từng nơi theo phương châm mà Hồ Chí Minh đã nêu: Dĩ bất biến ứng vạn biến Tư tưởng Hồ Chí Minh có tác dụng góp phần tích cực trong việc giáo dục thế hệ trẻ tiếp tục hình thành và hoàn thiện nhân cách, trở thành những chiến sĩ tiên phong trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, góp phần làm cho đất nước ngày càng đàng hoàng hơn, to đẹp hơn.

Về sự cần thiết phải học tập, rèn luyện tu dưỡng đạo đức, lối sống theo tấm gương Chủ tịch Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay:

- Việc Liên hệ bản thân về đạo đức cách mạng giống như chúng ta đã biết, sinh thời Bác Hồ của chúng ta đã khẳng định : Đạo đức là gốc của cách mạng Bác coi đạo đức của con người như gốc của cây, như nguồn của sông Người luôn nhấn mạnh vai trò quan trọng và tích cực của đạo đức trong đời sống xã hội Bởi vậy, học tập , rèn luyện tu dưỡng đạo đức, lối sống theo tấm gương Chủ tịch Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay là điều rất cần thiết và quan trọng.

- Mỗi chúng ta hiểu rằng trong quá trình chúng ta hội nhập sâu hơn về kinh tế và giao lưu văn hoá , khoa học kỷ thuật ngày càng mạnh mẽ hơn với bên ngoài , bên cạnh những thời cơ lớn thì có những thách thức không nhỏ, trong đó có những thách thức về đạo đức lối sống do những luồng tư tưởng văn hoá ngoại lai du nhập Mặt khác, thực tiễn cuộc sống cũng cho thấy đã và đang xảy ra tình trạng suy thoái về đạo đức lối sống trong một

bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên, công chức và trong các tầng lớp nhân dân Vì vậy với đợt học tập này lại càng có ý nghĩa to lớn về nhiều mặt.

- Luôn nâng cao ý thức, tinh thần trách nhiệm với côngviệc Học và làm theo Bác không phải là bằng những điều cao siêu, to lớn, mà cần bắt đầu từ những lời nói, việc làm, bằng thái độ, cách ứng xử trong

xử lý và giải quyếtcông việc hằng ngày, cũng như trong học tập Đó là sự tự ý thức về trách nhiệm của mình trong công việc chung của lớp, của trường , là việc cố gắng, nỗ lực hoàn thành tốt

- Học tập ý thức, tinh thần trách nhiệm phục vụ nhân dân của Bác cần xuất phát từ tinh thần tự giác, sự thôi thúc của con tim, từ danh dự và lương tâm của chính bản thân mỗi người Làm việc với một niềm hăng say, phấn khởi, tin tưởng, hạnh phúc, với mong muốn được cống hiến, đóng góp một phần nhỏ bé vào sự phát triển của của xã hội, đất nước, chứkhơng phải vì danh lợi, chạy theo thành tích

- Là sinh viên cần chủ động, tích cực, thường xuyên tìm hiểu, tuyên truyền tư tưởng và tấmgương Hồ Chí Minh về tinh thần trách nhiệm, trung thực, nói đi đôi với làm, góp phần nâng caonhận thức và ý chí quyết tâm thực hành trong sinh viên Dành thời gian thỏa đáng tìm hiểu tưtưởng, đạo đức, phong cách và tấm gương Hồ Chí Minh về tinh thần trách nhiệm, trung thực,nói đi đôi với làm Tự soi mình, sửa mình và rèn luyện, tạo được thói quen cho bản thân làmtheo lời Bác dạy Phấn đấu trở thành tấm gương sáng về nêu cao tinh thần trách nhiệm, tínhtrung thực, luôn nói đi đôi với làm để cho người khác noi theo Tham gia tích cực, hiệu quả cácphong trào của Đoàn Thanh niên, Hội Sinh viên các cấp Phấn đấu tu dưỡng, rèn luyện đạt danhhiệu "Sinh viên 5 tốt" với các tiêu chí: Đạo đức tốt, Học tập tốt, Thể lực tốt, Tình nguyện tốt,Hội nhập tốt Tích cực tuyên truyền, làm cho nhiều người xung quanh mình có nhận thức đúngđắn, đầy đủ về vai trò, ý nghĩa, tầm quan trọng, lợi ích to lớn của tinh thần trách nhiệm, trungthực, nói đi đôi với làm; chỉ rõ tác hại của những hành vi vô trách nhiệm, sự giả dối, nói mộtđàng làm một nẻo, hoặc "nói thì hay mà làm thì dở" đối với bản thân, gia đình và xã hội.Mỗi đoàn viên, thanh niên, sinh viên cần xác định rõ trách nhiệm của mình đối với Tổ quốc, vớiĐảng, với nhân dân; sẵn sàng xung phong cống hiến, hy sinh vì sự nghiệp chung của đất nướcThực hiện lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh: "Chúng ta không một phút nào được quên lýtưởng cho cả của mình là phấn đấu cho Tổ quốc hoàn toàn độc lập, cho chủ nghĩa xã hội hoàntoàn thắng lợi trên đất nước ta và trên toàn thế giới"."Nhiệm vụ của thanh niên không phải làhỏi nước nhà đã cho mình những gì Mà phải tự hỏi mình đã làm gì cho nước nhà? Mình phảilàm thế nào cho ích lợi nước nhà nhiều hơn? Mình đã vì lợi ích nước nhà mà hy sinh phấn đấuchừng nào?" Phải d ám nghĩ, dám làm và dám chịu trách nhiệm Sẵn sàng nhận nhiệm vụ và cótrách nhiệm với nhiệm vụ của mình, nỗ lực hết sức mình để hoàn thành nhiệm vụ,không tránh

né, đùn đẩy nhiệm vụ qua cho hoàn cảnh hay người khác Sẵn sàng nhận lỗi và gánh chịu hậuquả xấu đến với mình khi mình không hoàn thành nhiệm vụ, không đổ thừa cho hoàn cảnh hayngười khác Không ngừng học tập, rèn luyện, thực hành đạo đức cách mạng, nêu cao tinh thầntrách nhiệm, trung thực, nói đi đôi với làm Đạo đức cách mạng

- Bản thân nâng cao nhận thức về phẩm chất trung thực, trách nhiệm trong công việc và trongcuộc sống, coi đó là đức tính cần thiết và quý báu, là phẩm giá của mỗi người Học tập và làmtheo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh về trung thực, trách nhiệm, trước hết phải nói đi đôi vớilàm, phải tạo ra sự chuyển biến về tình cảm và nhân cách: Tôn trọng chân lý, yêu cái đúng, ghétcái sai, tôn trọng sự thật, lẽ phải.Sống ngay thẳng, thật thà, dũng cảm nhận lỗi khi mình mắckhuyết điểm.Phải tự giác phấn đấu, rèn luyện đạo đức, tự phê bình, phê bình, cầu thị, sửa chữakhuyết điểm, khắc phục những mặt hạn chế, tiêu cực, phát huy ưu điểm và mặt tích cực.Không ngừng học tập, rèn luyện, thực hành đạo đức cách mạng, nêu cao tinh thần trách nhiệm,trung thực, nói đi đôi với làm Xây dựng lối sống trong sáng, giản dị, chân tình Phải thật sự

trung thực, trách nhiệm với chính mình, với gia đình, người thân, bạn bè, đồng chí, với Tổ quốc

và nhân dân Phải khắc phục cho được tình trạng thiếu trung thực, dối mình, dối người, dốiĐảng, dối dân Phải chống lại thói Ích kỷ, tính tham lam; kiên quyết đấu tranh với thói vô cảm,

"đục nước béo cò" khi người khác gặp hoạn nạn Phải đấu tranh với tệ làm ăn chụp giật, quaycóp, học hộ, thi hộ, bằng giả, mua bán tri thức Đã trung thực với chính mình thì không baogiờ từ bỏ trách nhiệm của mình Trung thực và trách nhiệm góp phần để khắc phục suy thoái về

tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống trong Đảng, trong xã hội Để làm được như vậy, trước hếtphải nâng cao nhận thức về phẩm chất trung thực, trách nhiệm trong công việc và trong cuộcsống, coi đó là đức tính cân thiết và quý báu, là phẩm giá của mỗi người Mỗi đoàn viên, hộiviên, thanh niên, sinh viên gắn tinh thần trách nhiệm, được tính trung thực, nói đi đôi với làm

và thực hiện các nhiệm vụ chính trị, công việc chuyên môn của cơ quan, đơn vị, địa phương, tổchức đoàn, hội, đội Hội viên, sinh viên cần Chủ động học tập kiến thức, tích cực tu dưỡng đạođức, rèn luyện sức khỏe, có lối sống lành mạnh, không vướng vào tệ nạn xã hội, không nói dốithầy cô, cha mẹ Không gian lận trong thi cử, làm tròn trách nhiệm của người con ngoan, trògiỏi Tích cực vận dụng kiến thức học được từ nhà trường áp dụng vào cuộc sống hằng ngày,vào công việc

Tư tưởng Hồ Chí Minh về phòng, chống tham nhũng, lãng phí,

quan liêu và chống chủ nghĩa cá nhân

    Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Tham ô là hành động xấu xa nhất, tội lỗi, đê tiện nhất trong xã hội Tham ô là trộm cắp của công, chiếm của công làm của tư Nó làm hại đến sự nghiệp xây dựng nước nhà; hại đến công việc cải thiện đời sống của nhân dân; hại đến đạo đức cách mạng của người cán

bộ và công nhân”(1) Mặt khác, Người còn chỉ rõ một cách rành mạch, rõ ràng khái niệm tham ô, một biểu hiện đặc trưng điển hình của tệ tham ô:

    - Đứng về phía cán bộ mà nói, tham ô là: Ăn cắp của công làm của tư; Đục khoét của nhân dân;

Ăn bớt của bộ đội; Tiêu ít mà khai nhiều, lợi dụng của chung của Chính phủ để làm quỹ riêng cho địa phương mình, đơn vị mình, cũng là tham ô; Đứng về phía nhân dân mà nói, tham ô là ăn cắp của công, khai gian, lậu thuế.

    Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Lãng phí tuy khác với tham ô ở chỗ người gây ra lãng phí không trực tiếp trộm cắp của công làm của riêng Nhưng kết quả thì làm tổn hại rất nghiêm trọng cho Nhà nước, cho nhân dân Lãng phí có nhiều nguyên nhân Hoặc vì lập kế hoạch không chu đáo Hoặc vì trong khi thực hiện kế hoạch tính toán không cẩn thận Hoặc vì bệnh hình thức xa xỉ, phô trương Hoặc vì thiếu tinh thần bảo vệ của công Nói tóm lại là vì thiếu ý thức trách nhiệm, thiếu ý thức quý trọng sức của, sức người của Nhà nước và của nhân dân”(2). 

không chuẩn bị ý kiến, đáng lẽ chỉ một ngày thì bàn bạc và giải quyết xong vấn đề, song cuộc khai hội kéo dài đến 5, 3 ngày.

    Lãng phí tiền của: Có rất nhiều hình thức, đây chỉ nêu vài thí dụ: Các cơ quan dùng vật liệu một cách phí phạm; các xí nghiệp dùng máy móc và nguyên liệu không hợp lý; Cục vận tải giữ gìn xe cộ, tiết kiệm dầu mỡ không triệt để; Sở kho thóc làm kho tàng không cẩn thận; người giữ kho kém tinh thần trách nhiệm, để thóc ẩm ướt, hao hụt, hư hỏng; Mậu dịch không khéo tính toán sắp xếp, để hàng hóa hao hụt, lỗ vốn; Ngân hàng không khéo sử dụng tiền bạc, để tiền bạc ứ đọng lại, không bổ ích cho việc tăng gia sản xuất; Cơ quan kinh tế làm kế hoạch không thiết thực, không sát với hoàn cảnh, để Chính phủ phải lỗ vốn; Bộ đội không biết quý trọng giữ gìn quân trang, quân dụng và chiến lợi phẩm; Nhân dân bỏ hoang ruộng đất, đốt vàng mã, bán trâu, cầm ruộng để làm đám cưới, đám

    Để tìm rõ nguồn gốc và bản chất của tham nhũng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đặt câu hỏi: “Vì đâu

mà có lãng phí và tham ô?”(3) Và Người chỉ ra, tham ô và lãng phí đều do bệnh quan liêu mà ra:

“Quan liêu là người cán bộ phụ trách nhưng xa rời thực tế, xa rời quần chúng Đối với công việc thì không điều tra, nghiên cứu kỹ lưỡng Chỉ đạo thì đại khái, chung chung Không lắng nghe ý kiến của quần chúng, tác phong không dân chủ Sợ phê bình và tự phê bình Không giữ đúng nguyên tắc lãnh đạo tập thể, phân công phụ trách… Vì vậy, ở đâu có bệnh quan liêu thì ở đó có nạn tham ô, lãng phí”(4); “Vì những người và những cơ quan lãnh đạo từ cấp trên đến cấp dưới không sát công việc thực tế, không theo dõi và giáo dục cán bộ, không gần gũi quần chúng Đối với công việc thì trọng hình thức mà không xem xét khắp mọi mặt, không vào sâu vấn đề Chỉ biết khai hội, viết chỉ thị, xem báo cáo trên giấy, chứ không kiểm tra đến nơi, đến chốn…”(5) Người còn chỉ rõ: “Vì những người và những cơ quan lãnh đạo mắc bệnh quan liêu thành thử có mắt mà không thấy suốt, có tai mà không nghe thấu, có chế độ mà không giữ đúng, có kỷ luật mà không nắm vững Kết quả là những người xấu, những cán bộ kém tha hồ tham ô, lãng phí”(6).

    Từ kinh nghiệm thực tế, Người khẳng định: “…bệnh quan liêu đã ấp ủ, dung túng, che chở cho nạn tham ô, lãng phí” “Bệnh quan liêu là nguồn gốc sinh ra lãng phí, tham ô Kinh nghiệm chứng tỏ rằng: Ở đâu có bệnh quan liêu thì ở đó chắc chắn có tham ô, lãng phí; nơi nào bệnh quan liêu càng nặng thì nơi đó càng nhiều lãng phí, tham ô Cho nên, muốn triệt để chống tham ô, lãng phí thì phải kiên quyết chống nguồn gốc của nó là bệnh quan liêu”(7). 

Vì tính xấu của một người thường chỉ có hại cho người đó; còn tính xấu của một đảng viên, một cán

bộ, sẽ có hại đến Đảng, có hại đến nhân dân”(8) Theo Người, chữa trị căn bệnh tha hóa, biến chất, những bệnh tật trong cơ thể người cán bộ, đảng viên, phải có những thang thuốc đặc trị, phải có tinh thần kiên quyết, kịp thời, “Công khai và mạnh dạn gạt bỏ cho thật sạch những ung nhọt ấy thì thân thể càng mạnh khỏe thêm”(9) Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh để ngăn chặn, đẩy lùi tham ô, lãng phí, quan liêu, cần phải có những biện pháp, giải pháp đồng bộ và quyết tâm rất cao, vì đây là cuộc chiến