01 rối loạn giấc ngủ ở người cao tuổi tham khảo

Mục tiêu Sinh lý học giấc ngủ  Đặc điểm giấc ngủ ở người cao tuổi  Các yếu tố góp phần gây rối loạn giấc ngủ ở người cao tuổi  Các rối loạn giấc ngủ thường gặp ở người cao tuổi... S

RỐI LOẠN GiẤC NGỦ Ở NGƯỜI CAO TUỔI

BS CK II NGUYỄN THỊ PHƯƠNG NGA

BỘ MÔN LÃO KHOA

Mục tiêu

 Sinh lý học giấc ngủ

 Đặc điểm giấc ngủ ở người cao tuổi

 Các yếu tố góp phần gây rối loạn giấc ngủ ở người cao tuổi

 Các rối loạn giấc ngủ thường gặp ở người cao tuổi.

Sinh lý học giấc ngủ

Chu kỳ thức – ngủ (sleep – wake cycle).

Các giai đoạn của giấc ngủ.

Hệ thần kinh trung ương

Hệ thần kinh

trung ương

Vỏ não Gian não Thân não

Vỏ não Đồi thị

Thân não

Hạ đồi sau Trạng thái thức

do hạ đồi sau

Chu kỳ thức-ngủ (sleep-wake cycle)

 Nhịp thức-ngủ (circadian

rhythm): các quá trình bên trong

não và cơ thể theo chu kỳ 24

giờ, đáp ứng với sáng tối của

môi trường, được quy định bởi

đồng hồ sinh học.

 Quá trình nội môi (sleep-wake

homeostasis): quá trình sản

xuất và tích luỹ các chất gây

ngủ trong não (melatonin).

VỎ NÃO

HỆ THỐNG THỨC

HỆ LƯỚI HOẠT HOÁ

Nhịp thức-ngủ (circadian rhythm)

Nhân trên

giao thị

Quá trình nội môi

Nhịp thức – ngủ

Melatonin

MELATONIN

N TRÊN GIAO THỊ

n.trên giao thị

Nhịp thức-ngủ (circadian rhythm)

Cuối ngày  hoạt động của nhân trên giao thị giảm → melatonin tăng → hoạt hoá ML1 → ức chế nhân trên giao thị → ngủ.

Rối loạn nhịp thức-ngủ

thức-ngủ mong muốn của từng người

 Gồm:

Nhịp thức-ngủ đến sớm

(advanced circadian rhythm)

Các giai đoạn của giấc ngủ

 Giấc ngủ bình thường gồm 4 đến 5 chu kỳ

 Mỗi chu kỳ từ 90 đến 120 phút bao gồm 2 giai đoạn ngủ

chính:

 Giấc ngủ không cử động mắt nhanh (non-REM)

 Giấc ngủ cử động mắt nhanh REM (rapid-eye-movement).

Các giai đoạn của giấc ngủ

• Giấc ngủ non-REM gồm 4 giai đoạn 1, 2, 3, 4

• Giấc ngủ REM

Hypnogram

Giấc ngủ không cử động mắt nhanh (non-REM)

• Thức: nhịp alpha, beta.

• Giai đoạn 1, giai đoạn 2:

ngủ nông.

• Giai đoạn 3, 4: ngủ sâu,

các dấu hiện sinh tồn

đều giảm

Giấc ngủ cử động mắt nhanh REM

 Nhiệt độ, nhịp tim, nhịp

thở, huyết áp đều tăng.

 Trương lực cơ mất.

 Cử động mắt nhanh qua

lại và giấc mơ

 Điện não nhịp α giống

như giai đoạn thức

nhưng ngủ rất sâu.

Giấc ngủ ngon và chất lượng

 Số lượng: 7 đến 8 giờ.

 Chất lượng: cảm thấy tỉnh táo, sảng khoái, không có

cảm giác mệt mỏi, buồn ngủ, năng suất làm việc cao và không có ác mộng trong khi ngủ.

Các giai đoạn của giấc ngủ ở người cao tuổi

Espiritu JR Clin Geriatr Med 2008;24:1-14

Đặc điểm giấc ngủ ở người cao tuổi

rhythm) hơn người trẻ 1 – 2 giờ → đi ngủ sớm

Espiritu JR Clin Geriatr Med 2008;24:1-14

Dịch tể học rối loạn giấc ngủ

0,8% dùng thuốc hổ trợ giấc ngủ không kê toa

Kamel NS et al Am J Med Jun 2006;119(6):463-9

Byles JE et al Sleep Aug 2005;1:28(8):972-9

Các yếu tố góp phần gây rối loạn giấc ngủ

giấc ngủ kém, nghỉ hưu, mất người thân

Hậu quả của rối loạn giấc ngủ

sống

đột tử

Tiếp cận bệnh nhân rối loạn giấc ngủ

Bệnh sử

Đa ký giấc ngủ

Các thông số giấc ngủ

 Thời kỳ ngủ toàn bộ (Total sleep period)

 Thời gian ngủ toàn bộ (Total sleep time): giai đoạn ngủ toàn

bộ trừ thời gian thức giấc

 Thời gian tiềm giấc ngủ (Sleep latency)

 Thức giấc sau khi ngủ (Wake after sleep onset)

 Hiệu quả giấc ngủ (Sleep efficiency): tỷ số thời gian ngủ

toàn bộ chia cho thời gian nằm ngủ ban đêm.

 Các bất thường trong khi ngủ

Các rối loạn giấc ngủ thường gặp ở người cao tuổi

Rối loạn giấc ngủ Trưởng thành Cao tuổi

Mất ngủ 10 – 20% 40 – 50%

Ngưng thở khi ngủ 1 – 25% 24 – 40%

Cử động chi chu kỳ 2 – 5% 30 – 45%

Hội chứng chân không yên 2 – 15% 12 – 30%

Rối loạn hành vi giấc ngủ

Mất ngủ (insomnia)

 Tiêu chuẩn chẩn đoán:

 Thời gian tiềm giấc ngủ > 30 phút.

 Hiệu quả giấc ngủ < 85%.

 Khó duy trì giấc ngủ: thức giấc nhiều lần

và khó khôi phục giấc ngủ.

 Thức dậy sớm vào buổi sáng.

 Ảnh hưởng chất lượng cuộc sống.

Ngưng thở khi ngủ tắc nghẽn

(Obstructive Sleep Apnea)

 Là rối loạn nhịp thở liên quan giấc ngủ.

 Yếu tố nguy cơ:

Ngưng thở khi ngủ tắc nghẽn (OSA)

Điều trị rối loạn giấc ngủ

tác

rối loạn giấc ngủ

Kết luận

cuộc sống, tăng tỷ lệ bệnh tật và tử vong

tuổi là mất ngủ, ngưng thở khi ngủ, cử động chi chu kỳ, chân không yên, rối loạn hành vi giấc ngủ REM