Ths Đỗ Ngọc Thống ĐỀ THI THỬ THPTQG NĂM 2019 CHUẨN CẤU TRÚC CỦA BỘ GIÁO DỤC – ĐỀ 26 Môn thi NGỮ VĂN Thời gian làm bài 120 phút, không kể thời gian phát đề Họ, tên thí sinh Số báo danh I ĐỌC HIỂU (3,0[.]
Trang 1Ths Đỗ Ngọc Thống ĐỀ THI THỬ THPTQG NĂM 2019
CHUẨN CẤU TRÚC CỦA BỘ GIÁO DỤC – ĐỀ 26
Môn thi: NGỮ VĂN
Thời gian làm bài: 120 phút, không kể thời gian phát đề
Họ, tên thí sinh:
Số báo danh:
I ĐỌC - HIỂU (3,0 điểm)
Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu:
Mùa xuân, tự nhiên tôi muốn gác hết mọi việc bận rộn để lên rong chơi trên những đồi cỏ gần vùng mộ Vua Ở đó tôi có thể nằm ngửa mặt trên cỏ, ngước mắt nhìn chùm hoa lê nở trắng muốt trên cao Tôi đã tìm đến định sống ở nhiều đô thị bắc nam; ở đó tôi có thể tìm thấy mọi cái cần cho cuộc sống của tôi, chỉ thiếu một cái mà tôi không chịu nổi, là thiên nhiên
Mùa hạ, trong những khu vườn Huế, khí đất xông lên hùng mạnh, cỏ mọc xanh lạ thường Trái cây sắp chín nằm chờ trên cành, và khắp đây đó trong vùng Kim Long, khói đốt cỏ toả ra mịt mùng xanh mờ một vùng ven sông Trên một chiếc bình phong cổ khuất trong cây lá của một khu sân vắng vẻ còn dấu chạm lỗ chỗ của một câu đối nói đến những bầy chim nhạn thường về đậu kêu om sòm trên bãi sông Hương trước mặt nhà Tôi lớn lên không hề thấy bóng chim nhạn ven sông này Chắc […] chúng đã di trú về một vùng đất nào yên tĩnh hơn Nhưng liệu có nơi nào gọi là “yên tĩnh hơn” trên hành tinh này Hình như càng ngày nó càng trở nên ồn ào hơn xưa; và đó cũng là lỗi của chúng ta đã tước đoạt “quyền yên tĩnh” của thế hệ trẻ ngày mai Mùa thu trời trở gió heo may lành lạnh làm người ta tự nhiên thấy nhớ nhung một quê hương nào không biết Vào mùa này, các văn nhân thường mở hội leo núi, mang theo túi thơ bầu rượu lên các đỉnh núi cao mừng tiết “Trùng Cửu” Núi đó có thể là núi Ngự Bình, núi Kim Phụng hoặc những rừng thông vùng đồi Thiên An,
và văn nhân có thể là Bà Huyện Thanh Quan, Tuy Lý Vương, Hàn Mặc Tử Những văn nhân ngồi uống rượu trên đầu núi, nghe tiếng chuông chùa thánh thót trên thành phố dầm mình trong sương khói; đi thăm núi trở
về, băng qua sườn đồi, vó ngựa còn thơm nồng hương cỏ, gọi lũ bướm bay theo
[…] Một thứ hạnh phúc kéo dài trong nhiều năm tháng thật khó có ở đời; hạnh phúc chỉ tồn tại trong từng khoảnh khắc Đó là khoảnh khắc mà ta nằm buông mình trên cỏ, ngửa mặt nhìn từng áng mây chẳng biết bay
về đâu Vâng, chính đó là những áng mây mà người đời Đường đã từng thấy: “Bạch vân vô tận thi”(3)
(Hoàng Phủ Ngọc Tường, Miền cỏ thơm, Dẫn theo http://tapchisonghuong.com.vn, ngày 7 -7 - 2009)
Câu 1: Liệt kê những chi tiết nói về “cỏ” trong các mùa ở xứ Huế.
Câu 2: Qua những chi tiết nói về “cỏ”, xứ Huế hiện lên như thế nào?
Câu 3: Cách nhà văn gợi nhắc đến những văn nhân như Bà Huyện Thanh Quan, Tuy Lý Vương, Hàn
Mặc Tử có tác dụng gì?
Câu 4: Thông điệp mà người viết muốn gửi gắm qua những câu văn sau là gì: “Tôi lớn lên không hề thấy
bóng chim nhạn ven sông này Chắc […] chúng đã di trú về một vùng đất nào yên tĩnh hơn Nhưng liệu có nơi nào gọi là “yên tĩnh hơn” trên hành tinh này Hình như càng ngày nó càng trở nên ồn ào hơn xưa; và đó
Trang 2cũng là lỗi của chúng ta đã tước đoạt “quyền yên tĩnh” của thế hệ trẻ ngày mai.”?
II LÀM VĂN (7,0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm):
Anh/ Chị hãy viết 01 đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của mình về ý kiến nêu trong đoạn trích ở phần Đọc hiểu: “Một thứ hạnh phúc kéo dài trong nhiều năm tháng thật khó có ở đời; hạnh phúc chỉ tồn tại trong từng khoảnh khắc”
Câu 2 (5,0 điểm):
Bình luận về “cái tôi” Xuân Diệu trong bài thơ Vội vàng.
HẾT
-HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT
I ĐỌC-HIỂU (3,0 điểm)
Câu 1: Những chi tiết nói về “cỏ” trong các mùa ở xứ Huế:
- Mùa xuân: đồi cỏ vùng mộ Vua, nằm ngửa mặt trên cỏ, ngước mắt nhìn chùm hoa lê nở trắng muốt trên
cao;
- Mùa hạ: cỏ mọc xanh lạ thường trong những khu vườn Huế, ở vùng Kim Long, khói đốt cỏ tỏa ra mịt
mùng xanh mờ một vùng ven sông;
- Mùa thu: vó ngựa của những văn nhân đi thăm núi trở về, băng qua sườn đồi, vó ngựa còn thơm nồng
hương cỏ, gọi lũ bướm bay theo
Câu 2: Qua những chi tiết nói về “cỏ”, xứ Huế hiện lên với những khu vườn xanh mát, bình yên; có núi đồi,
sông nước hữu tình, thơ mộng; thiên nhiên nguyên sơ mang sức sống mãnh liệt và một vẻ đẹp trữ tình, lãng mạn
Câu 3: Cách nhà văn gợi nhắc đến những văn nhân như Bà Huyện Thanh Quan, Tuy Lý Vương, Hàn Mặc
Tử có tác dụng gợi lên vẻ đẹp của con người xứ Huế với thú vui tao nhã, sống hoà hợp, gần gũi với thiên nhiên yên tĩnh, thơ mộng, thanh bình Thể hiện một nét phong cách riêng của kí Hoàng Phủ Ngọc Tường: tài hoa, uyên bác trong góc nhìn mang chiều sâu văn hoá
Câu 4: Thông điệp người viết muốn gửi gắm qua những câu văn: “Tôi lớn lên … ngày mai” là chỉ ra thực
trạng: những khoảng không gian yên tĩnh, trong lành, thơ mộng đang bị thu hẹp; môi trường sống tự nhiên, cân bằng đang bị chính con người can thiệp thô bạo
- Con người hãy trân trọng thiên nhiên, bảo vệ môi trường để không làm mất đi quyền được sống trong những không gian yên tĩnh, nơi con người có thể hoà hợp, thân thiện với thiên nhiên …
II LÀM VĂN (7,0 điểm):
Câu 1: Viết được 01 đoạn văn nghị luận xã hội, đảm bảo dung lượng (khoảng 200 chữ); có thể trình bày theo
một trong các cách diễn dịch, quy nạp, song hành hoặc tổng – phân – hợp; biết sử dụng các thao tác lập luận giải thích, chứng minh, bình luận Diễn đạt lưu loát, đảm bảo các quy tắc chính tả, dùng từ, đặt câu
HS nêu được quan điểm cá nhân một cách rõ ràng: đồng tình, phản đối hoặc đồng tình một phần với ý kiến; lí giải một cách thuyết phục
Sau đây là một vài gợi ý:
- Đồng tình:
+ Một thứ hạnh phúc kéo dài trong nhiều năm tháng thật khó có ở đời vì: cuộc sống luôn biến đổi không
Trang 3ngừng, nay hạnh phúc ngọt ngào, mai có thể đã đắng cay, bất hạnh,…; hạnh phúc không dễ gì có được, con người cần không ngừng tìm kiếm, nỗ lực vun đắp…; mỗi người có quan niệm riêng về hạnh phúc
+ Hạnh phúc chỉ tồn tại trong từng khoảnh khắc Đó là những giây phút tâm hồn con người thanh thản, không vướng bận, lo âu; là những giây phút tận hưởng hết mình những gì thiên nhiên ban tặng, dù chỉ là cảm giác được thả mình trên thảm cỏ, chìm đắm trong hương cỏ thơm, cảm nghe cái mềm mượt của cỏ,…(HS tự nêu ví dụ cụ thể.)
- Phản đối: nếu cho rằng hạnh phúc là cảm giác mãn nguyện, vui sướng khi đạt được những mục tiêu trong cuộc sống, những thành công về tiền tài, địa vị, chức tước, thì hạnh phúc không chỉ là khoảnh khắc
mà có thể kéo dài trong nhiều năm tháng Vì sau những nỗ lực kiếm tìm, con người ta sẽ thụ hưởng thành quả xứng đáng của mình và lan toả những thành công ấy cho người khác, làm xã hội tốt đẹp hơn, nhiều người hạnh phúc hơn
- Có thể nêu ý kiến khác: hạnh phúc vừa là khoảnh khắc vừa là dài lâu; nếu quan niệm hạnh phúc là sự cân bằng hài hoà giữa nhu cầu vật chất và tinh thần Cuộc sống đủ đầy về vật chất và thư nhàn về tâm hồn luôn là điều con người hướng tới Và khi đó hạnh phúc là khoảnh khắc hay là dài lâu tuỳ thuộc vào quan niệm, cách cảm nhận và chất lượng cuộc sống mỗi con người, mỗi dân tộc và mỗi quốc gia Mỗi con người cần biết trân trọng từng khoảnh khắc hạnh phúc; góp nhặt những khoảnh khắc để có hạnh phúc dài lâu cho mình và cho mọi người.
Câu 2: Đề bài yêu cầu HS làm rõ “cái tôi” của nhà thơ Xuân Diệu trong bài thơ Vội vàng Vì thế, HS cần đi
từ các yếu tố nghệ thuật để phân tích những quan niệm của nhà thơ về thời gian, tuổi trẻ, hạnh phúc, qua đó, thể hiện hình tượng “cái tôi” của thi nhân
Tham khảo gợi ý sau:
a) Giới thiệu tác giả, tác phẩm và vấn đề nghị luận
- Là nhà thơ “mới nhất trong các nhà thơ mới” (Hoài Thanh), Xuân Diệu đã đem đến cho thơ ca Việt
Nam những cách tân mới mẻ cả về nội dung lẫn nghệ thuật, đặc biệt là sự thể hiện của “cái tôi” cá nhân
- Được rút từ tập Thơ thơ – “cụm hoa đầu mùa” mà Xuân Diệu “Dành cho nhân gian”, bài thơ Vội vàng là tiếng nói của một tâm hồn “đương thời sôi nổi”, của một tấm lòng “vừa lúc vang ngân” để dành tặng cho
những người trẻ tuổi trẻ lòng
b) Phân tích sự thể hiện “cái tôi” Xuân Diệu trong bài thơ Vội Vàng
- Một “cái tôi” mang cảm xúc dạt dào, trẻ trung, sôi nổi, yêu đời, yêu sống đến cuồng nhiệt:
+ “Cái tôi” ham sống mãnh liệt thể hiện ở khát vọng ngông cuồng: đoạt quyền tạo hóa, muốn níu kéo
bước đi của thời gian: điệp từ “tôi muốn”; các động từ mạnh: tắt nắng, buộc gió…
+ “Cái tôi” tràn đầy cảm xúc lãng mạn trước bức tranh mùa xuân rộn ràng âm thanh, ngạt ngào hương vị, chan hòa ánh sáng, hào phóng niềm vui: sử dụng linh hoạt, dồn dập những điệp từ, điệp ngữ “của”, “này đây…”; liệt kê những hình ảnh: ong bướm dập dìu, chim chóc hát ca, lá non phơ phất trên cành, hoa nở rực
rỡ trên đồng nội, ánh sáng chớp hàng mi, thần Vui hằng gõ cửa,…; biện pháp so sánh độc đáo “tháng giêng ngon như một cặp môi gần”.
+ Một “cái tôi” lo âu, khắc khoải trước sự chảy trôi của thời gian, sự qua đi của tuổi trẻ: cách đặt dấu
chấm ở giữa dòng thơ: “tôi sung sướng Nhưng vội vàng một nửa”, các từ ngữ gợi tả gợi cảm: bâng khuâng, tiếc, rớm, than thầm, hờn, đứt, sợ…, ngôn ngữ thơ đầy cảm giác.
+ Một “cái tôi” say sưa tận hưởng cuộc sống thể hiện trong đoạn thơ cuối với nhịp thơ thật sôi nổi, mạnh
mẽ, gấp gáp Sự lặp lại của cấu trúc câu “Ta muốn ôm…”, “Ta muốn riết…” cùng phép điệp từ, sự xuất hiện
Trang 4liên tục của các động từ chỉ trạng thái đắm say, các tính từ chỉ xuân sắc, các danh từ chỉ vẻ đẹp thanh tân tươi trẻ,… tạo ra những hình ảnh tình tứ, quyến rũ, thể hiện thành công cảm xúc say sưa, phấn chấn đến cuồng nhiệt của con người đang “thức nhọn” giác quan để tận hưởng hương sắc của cuộc đời, bằng cả tâm hồn và trái tim
- Một “cái tôi” thể hiện những triết lí và quan niệm nhân sinh sâu sắc, mới mẻ: Không chỉ thấm đẫm cảm xúc dồi dào, bài thơ còn đầy ắp những suy nghĩ, triết lí về lối sống, thái độ sống của con người trước bước đi của thời gian:
+ Quan niệm thẩm mĩ mới mẻ: Không tìm cái đẹp trong quá khứ hay ở chốn bồng lai tiên cảnh, với Xuân Diệu, cái đẹp hiện hữu ngay trong cuộc sống hiện tại Con người trong mùa xuân và tuổi trẻ mới là chuẩn mực cái đẹp
+ Quan điểm nhân sinh sâu sắc: Không giống với quan niệm thời gian tuần hoàn trong thơ xưa, với Xuân Diệu, thời gian qua đi và không bao giờ trở lại Tuổi trẻ, cuộc đời và tình yêu của con người rất ngắn ngủi Vì vậy, con người phải sống tận hưởng, tận hiến cho cuộc đời Đó là một lối ứng xử tích cực với cuộc đời của một “cái tôi” luôn khao khát sống, khao khát yêu đến mãnh liệt
c) Bình luận, đánh giá
- “Cái tôi” Xuân Diệu không chỉ nồng nàn cảm xúc mà còn mang một quan niệm nhân sinh, vũ trụ mới mẻ chưa từng có trong thơ ca truyền thống Đó là một “cái tôi” trẻ trung, mới mẻ, tích cực, mang theo hơi thở của cuộc sống hiện đại
- “Cái tôi” cá nhân mới mẻ ấy là sản phẩm của thời đại Thơ mới và là tiếng lòng của Xuân Diệu – “một tâm hồn yêu đời, yêu sống đến cuồng nhiệt” (Nguyễn Đăng Mạnh).
- Làm nên sức hấp dẫn của bài thơ còn ở nghệ thuật thể hiện với hình thức thơ sáng tạo, ngôn ngữ đặc sắc,
giọng thơ sôi nổi đến cuồng nhiệt, đậm chất Xuân Diệu Bài thơ Vội vàng là lời tự họa, tự bạch của “cái tôi”
Xuân Diệu về một điệu sống cuống quýt, vội vàng, một điệu hồn say đắm tình yêu, cuộc đời Bài thơ tiêu
biểu cho phong cách thơ của nhà thơ “mới nhất trong các nhà thơ mới”.